หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา

1

2

คำนำ

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เร่ือง หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา
ศาสนาและวฒั นธรรม รายวชิ า สงั คมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ระดับชั้นมัธยมศึกษาปที ่ี 2 ชุดที่ 6
เร่ือง หลกั ธรรมสาคญั ในกรอบอรยิ สจั 4 (ดรุณธรรม 6 กลุ จิรฏั ฐติ ิธรรม 4 และกศุ ลกรรมบถ 10) จดั ทา
ขึ้นเพ่ือให้นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจเก่ียวกับหลักธรรมสาคัญในกรอบอริยสัจ 4 ท่ีพระพุทธเจ้าทรง
ตรัสรู้ค้นพบเพื่อให้มนุษย์ทั้งหลายได้หลุดพ้นจากความทุกข์ทั้งปวง จนบรรลุนิพพานอันเป็นเป้าหมาย
สูงสดุ ของพระพุทธศาสนา

ในการจัดทาหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มน้ี นักเรียนสามารถนาไปใช้ในการเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง
เป็นการพัฒนาตนเองตามความสามารถ ศักยภาพ และความแตกตา่ งของนกั เรยี นเปน็ สาคัญ

หวังเป็นอย่างย่ิงว่าหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้ จะเป็นประโยชน์สาหรับครูผู้สอน
กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม รายวิชา สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
สาหรบั นักเรยี นระดับช้นั มธั ยมศกึ ษาที่ 2 และผู้ทส่ี นใจได้เป็นอยา่ งดี

อญั ชลีย์ สำยแวว

สำรบัญ 3

เร่ือง หน้ำ
1
คาชแี้ จงสาหรับนกั เรียน 2
มาตรฐานการเรียนรู้ สาระการเรยี นรู้ 3
จดุ ประสงค์การเรยี นรู้ สาระสาคัญ 5
แบบทดสอบกอ่ นเรียน เรอื่ ง หลักธรรมสาคญั ในกรอบอรยิ สจั 4
(ดรณุ ธรรม 6 กุลจิรฏั ฐิตธิ รรม 4 กุศลกรรมบถ 10) 8
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน 10
หลักธรรมสาคัญในกรอบอรยิ สัจ 4 (สมบตั ิ 4 วิบัติ 4)
แบบฝึกหัด 16
17
- ใบงานที่ 1 18
- เฉลยใบงานท่ี 1 19
- ใบงานที่ 2 22
- เฉลยใบงานท่ี 2 24
- ใบงานที่ 3 25
- เฉลยใบงานท่ี 3
แบบทดสอบหลงั เรียน เรื่อง หลักธรรมสาคัญในกรอบอรยิ สจั 4 28
(ดรณุ ธรรม 6 กุลจริ ฏั ฐติ ธิ รรม 4 กุศลกรรมบถ 10)
เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน เร่อื งหลกั ธรรมสาคัญในกรอบอรยิ สจั 4 29
(ดรณุ ธรรม 6 กลุ จริ ัฏฐิติธรรม 4 กศุ ลกรรมบถ 10)
บรรณานกุ รม

1

คำชแี้ จงสำหรับนักเรียน

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง หลักธรรมในพระพุทธศาสนา กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและ
วัฒนธรรม รายวชิ า สงั คมศกึ ษา ศาสนาและวฒั นธรรม สาหรบั นักเรียนระดับช้ันมธั ยมศกึ ษาปีท่ี 2

1. ภายในหนังสอื อิเล็กทรอนิกส์ เล่มนีป้ ระกอบไปด้วย

1.1 แบบทดสอบก่อนเรยี น
1.2 เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน
1.3 เนือ้ หา
1.4 แบบฝกึ หดั
1.5 เฉลยแบบฝึกหดั
1.6 แบบทดสอบหลงั เรยี น

2. ให้นกั เรยี นเลอื กประธานกล่มุ เพ่ือดูแลและควบคมุ การทางานของสมาชกิ ภายในกลุ่ม และเลือก
เลขานกุ ารเพอ่ื บนั ทึกผลการทาแบบฝกึ หดั ของสมาชิกในกลุ่ม

3. นกั เรียนทกุ คนตอ้ งร่วมปฏิบตั กิ ิจกรรมและแลกเปล่ยี นเรียนรู้รว่ มกนั

2

มำตรฐำนกำรเรียนรู้
สำระที่ 1 ศำสนำ ศีลธรรมและจรยิ ธรรม

มำตรฐำน ส 1.1 รู้ และเขา้ ใจประวัติ ความสาคญั ศาสดา หลักธรรมของพระพุทธศาสนาหรือศาสนา ท่ี
ตนนบั ถอื และศาสนาอน่ื มีศรทั ธาทถ่ี ูกต้อง ยึดม่ันและปฏิบตั ติ ามหลักธรรมเพอ่ื อยู่รว่ มกันอย่างสนั ติสุข

ตัวชี้วัด

ส 1.1 ม.2/8 อธิบายธรรมคุณและข้อธรรมสาคัญในกรอบอริยสัจ 4 หรอื หลักธรรมของศาสนาทต่ี นนบั ถือ
ตามทีก่ าหนด เหน็ คุณค่าและนาไปพัฒนาแก้ปญั หาของชุมชนและสังคม

สำระกำรเรยี นรู้

1. อริยสัจ 4
1.3 นิโรธ (ธรรมทีค่ วรบรรลุ)
- ดรณุ ธรรม 6 กลุ จิรฏั ฐติ ธิ รรม 4 และกุศลกรรมบถ 10

3

สำระสำคัญ

ข้อธรรมสาคญั ในกรอบอรยิ สัจ 4 ประกอบด้วย ทกุ ข์ สมุทัย นโิ รธ และมรรค เปน็ หลักสาคญั ใน
การดาเนนิ ชีวติ ท่นี าไปสู่ความพ้นทุกข์ หรอื หมดปญั หา ซึง่ ทุกคนควรมีจติ สานึกในพระธรรมคณุ และ
ปฏบิ ัติตามหลกั ธรรม

จุดประสงคก์ ำรเรยี นรู้

1. อธิบายความหมาย วเิ คราะห์การกระทาตามหลักธรรมสาคัญในกรอบอริยสัจ 4
2. ตระหนักและเหน็ คณุ ค่าในหลกั ธรรมในกรอบอริยสัจ 4
3. ปฏิบตั ติ นหลกั ธรรมในกรอบอรยิ สัจ 4

4

กอ่ นศึกษำเน้ือหำในหนงั สืออเิ ลก็ ทรอนกิ ส์
มำลองทำแบบทดสอบกอ่ นเรยี นดกู ่อนนะคะ

5

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น

เร่ือง หลกั ธรรมสำคญั ในกรอบอริยสจั 4
(ดรณุ ธรรม 6 กลุ จริ ัฏฐติ ิธรรม 4 และกศุ ลกรรมบถ 10)

คำช้แี จง แบบทดสอบชดุ นี้ เปน็ แบบปรนยั 4 ตวั เลือก จานวน 10 ข้อ 10 คะแนน
คำส่ัง ใหน้ กั เรยี นทาเครื่องหมายกากบาท (X) เลือกข้อทถ่ี ูกตอ้ งท่ีสุดเพียงข้อเดียวลงใน
กระดาษคาตอบท่ีแจกให้

1. หลกั ธรรรมใดท่สี อดคล้องกบั หลกั เศรษฐกิจพอเพียง
ก. กลุ จริ ัฏฐติ ิธรรม ๔
ข. ดรณุ ธรรม ๖
ค. มงคลชวี ิต
ง. อรยิ สัจ 4

2. หากนกั เรยี นตอ้ งการท่จี ะประสบความสาเร็จ ความกา้ วหนา้ ในชวี ิต ควรนาหลักธรรมใดไป
ปฏบิ ัติ

ก. อริยสัจ 4
ข. กลุ จริ ฏั ฐติ ิธรรม 4
ค. มงคลชีวติ
ง. ดรณุ ธรรม 6
3. เก่งเป็นผู้ทีม่ คี วามประหยัด ร้จู กั นาของเหลอื ใชม้ าใช้ประโยชน์ แสดงวา่ เกง่ เป็นผู้มีหลักธรรมใด
ก. มงคลชวี ติ
ข. ดรุณธรรม 6
ค. กุลจริ ฏั ฐิติธรรม 4
ง. อริยสัจ

6

4. ดรุณธรรมข้อใดเปน็ พ้ืนฐานสาคญั ของการทางาน การศึกษาเลา่ เรยี นหรอื การทากจิ กรรมตา่ ง ๆ
ก. ความไม่มีโรค
ข. ความต้งั ใจจริง
ค. ความขยนั หมั่นเพียร
ง. การทาส่งิ ท่ถี ูกต้องดีงาม

5. การปฏิบัตติ นตามหลักดรุณธรรม 6 ส่งผลสาคญั อยา่ งไร
ก. พร่งั พร้อมดว้ ยกลั ยาณมิตร
ข. มีความเจริญกา้ วหนา้
ค. มีสัมมาคารวะ
ง. มีความรา่ รวย

6. การปฏิบตั ติ นตามหลกั กลุ จิรัฏฐติ ิธรรม 4 จะส่งผลดีในขอ้ ใด
ก. มคี วามสขุ ทางกาย วาจา ใจ
ข. มคี วามเจรญิ ร่งุ เรืองตลอดกาล
ค. ชอ่ื เสียงของวงศ์ตระกูลเป็นที่แพร่หลาย
ง. ตระกูลดารงอยูด่ ว้ ยความสงบสขุ มีฐานะมน่ั คง

7. ธรรมขอ้ ใดเปน็ ทางแห่งการกระทาของผ้ฉู ลาดหรือคนดี
ก. กุศลกรรมบถ 10
ข. กลุ จริ ฏั ฐิตธิ รรม 4
ค. สมบตั ิ 4
ง. สตปิ ัฏฐาน 4

7

8. หากนักเรียนตอ้ งการประสบความสาเร็จตามเปา้ หมายท่ีตงั้ ไว้ นักเรยี นควรประพฤติตาม
หลักธรรมข้อใด

ก. กุลจิรฏั ฐิติธรรม
ข. ดรณุ ธรรม
ค. กศุ ลกรรมบถ
ง. สตปิ ัฏฐาน
9. การประกอบกรรมดี ทาสงิ่ ทเ่ี ปน็ ประโยชน์ เรยี กวา่ อะไร
ก. กศุ ลเจตนา
ข. อกุศลเจตนา
ค. กศุ ลกรรม
ง. อกศุ ลกรรม
10. ข้อใด เปน็ ผลกรรมของการพูดส่อเสยี ด
ก. โรคมาก
ข. ยากจน
ค. คนนินทา
ง. แตกจากมิตร

8

เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรียน
เร่ือง หลักธรรมสำคญั ในกรอบอรยิ สจั 4
ดรณุ ธรรม 6 กลุ จริ ัฏฐิติธรรม 4 และกุศลกรรมบถ 10

1. ก
2. ข
3. ค
4. ค
5. ข
6. ง
7. ก
8. ข
9. ค
10. ง

9

หลังจำกทที่ ำแบบทดสอบกอ่ นเรยี นแล้ว
ได้คะแนนเทำ่ ไหรก่ นั เอ่ย

ขอใหเ้ รม่ิ ศกึ ษำเนอื้ หำเพ่ือให้สอบหลงั เรียนได้
คะแนนมำกข้ึนต่อไป

10

หลกั ธรรมสำคญั ในกรอบอริยสจั 4

1.2 มรรค (ธรรมที่ควรเจรญิ )

1. บพุ พนิมิตของมชั ฌมิ าปฏิปทา คือ ธรรมที่เปน็ เครื่องหมายบง่ บอกล่วงหนา้ วา่
มรรคมีองค์ 8 ประการจะเกดิ ขึน้ แกผ่ ู้นัน้ มี 7 ประการ คือ

ก) กัลยาณมิตตตา คือ การมเี พ่ือนบ้านดที ่แี นะนาประโยชน์ คบหาผู้ทมี่ ปี ญั ญา
และเป็นแบบอย่าง ท่ดี ี

ข) สลี สมั ปทา คือ การปฏบิ ตั ิตนอย่ใู นศลี มีความประพฤติดีงาม การมวี ินัย มี
ระเบยี บในชวี ิต ของตนและการอย่รู ่วมกันในสงั คม

ค) ฉนั ทสมั ปทา คือ มีความพอใจในการทาส่ิงทด่ี งี าม ใฝ่ร้ใู ฝส่ ร้างสรรค์ สง่ิ ตา่ ง
ๆอยา่ งจรงิ จัง มีความพอใจใฝ่รกั ในปัญญา ในจรยิ ธรรม ใฝ่รู้ในความจริงและในความดี

11

ง) อัตตสมั ปทา คอื การร้จู ักฝึกฝนพฒั นาตนเองใหม้ ีความพร้อมสมบรู ณท์ ้งั กาย
ศลี จติ และปัญญา

จ) ทฏิ ฐสิ ัมปทา คือ การเห็นถูก ต้งั มน่ั เชือ่ ถือในหลักการและมคี วามเห็นความ
เขา้ ใจพน้ื ฐาน ที่มองเหน็ สิ่งทง้ั หลายตามเหตผุ ล มองสิ่งทั้งหลายตามความเปน็ จริง

ฉ) อปั ปมาทสัมปทา คือ ความกระตือรือร้นอยเู่ สมอ เห็นคณุ ค่าของกาลเวลา
เห็นความ เปลย่ี นแปลงเปน็ ส่ิงทีก่ ระต้นุ เตอื นให้เร่งรัดการค้นหาใหเ้ ขา้ ถึงความจรงิ หรือในการ
ทาชีวิตทีด่ ีงามให้สาเรจ็

ช) โยนโิ สมนสกิ าร คอื การคิดพิจารณาโดยแยบคาย รจู้ กั คิดพจิ ารณาส่ิง
ทง้ั หลายใหเ้ ปน็ จริง การร้จู ักใช้ความคิดทถ่ี ูกวธิ ี คดิ เปน็ คิดอย่างมรี ะเบียบและได้ประโยชน์
เพือ่ พัฒนาตนให้กา้ วหนา้ ย่ิงขึ้นไป

ผทู้ ี่มีบุพพนิมติ ทง้ั 7 ประการดังกลา่ วน้ี เกดิ ขึ้นในจติ ใจ แม้เพยี งอย่างใดอยา่ งหนง่ึ
ย่อมหวงั ได้วา่ ผนู้ น้ั จะได้ประสบผลแห่งมรรคมีองค์ 8 ประการ หรอื ดาเนินไปสู่ ทางสาย
กลาง

12

2. ดรุณธรรม 6 คือ ธรรมทน่ี าไปสู่ความเจริญก้าวหน้า หรอื หนทางแห่งความสาเร็จ มี
6 ประการคือ

ก) อาโรคยะ คือ การรกั ษาสุขภาพดีทง้ั ทางรา่ งกายและจติ ใจ เพ่ือมิให้มีโรคทัง้ จติ
และกาย เพราะ โรคภัยไข้เจ็บเปน็ อปุ สรรคท่ีคอยขัดขวางไม่ใหป้ ระสบความสาเรจ็ ดว้ ยเหตนุ ้ี
จึงต้องหมนั่ บรหิ ารกายให้มีสขุ ภาพแข็งแรงสมบูรณแ์ ละบริหารจติ ใหม้ สี ขุ ภาพจติ ทีด่ ี

ข) ศีล คือ การมีระเบยี บวนิ ัย ไม่ก่อความเดือดร้อนใหแ้ กส่ งั คม รจู้ ักให้อภยั ไม่
อาฆาตพยาบาท

ค) พุทธานุมตั ิ คือ ได้คนดเี ปน็ แบบอย่าง ประพฤติตามแบบอยา่ งของสังคม คนมี
ปัญญา มคี ุณธรรม และยึดถือปฏิบตั ติ ามจะช่วยสนับสนุนเกื้อกลู ให้การดาเนินชีวิต
เจรญิ กา้ วหน้า

ง) สตุ ะ คือ ตั้งใจเรียนให้รจู้ ริง คน้ คว้าใหร้ ู้ เช่ยี วชาญ ตดิ ตามขา่ วสารใหร้ เู้ ท่าทันโดย
การแสวงหา ความรู้ให้มาก

จ) ธรรมานวุ ัติ คอื ทาแต่สง่ิ ท่ีถกู ต้องดงี าม ดารงมั่นอยู่ในสุจริต ทัง้ ในชีวิตและการ
งาน

ฉ) อลีนตา คือ ความขยันหมั่นเพียร มกี าลงั ใจแขง็ กล้า ไม่ย่อหยอ่ น ท้อแท้ท้อถอย
เฉื่อยชา แต่ให้ เพียรพยายามหาความก้าวหน้าเรื่อยไป

หลกั ธรรมทง้ั 6 ประการของดรุณธรรมเปน็ หนทางท่ีใหป้ ฏิบตั ิไปสคู่ วามสาเร็จทั้งใน
ชวี ิต และการงาน ดังน้นั เราควรนาไปยดึ ถือปฏบิ ัติเพื่อให้มีความสุขและความเจรญิ ในชวี ิต

13

3. กลุ จิรัฏฐติ ธิ รรม คือ ธรรมหรือขอ้ ปฏบิ ตั ิสาหรับรักษาวงศ์ตระกลู ให้ดารงอยู่ไดน้ าน
ธรรม สาหรบั ดารงตระกูลใหย้ ่ังยนื มี 4 ประการ คือ

ก) นัฏฐคเวสนา คือ การแสวงหาทรพั ยส์ ินหรือส่ิงของใดท่หี มดหรอื หายไป ควรรจู้ ัก
หามา ทดแทนไว้ สิ่งของทจี่ าเป็นในครอบครวั เชน่ ปัจจยั

ข) ชิณณปฏิสงั ขรณา คอื การบรู ณะซ่อมแซมพสั ดุที่เก่าชารุด หมายถงึ ส่ิงของท่ี
จาเป็นเมอ่ื เกิดชารดุ เสยี หายจะต้องรู้จักซ่อมแซมให้ใช้การได้ เชน่ ทอ่ี ยู่อาศัย อุปกรณ์
เคร่อื งใช้ตา่ งๆ ภายในบ้าน เป็นต้น

ค) ปริมิตปานโภชนา คอื การรจู้ ักประหยัด ร้จู ักกินร้จู ักใชเ้ ท่าท่จี าเปน็ ใหเ้ หมาะสม
แกฐ่ านะตน ไม่ใชจ้ ่ายเกินฐานะของตนเอง ไม่ก่อหนส้ี นิ ใหก้ ับครอบครัว รจู้ ักกนิ

ง) อธปิ จั จสลี วนั ตสถาปนา คือ การประกอบอาชีพสจุ ริต มีความขยนั หม่นั เพียรใน
การทางาน กส็ ามารถสืบทอดต่อวงศ์ตระกลู ให้เจริญยั่งยืนต่อไปได้

หากครอบครวั ใดปฏบิ ตั ิไดด้ งั นีจ้ ะนาความมั่งคง่ั ยั่งยืนมาส่ตู ระกูล ในทางตรงกนั ข้าม
หากตระกลู ใดละเว้นหลกั ธรรมดงั กลา่ ว ตระกูลนัน้ ย่อมไม่มีความมงั่ ค่ังหรือต้ังอยู่ได้ไมน่ าน

14

4. กศุ ลกรรมบถ 10 คือ ทางแห่งกุศล ทางแหง่ ความดี หรอื กรรมดีที่ควรประพฤติ
ปฏบิ ัติ มี 10 ประการ แบ่งเป็น 3 หมวด ดังนี้

ก) กายสุจริต 3 คือ การกระทาความดีทางกายได้แก่
1. ปาณาตปิ าตา เวรมณี คือ การละเวน้ จากการฆ่าสัตวต์ ดั ชวี ิต เบยี ดเบยี น

สัตว์โดยวิธีการ ตา่ ง ๆ หรอื ทารา้ ยผอู้ ืน่
2. อทนิ นาทานา เวรมณี คือ การละเวน้ จากการลกั ทรัพย์หรือถือเอาของท่ี

ผูอ้ ่ืนมไิ ด้ใหม้ าเปน็ ของตนโดยวธิ กี ารตา่ งๆ
3. กาเมสุมฉิ าจารา เวรมณี คือ การละเว้นจากการปฏิบัติผิดในสามี ภรรยา

บตุ ร ธดิ าของผอู้ ่ืน ตอ้ งร้จู ักเคารพสิทธิของกันและกัน

ข) วจสี ุจริต 4 คือ การกระทาความดที างวาจาได้แก่
1. กาเมสมุ ฉิ าจารา เวรมณี คือ การละเวน้ จากการพูดเท็จ ควรพูดในสงิ่ ที่

เป็นจรงิ
2. ปสิ ณุ าย วาจาย เวรมณี คือ การละเวน้ จากการพดู สอ่ เสียด ยยุ งให้

แตกแยก ควรพดู ใน ลักษณะให้คนเหน็ อกเห็นใจกันและกันและสง่ เสริมใหเ้ กิดความสามัคคี
ในหมคู่ ณะ

3. ผรสุ าย วาจาย เวรมณี คอื การละเวน้ จากการพูดคาหยาบ ควรพดู
สุภาพ ไพเราะนุ่มนวล ต่อบุคคลที่เกยี่ วข้อง

4. สัมผัปปลาปา เวรมณี คือ การละเว้นจากการพูดเพ้อเจอ้ และไรส้ าระ
ควรพดู สิง่ ท่มี ี สาระประโยชน์ทง้ั ต่อตนเองและผอู้ นื่

15

ค) มโนสจุ ริต 3 คอื การกระทาความดีทางใจ ได้แก่

1. อนภชิ ฌา คือ ไมโ่ ลภอยากไดข้ องผู้อน่ื ควรเปน็ การไม่เพ่งเลง็ ท่ีจะเอาทรัพย์
ของคนอ่ืน ในทางทุจรติ

2. อพยาบาท คอื ไมค่ ิดปองร้าย ไม่คดิ แค้นเคืองผู้อน่ื ไม่ควรผูกใจเจ็บ ไม่จอง
เวร ไมค่ ิด อาฆาตลา้ งแค้น

3. สมั มาทฏิ ฐิ คอื ไม่เหน็ ผิดจากทานองคลองธรรม ไม่เหน็ ผิดเป็นชอบ ควรมี
ความเหน็ ถกู ต้องตามเหตุตามผล เชน่ เหน็ วา่ มารดาบิดาเป็นผู้มีพระคุณจริง กฎแห่งกรรมมจี ริง
เป็นต้น

16

ใบงำนท่ี 1 เรื่อง คิดถกู คิดผิด

คำชี้แจง ใหน้ ักเรยี นอำ่ นเร่อื งทก่ี ำหนด แล้วตอบคำถำม
กอ้ งและกานต์ เป็นเพ่ือนสนิทกนั ทงั้ สองเรียนอยูช่ ัน้ มธั ยมศึกษาปที ี่ 2 กอ้ งเปน็ ผทู้ ่อี ยู่ในครอบครัวท่ี

มฐี านะค่อนขา้ งยากจน พอ่ และแมม่ ีอาชพี รบั จ้าง แตก่ านต์อย่ใู นครอบครวั ที่มีฐานะปานกลาง พ่อแม่ของ
กานต์เป็นคุณครู ทง้ั กอ้ งและกานตก์ เ็ รยี นอยู่เกณฑป์ านกลาง กอ้ งมกั จะไปโรงเรียนสายเสมอ เพราะต้องช่วย
พอ่ แม่ทางานบา้ น กานตจ์ ะคอยเตอื นกอ้ งว่าก้องไปสาย 3 ครงั้ แล้ว ถ้าสายถึง 5 ครั้ง จะถกู ตดั คะแนนความ
ประพฤติ ก้องจึงต้องปรับปรุงตนเองใหต้ ื่นเชา้ กว่าเดิมเพ่ือทางานบา้ นให้เสรจ็ ก่อนไปโรงเรียน

ในชว่ งเวลาปิดภาคเรยี นฤดรู ้อน กานตช์ วนกอ้ งไปบรรพชาสามเณรภาคฤดูรอ้ น ตามทโ่ี รงเรียน
ประกาศรับสมัคร กานตบ์ อกกับก้องว่า “เรามีเวลาวา่ งเพราะโรงเรียนปดิ เทอม นา่ จะใช้เวลาให้เปน็ ประโยชน์
พวกเรามีโอกาสดกี ็ควรรบี ฉวยโอกาสนี้เสยี พวกนักเรยี นหญิงบางคนเขาไปบวชชีพราหมณ์ บางคนก็ไปเข้า
ค่ายพักแรมส่งเสริมความรดู้ า้ นศลิ ปะ กีฬา ดนตรี หรือวิชาการ” ก้องตดั สินใจไปบวชสามเณรกบั กานต์
เพราะเขาคดิ วา่ เปน็ โอกาสดใี นช่วงเรยี นอยชู่ นั้ มัธยมศกึ ษาตอนตน้ ท่ีจะได้ทากิจกรรมตา่ ง ๆ เปน็ การ
เสริมสร้างประสบการณ์ชวี ิตทด่ี ี เพราะถา้ เรียนในชน้ั สงู ข้ึนไปอาจจะมีกิจกรรมต่าง ๆ เก่ียวกบั การเรยี นมาก
ขึน้ จะปลีกเวลาไปบรรพชาได้ยากข้นึ
คำถำม

1. กานตเ์ ปน็ กัลยาณมิตรของกอ้ ง ในเรื่องใด

2. ก้องมีความคดิ ท่จี ดั เป็นโยนิโสมนสกิ ารอย่างไร

17

เฉลยใบงำนท่ี 1 เร่อื ง คดิ ถูก คดิ ผดิ

คำชีแ้ จง ให้นกั เรยี นอ่ำนเรอื่ งทกี่ ำหนด แล้วตอบคำถำม

กอ้ งและกานต์ เป็นเพ่ือนสนทิ กนั ทงั้ สองเรยี นอยู่ช้นั มัธยมศึกษาปที ่ี 2 กอ้ งเป็นผูท้ ีอ่ ยู่ในครอบครัวท่ี
มีฐานะค่อนข้างยากจน พ่อและแมม่ ีอาชพี รบั จา้ ง แตก่ านต์อยู่ในครอบครวั ที่มีฐานะปานกลาง พ่อแม่ของ
กานตเ์ ป็นคุณครู ท้งั กอ้ งและกานต์กเ็ รียนอย่เู กณฑ์ปานกลาง ก้องมักจะไปโรงเรียนสายเสมอ เพราะต้องชว่ ย
พอ่ แม่ทางานบ้าน กานตจ์ ะคอยเตือนก้องว่าก้องไปสาย 3 ครง้ั แล้ว ถ้าสายถงึ 5 คร้ัง จะถกู ตดั คะแนนความ
ประพฤติ ก้องจึงต้องปรบั ปรงุ ตนเองใหต้ ่นื เช้ากวา่ เดมิ เพื่อทางานบา้ นให้เสร็จก่อนไปโรงเรยี น

ในชว่ งเวลาปดิ ภาคเรียนฤดูรอ้ น กานตช์ วนก้องไปบรรพชาสามเณรภาคฤดูรอ้ น ตามทโี่ รงเรยี น
ประกาศรบั สมัคร กานต์บอกกบั ก้องว่า “เรามเี วลาวา่ งเพราะโรงเรียนปิดเทอม นา่ จะใชเ้ วลาให้เปน็ ประโยชน์
พวกเรามโี อกาสดีก็ควรรีบฉวยโอกาสนีเ้ สีย พวกนักเรียนหญิงบางคนเขาไปบวชชีพราหมณ์ บางคนก็ไปเขา้
ค่ายพักแรมส่งเสริมความรู้ด้านศลิ ปะ กีฬา ดนตรี หรือวชิ าการ” ก้องตัดสนิ ใจไปบวชสามเณรกบั กานต์
เพราะเขาคิดวา่ เปน็ โอกาสดใี นชว่ งเรียนอยูช่ ั้นมธั ยมศึกษาตอนต้นท่ีจะได้ทากจิ กรรมตา่ ง ๆ เป็นการ
เสรมิ สร้างประสบการณช์ วี ติ ท่ดี ี เพราะถา้ เรียนในชนั้ สงู ขึ้นไปอาจจะมีกิจกรรมต่าง ๆ เก่ียวกับการเรียนมาก
ขน้ึ จะปลกี เวลาไปบรรพชาไดย้ ากขน้ึ

คำถำม 1. กานตเ์ ปน็ กลั ยาณมติ รของก้อง ในเร่ืองใด
กานต์ แนะนาก้องในทางท่ดี ี เชน่ แนะนาใหไ้ ปโรงเรยี นแต่เชา้ เพอื่ เปน็ การปฏิบัติตนตาม

ระเบยี บวนิ ัยทด่ี ขี องโรงเรียน
ชวนกอ้ งไปบรรพชาสามเณรภาคฤดรู ้อน เป็นจดุ เริ่มต้นของการพัฒนาปัญญาท่จี ะทาใหเ้ ห็น

สัจธรรม จัดเปน็ บุพพนมิ ติ ของมชั ฌิมาปฏปิ ทา

2. ก้องมีความคิดท่ีจัดเปน็ โยนโิ สมนสิการอย่างไร
กอ้ งคิดถูกวธิ ี คิดอย่างมรี ะเบียบ เป็นการคิดทีเ่ กดิ จากตนเอง เปน็ ปัจจัยภายในที่ทาให้เขา

ตดั สินใจในส่ิงทีด่ ี เชน่ ปรบั ปรุงตนเองใหต้ ่ืนตงั้ แต่เชา้ เพ่อื ทางานบา้ นใหเ้ สรจ็ ไปโรงเรียนทันเวลา ตัดสนิ ใจ
บรรพชาสามเณรภาคฤดรู อ้ นเพื่อเปน็ การใช้วา่ งเวลาใหเ้ ป็นประโยชน์ ไดร้ ับส่งิ ท่ีดีเป็นจุดเร่มิ ต้นของการ
พัฒนาปัญญา

18

ใบงำนที่ 2 เรอ่ื ง อนำคตสดใส

คำชแ้ี จง ใหน้ ักเรยี นอ่ำนเรือ่ งทก่ี ำหนด แล้วตอบคำถำม

วันนเี้ ป็นวันไหวค้ รูของโรงเรียน หลงั จากทาพิธีไหวค้ รูแลว้ พวกนกั เรียนร่นุ พี่ทเ่ี รียนจบแลว้ สอบเข้า
มหาวิทยาลยั ตา่ งก็มาเลา่ ประสบการณ์ชวี ติ ให้กบั รนุ่ น้องฟังในห้องประชุม พีช่ าญยุทธซ์ ง่ึ เป็นรุ่นพ่ีได้เล่าว่า
เม่ือคร้ังเรยี นอยชู่ น้ั มธั ยมศกึ ษานั้นเขาเป็นคนทม่ี สี ขุ ภาพดี เพราะเขาออกกาลังกายสม่าเสมอ เลอื ก
รับประทานอาหารท่ีเปน็ ประโยชน์จงึ ไมม่ โี รคภัยมาเบียดเบียน ท่ีจะทาให้เกดิ ปัญหาขาดเรียน ปฏบิ ัติตนตาม
ระเบียบของโรงเรยี น ไม่ทาความเดอื ดร้อนกับใคร ๆ เพราะได้แบบอยา่ งจากประธานนักเรยี นทเ่ี ขาชน่ื ชอบ
เปน็ แบบอยา่ ง

พชี่ าญยุทธเ์ ล่าว่าเขามีกลมุ่ เพื่อนทต่ี ้งั ใจเรยี นเหมือนกนั ชวนกนั ศกึ ษาหาความรจู้ ากแหลง่ ความรูท้ ่ี
หลากหลาย และขยนั เรียนอย่างสมา่ เสมอ เวลาทากจิ กรรมใด ๆ กต็ าม ก็จะเลือกกิจกรรมท่ีดีมปี ระโยชน์ต่อ
ตนเองและส่วนรวม เช่น ชมรมอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสง่ิ แวดล้อม ชมรมศลิ ปวัฒนธรรม และถ้า
เพื่อนคนไหนไปแข่งขนั รถจักรยานยนต์บนท้องถนน ซึง่ เปน็ การฝ่าฝืนกฎจราจรก็จะไม่ทา เพือ่ นบางคนชวน
ไปหารายได้พเิ ศษ รบั จา้ งทางานเป็นพนักงาน ขายของตามห้างรา้ นเพ่ือหารายได้ภาคฤดรู อ้ นก็จะไป เพราะ
เปน็ การชว่ ยหารายได้ให้แก่ครอบครัว และนามาใช้จา่ ย ในการเรยี นในภาคเรียนต่อไป กลมุ่ เพ่ือนของพ่ี
ชาญยุทธ์ตา่ งก็ประสบความสาเร็จในการเรยี น สามารถสอบเขา้ เรยี นตอ่ ในระดับมหาวิทยาลัยไดท้ ุกคน ได้
เรียนในคณะที่ต้องการตรงตามความสามารถของตน

คำถำม

1. ชาญยุทธ์ มคี วามเจรญิ กา้ วหนา้ ในการเรยี น เพราะปฏบิ ัตติ นตามหลักธรรมใด จงอธิบาย
พร้อมยกตวั อย่างประกอบ

19

เฉลยใบงำนท่ี 2 เร่ือง อนำคตสดใส

คำช้ีแจง ใหน้ กั เรียนอำ่ นเรื่องทก่ี ำหนด แลว้ ตอบคำถำม

วนั นีเ้ ปน็ วันไหว้ครูของโรงเรยี น หลังจากทาพธิ ีไหวค้ รูแลว้ พวกนกั เรียนรนุ่ พท่ี ่เี รยี นจบแลว้ สอบเขา้
มหาวิทยาลยั ต่างก็มาเลา่ ประสบการณช์ วี ติ ใหก้ บั รุ่นน้องฟังในหอ้ งประชุม พี่ชาญยุทธ์ซึ่งเปน็ รุ่นพ่ีได้เลา่ ว่า เม่ือ
ครง้ั เรียนอยู่ชั้นมธั ยมศึกษาน้ันเขาเป็นคนท่ีมสี ขุ ภาพดี เพราะเขาออกกาลังกายสม่าเสมอ เลือกรบั ประทานอาหาร
ท่ีเป็นประโยชนจ์ ึงไม่มีโรคภัยมาเบียดเบยี น ที่จะทาใหเ้ กดิ ปัญหาขาดเรยี น ปฏิบัตติ นตามระเบยี บของโรงเรียน ไม่
ทาความเดือดรอ้ นกบั ใคร ๆ เพราะไดแ้ บบอย่างจากประธานนกั เรียนท่เี ขาชื่นชอบเปน็ แบบอย่าง

พชี่ าญยทุ ธ์เลา่ ว่าเขามีกลุ่มเพื่อนท่ตี ง้ั ใจเรียนเหมือนกันชวนกันศกึ ษาหาความรจู้ ากแหล่งความรูท้ ี่
หลากหลาย และขยันเรียนอย่างสม่าเสมอ เวลาทากิจกรรมใด ๆ กต็ าม ก็จะเลือกกิจกรรมทีด่ มี ีประโยชน์ต่อ
ตนเองและส่วนรวม เชน่ ชมรมอนรุ ักษท์ รัพยากรธรรมชาติและส่งิ แวดล้อม ชมรมศิลปวัฒนธรรม และถา้ เพื่อนคน
ไหนไปแข่งขนั รถจกั รยานยนต์บนทอ้ งถนน ซึ่งเป็นการฝา่ ฝนื กฎจราจรกจ็ ะไม่ทา เพอ่ื นบางคนชวนไปหารายได้
พเิ ศษ รบั จา้ งทางานเปน็ พนักงาน ขายของตามห้างรา้ นเพ่อื หารายไดภ้ าคฤดรู ้อนก็จะไป เพราะเปน็ การช่วยหา
รายได้ให้แก่ครอบครวั และนามาใชจ้ า่ ย ในการเรียนในภาคเรียนต่อไป กล่มุ เพ่ือนของพีช่ าญยุทธต์ า่ งกป็ ระสบ
ความสาเร็จในการเรียน สามารถสอบเข้าเรียนต่อ ในระดับมหาวทิ ยาลัยไดท้ ุกคน ได้เรียนในคณะทต่ี อ้ งการตรง
ตามความสามารถของตน

คำถำม 1. ชาญยุทธ์ มีความเจริญกา้ วหนา้ ในการเรยี น เพราะปฏบิ ตั ิตนตามหลักธรรมใด จงอธบิ าย
พร้อมยกตวั อยา่ งประกอบ
ชาญยทุ ธ์ปฏิบัตติ ามหลักดรณุ ธรรม 6 ดังนี้

1. รักษาสขุ ภาพ เขาออกกาลังกายอยา่ งสมา่ เสมอ รับประทานอาหารที่มปี ระโยชน์ ทาใหไ้ ม่มโี รคเบยี ดเบยี น จงึ ไมเ่ ปน็ ปญั หา
การขาดเรยี น
2. มรี ะเบยี บวินยั เขาปฏบิ ตั ติ นตามกฎระเบียบของโรงเรยี น ไม่ทาความเดอื ดรอ้ นใด ๆ ให้แกผ่ ู้อื่น
3. ได้คนดีเปน็ แบบอยา่ ง เขาไดแ้ บบอยา่ งที่ดใี นการปฏิบตั ติ นจากประธานนักเรียน
4. ต้ังใจเรียน ชาญยทุ ธ์และเพ่อื น ๆ ตั้งใจเรียนศกึ ษาหาความรอู้ ย่างสม่าเสมอ
5. ทาแตส่ ง่ิ ถกู ต้องดงี าม ชาญยุทธเ์ ลือกทากิจกรรมท่เี ป็นประโยชน์ เชน่ กิจกรรมหารายได้พเิ ศษระหวา่ งเรยี นชมรมอนุรักษ์
ทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดล้อม ชมรมศลิ ปวัฒนธรรม
6. มคี วามขยันหมนั่ เพยี ร ชาญยุทธ์ตัง้ ใจเรียนอย่างสมา่ เสมอ ร่วมกบั เพ่อื นศึกษาหาความรู้เพม่ิ เตมิ จากแหล่งความรู้ที่
หลากหลาย

20

ใบงำนท่ี 3 เร่ือง ครอบครัวตวั อย่ำง

คำช้ีแจง ให้นกั เรยี นอำ่ นเร่อื งที่กำหนด แลว้ ตอบคำถำม

ครอบครัวของชดั ไดร้ บั การคัดเลือกจากทางจงั หวัดว่า เปน็ ครอบครวั ตวั อย่างครอบครัวหนง่ึ
ทมี่ ีวถิ ีการดาเนินชวี ิตท่ีเรียบง่าย มคี วามพอเพียง ชดั ภรรยา ลกู ๆ ไดใ้ หส้ ัมภาษณก์ ับผู้สื่อขา่ ว
หนังสือพิมพ์หลายฉบับ

ชัด : ครอบครวั ของผมมอี าชีพทาสวนผักหลายชนดิ ผมและภรรยาจะช่วยกนั ทามาหากิน
ดว้ ยความขยันหมั่นเพียร มีความซือ่ สัตยต์ ่ออาชีพ ผมไม่เก็บผกั ท่ีได้ฉดี ยาฆา่ แมลงเอาไว้ก่อนกาหนด
เพราะต้องคานงึ ถึงอันตรายของผูบ้ ริโภค แตส่ ่วนใหญแ่ ล้วผมจะไม่ใช้ยาฆ่าแมลง

ภรรยา : เราพอมรี ายไดส้ าหรับเป็นค่าใช้จา่ ยในครอบครวั แลว้ ให้ลกู ไว้ใช้เปน็ ค่าอุปกรณ์
การเรยี น และยังแบง่ เกบ็ เงนิ ออมฝากธนาคารไวด้ ว้ ย ชดั ซ่ึงเป็นหัวหน้าครอบครัวก็ไมเ่ ที่ยวเตร่
ไมด่ ่ืมสรุ า ไมส่ ูบบุหรี่ และไมเ่ ลน่ การพนัน

ลกู ชาย :พอ่ ของผมจะซ่อมแซมสิง่ ของเครอื่ งใช้ตา่ ง ๆ ด้วยตนเองด้วยครบั เช่น ซ่อมโต๊ะ
เกา้ อี้ ท่อนา้ หลงั คาบ้าน พ่อบอกวา่ เป็นการประหยัดเงินและเป็นการรกั ษาของใช้ตา่ ง ๆ ให้อยู่
คงทนไปนาน ๆ ไม่ต้องซ้ือใหม่

ลูกสาว :แมจ่ ะสอนหนูและพชี่ ายใหร้ ู้จักซอ่ มแซมเสื้อผ้าท่ีขาด กระดุมทีห่ ลุดด้วยคะ่ ไม่ต้อง
เสยี เงนิ ค่าซ่อมแซมให้ช่างซ่อมเสอ้ื ผ้า

ลูกชาย :แมข่ องผมจะจัดหาของกินของใช้ไวใ้ หพ้ วกเราไมต่ ้องลาบาก เชน่ ขา้ ว น้าปลา
ของสด ของแห้ง เพื่อเอาไวท้ ากบั ขา้ วให้พวกเรากนิ พวกของใชท้ ี่จาเปน็ แมก่ จ็ ะซ้ือให้ เชน่ เส้ือผา้
รองเท้า กระเป๋านักเรียน โคมไฟสาหรบั ไว้อ่านหนังสือ

ลูกสาว :พวกเราทุกคนใชจ้ า่ ยเงินอย่างประหยัดนะคะ เพราะฐานะของเราไม่ไดร้ ่ารวยจึง
ต้องชว่ ยกนั เก็บออมเงินทอง สง่ิ ของชนิดใดไมจ่ าเป็นก็ไมซ่ ื้อ ถึงแมห้ นจู ะเห็นเพ่ือนเขามี
โทรศัพท์มือถือกนั พวกเราสองคนพี่น้องไมไ่ ด้รอ้ งขอใหพ้ ่อแมซ่ ้อื ให้เพราะเราไม่มคี วามจาเป็น
จะต้องใช้

พอ่ : ในวนั สาคญั ทางพระพุทธศาสนา ผมกจ็ ะพาลูกไปรว่ มพิธกี รรมทุกคร้ัง แต่โดยปกติ
แล้วทกุ วนั อาทิตย์ครอบครัวของผมก็ไปทาบญุ และฟังธรรมกันเป็นประจาอยู่แลว้

แม่ : ครอบครัวเราก็มีชีวิตทีเ่ รียบง่ายอย่างน้ีตลอดเวลา แต่เนือ่ งจากปนี ้ีทางจงั หวดั เขา
ต้องการรณรงค์ ให้ทุกครอบครวั ดาเนนิ ชีวติ อยา่ งถูกต้องเหมาะสมตามแนวทางของความพอเพียง
ครอบครัวของเราก็เลยไดร้ ับการคดั เลอื กเปน็ ครอบครัวตัวอย่าง ซึ่งมคี รอบครัวอื่นอีกหลาย
ครอบครวั ก็ไดร้ ับการคดั เลือกเช่นกนั แตว่ ถิ กี ารดาเนนิ ชวี ิตอาจแตกต่างกนั ไป

21

คำถำม
• ครอบครวั ของชดั ปฏิบัตติ นตามหลกั ธรรมใด จงึ ทาใหค้ รอบครัวอยดู่ ว้ ยความสงบสขุ จงยกตัวอย่าง

22

เฉลยใบงำนที่ 3 เร่ือง ครอบครวั ตวั อยำ่ ง

คำช้ีแจง ให้นักเรยี นอำ่ นเร่ืองทก่ี ำหนด แลว้ ตอบคำถำม

ครอบครวั ของชัดได้รับการคดั เลอื กจากทางจังหวดั ว่า เปน็ ครอบครัวตวั อยา่ งครอบครัวหนึ่ง
ท่ีมวี ิถกี ารดาเนินชีวิตท่ีเรียบง่าย มคี วามพอเพียง ชดั ภรรยา ลกู ๆ ได้ใหส้ มั ภาษณ์กบั ผสู้ ่ือขา่ ว
หนงั สอื พมิ พ์หลายฉบับ

ชัด : ครอบครวั ของผมมีอาชีพทาสวนผักหลายชนิด ผมและภรรยาจะช่วยกนั ทามาหากิน
ดว้ ยความขยนั หม่นั เพยี ร มคี วามซอื่ สตั ยต์ ่ออาชีพ ผมไม่เก็บผกั ทไ่ี ด้ฉดี ยาฆ่าแมลงเอาไว้ก่อนกาหนด
เพราะต้องคานึงถึงอนั ตรายของผบู้ ริโภค แตส่ ว่ นใหญ่แล้วผมจะไมใ่ ชย้ าฆา่ แมลง

ภรรยา : เราพอมรี ายไดส้ าหรับเปน็ ค่าใชจ้ า่ ยในครอบครัว แล้วให้ลกู ไว้ใชเ้ ป็นค่าอุปกรณ์
การเรยี น และยังแบ่งเก็บเงินออมฝากธนาคารไว้ด้วย ชดั ซึ่งเป็นหัวหนา้ ครอบครวั ก็ไมเ่ ท่ียวเตร่
ไม่ดื่มสุรา ไมส่ ูบบหุ ร่ี และไมเ่ ลน่ การพนนั

ลูกชาย :พอ่ ของผมจะซ่อมแซมสิ่งของเครอื่ งใช้ต่าง ๆ ด้วยตนเองดว้ ยครบั เชน่ ซอ่ มโตะ๊
เกา้ อ้ี ท่อน้า หลังคาบา้ น พอ่ บอกวา่ เปน็ การประหยดั เงนิ และเป็นการรักษาของใช้ตา่ ง ๆ ให้อยู่
คงทนไปนาน ๆ ไมต่ ้องซื้อใหม่

ลูกสาว :แมจ่ ะสอนหนแู ละพีช่ ายใหร้ จู้ ักซ่อมแซมเส้ือผ้าที่ขาด กระดุมทีห่ ลดุ ด้วยค่ะ ไม่ต้อง
เสียเงินคา่ ซอ่ มแซมใหช้ า่ งซ่อมเส้อื ผา้

ลูกชาย :แมข่ องผมจะจัดหาของกินของใช้ไว้ใหพ้ วกเราไมต่ ้องลาบาก เชน่ ขา้ ว นา้ ปลา
ของสด ของแห้ง เพื่อเอาไวท้ ากบั ข้าวให้พวกเรากิน พวกของใชท้ จี่ าเปน็ แม่กจ็ ะซื้อให้ เชน่ เสอื้ ผ้า
รองเท้า กระเปา๋ นักเรยี น โคมไฟสาหรับไว้อ่านหนงั สือ

ลูกสาว :พวกเราทุกคนใชจ้ า่ ยเงนิ อย่างประหยัดนะคะ เพราะฐานะของเราไม่ได้ร่ารวยจงึ
ต้องชว่ ยกันเก็บออมเงินทอง ส่ิงของชนิดใดไม่จาเป็นก็ไมซ่ ื้อ ถึงแม้หนูจะเหน็ เพ่ือนเขามี
โทรศัพท์มอื ถือกัน พวกเราสองคนพีน่ ้องไม่ไดร้ ้องขอให้พ่อแมซ่ อ้ื ใหเ้ พราะเราไมม่ ีความจาเป็น
จะตอ้ งใช้

พ่อ : ในวนั สาคัญทางพระพุทธศาสนา ผมกจ็ ะพาลกู ไปร่วมพธิ กี รรมทุกคร้งั แตโ่ ดยปกติ
แลว้ ทกุ วันอาทติ ย์ครอบครัวของผมก็ไปทาบุญและฟังธรรมกันเปน็ ประจาอยู่แลว้

แม่ : ครอบครวั เราก็มีชวี ติ ท่ีเรียบงา่ ยอย่างนี้ตลอดเวลา แต่เนื่องจากปนี ี้ทางจงั หวดั เขา
ตอ้ งการรณรงค์ ให้ทกุ ครอบครัวดาเนนิ ชีวิตอยา่ งถูกต้องเหมาะสมตามแนวทางของความพอเพียง
ครอบครวั ของเราก็เลยได้รบั การคดั เลอื กเปน็ ครอบครวั ตัวอยา่ ง ซึ่งมีครอบครัวอื่นอีกหลาย
ครอบครัวก็ไดร้ บั การคดั เลือกเชน่ กนั แตว่ ถิ กี ารดาเนนิ ชวี ติ อาจแตกต่างกนั ไป

23

คำถำม

• ครอบครัวของชดั ปฏิบัตติ นตามหลกั ธรรมใด จงึ ทาให้ครอบครวั อยู่ดว้ ยความสงบสุข จงยกตวั อยา่ ง
1) การรู้จกั จดั หาเครื่องอุปโภคบริโภค แม่เป็นผู้รหู้ น้าทีใ่ นการจัดหาของกินของใช้มาบรกิ าร

สมาชิกในครอบครัวอยา่ งเหมาะสม

2) การซอ่ มแซมสงิ่ ของทีเ่ ก่าและชารุดเสียหาย พอ่ จะเป็นผู้ซอ่ มแซมเคร่ืองใชแ้ ละอุปกรณ์
ภายในบ้าน เป็นการประหยดั เงิน แมจ่ ะสอนลูกให้ช่วยกนั ซ่อมแซมเสอื้ ผ้าที่ชารดุ เปน็ การถนอมสิ่งของเส้อื ผา้
ใหใ้ ชไ้ ดอ้ ีก และประหยัดเงิน

3) ประมาณตนในการอปุ โภคบริโภค สมาชิกทุกคนในครอบครัวตา่ งกใ็ ชจ้ า่ ยอย่างประหยัด
และสามารถเกบ็ ออมเงนิ ไวใ้ ช้

4) พอ่ บ้านแม่เรือนเป็นผ้มู ีศีลธรรม ทั้งพ่อและแมเ่ ปน็ คนที่มคี วามขยันหมัน่ เพียร ซ่ือสตั ย์ตอ่
อาชพี ไม่หลงอบายมขุ พอ่ ไมเ่ ล่นการพนัน ไมส่ ูบบหุ รี่ ไมด่ ่ืมเหล้า ไมเ่ ท่ียวเตร่ พ่อแม่พาลูกไปวดั ทาบุญและฟงั
ธรรมอยา่ งสมา่ เสมอ

24

ศึกษำเนื้อหำในหนังสอื อเิ ลก็ ทรอนิกสเ์ สรจ็ สิน้ มำ
ลองทำแบบทดสอบหลังเรียน

เพอ่ื วดั ควำมรคู้ วำมเขำ้ ใจหลังเรียนกันคะ่

25

แบบทดสอบหลงั เรียน

เร่ือง หลกั ธรรมสำคญั ในกรอบอริยสจั 4
(ดรณุ ธรรม 6 กลุ จิรัฏฐติ ธิ รรม 4 และกศุ ลกรรมบถ 10)

คำชแ้ี จง แบบทดสอบชุดนี้ เป็นแบบปรนัย 4 ตวั เลอื ก จานวน 10 ขอ้ 10 คะแนน
คำสั่ง ให้นักเรียนทาเครื่องหมายกากบาท (X) เลอื กข้อท่ถี ูกต้องท่ีสุดเพียงข้อเดยี วลงใน
กระดาษคาตอบท่ีแจกให้

1. หากนกั เรยี นตอ้ งการประสบความสาเรจ็ ตามเป้าหมายที่ตั้งไว้ นกั เรยี นควรประพฤตติ าม
หลกั ธรรมข้อใด

ก. กุลจิรฏั ฐติ ธิ รรม
ข. ดรุณธรรม
ค. กศุ ลกรรมบถ
ง. สตปิ ัฏฐาน
2. การประกอบกรรมดี ทาสง่ิ ทเ่ี ปน็ ประโยชน์ เรยี กว่าอะไร
ก. กศุ ลเจตนา
ข. อกุศลเจตนา
ค. กศุ ลกรรม
ง. อกศุ ลกรรม
3. ขอ้ ใด เปน็ ผลกรรมของการพูดส่อเสียด
ก. โรคมาก
ข. ยากจน
ค. คนนนิ ทา
ง. แตกจากมติ ร

26

4. การปฏิบัตติ นตามหลกั กลุ จิรัฏฐติ ธิ รรม 4 จะสง่ ผลดีในขอ้ ใด
ก. มีความสขุ ทางกาย วาจา ใจ
ข. มคี วามเจรญิ รุง่ เรืองตลอดกาล
ค. ช่อื เสียงของวงศต์ ระกูลเป็นท่แี พร่หลาย
ง. ตระกลู ดารงอยู่ด้วยความสงบสขุ มฐี านะม่ันคง

5. ธรรมข้อใดเป็นทางแห่งการกระทาของผ้ฉู ลาดหรือคนดี
ก. กศุ ลกรรมบถ 10
ข. กุลจริ ัฏฐิตธิ รรม 4
ค. สมบตั ิ 4
ง. สติปัฏฐาน 4

6. ดรุณธรรมข้อใดเป็นพน้ื ฐานสาคัญของการทางาน การศึกษาเล่าเรยี นหรอื การทากิจกรรมต่าง ๆ
ก. ความไม่มีโรค
ข. ความต้ังใจจรงิ
ค. ความขยันหมน่ั เพียร
ง. การทาส่งิ ที่ถูกต้องดีงาม

7. การปฏบิ ัติตนตามหลักดรุณธรรม 6 ส่งผลสาคญั อย่างไร
ก. พรง่ั พร้อมด้วยกัลยาณมิตร
ข. มีความเจริญก้าวหน้า
ค. มีสัมมาคารวะ
ง. มีความร่ารวย

27

8. หลักธรรรมใดทสี่ อดคล้องกับหลกั เศรษฐกจิ พอเพียง
ก. กลุ จริ ฏั ฐติ ธิ รรม 4
ข. ดรุณธรรม 6
ค. มงคลชวี ิต
ง. อริยสจั 4

9. หากนักเรียนต้องการทีจ่ ะประสบความสาเร็จ ความกา้ วหนา้ ในชวี ติ ควรนาหลักธรรมใดไป
ปฏิบัติ

ก. อรยิ สจั 4
ข. กุลจิรัฏฐติ ิธรรม 4
ค. มงคลชีวติ
ง. ดรุณธรรม 6
10. เกง่ เปน็ ผทู้ ่ีมีความประหยัด รจู้ ักนาของเหลือใช้มาใช้ประโยชน์ แสดงวา่ เก่งเปน็ ผู้มหี ลักธรรม
ใด
ก. มงคลชวี ิต
ข. ดรุณธรรม 6
ค. กลุ จิรัฏฐิตธิ รรม 4
ง. อรยิ สัจ

28

เฉลยแบบทดสอบหลงั เรยี น
เรอ่ื ง หลกั ธรรมสำคัญในกรอบอรยิ สัจ 4
ดรุณธรรม 6 กลุ จริ ฏั ฐิติธรรม 4 และกศุ ลกรรมบถ 10

1. ง
2. ก
3. ค
4. ข
5. ข
6. ค
7. ง
8. ก
9. ข
10. ค

29

บรรณำนุกรม

วิทย์ วิศทเวทย์,เสฐียรพงษ์ วรรณปก. (2559). พระพุทธศำสนำ ม.2. กรุงเทพฯ.
สานักพิมพ์อักษรเจริญทศั น.์

พระมหามนสั กิตตฺ ิสาโร. (2558). พระพุทธศำสนำ ม.2. กรงุ เทพฯ
สานักพิมพส์ ถาบนั พัฒนาวิชาการ.

ธรรมกับการพัฒนาสงั คม. (มปป). ธรรมกบั กำรพฒั นำสงั คม.
สบื คน้ จาก http://119.46.166.126/self_all/selfaccess8/m2/222/lesson4/lesson4.php.

30