4ศูนย์ควบคุมระบบประสาท

ชุดกจิ กรรมการเรยี นรูว้ ิทยาศาสตร์

ประกอบการสอนแบบเนน้ แผนผงั มโนทศั น์

กลมุ่ สาระการเรยี นรูว้ ทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

รายวชิ าชีววทิ ยา 5 รหสั วชิ า ว30250 ชน้ั มธั ยมศึกษาปีท่ี 6
หน่วยการเรยี นรูท้ ่ี 2 เร่อื ง ระบบประสาทและอวยั วะรบั ความรูส้ กึ

ชดุ ท่ี 4 เร่อื ง ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท

นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน
ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ

โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็ อาเภอสริ ินธร จงั หวดั อบุ ลราชธานี
องคก์ ารบรหิ ารสว่ นจงั หวดั อบุ ลราชธานี



ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท หน้า |ก

คำนำ

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เรื่อง ระบบประสาทและอวัยวะรับความรู้สึก
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 จัดทำขึ้นเพื่อเป็นสื่อนวัตกรรมประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน
รายวิชาชีววิทยา 5 รหัสวิชา ว30250 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2565 เพื่อให้ผู้เรียนใช้ประกอบ
กจิ กรรมการเรียนการสอนและสามารถเรยี นรู้ด้วยตนเอง นำไปใช้ในการเรยี นการสอนซ่อมเสริมได้
หรือใช้ในการสอนแทนได้เป็นอย่างดี เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจและพัฒนาผลสัมฤทธิ์
ทางการเรียนของผู้เรียนกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์เป็นนวัตกรรมที่ช่วยลดบทบาทของครู
ตามแนวทางการปฏริ ปู การเรยี นร้ทู ยี่ ดึ ผเู้ รียนเป็นสำคญั เป็นกจิ กรรม การเรยี นรทู้ ส่ี ่งเสริมให้ผู้เรียน
เกิดการเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง ทำเป็น คิดเป็น แก้ปัญหาได้ สามารถพัฒนาตนเอง ได้เต็มตาม
ศักยภาพ ซึ่งสอดคล้องกับหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับ
ปรับปรุง พ.ศ.2560) ที่มุ่งเน้นให้ผู้เรียนได้รับการพัฒนาทั้งด้านความรู้ กระบวนก ารคิด
กระบวนการสืบเสาะหาความรู้ การแก้ปัญหา ความสามารถในการสื่อสาร การตัดสินใจ การนำ
ความรู้ไปใช้ในชีวิตประจำวัน ตลอดจนส่งเสริมให้ผู้เรียนมีจิตวิทยาศาสตร์คุณธรรมและค่านิยมท่ี
ถูกต้องเหมาะสม

ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่า ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์นี้จะทำให้ผู้เรียน
มีความรู้ ความเข้าใจในเรื่องระบบประสาทและอวัยวะรับความรู้สึกได้เป็นอย่างดี มีทักษะ
กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น สามารถใช้เพื่อศึกษาค้นคว้า
ด้วยตนเองเป็นสื่อที่มีประสิทธิภาพ สามารถอำนวยประโยชน์ต่อการเรียนการสอนให้บรรลุ
วัตถุประสงคข์ องหลักสูตรได้

ผจู้ ดั ทำหวงั เปน็ อย่างยิ่งวา่ ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ชุดน้ี จะมีประโยชน์ต่อ
นักเรียนและผู้สนใจที่จะนำไปใช้สอนและฝึกเด็กในปกครองในการพัฒนากระบวนการเรียนรู้
วทิ ยาศาสตรใ์ หม้ คี ุณภาพมากยงิ่ ข้นึ ตอ่ ไป

บุญล้อม แกว้ ดอน

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ดี ูเมน 2 ช่องเมก็

ชุดที่ 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท หน้า |ข

สารบญั หนา้
ก
เรอ่ื ง ข
คำนำ ค
สารบญั ง
คำช้ีแจงเก่ยี วกับการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์ จ
แผนภมู ิลำดับข้นั ตอนการใชช้ ดุ กิจกรรมการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์ ช
คำชแี้ จงการใช้ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์สำหรบั ครู 1
คำชี้แจงการใช้ชุดกจิ กรรมการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตรส์ ำหรบั นักเรียน 2
2
สาระการเรียนรู้/ผลการเรยี นรู้ 3
จดุ ประสงค์การเรยี นรู้ 4
แนวความคดิ รวบยอด 7
สาระสำคญั 21
แบบทดสอบก่อนเรียน 22
บัตรเนอ้ื หา ชดุ ที่ 4 เร่ือง ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท 23
บัตรกิจกรรมท่ี 4.1 เรอื่ ง สมอง 24
บตั รกจิ กรรมที่ 4.2 ผงั มโนทัศน์ เรอื่ ง ศูนย์ควบคมุ ระบบประสาท 27
บตั รกิจกรรมที่ 4.3 ถอดบทเรยี น เรื่อง ศนู ย์ควบคุมระบบประสาท 30
แบบฝกึ หัด เรือ่ ง ศนู ย์ควบคมุ ระบบประสาท 31
แบบทดสอบหลังเรยี น 32
กระดาษคำตอบแบบทดสอบกอ่ นเรยี นและหลังเรยี น 33
บรรณานุกรม 34
ภาคผนวก 35
เฉลยบตั รกิจกรรมท่ี 4.1 เรื่อง สมอง 36
เฉลยบตั รกิจกรรมท่ี 4.2 ผังมโนทศั น์ เร่ือง ศนู ย์ควบคมุ ระบบประสาท 39
เฉลยบตั รกิจกรรมท่ี 4.3 ถอดบทเรียน เรอ่ื ง ศนู ย์ควบคุมระบบประสาท 40
เฉลยแบบฝึกหัด เรือ่ ง ศูนย์ควบคมุ ระบบประสาท
เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรียนและหลังเรยี น
ประวัตยิ อ่ ผจู้ ดั ทำ

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ดี ูเมน 2 ช่องเมก็

ชุดท่ี 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท หน้า |ค

คำชี้แจงเกย่ี วกบั ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์

1. ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 เรื่อง ระบบประสาทและ
อวัยวะรับความรู้สึก กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพื่อใช้ประกอบการจัดการ
เรียนรู้ วิชาชีววิทยา 4 รหัสวิชา ว30244 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โดยให้สอดคล้องตามหลักสูตร
แกนกลางการศึกษาขน้ั พ้ืนฐาน พทุ ธศกั ราช 2551 (ฉบบั ปรับปรุง พ.ศ. 2560) กระทรวงศกึ ษาธกิ าร
หลักจิตวิทยาการเรียนรู้ ยึดแนวทางการฝึกที่เหมาะสมกับระดับและวัย เพื่อให้นักเรียนเกิดความ
กระตือรือร้น มีความสุขในการทำกิจกรรมการเรียนรู้ และเพื่อส่งเสริมเจตคติที่ดี นักเรียนจะได้
พัฒนากระบวนการคิด กระบวนการตัดสินใจ กระบวนการแก้ปัญหา และสามารถนำความรู้ไปใช้
ในชีวิตประจำวันได้ มุ่งเน้นพัฒนาผู้เรียนให้เกิดการเรียนรู้ เข้าใจหลักการทางวิทยาศาสตร์ เกิด
ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ วิธีสำรวจตรวจสอบข้อมูล การคิดแก้ปัญหา ตลอดจนการ
เสรมิ สรา้ งจิตวิทยาศาสตร์ ซ่งึ ประกอบดว้ ยชุดกิจกรรมการเรยี นรู้ จำนวน 7 ชดุ ดงั นี้

ชดุ ท่ี 1 เร่อื ง การรบั รแู้ ละการตอบสนองของสตั ว์
ชุดที่ 2 เรอื่ ง เซลลป์ ระสาท
ชุดท่ี 3 เรอ่ื ง การทำงานของเซลลป์ ระสาท
ชุดที่ 4 เรอ่ื ง ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท
ชดุ ที่ 5 เรอื่ ง การทำงานของระบบประสาท
ชดุ ท่ี 6 เร่อื ง อวัยวะรบั ความรู้สึก (1)
ชุดที่ 7 เรอ่ื ง อวัยวะรับความร้สู กึ (2)
2. ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์น้ีเป็น ชุดที่ 4 เรื่อง ศูนย์ควบคุมระบบประสาท
ใชเ้ วลา 2 ช่วั โมง
3. ผู้ใช้ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์นคี้ วรศึกษาขน้ั ตอนการใชช้ ุดกจิ กรรมการเรียนรู้
อยา่ งละเอียดกอ่ นใช้
4. ในการทำกิจกรรมและแบบทดสอบต่าง ๆ ให้นักเรียนทำด้วยความตั้งใจ และมีความ
ซอ่ื สัตยต์ ่อตนเองใหม้ ากทส่ี ุดโดยไมด่ เู ฉลยก่อนทำใบกิจกรรมและแบบทดสอบก่อนหรือหลังเรียน

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ดี ูเมน 2 ช่องเม็ก

ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท หน้า |ง

แผนภมู ลิ ำดับขั้นตอนการใชช้ ุดกิจกรรมการเรยี นร้วู ิทยาศาสตร์

อา่ นคำชีแ้ จงและคำแนะนำในการใชช้ ุดกิจกรรมการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์

ศกึ ษาตวั ช้วี ดั และจุดประสงคก์ ารเรียนรู้ เสริมพื้นฐาน
ทดสอบก่อนเรียน ผมู้ พี นื้ ฐานต่ำ

ศึกษาชุดกจิ กรรมการเรียนร้วู ิทยาศาสตร์ตามขั้นตอน

ประเมนิ ผลการจดั กจิ กรรมการเรียนรูจ้ ากชุดกจิ กรรม

ไม่ผ่าน ทดสอบหลังเรียน
การทดสอบ

ผา่ นการทดสอบ

ศึกษาชุดกิจกรรมการเรียนรูว้ ทิ ยาศาสตร์เร่อื งต่อไป
ชดุ ท่ี 4 เรือ่ ง ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท หน้า |จ

คำชีแ้ จงการใช้ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตรส์ ำหรบั ครู

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ที่ครูผู้สอนได้ศึกษาต่อไปนี้คือ ชุดที่ 4 เรื่อง ศูนย์
ควบคุมระบบประสาท ใช้เวลาในการทำกิจกรรม 2 ชั่วโมง ซึ่งนักเรียนจะได้สำรวจ สังเกตและ
รวบรวม ข้อมูลมาสรุปเป็นองค์ความรู้ โดยใช้กระบวนการคิด กระบวนการสืบค้นข้อมูล
กระบวนการทางสังคม ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ กระบวนการเผชิญสถานการณ์และ
แก้ปัญหา ผ่านทางกระบวนการกลุ่ม เพื่อช่วยให้การดำเนินการจัดกิจกรรมการเรียนรู้บรรลุ
จดุ ประสงค์และมปี ระสิทธภิ าพ ครผู ู้สอนควรดำเนินการดังนี้

1. ครูผู้สอนต้องศึกษาและทำความเข้าใจเกี่ยวกับคำชี้แจงการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้
สำหรับครู และแผนการจัดการเรียนรู้ เพอ่ื ท่คี รผู ู้สอนสามารถนำชุดกจิ กรรมการเรียนรู้ไปใช้ในการ
จัดกิจกรรมการเรยี นรู้ได้อย่างมปี ระสทิ ธภิ าพ

2. ครูผู้สอนเตรียมส่อื การเรียนการสอนให้พร้อม
3. ก่อนดำเนินการจัดกิจกรรมการจัดการเรียนรู้ ครูต้องเตรียมชุดกิจกรรมการเรียนรู้ไว้
บนโต๊ะประจำกลุ่มให้เรียบร้อยและเพียงพอกับนักเรียนในกลุ่มซึ่งนักเรียนจะได้รับคนละ 1 ชุด
ยกเว้นส่อื การสอนทีต่ อ้ งใชร้ ว่ มกัน
4. ครูต้องชีแ้ จงให้นักเรยี นรูเ้ ก่ียวกบั บทบาทของนกั เรียนในการใช้ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้
ดังน้ี

4.1 ศึกษาบทบาทของนักเรยี นจากการปฏิบตั ิกจิ กรรมให้เข้าใจก่อนการเรียนรู้โดยใช้
ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้

4.2 ปฏิบัติกิจกรรมตามลำดับขั้นตอน อ่านคำชี้แจงจากใบกิจกรรม เพื่อจะได้ทราบ
วา่ จะปฏบิ ตั กิ ิจกรรมอะไร อยา่ งไร

4.3 นักเรียนต้องตั้งใจปฏิบัติกิจกรรมอย่างเต็มความสามารถ ต้องให้ความร่วมมือ
ช่วยเหลอื ซึ่งกันและกนั ไม่รบกวนผอู้ ื่น และไม่ชักชวนเพอ่ื นใหอ้ อกนอกล่นู อกทาง

4.4 หลังจากปฏบิ ตั ิกิจกรรมแล้ว นักเรยี นจะต้องจดั เก็บอปุ กรณ์ทุกช้นิ ใหเ้ รยี บร้อย
4.5 เม่อื มกี ารประเมนิ ผลนักเรียนต้องปฏิบตั ติ นอย่างต้ังใจและรอบคอบ
5. การดำเนินการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบแผนผังเน้นมโนทัศน์ (Concept Based
Teaching)
6. ขณะท่ีนกั เรียนทุกกลุ่มปฏิบตั ิกิจกรรม ครูไม่ควรพดู เสยี งดัง หากมอี ะไรจะพูดต้องพูด
เป็นรายกล่มุ หรอื รายบคุ คล ต้องไมร่ บกวนกิจกรรมของนกั เรยี นกล่มุ อนื่

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ดี ูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดที่ 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท หน้า |ฉ

7. ครูผู้สอนต้องเดินดูการทำงานของนักเรียนแต่ละกลุ่มอย่างใกล้ชิด หากมีนักเรียนคน
ใดหรือกลุ่มใดมปี ญั หาควรเขา้ ไปให้ความชว่ ยเหลือจนปัญหานัน้ คลีค่ ลายลง

8. การสรุปผลทีไ่ ด้จากกิจกรรมการเรียนรูค้ วรเป็นกิจกรรมร่วมของนกั เรียนทกุ กลุ่มหรือ
ตัวแทนของกลมุ่ รว่ มกัน ครคู วรเปดิ โอกาสใหน้ ักเรยี นแสดงออกใหม้ ากทส่ี ุด

9. ประเมินผลการเรยี นร้ขู องนักเรยี น เพ่ือตรวจสอบผลการเรยี นร้ขู องนกั เรียน

ตงั้ ใจศึกษา
ชดุ กิจกรรมนะคะ

เด็ก ๆ

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ดี ูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ที่ 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท หน้า |ช

คำชแี้ จงการใช้ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตรส์ ำหรับนกั เรยี น

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ที่นักเรียนได้ศึกษาต่อไปนี้คือ ชุดที่ 4 เรื่อง ศูนย์
ควบคมุ ระบบประสาท ซึ่งนักเรียนจะได้สำรวจ สงั เกต และรวบรวมขอ้ มลู มาสรุปเปน็ องค์ความรู้
โดยใช้กระบวนการคิด กระบวนการสืบค้นข้อมูล กระบวนการทางสังคม ทักษะกระบวนการทาง
วิทยาศาสตร์ กระบวนการเผชิญสถานการณ์ และแก้ปัญหาผ่านทางกระบวนการกลุ่ม เพื่อให้เกิด
ประโยชน์สูงสดุ นกั เรยี นควรปฏิบตั ติ ามคำช้ีแจง ดังต่อไปน้ี

1. ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 4 เร่อื ง ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท ใช้เวลาในการ
ทำกิจกรรม 2 ชวั่ โมง

2. นักเรียนทำแบบทดสอบกอ่ นเรียน จำนวน 10 ข้อ
3. นักเรยี นทำกจิ กรรมเปน็ รายกล่มุ และศกึ ษาวิธีดำเนนิ กจิ กรรมให้เข้าใจ
4. นกั เรียนปฏบิ ตั กิ ิจกรรมในชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
5. นักเรยี นทำกิจกรรมในชดุ กิจกรรมการเรียนรูใ้ ห้ครบ
6. นกั เรียนทำแบบทดสอบหลงั เรยี น จำนวน 10 ข้อ

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบต็ ต้ดี ูเมน 2 ช่องเม็ก

ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท หน้า |1

ชดุ ที่ 4

ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท

สาระการเรียนรแู้ ละผลการเรยี นรู้

สาระ ชีววทิ ยา

4. เข้าใจการย่อยอาหารของสตั วแ์ ละมนษุ ย์ รวมท้งั การหายใจและการแลกเปล่ยี น
แก๊ส การลำเลียงสารและการหมุนเวียนเลือด ภมู คิ ุ้มกนั ของร่างกาย การขับถ่าย
การรับรู้และการตอบสนอง การเคลื่อนที่ การสืบพันธุ์ และการเจริญเติบโต
ฮอร์โมนกับการรักษาดุลยภาพ และพฤติกรรมของสัตว์ รวมทั้งนำความรู้ไปใช้
ประโยชน์

ผลการเรียนรู้
4. อธิบาย และสรุปเกี่ยวกับโครงสร้างของระบบประสาทส่วนกลางและระบบ

ประสาทรอบนอก

5. สืบค้นข้อมูล อธิบายโครงสร้างและหน้าที่ของส่วนต่าง ๆ ในสมองส่วนหน้า

สมองส่วนกลาง สมอง ส่วนหลัง และไขสันหลงั

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท หน้า |2

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

1. อธิบายโครงสร้างของระบบประสาทส่วนกลางและระบบประสาทรอบนอกได้ (K)
2. อธิบายโครงสร้างและหน้าที่ของสมองและไขสนั หลงั ได้ (K)
3. เขียนแผนภาพแสดงโครงสร้างของระบบประสาทส่วนกลางและระบบประสาทรอบ

นอก (K)
4. ปฏบิ ตั ิงานตามหน้าที่ทีไ่ ดร้ บั มอบหมายไดค้ รบถ้วน (P)
5. ประยุกตใ์ ช้หลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี งเกี่ยวกับศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท

ในการรว่ มกิจกรรมการเรียนการสอนและนำความรู้ไปใช้ในชวี ิตประจำวนั (A)
6. สนใจใฝร่ ูใ้ นการศึกษาและมุ่งม่ันในการทำงาน ทำงานร่วมกบั ผู้อืน่ อยา่ งสรา้ งสรรค์

ยอมรับความคิดเหน็ ของผู้อืน่ ได้ (A)

แนวความคดิ รวบยอด
ต่อเน่อื ง

ศูนย์ควบคุมระบบประสาท

สมองแบ่งออกเป็น 3 ส่วน คือ สมองส่วนหน้าสมองส่วนกลาง และสมองส่วนหลัง
สมองแต่ละส่วนจะควบคุมการทำงานของร่างกายแตกต่างกัน โดยมีเส้นประสาทที่แยกออก
จากสมอง 12 คู่ ไปยังอวัยวะตา่ ง ๆ ซง่ึ บางคทู่ ำหน้าที่รบั ความรู้สกึ เขา้ สู่สมอง หรือนำคำส่ัง
จากสมองไปยังหนว่ ยปฏบิ ัติงาน หรือทำหน้าทีท่ ้ังสองอย่าง



สมอง บรรจุอยู่ในกระโหลกศีรษะ แบ่งออกเป็น 3 ส่วน ได้แก่ สมองส่วนหน้า
ประกอบด้วยเซรีบรัมทำหน้าที่ควบคุมความคิดและการทำงานต่าง ๆ ของร่างกาย ไฮโพทา
ลามัสทำหน้าที่ควบคุมอณุ หภูมิ การเตน้ ของหัวใจ ความดนั เลือด และความต้องการพื้นฐาน
ของรา่ งกาย ทาลามสั ทำหน้าทเี่ ป็นศนู ย์รวบรวมกระแสประสาทเขา้ และออก และแยกกระแส
ประสาทส่งไปยังสมองส่วนต่าง ๆ สมองส่วนกลาง คือ ออพติกโลบทำหน้าที่ควบคุมการ
เคลื่อนไหวของลูกตาและการปิดเปิดของรูมา่ นตาเมื่อได้รับแสง สมองส่วนท้ายประกอบดว้ ย
เซรีเบลลัมทำหน้าที่ควบคุมการเคลื่อนไหวและการทรงตัวของร่างกาย เมดัลลาออบลองกา
ตาทำหน้าท่ีควบคุมการทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติ พอนส์ทำหน้าทีค่ วบคมุ การเค้ียว

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชดุ ท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท หน้า |3

การหลั่งน้ำลาย การเคลื่อนไหวของใบหน้า และการหายใจ สมองมีเส้นประสาทแยกออกมา

12 คู่ ทำหน้าที่รับความรู้สึก (คู่ที่ 1 2 และ 8) สั่งการ (คู่ที่ 3 4 6 11 และ 12) หรือรับ

ความรสู้ ึกและสั่งการ (คู่ที่ 5 7 9 และ 10)



ไขสันหลังเป็นส่วนทีต่ ่อจากสมองอยู่ภายในกระดูกสันหลัง และมีเส้นประสาทแยกออก

จากไขสันหลังเป็นคู่ ซึ่งทำหน้าที่ประมวลผลการตอบสนองโดยไขสันหลัง เช่น การเกิด

รเี ฟลก็ ซ์ชนดิ ตา่ ง ๆ และการถ่ายทอดกระแสประสาทระหว่างไขสนั หลังกับสมอง



ไขสนั หลงั เปน็ ระบบประสาทท่ตี ่อมาจากสมอง อยภู่ ายในกระดกู สนั หลงั ตั้งแต่ข้อแรก

ถึงกระดูกบั้นเอวข้อที่ 2 และมีเส้นประสาทไขสันหลังแยกออกมา 31 คู่ ได้แก่ เส้นประสาท

บริเวณคอ 8 คู่ เส้นประสาทบริเวณอก 12 คู่ เส้นประสาทบริเวณเอว 5 คู่ เส้นประสาท

บรเิ วณกระเบนเหน็บ 5 คู่ และเสน้ ประสาทบรเิ วณกน้ กบ 1 คู่



เส้นประสาทไขสันหลังทุกคู่จะทำหน้าที่รับความรู้สึกเข้าสู่ไขสันหลังและนำคำสั่งออก

จากไขสนั หลัง

สาระสำคญั

สมองแบ่งออกเป็น 3 ส่วน คือ สมองส่วนหน้าสมองส่วนกลาง และสมองส่วนหลงั สมองแต่
ละส่วนจะควบคุมการทำงานของร่างกายแตกต่างกัน โดยมีเส้นประสาทที่แยกออกจากสมอง 12 คู่
ไปยังอวัยวะต่าง ๆ ซึ่งบางคู่ทำหน้าที่รับความรู้สึกเข้าสู่สมอง หรือนำคำสั่งจากสมองไปยังหน่วย
ปฏบิ ตั ิงาน หรอื ทำหนา้ ทท่ี ้ังสองอย่าง

ไขสันหลังเป็นส่วนที่ต่อจากสมองอยูภ่ ายในกระดูกสันหลัง และมีเส้นประสาทแยกออกจาก
ไขสันหลังเป็นคู่ ซึ่งทำหน้าที่ประมวลผลการตอบสนองโดยไขสันหลัง เช่น การเกิดรีเฟล็กซ์
ชนดิ ตา่ ง ๆ และการถ่ายทอดกระแสประสาทระหวา่ งไขสนั หลังกบั สมอง

เส้นประสาทไขสนั หลังทุกคู่จะทำหน้าทร่ี ับความรู้สึกเข้าสู่ไขสนั หลงั และนำคำสั่งออกจากไข
สันหลัง

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ที่ 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท หน้า |4

รายวชิ าชีววิทยา 5 แบบทดสอบกอ่ นเรยี น ชั้นมัธยมศกึ ษาปที ี่ 6
เร่อื ง ศนู ย์ควบคุมระบบประสาท

รหสั วชิ า ว30250

คำชีแ้ จง 1. แบบทดสอบฉบบั น้ี จำนวน 10 ขอ้ คะแนนเต็ม 10 คะแนน เวลาทใี่ ช้ 10 นาที
2. จงเลอื กคำตอบท่ีถกู ต้องทีส่ ดุ แล้วเขยี นเครอื่ งหมาย  ลงในกระดาษคำตอบ

1. สมองส่วนใดควบคุมการเคลือ่ นไหวของรา่ งกาย
ก. พอนส์
ข. เซรบี รมั
ค. เซรีเบลลมั
ง. ไฮโพทาลามสั

2. ข้อใดเป็นการทำงานของระบบประสาทซิมพาเทติก
ก. มา่ นตาหดตวั
ข. หลอดเลือดหดตัว
ค. ฮอร์โมนหลง่ั มากข้ึน
ง. หัวใจเต้นแรงและเร็วขึ้น

3. สมองสว่ นใดที่ทำหน้าทีเ่ ปน็ ศนู ย์ควบคมุ การทำงานของระบบประสาทอตั โนมัติ
ก. เมดัลลา ออบลองกาตา
ข. เซรีเบลลัม
ค. เซรีบรมั
ง. พอนส์

4. ณัฐนิชาดาประสบอุบัติเหตุทางรถยนต์ทำให้กลายเป็นผู้ป่วยความจำเสื่อมชั่วคราว อาการ
ความจำเสื่อมของณฐั นิชาดาน่าจะมาจากการทส่ี มองส่วนใดได้รับการกระทบกระเทือน

ก. พอนส์
ข. เซรีบรัม
ค. เซรีเบลลัม
ง. เมดัลลา ออบลองกาตา

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท หน้า |5

5. ทุกครัง้ หลังการดื่มสุราสุรัตนจ์ ะมีอาการเดินเซไม่ตรงทาง เป็นเพาะฤทธข์ิ องแอลกอฮอล์ส่งผล
กระทบตอ่ สมองสว่ นใด

ก. พอนส์
ข. เซรีบรัม
ค. เซรีเบลลัม
ง. เมดัลลา ออบลองกาตา

6. บุคคลที่มีปัญหาเกี่ยวกับการหลั่งน้ำลายและการเคลื่อนไหวใบหน้าแสดงว่าสมองส่วนใดมี
ปัญหา

ก. พอนส์
ข. เซรีบรัม
ค. เซรเี บลลัม
ง. เมดลั ลา ออบลองกาตา

7. เสน้ ประสาทสมองคูใ่ ดทำหน้าท่ีรบั กระแสประสาทบรเิ วณลิ้น
ก. คู่ท่ี 1
ข. คู่ท่ี 3
ค. คูท่ ี่ 5
ง. คทู่ ี่ 9

8. เซลล์ประสาทที่มีปลายเดนไดร์ตดิ ตอ่ กับอวยั วะรับความรู้สกึ คอื เซลล์ประสาทชนิดใด
ก. motor neurons
ข. sensory neurons
ค. conective neurons
ง. associative neurons

9. สมองส่วนหนา้ ประกอบดว้ ยสมองส่วนใดบ้าง
ก. ซีรบี รมั , ซีรเี บลลัม, พอนส์
ข. ซรี ีบรัม, ทาลามสั , ซีรีเบลลมั
ค. ซรี ีบรัม, ทาลามัส, ไฮโพทาลามัส
ง. ซีรบี รัม, ซรี เี บลลมั , ไฮโพทาลามสั

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชดุ ที่ 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท หน้า |6

10. แอกซอนของ motor neurons (เซลลป์ ระสาทสัง่ การ) อยตู่ ดิ กบั ส่งิ ใด
ก. อวยั วะรบั ความรู้สึกทผี่ วิ หนงั
ข. อวยั วะรับสมั ผสั ทต่ี า
ค. หน่วยปฏิบตั งิ าน
ง. ตอ่ มรับรสที่ล้นิ

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท หน้า |7

บัตรเนอ้ื หา
ชุดกจิ กรรมการเรยี นรู้วิทยาศาสตร์
ชดุ ที่ 4 ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท

ศูนย์ควบคุมระบบประสาท

มนุษย์และสัตว์มีกระดูกสันหลังมีสมองและไขสันหลังเป็นศูนย์กลางควบคุมการทำงาน
ของระบบประสาท และมีเส้นประสาทแยกออกมาจากสมองและไขสันหลัง ทำหน้าที่ประสานงาน
ภายในระบบประสาทต่าง ๆ ของร่างกายสมองและไขสันหลังทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางควบคุมระบบ
ประสาท พัฒนามาจากนิวรัลทิวบ์ในระยะเอ็มบริโอ นิวรัลทิวบ์มีลักษณะเป็นหลอดยาวพาดไป
ตามแนสันหลังของร่างกายและจะพัฒนาไปทำหน้าที่แตกต่างกัน ส่วนหน้าของนิวรัลทิวบ์จะพัฒนา
เป็นสมองและส่วนทา้ ยของนิวรลั ทิวบจ์ ะพัฒนาเป็นไขสันหลงั

ภาพที่ 4.1 ศูนย์ควบคุมการทำงานของระบบประสาท
ทมี่ า : คลงั ภาพ อจท.

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท หน้า |8

นิวรัลทิวบ์เป็นโครงสร้างที่พบในระยะเอ็มบริโอของสัตว์มีกระดูกสันหลัง มีลักษณะเป็น
หลอดกลวง ซึ่งจะพัฒนาเป็นสมองและไขสันหลัง โดยส่วนหน้าของนิวรัลทิวบ์จะพัฒนาเป็นสมอง
และสว่ นทา้ ยของนวิ รัลทิวบ์จะพฒั นาเป็นไขสันหลงั

ภาพที่ 4.2 การพัฒนาของนิวรสั ทวิ บเ์ ป็นสมองและไขสันหลงั
ทีม่ า : หนังสอื เรียนรายวชิ าเพ่ิมเติมวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ชวี วิทยา
ชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 6 เล่ม 1 บริษัทอกั ษรเจริญทศั น์ อจท. จำกดั (หนา้ 57)

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดที่ 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท หน้า |9

ศูนย์ควบคุมระบบประสาทคือ สมองและไขสันหลังซึ่งพัฒนามาจากโครสร้างเดียวกัน
คือ นวิ รลั ทิวบ์ Neural tube

ภาพที่ 4.3 การพัฒนาของนวิ รัสทวิ บ์เป็นสมองและไขสันหลงั
ทม่ี า : https://sites.google.com/site/aofbiology54/

สัตว์แต่ละกลุ่มมีพัฒนาการของสมองแตกต่างกัน เช่น ฉลามมีสมองส่วน อัลแฟกทอรีบัลบ์
ขนาดใหญ่เพอื่ ประมวลผลเกยี่ วกับการรับกลน่ิ ทำใหฉ้ ลามมจี มูกไวและล่าเหยื่อได้ดี กบมีสมองส่วน
ออพติกโลบขนาดใหญ่เพื่อช่วยประมวลผลเกี่ยวกับการรับภาพ ทำให้กบมองเห็นการเคลือ่ นไหวของ
เหย่ือได้ดี นกมีสมองส่วนเซรีเบลลัมเจริญมากทำหน้าที่ช่วยควบคุมและประสานการเคลื่อนที่
และการทรงตัว ทำให้นกบินเคลื่อนที่ใน 3 มิติได้ มนุษย์มีสมองส่วนเซรีบรัมเจริญดีมากทำให้ใช้
ความคดิ และความจำได้ดกี วา่ สตั ว์กลุม่ อ่นื ๆ

ปริมาณรอยหยักในสมองทำให้พื้นที่ผิวของสมองเพิ่มมากขึ้น เนื่องจากเนื้อสีเทาของสมอง
อยู่ส่วนนอก สัตว์ที่มีรอยหยักบนสมองมากจะมีพื้นที่ผิวของเนื้อสีเทามาก หมายความว่ามีจำนวน
เซลล์ประสาทมาก ทำให้สัตว์มีการเรียนรู้และความฉลาดมากกว่า สำหรับสัดส่วนของน้ำหนักสมอง
ตอ่ น้ำหนักตัวเป็นเครือ่ งบง่ ชีค้ ร่าว ๆ วา่ ถ้ามีสมองขนาดใหญเ่ มอ่ื เทียบกับน้ำหนักตวั มีแนวโน้มว่าจะ
มีเซลล์ประสาทมากกว่าและฉลาดกวา่ แตไ่ ม่จำเป็นเสมอไป

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ที่ 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 10

สมองและไขสนั หลงั มเี ย่ือหุ้มชนดิ เดยี วกันเชือ่ มต่อกัน เรียกว่า เย่ือหมุ้ สมอง (meninges)
แบ่งเปน็ 3 ช้ัน ได้แก่

ภาพท่ี 4.4 โครงสร้างของเย่ือหุ้มสมองทั้งสามช้ัน
ท่มี า : หนังสือเรียนรายวชิ าเพ่ิมเตมิ วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชวี วิทยา
ช้ันมัธยมศึกษาปที ี่ 6 เล่ม 1 บริษทั อกั ษรเจรญิ ทัศน์ อจท. จำกดั (หนา้ 58)

นอกจากนี้ ระหว่างเยื่อหุ้มสมองชั้นกลางกับเยื่อหุ้มสมองชั้นในมีน้ำเลี้ยงสมอง
และไขสันหลัง (cerebrospinal fluid; CSF) ซึ่งติดกับโพรงภายในสมองและช่องภายในไขสันหลัง
น้ำเลี้ยงสมองและไขสันหลังทำหน้าที่นำแก๊สออกซิเจนและสารอาหารมาหล่อเลี้ยงเซลล์ประสาท
และนำของเสยี ออกจากเซลล์ประสาท

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดท่ี 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 11

4.1 สมอง

สัตว์แต่ละชนิดมีพัฒนาการของสมองแตกต่างกันขึ้นอยู่กับระดับวิวัฒนาการ
พัฒนาการของสมองมีผลต่อความสามารถในการเรียนรู้ สัตว์ที่มีรอยหยักบนสมองมากและมี
อัตราสว่ นระหวา่ งน้ำหนักสมองต่อนำ้ หนักตวั มาก แสดงถงึ ความสามารถในการเรียนรู้ท่สี ูง โดยสมอง
ของมนุษย์นับว่ามีพัฒนาการสูงที่สุดเมื่อเปรียบเทียบกับสัตว์อื่น ๆ มนุษย์จึงมีความสามารถในการ
เรียนรสู้ งู กว่าสัตว์อื่นๆ

ภาพที่ 4.5 วิวัฒนาการของสมองในสัตว์มีกระดูกสันหลัง
ทีม่ า : หนังสอื เรยี นรายวิชาเพ่ิมเตมิ วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชีววิทยา
ชนั้ มัธยมศกึ ษาปที ี่ 6 เล่ม 1 บรษิ ัทอกั ษรเจริญทัศน์ อจท. จำกัด (หน้า 59)

สมองของสตั ว์มกี ระดกู สันหลงั บรรจอุ ยู่ภายในกะโหลกศรี ษะซึง่ ชว่ ยป้องกันการกระทบ
กระเทือน เมื่อศกึ ษาภาคตัดขวางของสมองจะประกอบดว้ ย 2 สว่ น ดงั น้ี

ส่วนเนื้อสีเทา (grey matter) อยู่ด้านนอกซึ่งเป็นที่อยู่ของตัวเซลล์และเส้นใย
ประสาทท่ีไมม่ เี ยอื่ ไมอลี นิ หมุ้

ส่วนเน้อื สีขาว (white matter) อยดู่ ้านในซง่ึ เป็นที่อยู่ของเส้นใยประสาทท่ีมีเยื่อ
ไมอลี นิ ห้มุ

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 12

ภาพท่ี 4.6 ภาคตดั ขวางสมองของมนษุ ย์
ท่ีมา : หนังสือเรยี นรายวิชาเพ่มิ เติมวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ชวี วิทยา
ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 6 เล่ม 1 บริษัทอักษรเจรญิ ทัศน์ อจท. จำกดั (หนา้ 59)

ภาพที่ 4.7 ศนู ยค์ วบคมุ การทำงานของระบบประสาท
ท่มี า : คลงั ภาพ อจท.

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชุดที่ 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 13

ภาพท่ี 4.8 ศูนยค์ วบคุมการทำงานของระบบประสาท
ทมี่ า : คลงั ภาพ อจท.

ภาพท่ี 4.9 ศนู ย์ควบคุมการทำงานของระบบประสาท
ท่มี า : คลงั ภาพ อจท.

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชดุ ท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 14

สมอง (Brain)

- เป็นอวัยวะ สมองแบ่งเป็น 2 ชั้น คือ ชั้นนอกเป็นเนื้อสีเทาเป็นเซลล์ประสาทและ axon
ชนิด non-myelin sheath และชั้นใน สีขาวเป็นสารพวกไขมัน ตัวเซลล์ ประสาทมี Myelin
sheathe หุม้

- สมองแบง่ ออกเป็น 3 ส่วนคือ สมองสว่ นหนา้ (Forebrain) สมองส่วนกลาง (Midbrain) และ
สมองสว่ นทา้ ย (Hindbrain)

ภาพท่ี 4.10 สมอง
ท่ีมา : https://sites.google.com/site/aofbiology54/

หนา้ ทข่ี องสมอง

ภาพท่ี 4.11 หนา้ ท่ีของสมอง
ทมี่ า : https://sites.google.com/site/aofbiology54/

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ที่ 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 15

เซรีบรมั
- ควบคมุ ความฉลาดระดับสูง ได้แก่ สมาธิ การวางแผน การตัดสนิ ใจ
- ควบคุมการรับความร้สู กึ (sensory area)
- ความเขา้ ใจและการใช้คำพูด
- ศูนยก์ ารไดย้ ิน (auditory area)
- ความจำ (memory area)
- ศูนย์การมองเห็น (visual area) เช่น การเพ่งมอง การแปลสง่ิ ท่ีมอง

ออลแฟกทอรีบัลบ์
มีขนาดเล็ก อยู่ด้านหน้าสุด ทำหน้าที่เกี่ยวกับการดมกลิ่น สมองส่วนนี้ในคนไม่เจริญเท่ากับ

สตั ว์เล้ียงลูกด้วยนมอน่ื ๆ

ไฮโพทาลามัส
- ศูนยค์ วบคุมการเต้นของหวั ใจ (cardiovascular regulation)
- ศูนยค์ วบคุมอุณหภมู ิ (body temperature regulation)
- ศูนยค์ วบคุมสมดุลนำ้ และเกลอื แร่ (regulation of water and electrolyte balance)
- ศูนยค์ วบคมุ การนอนหลับ ความหวิ ความอ่มิ ความกระหาย

ทาลามัส
- เป็นจุดรวมกระแสประสาทรับความรู้สึกทุกชนิดที่เข้าสู่เซรีบรัมคอร์เทกซ์ แล้วแยก

ประสาทสง่ ไปยังสมองสว่ นท่เี กี่ยวขอ้ งกับกระแสประสาทน้ันๆ (relay center)
- เกี่ยวข้องกับการตอบสนองของระบบประสาทอัตโนวัติเบ้ืองตน้ เมื่อรับความรู้สึกเจบ็ ปวด

เกยี่ วขอ้ งกับอาการช็อกเมอ่ื บาดเจบ็ รนุ แรง

เซรีเบลลมั (cerebellum)
- ควบคุมการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อและการทรงตัว ช่วยให้เคลื่อนไหวได้อย่างแม่นยำ

เช่น การเดนิ การวง่ิ

พอนส์ (pons)
- ควบคุมการเคี้ยว การหลั่งน้ำลาย การเคลื่อนไหวของใบหน้า ควบคุมการหายใจเป็น

ทางผา่ นของกระแสประสาทระหว่างเซรบี รัมกับเซรเี บลลัม และเซรเี บลรัมกับไขสันหลัง

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ที่ 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 16

เมดัลลาออบลองกาตา (medulla oblongata)
- ควบคุมการทำงานของระบบประสาทอัตโนวัติ เป็นทางผ่านของกระเเสประสาทระหว่าง

สมองกบั ไขสันหลัง ควบคุมการเต้นของหัวใจ การหายใจ ความดนั เลอื ด การกลืน การจาม การสะอึก
การอาเจยี น

4.2 ไขสันหลงั (spinal cord)

ภาพท่ี 4.12 เสน้ ประสาทไขสนั หลัง
ทีม่ า : คลงั ภาพ อจท.

-ไขสันหลังเปน็ ศูนยก์ ลางของรีเฟล็กซ์ ต่างๆและเป็นทางผ่านนำกระแสความรสู้ ึกส่งต่อไปยัง
สมองและนำคำสั่งจากสมองมายังเซลล์ประสาทสั่งการ(motor neurons) ในไขสันหลังเนื้อไขสัน
หลังมี 2 สว่ นคือ

- white matter เป็นส่วนท่ีมีสีขาวอยู่รอบนอก มีเฉพาะใยประสาทที่มีเยื่อไมอีลินหุ้ม
โดยไม่มตี วั เซลล์ประสาท

- Gray matter บริเวณที่มีเนื้อสีเทานีม้ ีทั้งตัวเซลล์ประสาทและใยประสาทที่ไม่มีเยื่อไม
อีลินหุ้ม ตัวเซลล์ประสาทมีท้ังเซลล์ประสาทประสานงานและเซลล์ประสาทนำคำสั่ง มีรูปร่างคล้าย
อกั ษรรปู ตัว H หรือ ปกี ผเี สือ้

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ที่ 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 17

ภาพท่ี 4.13 การพัฒนาของนวิ รัสทวิ บ์เป็นสมองและไขสันหลงั
ท่ีมา : https://sites.google.com/site/aofbiology54/

ปีกบน (dorsal horn) มีหน้าที่ รับกระแสความรู้สึกมาจากเซลล์ประสาทขั้วเดียว
(unipolar neuron) จากปมประสาทรากบน (dorsal root ganglion)

ปีกล่าง (ventral horn) นำคำสั่ง (motor area) ไปยังเซลล์ประสาทส่ังการปรากฏอย่ทู ่มี ี
แอกซอนของเซลล์ประสาทสัง่ การจะยืน่ ออกไป กลายเป็นรากลา่ ง (ventral root)

ไขสันหลัง (spinal cord) เปน็ สว่ นของระบบประสาททีต่ ่อมาจากสมอง อยภู่ ายในกระดูก
สันหลังข้อแรกถึงกระดูกข้ันเอวข้อที่ 2 มีเส้นประสาทไขสันหลัง (spinal nerve) แยกออกจากไขสัน
หลงั ท้ังหมด 31 คู่ เส้นประสาทไขสนั หลงั ที่ไปยังบริเวณแขนและขามีความยาวมากกว่าเส้นประสาท
ไขสนั หลังท่ไี ปยังบริเวณลำตวั

เมื่อศึกษาภาคตัดขวางของไขสันหลังจะพบเนื้อ 2 ส่วนที่แตกต่างกันเช่นเดียวกับที่พบใน
สมอง ดงั นี้

ส่วนเนื้อสีเทา (grey matter) อยู่ด้านใน ประกอบด้วยตัวเซลล์ประสาทและเซลล์เกลีย
(glial cell) มีช่องกลวงบริเวณกลางไขสันหลังซึง่ เป็นทีอ่ ยขู่ องน้ำเลยี้ งสมองและไขสนั หลงั

ส่วนเนื้อสีขาว (white matter) อยู่ด้านนอกที่ต่อจากส่วนเนื้อสีเทา ประกอบด้วยเส้นใย
ประสาทท่ีมีเยอื่ ไมอีลินหุม้

เม่ือพจิ ารณาส่วนสีเทาของไขสนั หลงั พบวา่ มีลักษณะคลา้ ยตวั H หรือปกี ผีเสอ้ื สว่ นทยี่ ื่นไป
ทางด้านหลัง เรียกว่า ปีกบน (dorsal horn) ซึ่งมีแอกซอนของเซลล์ประสาทรับความรู้สึกเข้าสู่ทาง

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 18

รากบน (dorsal root) และส่วนที่ยื่นไปทางด้านหน้า เรียกว่า ปีกล่าง (ventral horm) ซึ่งมีเซลล์
ประสาทสง่ั การทำหนา้ ทนี่ ำกระแสประสาทออกทางรากลา่ ง (ventral root)

นอกจากนี้ ปมประสาทรากบน (dorsal root ganglion) มีตัวเซลล์ประสาทรับความรู้สึก
ทำหน้าที่รับกระแสประสาทจากหน่วยรับความรู้สึกส่งไปตามแอกซอนซึ่งยื่นเข้าในรากบนเข้าสู่
ไขสันหลัง สว่ นรากลา่ งประกอบด้วยแอกซอนของเซลล์ประสาทสงั่ การ มตี ัวเซลลอ์ ย่ใู นส่วนเน้ือสีเทา
บริเวณปกี ลา่ งของไขสันหลงั ทำหนา้ ท่ีส่งกระแสประสาทไปยงั หนว่ ยปฏบิ ัติงาน

เซลล์เกลีย เป็นเซลล์ในระบบประสาทที่ไม่ใช่เซลล์ประสาทพบมากในระบบประสาท
ส่วนกลาง เซลล์เกลียมีหลายชนิดซึ่งทำหน้าที่แตกต่างกัน เช่น เป็นแหล่งอาหารและแก๊สออกซิเจน
ของเซลล์ประสาท เป็นฉนวนกั้นเซลล์ประสาทไม่ให้มีกระแสไฟฟ้า ป้องกันเชื้อโรคเข้าสู่เซลล์
ประสาท

ภาพท่ี 4.14 เสน้ ประสาทไขสนั หลังของมนษุ ย์
ทีม่ า : หนังสอื เรยี นรายวชิ าเพม่ิ เติมวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชวี วิทยา
ชนั้ มัธยมศกึ ษาปีที่ 6 เล่ม 1 บรษิ ัทอกั ษรเจริญทัศน์ อจท. จำกดั (หนา้ 63)

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชุดที่ 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 19

ภาพที่ 4.15 ภาคตดั ขวางไขสนั หลงั ของมนุษย์
ทมี่ า : หนังสอื เรียนรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ชีววิทยา
ชัน้ มัธยมศึกษาปีท่ี 6 เล่ม 1 บริษทั อักษรเจริญทศั น์ อจท. จำกดั (หน้า 64)

การทำงานของสมองและไขสันหลังจัดอยู่ในระบบประสาทส่วนกลาง ส่วนการทำงานของ
เส้นประสาทสมองและเส้นประสาทไขสันหลังจัดอยู่ในระบบประสาทรอบนอก (peripheral
nervous system; PNS) เช่น เมือ่ ถูกเข็มท่มิ บริเวณผิวหนัง หน่วยรับความร้สู ึกท่ีผิวหนังส่งสัญญาณ
ไปยังเซลล์ประสาทรับความรู้สึก แลส่งสัญญาณต่อไปยังปมประสาทรับความรู้สึกที่รากบน แล้วส่ง
ตอ่ ไปยังเซลล์ประสาทประสานงาน ซงึ่ เปน็ ตวั เชอ่ื มสญั ญาณระหว่างเซลลป์ ระสาทรากบน และเซลล์
ประสาทรากล่าง แล้วส่งสัญญาณต่อไปยังแอกซอนของเซลล์ประสาทสั่งการของรากล่าง จากนั้นจึง
ส่งสัญญาณไปยังหน่วยปฏิบัติงาน ได้แก่ กล้ามเนื้อ อีกทั้งเซลล์ประสาทประสานงานยังทำหน้าที่ส่ง
กระแสประสาทไปยงั สมอง โดยเชือ่ มกบั แอกซอนทีส่ ง่ ไปยังเซลล์ประสาทสมองดว้ ย

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ที่ 4 : ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 20

ภาพที่ 4.16 การเคล่อื นท่ขี องกระแสประสาทเขา้ และออกจากไขสันหลัง
ทีม่ า : คลังภาพ อจท.

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดที่ 4 : ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 21

บตั รกิจกรรมท่ี 4.1
เรือ่ ง สมอง

คำชี้แจง : ระบุและอธิบายหน้าที่ของสมองส่วนต่าง ๆ ต่อไปนี้ให้ถูกต้อง

1

6

2
35

4

1 2

สมองส่วน............................................................................... สมองส่วน...............................................................................
หนา้ ท่ี..................................................................................... หนา้ ที่.....................................................................................
............................................................................................... ...............................................................................................
............................................................................................... ...............................................................................................

3 4

สมองส่วน............................................................................... สมองส่วน...............................................................................
หน้าที่..................................................................................... หน้าที่.....................................................................................
............................................................................................... ...............................................................................................
............................................................................................... ...............................................................................................

5 6

สมองสว่ น............................................................................... สมองส่วน...............................................................................
หนา้ ท.่ี .................................................................................... หน้าท.่ี ....................................................................................
............................................................................................... ...............................................................................................
............................................................................................... ...............................................................................................

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 22

บัตรกิจกรรมที่ 4.2
แผนผังมโนทศั น์ เรื่อง ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท

คำชี้แจง ให้นักเรียนสรุปความรู้ที่เกี่ยวกับ “ศูนย์ควบคุมระบบประสาท” เป็นแผนผังมโนทัศน์
(Concept Mapping) ในกระดาษทีแ่ จกให้แลว้ นำเสนอผลงานหนา้ ชนั้ เรียน

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 23

บัตรกจิ กรรมท่ี 4.3
ถอดบทเรยี น เรอื่ ง ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท

คำช้แี จง ใหน้ กั เรยี นถอดบทเรียนที่เกีย่ วกับ “ศนู ย์ควบคุมระบบประสาท” ตามหลักปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพียงเป็น ในกระดาษชาร์ตที่กำหนดให้แล้วนำเสนอผลงานโดยนำไปติดป้ายนิเทศหน้า
ชัน้ เรียน

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชุดที่ 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 24

แบบฝกึ หัด

เรอื่ ง ศูนย์ควบคุมระบบประสาท

คำชีแ้ จง : ให้นกั เรยี นตอบคำถามตอ่ ไปน้ใี ห้ถกู ตอ้ งท่ีสุด

1. สมองของมนษุ ยแ์ บ่งออกเป็นก่สี ่วน อะไรบ้าง จงอธิบาย
.........................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ............................................
............................................................................................................................. ............................................
.........................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ............................................
............................................................................................................................. ............................................
...................................................................................... ...................................................................................
............................................................................................................................. ............................................
................................................................................................................................. ........................................
........................................................................................... ..............................................................................
............................................................................................................................. ............................................
...................................................................................................................................... ...................................
................................................................................................ .........................................................................
............................................................................................................................. ............................................
........................................................................................................................................... ..............................
..................................................................................................... ....................................................................
............................................................................................................................. ............................................
................................................................................................................................................ .........................
.......................................................................................................... ...............................................................
............................................................................................................................. ............................................
................................................................................................................................................... ......................
............................................................................................................ .............................................................
............................................................................................................ .............................................................
............................................................................................................................. ............................................

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 25

2. สมองส่วนใดทำหนา้ ท่ีควบคุมเก่ยี วกับการรักษาดุลยภาพตา่ ง ๆ ของรา่ งกาย
............................................................................................................................. .................................
..............................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................
............................................................................................................................. .................................
...................................................................................... ........................................................................
............................................................................................................................. .................................
..................................................................................................................................................... .........

3. สมองสว่ นใดหากไดร้ ับการกระทบกระเทอื นอาจทำให้เกิดอาการความจำเส่ือมและเป็นอัมพาต
............................................................................................................................. .................................
............................................................................................................................. .................................
................................................................................................. .............................................................
............................................................................................................................. .................................
..............................................................................................................................................................

4. จงอธบิ ายเกีย่ วกบั หน้าท่ีของไขสันหลังและเสน้ ประสาทไขสนั หลังบรเิ วณ ต่าง ๆ
..............................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................
............................................................................................................................. .................................
.......................................................................................... ....................................................................
............................................................................................................................. .................................
......................................................................................................................................................... .....
............................................................................................................................. .................................
............................................................................................................................. .................................
..............................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................
.............................................................................................................................. ................................
.................................................................................................. ............................................................
............................................................................................................................. .................................

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 26

5. ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาทแบ่งออกเป็นกี่ส่วน อะไรบา้ ง ใหอ้ ธบิ ายพอสงั เขป
............................................................................................................................. .................................
........................................................................................................................................................... ...
............................................................................................................................. .................................
............................................................................................................................. .................................
..............................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................
............................................................................................................................. .................................
................................................................................................. .............................................................
............................................................................................................................. .................................
..............................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................
............................................................................................................................. .................................
..............................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................
..................................................................................................................................... .........................
......................................................................................................... .....................................................

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชุดท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 27

รายวิชาชีววิทยา 5 แบบทดสอบหลังเรียน ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 6
เร่ือง ศนู ย์ควบคุมระบบประสาท

รหสั วิชา ว30250

คำช้ีแจง 1. แบบทดสอบฉบบั นี้ จำนวน 10 ข้อ คะแนนเต็ม 10 คะแนน เวลาทใี่ ช้ 10 นาที
2. จงเลอื กคำตอบท่ีถกู ต้องท่ีสดุ แล้วเขยี นเคร่อื งหมาย  ลงในกระดาษคำตอบ

1. ข้อใดเป็นการทำงานของระบบประสาทซิมพาเทติก
ก. ม่านตาหดตัว
ข. หลอดเลือดหดตัว
ค. ฮอร์โมนหล่ังมากข้ึน
ง. หัวใจเตน้ แรงและเร็วข้นึ

2. สมองสว่ นใดควบคุมการเคล่ือนไหวของร่างกาย
ก. พอนส์
ข. เซรบี รัม
ค. เซรีเบลลมั
ง. ไฮโพทาลามัส

3. ณัฐนิชาดาประสบอุบัติเหตุทางรถยนต์ทำให้กลายเป็นผู้ป่วยความจำเสื่อมชั่วคราว อาการ
ความจำเสอื่ มของณฐั นิชาดานา่ จะมาจากการที่สมองส่วนใดไดร้ ับการกระทบกระเทือน

ก. พอนส์
ข. เซรบี รัม
ค. เซรเี บลลัม
ง. เมดัลลา ออบลองกาตา
4. สมองส่วนใดท่ีทำหน้าทีเ่ ป็นศนู ย์ควบคมุ การทำงานของระบบประสาทอตั โนมตั ิ
ก. เมดัลลา ออบลองกาตา
ข. เซรีเบลลมั
ค. เซรีบรมั
ง. พอนส์

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 28

5. บุคคลที่มีปัญหาเกี่ยวกับการหลั่งน้ำลายและการเคลื่อนไหวใบหน้าแสดงว่าสมองส่วนใดมี
ปญั หา

ก. พอนส์
ข. เซรีบรมั
ค. เซรเี บลลมั
ง. เมดัลลา ออบลองกาตา

6. เซลลป์ ระสาทท่ีมปี ลายเดนไดร์ตดิ ต่อกบั อวัยวะรบั ความร้สู ึก คือเซลลป์ ระสาทชนดิ ใด
ก. motor neurons
ข. sensory neurons
ค. conective neurons
ง. associative neurons

7. สมองสว่ นหนา้ ประกอบดว้ ยสมองส่วนใดบา้ ง
ก. ซรี ีบรมั , ซรี ีเบลลัม, พอนส์
ข. ซรี บี รัม, ทาลามสั , ซีรเี บลลัม
ค. ซีรบี รมั , ทาลามสั , ไฮโพทาลามสั
ง. ซรี ีบรัม, ซรี เี บลลมั , ไฮโพทาลามัส

8. เส้นประสาทสมองคใู่ ดทำหน้าทร่ี ับกระแสประสาทบรเิ วณล้ิน
ก. คทู่ ี่ 1
ข. ค่ทู ี่ 3
ค. คทู่ ่ี 5
ง. คู่ที่ 9

9. แอกซอนของ motor neurons (เซลลป์ ระสาทส่งั การ) อยูต่ ดิ กบั สิ่งใด
ก. อวัยวะรับความรู้สึกทผ่ี วิ หนัง
ข. อวยั วะรบั สมั ผัสท่ตี า
ค. หนว่ ยปฏิบัติงาน
ง. ตอ่ มรับรสท่ลี ้นิ

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ที่ 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 29

10. ทุกครั้งหลังการดื่มสุราสุรัตน์จะมีอาการเดินเซไม่ตรงทาง เป็นเพาะฤทธิ์ของแอลกอฮอล์
สง่ ผลกระทบตอ่ สมองสว่ นใด

ก. พอนส์
ข. เซรบี รมั
ค. เซรีเบลลมั
ง. เมดัลลา ออบลองกาตา

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชุดท่ี 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 30

กระดาษคำตอบ
แบบทดสอบก่อนเรยี นและหลงั เรยี น
ชดุ ท่ี 4 ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น ง แบบทดสอบหลงั เรียน ง
ขอ้ ก ข ค ขอ้ ก ข ค
1 1
2 2
3 3
4 4
5 5
6 6
7 7
8 8
9 9
10 10

คะแนนเตม็ 10 คะแนน คะแนนเต็ม 10 คะแนน
ได้ ...................คะแนน ได้ ...................คะแนน

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 31

บรรณานกุ รม

เกศทิพย์ อิศรางกรู ณ อยุธยา และฤทธิ์ วัฒนชยั ยงิ่ เจรญิ . (2564). หนงั สอื เรยี นรายวชิ าเพม่ิ เติม
วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชีววิทยา ช้ันมธั ยมศกึ ษาปีที่ 6 เล่ม 1. (พิมพ์ครัง้ ท่ี 3)
กรงุ เทพฯ : ไทยรม่ เกลา้ , บริษทั อักษรเจรญิ ทัศน์ อจท. จำกัด.

จิรสั ย์ เจนพาณชิ ย์ (2558). ชวี วทิ ยาสำหรบั นกั เรียนมธั ยมปลาย. กรงุ เทพมหานคร :
หจก.สามลดา.

ซรี ส์ ตาร์ (2552). ชีววิทยา เล่ม 1. (แปลจาก Biology 1 Concepts and Applications
โดยทีมคณาจารย์ ภาควิชาชีววทิ ยามหาวทิ ยาลัยขอนแกน่ , ผ้แู ปล). กรงุ เทพมหานคร :
เจเอสที พับลิชชิ่ง จำกัด.

นงลักษณ์ สุวรรณพนิ ิจ และ ปรชี า สวุ รรณพนิ จิ (2552). จลุ ชวี วทิ ยาท่ัวไป. กรงุ เทพมหานคร :
จฬุ าลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ปรชี า สุวรรณพินจิ และนงลกั ษณ์ สวุ รรณพนิ จิ (2549). ชวี วทิ ยา 2. กรงุ เทพมหานคร :
จุฬาลงกรณม์ หาวทิ ยาลยั .

วันดี วัฒนชัยยิง่ เจรญิ (2552). การจัดจำแนกสิง่ มชี ีวิต. ภาควิชาชวี วทิ ยา คณะวทิ ยาศาสตร์ :
มหาวิทยาลยั นเรศวร.

ศึกษาธกิ าร, กระทรวง. (2560). ตวั ช้วี ัดและสาระการเรยี นรแู้ กนกลาง กลมุ่ สาระการเรยี นรู้
วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลาง
การศึกษาช้ันพืน้ ฐาน พทุ ธศักราช 2551. กรงุ เทพมหานคร : โรงพมิ พ์ซมุ นมุ สหกรณ์
การเกษตรแหง่ ประเทศไทย.

สง่ เสรมิ การสอนวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี, สถาบัน. (2554). หนงั สือเรียนรายวิชาชวี วทิ ยา
เพ่ิมเตมิ เล่ม 5. กรุงเทพมหานคร : สกสค.

สง่ เสริมการสอนวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี, สถาบัน. (2555). ค่มู อื ครูรายวชิ าชีววิทยาเพม่ิ เติม
เล่ม 5. กรุงเทพมหานคร : สกสค.

สง่ เสรมิ การสอนวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี, สถาบัน. (2556). หนังสอื เรยี นรายวชิ าเพม่ิ เดมิ
ชีววทิ ยา เลม่ 2 ชน้ั มัธยมศึกษาปที ่ี 4-6 กลุม่ สาระการเรยี นรู้วิทยาศาสตร์.
พมิ พ์ครั้งท่ี 9. กรงุ เทพมหานคร : โรงพมิ พ์คุรุสภาลาดพรา้ ว.

ส่งเสรมิ การสอนวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี, สถาบนั .(2558). หนังสอื เรียนรายวิชาเพม่ิ เดมิ
ชีววิทยา เลม่ 1 ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 4-6 กลุ่มสาระการเรยี นรูว้ ิทยาศาสตร.์
พิมพค์ รง้ั ที่ 9. กรงุ เทพมหานคร : โรงพิมพค์ ุรสุ ภาลาดพร้าว.

สตาร์, ซีซาย. (2553). ชวี วิทยา เลม่ 2. กรุงเทพมหานคร : เซนเกจ เลนิ น่งิ .

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 32

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 33

เฉลยบตั รกจิ กรรมท่ี 4.1
เร่ือง สมอง

คำชี้แจง : ระบุและอธิบายหน้าที่ของสมองส่วนต่าง ๆ ต่อไปนี้ให้ถูกต้อง

1

6

2
35

4

1 2

สมองส่วน....เ.ซ...ร..ีบ..ร..ัม................................................................. สมองสว่ น....ไ.ฮ...โ.พ...ท...า..ล..า..ม..สั........................................................
หนา้ ท่ี...ค..ว..บ...ค..ุม...ค..ว..า..ม...ค..ดิ....ค..ว..า..ม...จ..ำ...ส...ต..ปิ...ญั ...ญ...า...แ...ล..ะ....เ.ป..็น...ศ..นู...ย..์.. หน้าที่...ค..ว...บ..ค...ุม..อ...ุณ...ห...ภ..ู.ม..ิ .ก...า..ร..เ.ต...้น..ข...อ..ง..ห...ัว..ใ.จ....ค..ว..า..ม...ด..ั.น..เ.ล...ือ..ด.....
.ค..ว...บ..ค...มุ ..ก..า..ร..ท...ำ..ง..า..น..ต...่า..ง.ๆ....เ..ช..น่....ก..า..ร..ส...มั ..ผ..ัส.....ก...า..ร..ม..อ..ง..เ..ห..็น....ก..า..ร.... .ค...ว..า..ม..ต...้อ...ง.ก...า..ร..พ...ื้น...ฐ..า..น....ส...ร..้า..ง..ฮ...อ..ร..์โ..ม..น...ป...ร..ะ..ส...า..ท..ม...า..ค...ว..บ...ค..ุม.....
.ไ..ด..ย้..ิน....ก...า..ร..ร..บั ..ร..ส....ก..า..ร..ด...ม..ก..ล...น่ิ ................................................... .ก...า.ร..ห...ล..่ัง..ฮ...อ..ร..์โ.ม...น..จ...า..ก..ต..อ่...ม..ใ..ต..ส้...ม..อ..ง...........................................

3 4

สมองสว่ น.......พ..อ...น..ส...์ .............................................................. สมองสว่ น.....เ..ม..ด..ลั...ล..า..อ...อ..บ...ล..อ..ง..ก...า.ต...า........................................
หนา้ ท่ี....ค...ว..บ...ค..ุม...ก..า..ร..เ..ค..ี้ย...ว...ก...า..ร..ห...า..ย..ใ..จ...ก...า..ร..เ.ค...ล..ื่อ...น...ไ.ห...ว..ข..อ...ง... หน้าที่...ค..ว..บ...ค...ุม..ก..า..ร..ท...ำ..ง..า..น..ข...อ..ง..ร..ะ..บ...บ..ป...ร..ะ..ส..า..ท...อ..ตั...โ.น...ว..ตั ..ิ..เ.ช..น่.....
..ใ..บ...ห..น...้า...เ..ป..็น...ท...า..ง.ผ...่า..น...ข..อ..ง..ก...ร..ะ..แ..ส...ป..ร..ะ...ส..า..ท...ร..ะ..ห...ว..่า..ง..เ.ซ..ร..ี.บ..ร..ัม.... .ก...า.ร..ด...ต..้น...ข..อ...ง.ห...ัว..ใ..จ...ก..า..ร..ห...า..ย..ใ..จ...ค..ว...า..ม..ด..นั...เ.ล...ือ..ด....ก..า..ร..จ..า..ม....ก..า..ร....
..ก...บั ..เ..ซ..ร..ีเ.บ...ล..ล...มั ...แ...ล..ะ..เ..ซ..ร..เี.บ...ล..ล...ัม..ก..ับ...ไ..ข..ส..ัน...ห..ล...งั ........................... .ส..ะ...อ..กึ ....ก..า..ร..อ..า..เ..จ..ยี ..น....ก..า..ร..ก...ล..นื ....................................................

5 6

สมองสว่ น.....เ.ซ..ร..ีเ.บ...ล..ล...มั ............................................................ สมองสว่ น.......ท...า..ล..า..ม..ัส.............................................................
หนา้ ท.ี่ ...ค..ว..บ...ค..ุม...ก..า..ร..เ.ค..ล...อ่ื ..น...ไ.ห...ว..แ..ล...ะ..ก..า..ร..ท...ร..ง..ต..ัว..ข..อ...ง..ร..่า..ง.ก...า..ย..... หนา้ ท.่ี ......เ..ป..็.น..ศ...ูน...ย..์ร...ว..บ..ร...ว..ม..ก...ร..ะ..แ...ส..ป...ร..ะ...ส..า..ท...เ.ข...้า..แ..ล...ะ..อ...อ..ก....
............................................................................................... ..แ..ล..ะ...แ..ย...ก..ก...ร..ะ..แ..ส...ป...ร..ะ..ส..า..ท...ส...่ง..ไ.ป...ย..ั.ง.ส...ม..อ...ง..ส..่ว...น..ท...ี่ส...ัม..พ...ัน...ธ..์ก...ับ....
............................................................................................... ..ก..ร..ะ..แ..ส...ป..ร..ะ...ส..า..ท...น..ั้น..................................................................

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 34

เฉลยบัตรกจิ กรรมที่ 4.2
แผนผังมโนทัศน์ เรือ่ ง ศนู ย์ควบคมุ ระบบประสาท

คำชี้แจง ให้นักเรียนสรุปความรู้ที่เกี่ยวกับ “ศูนย์ควบคุมระบบประสาท” เป็นแผนผังมโนทัศน์
(Concept Mapping) ในกระดาษทแ่ี จกให้แลว้ นำเสนอผลงานหนา้ ชนั้ เรยี น

ข้ึนอยู่กับดลุ พินิจของครผู ูส้ อน

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดที่ 4 : ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 35

เฉลยบัตรกจิ กรรมท่ี 4.3
ถอดบทเรียน เรือ่ ง ศูนย์ควบคุมระบบประสาท

คำชีแ้ จง ให้นกั เรยี นถอดบทเรยี นที่เก่ยี วกับ “ศนู ย์ควบคุมระบบประสาท” ตามหลักปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพียงเป็น ในกระดาษชาร์ตที่กำหนดให้แล้วนำเสนอผลงานโดยนำไปติดป้ายนิเทศหน้า
ชั้นเรียน

ขึ้นอยูก่ ับดลุ พนิ ิจของครผู ูส้ อน

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดที่ 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 36

เฉลยแบบฝึกหัด

เรอ่ื ง ศนู ย์ควบคุมระบบประสาท

คำช้แี จง : ให้นกั เรยี นตอบคำถามตอ่ ไปน้ใี ห้ถกู ต้องท่ีสดุ

1. สมองของมนษุ ยแ์ บง่ ออกเปน็ กสี่ ว่ น อะไรบ้าง จงอธบิ าย
...แ...น..ว...ค..ำ..ต...อ..บ......................................................................................................... ............................................
...1.....เ.ซ...ร..ีบ...ร..ัม....เ.ป...็น...ส..ม...อ..ง..ส..่ว..น...ห...น..้า....ม..ีข...น..า..ด...ใ.ห...ญ...่ท...ี่ส...ุด....ม..ีร. .อ..ย...ห..ย...ัก..เ.ป...็น...จ..ำ..น...ว..น...ม..า..ก....ท...ำ..ห..น...้า..ท...่ี ค...ว..บ..ค...ุม..ค...ว..า..ม...ค..ิด...
...ค...ว..า..ม..จ...ำ...ส...ต..ิป...ัญ....ญ...า....ก..า..ร..ท...ำ..ง..า..น...ต..่า..ง..ๆ....เ..ช..่น.....ก..า..ร..ส...ัม..ผ...ัส....ก..า..ร..ม...อ..ง..เ..ห..็.น....ก..า..ร...ไ.ด...้ย.ิ.น....ก..า..ร...ร..ับ..ร...ส....ก..า..ร..ด...ม..ก...ล..่ิน....
...ก..า..ร..ท...ำ..ง..า..น..ข...อ..ง..ก..ล...้า..ม..เ.น...ื้อ....โ.ด...ย..ส..ม...อ..ง..ส..่ว...น..เ.ซ...ร..ีบ..ร..ัม...ย..ัง..แ..บ...ง่..อ..อ...ก..เ.ป...็น....4....ส..่ว..น....ด..ัง..น...ี้ .............................................
...........-....ฟ...ร..อ..น...ท...ัล...โ.ล...บ.....ท...ำ..ห...น..้า..ท...ี่.ค..ว..บ...ค...ุม..ก...า..ร..เ..ค..ล...ื่อ...น..ไ..ห...ว...ก...า..ร..อ..อ...ก..เ..ส..ีย...ง...ค...ว..า..ม...ค..ิ.ด....ค..ว...า..ม..จ...ำ...ส...ต..ิ.ป..ัญ....ญ...า...
...แ..ล...ะ..ค..ว...า.ม...ร..สู้ ..ึก...................................................................................................... ............................................
...........-...เ.ท...ม็...พ...อ..ร..ลั...โ.ล...บ....ท...ำ..ห..น...า้ ..ท..่คี...ว..บ...ค..มุ..ก...า..ร..ไ.ด...ย้ ..นิ...แ..ล..ะ..ก...า..ร..ด..ม...ก..ล..น่ิ..................................................................
...........-...อ...อ..ก..ซ...ิพ...ิท...ลั ..โ..ล..บ.....ท..ำ..ห...น..า้..ท...คี่..ว...บ..ค...มุ ..ก..า..ร..ม...อ..ง..เ.ห...น็.....................................................................................
...........-...พ...า..เ..ร..ยี ..ท...ัล..โ..ล..บ....ท...ำ..ห...น..า้..ท...ีค่..ว..บ...ค..ุม...ก..า..ร..พ...ูด....ก..า..ร..ส...มั ..ผ..สั....แ..ล...ะ..ก..า..ร..ร..ับ...ร..ส......................................................
...2.....อ..อ...ล..เ..ฟ...ก..ท...อ..ร..ีบ...ัล...บ..์..เ.ป...็น...ส..ม..อ...ง..ส..ว่..น...ห..น...า้...อ...ย..ู่ด..้.า..ห..น...้า..ส..ดุ....ท...ำ..ห..น...้า..ท...่ีค..ว...บ..ค...ุม..ก...า..ร..ด..ม...ก..ล..ิ่น....(.ใ..น...ม..น...ุษ...ย..์ไ.ม...่เ.จ...ร..ญิ ...
...ม...า..ก..น...กั ...แ...ต..่ใ..น..ป...ล..า....ก..บ....แ..ล...ะ..ส..ตั...ว..เ์ .ล..้อื...ย..ค..ล...า..น..จ...ะ..ม..ีข...น..า..ด...ใ.ห...ญ...่)..........................................................................
...3.....ไ..ฮ..โ..พ...ท..า..ล...า..ม...ัส...เ..ป..็น...ส..ม...อ..ง..ส..่ว..น...ห...น..า้....ท..ำ..ห...น...้า..ท..เี่..ป..็น...ศ..นู...ย..์ก...ล..า..ง..ข..อ...ง..ร..ะ..บ..บ...ป...ร..ะ..ส..า..ท...อ..ตั...โ.น...ว..ัต...ิ .ไ..ด..้แ...ก..่..ค..ว..บ. .ค...ุม...
...อ...ุณ...ห...ภ..ูม...ิร..่า..ง..ก..า..ย....ก..า..ร..เ..ต..้น...ข..อ..ง..ห...ัว..ใ..จ...ค...ว..า..ม..ด...ัน...เ.ล..ือ...ด....ค..ว..า..ม...ต..้อ...ง.ก...า..ร..พ...ื้น..ฐ...า..น...เ..ช..่น....น...้ำ...อ...า..ห..า..ร.. .ค..ว...า..ม..ต...้อ..ง..ก..า..ร...
...ท...า..ง..เ.พ...ศ...ร..ว...ม..ท...ัง้ .ส...ร..้า..ง..ฮ..อ..ร..โ์..ม..น...ป..ร..ะ...ส..า..ท...ค..ว..บ...ค..มุ...ก..า..ร..ห...ล..่ัง..ฮ..อ..ร..โ์..ม..น...ข..อ...ง.ต..อ่...ม..ใ..ต..ส้...ม..อ..ง..ส...่ว..น..ห...น...า้ ............................
...4.....ท...า..ล..า...ม..ัส.....เ.ป...็น..ส...ม..อ...ง..ส..่ว...น..ห...น...้า....อ..ย..ู่.ด..้า..น...บ...น..ไ..ฮ..โ..พ...ท...า..ล..า..ม...ัส....ท...ำ..ห..น...้า..ท...่ีศ...ูน..ย...์ร..ว..บ..ร..ว...ม..ก...ร..ะ..แ..ส...ป...ร..ะ..ส...า..ท..เ..ข..้า...
...แ..ล...ะ..อ..อ...ก....แ..ล..ะ..แ...ย..ก..ก...ร..ะ..แ..ส...ป..ร..ะ..ส...า..ท..ส...่ง..ไ.ป...ย..งั..ส..ม...อ..ง..ท...ีส่ ..มั..พ...นั...ธ..์ก..ับ...ก..ร..ะ...แ..ส..ป...ร..ะ..ส..า..ท...น...้ัน....................... ...................
...5.....อ..อ...พ...ต..ิก...โ..ล..บ....เ..ป..็น...ส..ม...อ..ง..ส...่ว..น..ก...ล..า..ง...ท...ำ..ห...น..้า..ท...่ีค...ว..บ..ค...ุม..ก...า..ร..เ.ค...ล..ื่อ..น...ไ..ห..ว. .ข..อ...ง.ล...ูก..ต...า...ก..า..ร..ป...ิด...เ.ป...ิด..ข..อ...ง..ร..ูม..่า..น...ต..า...
...........เ..ม..่อื ..ร..บั...แ..ส...ง.................................................................................................. ............................................
...5.....เ.ซ...ร..ีบ...ร..ัม....เ.ป...็น...ส..ม...อ..ง..ส..่ว..น...ท...้า..ย...อ...ย..ู่ด...้า..น..ห...ล..ั.ง.ส...ม..อ...ง..ส..่ว..น...พ...อ..น...ส..์แ..ล...ะ..ใ..ต..้ส..ม...อ..ง..ส...ว่ ..น..เ..ซ..ร..ีบ...ร..ัม....ท..ำ..ห...น...้า..ท. .่ีค...ว..บ..ค...ุม...
...ก...า.ร..เ..ค..ล..่ือ...น..ไ..ห...ว..แ..ล..ะ...ก..า..ร..ท...ร..ง.ต...ัว..ข..อ...ง.ร..่า..ง..ก...า..ย................................................. ....................................................
...6.....เ.ม...ด...ัล..ล...า..อ...อ..บ...ล...อ..ง..ก...า..ต...า....เ.ป...็น...ส..ม...อ...ง.ส...่ว..น...ท...้า..ย...ท..ี่.ต..่อ...ก..ับ...ไ..ข..ส...ัน...ห..ล...ัง...ท...ำ..ห...น...้า..ท..ี่ค...ว..บ...ค..ุ.ม..ก...า..ร..ท...ำ..ง..า..น...ร..ะ..บ...บ...
...ป...ร..ะ..ส..า..ท...อ..ตั...โ.น...ว..ตั..ิ..เ.ช..น่....ก...า..ร.เ..ต..้น...ข..อ..ง..ห...ัว..ใ..จ...ก...า..ร..ห..า..ย...ใ.จ....ค..ว..า..ม...ด..ัน...เ.ล..อื...ด...ก...า..ร..จ..า..ม....ก..า..ร..ส...ะ..อ..ึก....ก..า..ร..อ...า..เ.จ..ีย..น.. ..ก..า..ร...
...ก...ล..ืน....เ.ป...น็ ..ท...า..ง..ผ..่า..น...ข..อ..ง..ก...ร..ะ..แ..ส..ป...ร..ะ..ส...า..ท..ร..ะ..ห...ว..า่..ง..ส..ม...อ..ง..ก..บั...ไ..ข..ส..ัน...ห...ล..ัง................. ................................................
...7.....พ...อ..น...ส..์..เ.ป...็น..ส...ม..อ...ง.ส...่ว..น..ท...า้..ย....อ..ย...ู่ด..า้..น..ห...น...า้ ..ซ..รี..เี.บ...ล..ล...ัม..แ..ล...ะ..ต...ดิ ..ก..ับ...ส..ม...อ..ง..ส..่ว..น...ก..ล...า..ง..ท...ำ..ห...น..้า..ท...่ีค..ว..บ...ค...ุม..ก..า..ร..เ..ค..ี้ย..ว...
...ก...า.ร..ห...ล..ัง่..น...้ำ..ล..า..ย....ก...า.ร..เ..ค..ล..อ่ื...น..ไ..ห..ว...ข..อ..ง..ใ..บ..ห...น...้า...ก...า..ร..ห..า..ย..ใ..จ....เ.ป...็น..ท...า..ง..ผ..่า..น...ข..อ..ง..ก...ร..ะ..แ..ส...ป..ร..ะ...ส..า..ท...ร..ะ..ห...ว..่า..ง..เ.ซ..ร..ีบ. ..ร..ัม...
...ก...บั ..เ.ซ...ร..เี .บ...ล..ล..มั...แ..ล...ะ..ร..ะ..ห...ว..่า..ง.เ..ซ..ร..ีเ.บ...ล..ล...ัม..ก...ับ..ไ..ข..ส..นั...ห...ล..ัง........................................... ..............................................

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดที่ 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 37

2. สมองสว่ นใดทำหน้าท่ีควบคุมเก่ยี วกับการรกั ษาดุลยภาพต่าง ๆ ของรา่ งกาย
..แ..น...ว..ค...ำ..ต...อ..บ.......................................................................................................... .................................
................ส..ม...อ..ง..ส...่ว..น...ไ.ฮ...โ.พ...ท...า..ล...า..ม..ัส...ท...ำ..ห..น...้า..ท...ี่ค...ว..บ...ค..ุ.ม..อ...ุณ...ห...ภ...ูม. .ิข...อ..ง..ร..่า..ง..ก...า..ย..แ...ล..ะ..ย...ัง..ส..ร..้.า..ง..ฮ..อ..ร...์โ.ม...น...ไ.ป....
..ค..ว...บ..ค...ุม..ก...า..ร..ห..ล...่ัง..แ..อ...น..ต...ิไ.ด...ย..ูเ.ร..ต...ิก..ฮ..อ...ร..์โ.ม...น...ท..ี่ม...ผี ..ล...ต..่อ...ก..า..ร..ด..ูด...น...้ำ..ก..ล..ับ...ท...ี่ท..่อ...ห...น..่ว..ย...ไ.ต..ซ..ึ่.ง.ม...ีผ..ล...ต..่อ...ก..า..ร..ร..ัก..ษ...า...
..ด..ุ.ล..ย..ภ...า..พ...ข..อ...ง.น...้ำ..ใ..น..ร..่า..ง..ก..า..ย....แ...ล..ะ..ส...ม..อ...ง..ส..่ว..น...พ...อ..น...ส..์แ...ล..ะ..เ..ม..ด...ัล..ล..า...อ..อ..บ...ล..อ...ง..ก..า..ต...า..ท..ำ..ห...น...้า..ท..ี.่ค..ว..บ...ค..ุม...ก...า..ร..
..ห...า..ย..ใ.จ...ซ..่ึง..ม..ีผ...ล..ต...่อ..ก..า..ร..ร..ัก...ษ..า..ด...ุล..ย..ภ...า..พ...ข..อ..ง..ก...ร..ด..-.เ..บ..ส...ใ.น...ร..่า..ง..ก..า..ย............................... .................................
............................................................................................................................. .................................
..............................................................................................................................................................

3. สมองสว่ นใดหากได้รับการกระทบกระเทอื นอาจทำใหเ้ กิดอาการความจำเส่ือมและเป็นอมั พาต
...แ...น..ว...ค..ำ..ต...อ..บ......................................................................................................... .................................
.................ส...ม..อ...ง..ส..่ว...น..เ..ซ..ร..ี.บ..ร..ั.ม..ท...ำ..ห...น...้า..ท...่ีค..ว...บ..ค...ุม...ค..ว..า...ม..ค...ิด....ค..ว...า..ม..จ...ำ...ส...ต..ิป...ัญ....ญ...า.. .แ...ล..ะ..ก...า..ร..ท...ำ..ง..า..น...ข..อ...ง.
...ก...ล..า้..ม..เ..น..อ้ื....ห...า..ก..ไ..ด..้ร..ับ...ก..า..ร..ก..ร..ะ...ท..บ...ก..ร..ะ..เ..ท..ือ...น..อ...า..จ..ท...ำ..ใ.ห...เ้ .ก..ดิ...อ..า..ก...า.ร..ค...ว..า..ม..จ...ำ..เ.ส..่ือ...ม..แ..ล..ะ..เ..ป..น็...อ..ัม...พ...า..ต..ไ..ด..้......
................................................................................................. .............................................................
............................................................................................................................. .................................

4. จงอธิบายเกย่ี วกับหน้าที่ของไขสนั หลังและเสน้ ประสาทไขสนั หลงั บรเิ วณ ต่าง ๆ
.แ...น..ว...ค..ำ..ต...อ..บ........................................................................................................... .................................
....................-.........เ.ส...้น..ป...ร..ะ..ส...า..ท...ไ.ข...ส..นั...ห...ล..ัง..บ...ร..เิ.ว...ณ...ค...อ....ม..จี..ำ..น...ว..น....8...ค...ู่ .ท...ำ..ห..น...า้..ท...ี่ค..ว..บ...ค..มุ...ก..า..ร..เ.ค...ล..่ือ...น..ไ..ห...ว..
....................แ...ล..ะ..ก...า..ร..ร..ับ..ค...ว..า..ม..ร..ู้ส...ึก..ข..อ...ง.ค...อ....แ..ข..น....แ...ล..ะ..อ...ก..ท...อ่ ..น...บ..น.............................................................
...............-.....เ..ส..น้...ป...ร..ะ..ส..า..ท...ไ.ข...ส..นั...ห...ล..งั..บ...ร..เิ.ว...ณ...อ...ก....ม..จี..ำ..น...ว..น....1..2....ค..ู่..ท..ำ..ห...น...า้ ..ท..ีค่...ว..บ..ค...มุ ..ก...า..ร..เ.ค..ล...่อื ..น...ไ.ห...ว..แ..ล...ะ..
....................ก...า..ร..ร..ับ..ค...ว..า..ม..ร..ู้ส...กึ ..ข..อ...ง..อ..ก....ล..ำ..ต...วั ...แ..ล...ะ..ท...้อ..ง............................................................................
...............-.....เ..ส..น้...ป...ร..ะ..ส..า..ท...ไ..ข..ส...นั ..ห...ล...ัง..บ..ร..ิเ..ว..ณ....เ.อ...ว...ม...จี..ำ..น...ว..น....5....ค..ู่.ท...ำ..ห...น..้า..ท...ี่ค..ว..บ...ค..ุม..ก...า..ร..เ.ค..ล...่ือ..น...ไ..ห..ว..แ...ล..ะ...
....................ก...า..ร..ร..ับ..ค...ว..า..ม..ร..ู้ส...กึ ..ข..อ...ง..ข..า...ก...ร..ะ..เ.พ...า.ะ...ป..ัส...ส..า..ว..ะ....แ..ล..ะ...อ..ว..ัย..ว..ะ...ส..ืบ...พ..นั...ธ..์ุ.......................................
...............-.....เ..ส..้.น..ป...ร..ะ...ส..า...ท..ไ..ข...ส..ัน...ห...ล...ัง..บ...ร..ิเ..ว..ณ....ก..ร..ะ...เ.บ...น...เ.ห...น...็บ.....ม..ีจ...ำ..น...ว..น....5....ค..ู่..ท..ำ..ห...น...้า..ท...ี่ค...ว..บ...ค..ุม...ก...า..ร..
....................เ..ค..ล..่อื...น..ไ..ห...ว..แ..ล..ะ..ก...า..ร..ร..บั ..ค...ว..า..ม..ร..สู้...ึก..ข..อ...ง..ข..า...ก...ร..ะ..เ.พ...า..ะ..ป...ัส..ส...า..ว..ะ...แ...ล..ะ..อ...ว..ยั ..ว..ะ..ส..บื...พ..นั...ธ..์ุ...............
...............-.....เ..ส..้น...ป...ร..ะ..ส...า..ท..ไ..ข...ส..ัน...ห...ล..ัง..บ...ร..ิเ..ว..ณ....ก..้น...ก..บ.....ม...ีจ..ำ..น..ว...น....1...ค...ู่ .ท...ำ..ห..น...้า..ท...ี่ค..ว..บ...ค...ุม..ก...า..ร..เ.ค..ล...ื่อ..น...ไ..ห..ว...
....................แ...ล..ะ..ก...า..ร..ร..บั ..ค...ว..า..ม..ร..้สู...ึก..ข..อ...ง.ล...ำ..ไ.ส...้ต..ร..ง..แ..ล...ะ..ท..ว..า..ร..ห...น...ัก..............................................................
..............................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 38

5. ศูนยค์ วบคุมระบบประสาทแบง่ ออกเปน็ ก่ีส่วน อะไรบ้าง ใหอ้ ธบิ ายพอสังเขป
..แ..น...ว..ค...ำ..ต..อ...บ.......................................................................................................... .................................
..........1.....ส...ม...อ..ง....ซ..ึ่ง..แ...บ..่ง..อ...อ..ก...เ.ป...็น. ..3....ส...่ว..น....ไ.ด...้แ..ก...่ .ส...ม..อ...ง..ส..่ว..น...ห...น...้า...(.เ.ซ...ร..ีบ...ร..ัม...ท..ำ..ห...น...้า..ท..ี.่ค..ว..บ...ค...ุม..ค...ว..า..ม..ค...ิด..
.................ค..ว..า..ม...จ..ำ....ส..ต..ิป...ัญ...ญ....า...แ..ล...ะ..ก..า..ร..ท...ำ..ง..า..น...ด..้า..น...ต..่า..ง...ๆ....อ..ัล...แ..ฟ...ก..ท...อ...ร..ีบ..ัล...บ..ม์...ำ..ห. .น...้า..ท..ีเ่..ก..ี่ย..ว...ก..บั ...ก..า..ร..ด..ม...
.................ก..ล...นิ่ ....ไ.ฮ..โ..พ...ท..า..ล...า..ม..ัส..ท...ำ..ห...น..้า..ท...ีค่..ว...บ..ค...ุม..อ...ุณ...ห...ภ..ูม...ิ .ค...ว..า..ม..ด..นั...เ.ล..อื...ด....ก..า..ร..เ.ต...้น..ข...อ..ง..ห...วั ..ใ.จ....แ..ล...ะ..ค...ว..า..ม..
.................ต..้อ...ง..ก..า..ร..พ...ื้น...ฐ..า..น..ข...อ..ง..ร..่า..ง..ก..า..ย....ท...า..ล..า..ม...ัส..ท...ำ..ห..น...้า..ท...ีเ่ .ป...็น..ศ...ูน...ย..์ร..ว..บ...ร..ว..ม..ก...ร..ะ.แ...ส..ป...ร..ะ..ส..า..ท...แ..ล...ะ..แ..ย...ก..
.................ก..ร..ะ..แ...ส..ป...ร..ะ..ส..า..ท...ไ.ป...ย..ัง..ส..ม...อ..ง..ส...ว่ ..น..ต...่า..ง...ๆ...)..ส..ม...อ..ง..ส..่ว...น..ก...ล..า..ง...(.อ...อ..พ...ต..กิ...โ.ล...บ..ท...ำ..ห..น...้า..ท...่ีค..ว..บ...ค...ุม..ก...า..ร.
.................เ.ค...ล..ื่อ...น..ไ..ห..ว...ข..อ..ง..ล...ูก..ต...า..แ..ล..ะ...ก..า..ร..เ.ป...ิด...-.ป...ิด..ข...อ..ง..ร..ูม..่.า..น..ต...า..)..ส...ม..อ...ง..ส..่ว..น...ท...้า..ย...(.เ.ซ...ร..ีเ.บ...ล..ล..ั.ม..ท...ำ..ห..น...้า..ท...ี่
.................ค..ว...บ...ค..ุม...ก...า..ร..เ.ค...ล..ื.่อ..น...ไ..ห...ว..แ..ล...ะ..ก...า..ร..ท...ร..ง..ต...ัว..ข...อ..ง..ร..่.า..ง..ก..า..ย....เ..ม..ด...ัล...ล..า..อ...อ..บ.. .ล..อ...ง..ก..า..ต...า...ท..ำ...ห..น...้า..ท...่ี
.................ค..ว..บ...ค..ุม...ก..า..ร..เ.ต...้น...ข..อ..ง..ห...ัว..ใ.จ....ก..า..ร..ห...า..ย..ใ.จ....ค..ว..า..ม...ด..ัน...เ.ล...อื ..ด....ก..า..ร..จ..า..ม....ก..า..ร..ส...ะ..อ..กึ....ก..า..ร..อ...า..เ.จ..ยี...น....แ..ล..ะ..
.................ก..า..ร..ก...ล..ืน.....พ..อ...น...ส..์ท...ำ..ห...น..้.า..ท..ี่ค...ว..บ...ค..ุม...ก...า..ร..เ.ค...ี้ย..ว....ก...า..ร..ห..ล...ั่ง..น...้ำ..ล..า..ย....ก...า..ร..เ.ค..ล..ื่.อ..น...ไ.ห...ว..ข...อ..ง..ใ..บ..ห...น...้า..
.................ก..า..ร...ห..า..ย...ใ..จ....แ..ล...ะ..เ.ป...็น...ท...า..ง..ผ..่.า..น..ข...อ...ง..ก..ร..ะ...แ..ส...ป..ร...ะ..ส..า...ท..ร...ะ..ห...ว..่า..ง..เ..ซ..ร..ีบ...ร..ั.ม..ก...ับ...เซ...ร..ีเ..บ...ล..ล...ัม..แ...ล...ะ..
.................ร..ะ..ห...ว..่า..ง..เ.ซ...ร..เี .บ...ล..ล..ัม...ก..ับ...ไ..ข..ส..ัน...ห...ล..งั..)..ม...ีเ.ส...้น..ป...ร..ะ..ส...า..ท..แ...ย..ก...อ..อ..ก..ม...า..จ..า..ก..ส...ม..อ...ง...1..2....ค..ู่..ท..ำ..ห...น...้า..ท..ี่ร..บั...
.................ค..ว..า..ม...ร..สู้ ..กึ....ส..่งั..ก..า..ร....ห..ร..อื...ท..ั้ง..ร..บั...ค..ว..า..ม...ร..ู้ส..ึก...แ..ล..ะ..ส...ั่ง..ก..า..ร.................................................................
..........2.....ไ..ข...ส..ัน...ห...ล...ัง...เ.ป...็น...ส..่ว...น..ท...ี่ต...่อ..ม...า..จ..า..ก...ส..ม...อ..ง...อ...ย..ู่ภ...า..ย...ใ.น...ก..ร..ะ...ด..ูก...ส..ัน...ห...ล..ัง...แ...ล..ะ..ม...ีเ.ส...้น...ป..ร...ะ..ส..า..ท...แ..ย...ก..
.................อ..อ...ก..จ..า..ก...ไ.ข..ส...นั ..ห...ล..งั....3..1....ค..ู่......................................................................................................

................................................................................................. .............................................................

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 39

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรยี น
ชุดที่ 4 ศูนย์ควบคมุ ระบบประสาท

แบบทดสอบกอ่ นเรียน แบบทดสอบหลงั เรยี น
ข้อ ก ข ค ง ขอ้ ก ข ค ง
1 1
2 2
3 3
4 4
5 5
6 6
7 7
8 8
9 9
10  10 

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชุดท่ี 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 40

ประวตั ยิ อ่ ผู้จดั ทำ

ชอื่ – สกลุ นางบุญลอ้ ม แก้วดอน

วัน เดือน ปี เกิด วันที่ 16 สงิ หาคม พ.ศ. 2517

สถานทีเ่ กดิ บา้ นเลขที่ 9 หมู่ 11

บ้านนางาม ตำบลนาดี อำเภอเดชอดุ ม

จงั หวัดอุบลราชธานี 34160

โทรศัพท์ 091-828-417-9

ตำแหนง่ หน้าท่ปี จั จบุ ัน ครู วิทยฐานะ ครชู ำนาญการพิเศษ

สถานทที่ ำงานในปัจจุบนั โรงเรียนเบ็ตตี้ดูเมน 2 ช่องเมก็ ตำบลชอ่ งเมก็

อำเภอสริ นิ ธร จงั หวดั อุบลราชธานี

สงั กดั องค์การบรหิ ารสว่ นจังหวดั อบุ ลราชธานี

ประวัตกิ ารศกึ ษา
พ.ศ. 2541 ปริญญาตรี วิทยาศาสตรบณั ฑิต วิชาเอก ชวี วทิ ยาประยุกต์

สถาบนั ราชภัฏอุบลราชธานี
พ.ศ. 2542 ประกาศนียบตั รบัณฑิตวิชาชพี ครู สถาบันราชภฏั อบุ ลราชธานี

ประสบการณ์การทำงาน
พ.ศ. 2542 ตำแหน่ง อาจารย์ 1 ระดบั 3 โรงเรียนช่องเม็กวิทยา

อำเภอสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี
พ.ศ. 2547 ครู โรงเรยี นช่องเม็กวิทยา อำเภอสริ ินธร จังหวดั อุบลราชธานี
พ.ศ. 2550 ครู วทิ ยฐานะ ครชู ำนาญการ โรงเรียนเบ็ตตี้ดูเมน 2 ช่องเม็ก

อำเภอสริ นิ ธร จงั หวดั อบุ ลราชธานี
สงั กัดองค์การบริหารส่วนจงั หวัดอบุ ลราชธานี
พ.ศ. 2558 ครู วิทยฐานะ ครูชำนาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดเู มน 2 ชอ่ งเม็ก
อำเภอสิรินธร จงั หวดั อุบลราชธานี
สงั กดั องค์การบรหิ ารส่วนจังหวดั อุบลราชธานี

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก