4ศูนย์ควบคุมระบบประสาท

ชุดกจิ กรรมการเรยี นรูว้ ิทยาศาสตร์

ประกอบการสอนแบบเนน้ แผนผงั มโนทศั น์

กลมุ่ สาระการเรยี นรูว้ ทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

รายวชิ าชีววทิ ยา 5 รหสั วชิ า ว30250 ชน้ั มธั ยมศึกษาปีท่ี 6
หน่วยการเรยี นรูท้ ่ี 2 เรอ่ื ง ระบบประสาทและอวยั วะรบั ความรูส้ กึ

ชดุ ท่ี 4 เรอ่ื ง ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท

นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน
ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ

โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก อาเภอสริ ินธร จงั หวดั อบุ ลราชธานี
องคก์ ารบรหิ ารสว่ นจงั หวดั อบุ ลราชธานี



ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท หน้า |ก

คำนำ

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เรื่อง ระบบประสาทและอวัยวะรับความรู้สึก
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 จัดทำขึ้นเพื่อเป็นสื่อนวัตกรรมประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน
รายวิชาชีววิทยา 5 รหัสวิชา ว30250 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2565 เพื่อให้ผู้เรียนใช้ประกอบ
กจิ กรรมการเรียนการสอนและสามารถเรยี นรู้ด้วยตนเอง นำไปใช้ในการเรยี นการสอนซ่อมเสริมได้
หรือใช้ในการสอนแทนได้เป็นอย่างดี เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจและพัฒนาผลสัมฤทธิ์
ทางการเรียนของผู้เรียนกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์เป็นนวัตกรรมที่ช่วยลดบทบาทของครู
ตามแนวทางการปฏริ ปู การเรยี นรู้ท่ยี ดึ ผเู้ รียนเป็นสำคญั เป็นกจิ กรรม การเรยี นรทู้ ส่ี ่งเสริมให้ผู้เรียน
เกิดการเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง ทำเป็น คิดเป็น แก้ปัญหาได้ สามารถพัฒนาตนเอง ได้เต็มตาม
ศักยภาพ ซึ่งสอดคล้องกับหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับ
ปรับปรุง พ.ศ.2560) ที่มุ่งเน้นให้ผู้เรียนได้รับการพัฒนาทั้งด้านความรู้ กระบวนก ารคิด
กระบวนการสืบเสาะหาความรู้ การแก้ปัญหา ความสามารถในการสื่อสาร การตัดสินใจ การนำ
ความรู้ไปใช้ในชีวิตประจำวัน ตลอดจนส่งเสริมให้ผู้เรียนมีจิตวิทยาศาสตร์คุณธรรมและค่านิยมท่ี
ถูกต้องเหมาะสม

ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่า ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์นี้จะทำให้ผู้เรียน
มีความรู้ ความเข้าใจในเรื่องระบบประสาทและอวัยวะรับความรู้สึกได้เป็นอย่างดี มีทักษะ
กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น สามารถใช้เพื่อศึกษาค้นคว้า
ด้วยตนเองเป็นสื่อที่มีประสิทธิภาพ สามารถอำนวยประโยชน์ต่อการเรียนการสอนให้บรรลุ
วัตถุประสงคข์ องหลักสูตรได้

ผจู้ ดั ทำหวงั เปน็ อย่างย่ิงวา่ ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ชุดน้ี จะมีประโยชน์ต่อ
นักเรียนและผู้สนใจที่จะนำไปใช้สอนและฝึกเด็กในปกครองในการพัฒนากระบวนการเรียนรู้
วทิ ยาศาสตรใ์ หม้ คี ุณภาพมากยงิ่ ขน้ึ ต่อไป

บุญล้อม แกว้ ดอน

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ดี ูเมน 2 ช่องเมก็

ชุดที่ 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท หน้า |ข

สารบัญ หน้า
ก
เร่อื ง ข
คำนำ ค
สารบญั ง
คำชีแ้ จงเกี่ยวกับการใช้ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ จ
แผนภมู ิลำดบั ข้ันตอนการใช้ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์ ช
คำชี้แจงการใชช้ ุดกจิ กรรมการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์สำหรบั ครู 1
คำชแี้ จงการใชช้ ดุ กิจกรรมการเรยี นรู้วิทยาศาสตร์สำหรบั นักเรียน 2
2
สาระการเรยี นรู้/ผลการเรยี นรู้ 3
จดุ ประสงค์การเรียนรู้ 4
แนวความคดิ รวบยอด 7
สาระสำคญั 21
แบบทดสอบก่อนเรียน 22
บัตรเนือ้ หา ชดุ ท่ี 4 เร่อื ง ศนู ย์ควบคุมระบบประสาท 23
บัตรกิจกรรมที่ 4.1 เรื่อง สมอง 24
บัตรกจิ กรรมที่ 4.2 ผงั มโนทศั น์ เรือ่ ง ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท 27
บตั รกจิ กรรมท่ี 4.3 ถอดบทเรียน เรอ่ื ง ศูนย์ควบคุมระบบประสาท 30
แบบฝกึ หัด เรือ่ ง ศนู ย์ควบคุมระบบประสาท
แบบทดสอบหลงั เรยี น 31
กระดาษคำตอบแบบทดสอบก่อนเรยี นและหลังเรียน
32
บรรณานกุ รม

ประวัติยอ่ ผจู้ ดั ทำ

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท หน้า |ค

คำชี้แจงเกยี่ วกบั ชุดกิจกรรมการเรยี นรู้วิทยาศาสตร์

1. ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ท่ี 2 เรื่อง ระบบประสาท
และอวัยวะรับความรู้สึก กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพื่อใช้ประกอบการ
จัดการเรียนรู้ วิชาชีววิทยา 4 รหัสวิชา ว30244 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โดยให้สอดคล้องตาม
หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560)
กระทรวงศึกษาธิการ หลักจิตวิทยาการเรียนรู้ ยึดแนวทางการฝึกที่เหมาะสมกับระดับและวัย
เพอ่ื ใหน้ กั เรียนเกิดความกระตือรือรน้ มคี วามสขุ ในการทำกิจกรรมการเรียนรู้ และเพ่ือส่งเสริมเจต
คติที่ดี นักเรียนจะได้พัฒนากระบวนการคิด กระบวนการตัดสินใจ กระบวนการแก้ปัญหา
และสามารถนำความรู้ไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ มุ่งเน้นพัฒนาผู้เรียนให้เกิดการเรียนรู้ เข้าใจ
หลักการทางวิทยาศาสตร์ เกิดทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ วิธีสำรวจตรวจสอบข้อมูล การ
คิดแก้ปัญหา ตลอดจนการเสริมสร้างจิตวิทยาศาสตร์ ซึ่งประกอบด้วยชุดกิจกรรมการเรียนรู้
จำนวน 7 ชดุ ดงั นี้

ชุดที่ 1 เรอ่ื ง การรับรู้และการตอบสนองของสัตว์
ชดุ ท่ี 2 เรื่อง เซลลป์ ระสาท
ชดุ ที่ 3 เรอ่ื ง การทำงานของเซลลป์ ระสาท
ชุดที่ 4 เรื่อง ศูนย์ควบคุมระบบประสาท
ชดุ ท่ี 5 เรือ่ ง การทำงานของระบบประสาท
ชุดที่ 6 เรอ่ื ง อวัยวะรับความรูส้ กึ (1)
ชุดที่ 7 เร่ือง อวัยวะรับความรูส้ ึก (2)
2. ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์น้ีเป็น ชุดที่ 4 เรื่อง ศูนย์ควบคุมระบบประสาท
ใชเ้ วลา 2 ชัว่ โมง
3. ผใู้ ชช้ ุดกจิ กรรมการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์นี้ควรศึกษาขนั้ ตอนการใชช้ ุดกจิ กรรมการเรียนรู้
อย่างละเอยี ดก่อนใช้
4. ในการทำกิจกรรมและแบบทดสอบต่าง ๆ ให้นักเรียนทำด้วยความตั้งใจ และมีความ
ซ่ือสัตย์ตอ่ ตนเองใหม้ ากทส่ี ดุ โดยไมด่ ูเฉลยก่อนทำใบกจิ กรรมและแบบทดสอบก่อนหรอื หลงั เรยี น

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท หน้า |ง

แผนภมู ลิ ำดับขั้นตอนการใชช้ ุดกิจกรรมการเรยี นร้วู ิทยาศาสตร์

อา่ นคำชีแ้ จงและคำแนะนำในการใชช้ ุดกิจกรรมการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์

ศกึ ษาตวั ช้วี ดั และจุดประสงคก์ ารเรียนรู้ เสริมพื้นฐาน
ทดสอบก่อนเรียน ผมู้ พี นื้ ฐานต่ำ

ศึกษาชุดกจิ กรรมการเรียนร้วู ิทยาศาสตร์ตามขั้นตอน

ประเมนิ ผลการจดั กจิ กรรมการเรียนรูจ้ ากชุดกจิ กรรม

ไม่ผ่าน ทดสอบหลังเรียน
การทดสอบ

ผา่ นการทดสอบ

ศึกษาชุดกิจกรรมการเรียนรูว้ ทิ ยาศาสตร์เร่อื งต่อไป
ชดุ ท่ี 4 เรือ่ ง ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท หน้า |จ

คำชีแ้ จงการใช้ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตรส์ ำหรบั ครู

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ที่ครูผู้สอนได้ศึกษาต่อไปนี้คือ ชุดที่ 4 เรื่อง ศูนย์
ควบคุมระบบประสาท ใช้เวลาในการทำกิจกรรม 2 ชั่วโมง ซึ่งนักเรียนจะได้สำรวจ สังเกตและ
รวบรวม ข้อมูลมาสรุปเป็นองค์ความรู้ โดยใช้กระบวนการคิด กระบวนการสืบค้นข้อมูล
กระบวนการทางสังคม ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ กระบวนการเผชิญสถานการณ์และ
แก้ปัญหา ผ่านทางกระบวนการกลุ่ม เพื่อช่วยให้การดำเนินการจัดกิจกรรมการเรียนรู้บรรลุ
จดุ ประสงค์และมปี ระสิทธภิ าพ ครผู ู้สอนควรดำเนินการดังน้ี

1. ครูผู้สอนต้องศึกษาและทำความเข้าใจเกี่ยวกับคำชี้แจงการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้
สำหรับครู และแผนการจัดการเรียนรู้ เพอ่ื ท่ีครผู ู้สอนสามารถนำชุดกจิ กรรมการเรียนรู้ไปใช้ในการ
จัดกิจกรรมการเรยี นรู้ได้อย่างมปี ระสทิ ธภิ าพ

2. ครูผู้สอนเตรียมส่อื การเรียนการสอนให้พรอ้ ม
3. ก่อนดำเนินการจัดกิจกรรมการจัดการเรียนรู้ ครูต้องเตรียมชุดกิจกรรมการเรียนรู้ไว้
บนโต๊ะประจำกลุ่มให้เรียบร้อยและเพียงพอกับนักเรียนในกลุ่มซึ่งนักเรียนจะได้รับคนละ 1 ชุด
ยกเว้นส่อื การสอนทีต่ อ้ งใชร้ ว่ มกัน
4. ครูต้องชีแ้ จงให้นักเรยี นรูเ้ ก่ียวกบั บทบาทของนกั เรียนในการใช้ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้
ดังน้ี

4.1 ศึกษาบทบาทของนักเรยี นจากการปฏิบตั ิกจิ กรรมให้เข้าใจก่อนการเรียนรู้โดยใช้
ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้

4.2 ปฏิบัติกิจกรรมตามลำดับขั้นตอน อ่านคำชี้แจงจากใบกิจกรรม เพื่อจะได้ทราบ
วา่ จะปฏบิ ตั กิ ิจกรรมอะไร อยา่ งไร

4.3 นักเรียนต้องตั้งใจปฏิบัติกิจกรรมอย่างเต็มความสามารถ ต้องให้ความร่วมมือ
ช่วยเหลอื ซึ่งกันและกนั ไม่รบกวนผอู้ ื่น และไมช่ ักชวนเพ่อื นใหอ้ อกนอกล่นู อกทาง

4.4 หลังจากปฏบิ ตั ิกจิ กรรมแล้ว นักเรยี นจะตอ้ งจดั เก็บอปุ กรณ์ทกุ ช้นิ ใหเ้ รยี บรอ้ ย
4.5 เม่อื มกี ารประเมนิ ผลนักเรียนต้องปฏิบัติตนอย่างตั้งใจและรอบคอบ
5. การดำเนินการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบแผนผังเน้นมโนทัศน์ (Concept Based
Teaching)
6. ขณะท่ีนกั เรียนทุกกลุ่มปฏบิ ัตกิ ิจกรรม ครูไม่ควรพดู เสียงดงั หากมอี ะไรจะพูดต้องพูด
เป็นรายกล่มุ หรอื รายบคุ คล ต้องไมร่ บกวนกิจกรรมของนกั เรียนกล่มุ อนื่

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ดี ูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดที่ 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท หน้า |ฉ

7. ครูผู้สอนต้องเดินดูการทำงานของนักเรียนแต่ละกลุ่มอย่างใกล้ชิด หากมีนักเรียนคน
ใดหรือกลุ่มใดมปี ญั หาควรเขา้ ไปใหค้ วามชว่ ยเหลือจนปัญหาน้นั คลีค่ ลายลง

8. การสรุปผลทีไ่ ด้จากกิจกรรมการเรียนรูค้ วรเป็นกิจกรรมร่วมของนกั เรียนทุกกลุ่มหรือ
ตัวแทนของกลมุ่ รว่ มกัน ครคู วรเปดิ โอกาสใหน้ ักเรยี นแสดงออกใหม้ ากทส่ี ุด

9. ประเมินผลการเรยี นร้ขู องนักเรยี น เพ่ือตรวจสอบผลการเรยี นร้ขู องนกั เรยี น

ตงั้ ใจศึกษา
ชดุ กิจกรรมนะคะ

เด็ก ๆ

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ที่ 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท หน้า |ช

คำชแี้ จงการใช้ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตรส์ ำหรับนกั เรยี น

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ที่นักเรียนได้ศึกษาต่อไปนี้คือ ชุดที่ 4 เรื่อง ศูนย์
ควบคมุ ระบบประสาท ซึ่งนักเรียนจะได้สำรวจ สงั เกต และรวบรวมขอ้ มลู มาสรุปเปน็ องค์ความรู้
โดยใช้กระบวนการคิด กระบวนการสืบค้นข้อมูล กระบวนการทางสังคม ทักษะกระบวนการทาง
วิทยาศาสตร์ กระบวนการเผชิญสถานการณ์ และแก้ปัญหาผ่านทางกระบวนการกลุ่ม เพื่อให้เกิด
ประโยชน์สูงสดุ นกั เรยี นควรปฏิบตั ติ ามคำช้ีแจง ดังต่อไปน้ี

1. ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 4 เร่อื ง ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท ใช้เวลาในการ
ทำกิจกรรม 2 ชวั่ โมง

2. นักเรียนทำแบบทดสอบกอ่ นเรียน จำนวน 10 ข้อ
3. นักเรยี นทำกจิ กรรมเปน็ รายกล่มุ และศกึ ษาวิธีดำเนนิ กจิ กรรมให้เข้าใจ
4. นกั เรียนปฏบิ ตั กิ ิจกรรมในชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
5. นักเรยี นทำกิจกรรมในชดุ กิจกรรมการเรียนรูใ้ ห้ครบ
6. นกั เรียนทำแบบทดสอบหลงั เรยี น จำนวน 10 ข้อ

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบต็ ต้ดี ูเมน 2 ช่องเม็ก

ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท หน้า |1

ชดุ ที่ 4

ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท

สาระการเรียนรแู้ ละผลการเรยี นรู้

สาระ ชีววทิ ยา

4. เข้าใจการย่อยอาหารของสตั วแ์ ละมนษุ ย์ รวมท้งั การหายใจและการแลกเปล่ยี น
แก๊ส การลำเลียงสารและการหมุนเวียนเลือด ภูมคิ ุ้มกนั ของร่างกาย การขับถ่าย
การรับรู้และการตอบสนอง การเคลื่อนที่ การสืบพันธุ์ และการเจริญเติบโต
ฮอร์โมนกับการรักษาดุลยภาพ และพฤติกรรมของสัตว์ รวมทั้งนำความรู้ไปใช้
ประโยชน์

ผลการเรียนรู้
4. อธิบาย และสรุปเกี่ยวกับโครงสร้างของระบบประสาทส่วนกลางและระบบ

ประสาทรอบนอก

5. สืบค้นข้อมูล อธิบายโครงสร้างและหน้าที่ของส่วนต่าง ๆ ในสมองส่วนหน้า

สมองส่วนกลาง สมอง ส่วนหลัง และไขสันหลงั

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท หน้า |2

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

1. อธิบายโครงสร้างของระบบประสาทส่วนกลางและระบบประสาทรอบนอกได้ (K)
2. อธิบายโครงสร้างและหน้าที่ของสมองและไขสันหลงั ได้ (K)
3. เขียนแผนภาพแสดงโครงสร้างของระบบประสาทส่วนกลางและระบบประสาทรอบ

นอก (K)
4. ปฏบิ ตั ิงานตามหน้าที่ทีไ่ ดร้ บั มอบหมายไดค้ รบถ้วน (P)
5. ประยุกตใ์ ช้หลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี งเกี่ยวกับศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท

ในการรว่ มกิจกรรมการเรียนการสอนและนำความรู้ไปใชใ้ นชวี ติ ประจำวนั (A)
6. สนใจใฝร่ ูใ้ นการศึกษาและมุ่งม่ันในการทำงาน ทำงานรว่ มกบั ผอู้ ืน่ อยา่ งสร้างสรรค์

ยอมรับความคิดเหน็ ของผู้อืน่ ได้ (A)

แนวความคดิ รวบยอด
ต่อเน่อื ง

ศูนย์ควบคุมระบบประสาท

สมองแบ่งออกเป็น 3 ส่วน คือ สมองส่วนหน้าสมองส่วนกลาง และสมองส่วนหลัง
สมองแต่ละส่วนจะควบคุมการทำงานของร่างกายแตกต่างกัน โดยมีเส้นประสาทที่แยกออก
จากสมอง 12 คู่ ไปยังอวัยวะตา่ ง ๆ ซง่ึ บางคทู่ ำหน้าที่รบั ความรู้สกึ เขา้ สู่สมอง หรือนำคำส่ัง
จากสมองไปยังหนว่ ยปฏบิ ัติงาน หรือทำหน้าทีท่ ้ังสองอย่าง



สมอง บรรจุอยู่ในกระโหลกศีรษะ แบ่งออกเป็น 3 ส่วน ได้แก่ สมองส่วนหน้า
ประกอบด้วยเซรีบรัมทำหน้าที่ควบคุมความคิดและการทำงานต่าง ๆ ของร่างกาย ไฮโพทา
ลามัสทำหน้าที่ควบคุมอณุ หภูมิ การเตน้ ของหัวใจ ความดนั เลือด และความต้องการพื้นฐาน
ของรา่ งกาย ทาลามสั ทำหน้าทเี่ ป็นศนู ยร์ วบรวมกระแสประสาทเข้าและออก และแยกกระแส
ประสาทส่งไปยังสมองส่วนต่าง ๆ สมองส่วนกลาง คือ ออพติกโลบทำหน้าที่ควบคุมการ
เคลื่อนไหวของลูกตาและการปิดเปิดของรูมา่ นตาเมื่อได้รับแสง สมองส่วนท้ายประกอบดว้ ย
เซรีเบลลัมทำหน้าที่ควบคุมการเคลื่อนไหวและการทรงตัวของร่างกาย เมดัลลาออบลองกา
ตาทำหน้าท่ีควบคุมการทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติ พอนส์ทำหน้าทีค่ วบคมุ การเค้ียว

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชดุ ท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท หน้า |3

การหลั่งน้ำลาย การเคลื่อนไหวของใบหน้า และการหายใจ สมองมีเส้นประสาทแยกออกมา

12 คู่ ทำหน้าที่รับความรู้สึก (คู่ที่ 1 2 และ 8) สั่งการ (คู่ที่ 3 4 6 11 และ 12) หรือรับ

ความรสู้ ึกและสั่งการ (คู่ที่ 5 7 9 และ 10)



ไขสันหลังเป็นส่วนทีต่ ่อจากสมองอยู่ภายในกระดูกสันหลัง และมีเส้นประสาทแยกออก

จากไขสันหลังเป็นคู่ ซึ่งทำหน้าที่ประมวลผลการตอบสนองโดยไขสันหลัง เช่น การเกิด

รเี ฟลก็ ซ์ชนดิ ตา่ ง ๆ และการถ่ายทอดกระแสประสาทระหวา่ งไขสนั หลังกับสมอง



ไขสนั หลงั เปน็ ระบบประสาทที่ตอ่ มาจากสมอง อยูภ่ ายในกระดูกสนั หลงั ต้ังแต่ข้อแรก

ถึงกระดูกบั้นเอวข้อที่ 2 และมีเส้นประสาทไขสันหลังแยกออกมา 31 คู่ ได้แก่ เส้นประสาท

บริเวณคอ 8 คู่ เส้นประสาทบริเวณอก 12 คู่ เส้นประสาทบริเวณเอว 5 คู่ เส้นประสาท

บรเิ วณกระเบนเหนบ็ 5 คู่ และเสน้ ประสาทบริเวณกน้ กบ 1 คู่



เส้นประสาทไขสันหลังทุกคู่จะทำหน้าที่รับความรู้สึกเขา้ สู่ไขสันหลังและนำคำสั่งออก

จากไขสนั หลัง

สาระสำคญั

สมองแบ่งออกเป็น 3 ส่วน คือ สมองส่วนหน้าสมองส่วนกลาง และสมองส่วนหลัง สมองแต่
ละส่วนจะควบคุมการทำงานของร่างกายแตกต่างกัน โดยมีเส้นประสาทที่แยกออกจากสมอง 12 คู่
ไปยังอวัยวะต่าง ๆ ซึ่งบางคู่ทำหน้าที่รับความรู้สึกเข้าสู่สมอง หรือนำคำสั่งจากสมองไปยังหน่วย
ปฏบิ ตั ิงาน หรอื ทำหนา้ ทท่ี ้ังสองอย่าง

ไขสันหลังเป็นส่วนที่ต่อจากสมองอยู่ภายในกระดูกสันหลงั และมีเส้นประสาทแยกออกจาก
ไขสันหลังเป็นคู่ ซึ่งทำหน้าที่ประมวลผลการตอบสนองโดยไขสันหลัง เช่น การเกิดรีเฟล็กซ์
ชนดิ ตา่ ง ๆ และการถ่ายทอดกระแสประสาทระหว่างไขสนั หลังกับสมอง

เส้นประสาทไขสนั หลังทุกคู่จะทำหนา้ ท่รี ับความรสู้ ึกเข้าสู่ไขสันหลงั และนำคำส่ังออกจากไข
สันหลัง

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ที่ 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท หน้า |4

รายวชิ าชีววิทยา 5 แบบทดสอบก่อนเรยี น ชั้นมัธยมศกึ ษาปที ี่ 6
เรอ่ื ง ศูนย์ควบคมุ ระบบประสาท

รหสั วชิ า ว30250

คำชีแ้ จง 1. แบบทดสอบฉบบั น้ี จำนวน 10 ข้อ คะแนนเต็ม 10 คะแนน เวลาทใี่ ช้ 10 นาที
2. จงเลอื กคำตอบท่ีถูกต้องทีส่ ุด แลว้ เขียนเครอื่ งหมาย  ลงในกระดาษคำตอบ

1. สมองส่วนใดควบคุมการเคลือ่ นไหวของรา่ งกาย
ก. พอนส์
ข. เซรบี รมั
ค. เซรีเบลลมั
ง. ไฮโพทาลามสั

2. ข้อใดเป็นการทำงานของระบบประสาทซิมพาเทติก
ก. มา่ นตาหดตวั
ข. หลอดเลือดหดตัว
ค. ฮอร์โมนหลง่ั มากข้ึน
ง. หัวใจเต้นแรงและเร็วขึ้น

3. สมองสว่ นใดที่ทำหน้าทีเ่ ปน็ ศนู ยค์ วบคมุ การทำงานของระบบประสาทอตั โนมัติ
ก. เมดัลลา ออบลองกาตา
ข. เซรีเบลลัม
ค. เซรีบรมั
ง. พอนส์

4. ณัฐนิชาดาประสบอุบัติเหตุทางรถยนต์ทำให้กลายเป็นผู้ป่วยความจำเสื่อมชั่วคราว อาการ
ความจำเสื่อมของณฐั นิชาดาน่าจะมาจากการท่สี มองส่วนใดได้รับการกระทบกระเทือน

ก. พอนส์
ข. เซรีบรัม
ค. เซรีเบลลัม
ง. เมดัลลา ออบลองกาตา

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท หน้า |5

5. ทุกครัง้ หลังการดื่มสุราสุรัตน์จะมีอาการเดินเซไม่ตรงทาง เป็นเพาะฤทธข์ิ องแอลกอฮอล์ส่งผล
กระทบตอ่ สมองสว่ นใด

ก. พอนส์
ข. เซรีบรัม
ค. เซรีเบลลัม
ง. เมดัลลา ออบลองกาตา

6. บุคคลที่มีปัญหาเกี่ยวกับการหลั่งน้ำลายและการเคลื่อนไหวใบหน้าแสดงว่าสมองส่วนใดมี
ปัญหา

ก. พอนส์
ข. เซรีบรัม
ค. เซรเี บลลัม
ง. เมดลั ลา ออบลองกาตา

7. เสน้ ประสาทสมองคูใ่ ดทำหน้าท่ีรบั กระแสประสาทบรเิ วณลิ้น
ก. คู่ท่ี 1
ข. คู่ท่ี 3
ค. คูท่ ี่ 5
ง. คทู่ ี่ 9

8. เซลล์ประสาทที่มีปลายเดนไดร์ตดิ ตอ่ กับอวยั วะรับความรู้สกึ คอื เซลล์ประสาทชนิดใด
ก. motor neurons
ข. sensory neurons
ค. conective neurons
ง. associative neurons

9. สมองส่วนหนา้ ประกอบดว้ ยสมองส่วนใดบ้าง
ก. ซีรบี รมั , ซีรเี บลลัม, พอนส์
ข. ซรี ีบรัม, ทาลามสั , ซีรีเบลลมั
ค. ซรี ีบรัม, ทาลามัส, ไฮโพทาลามัส
ง. ซีรบี รัม, ซรี เี บลลมั , ไฮโพทาลามสั

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชดุ ที่ 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท หน้า |6

10. แอกซอนของ motor neurons (เซลลป์ ระสาทสัง่ การ) อยตู่ ดิ กบั ส่งิ ใด
ก. อวยั วะรบั ความรู้สึกทผี่ วิ หนงั
ข. อวยั วะรับสมั ผสั ทต่ี า
ค. หน่วยปฏิบตั งิ าน
ง. ตอ่ มรับรสที่ล้นิ

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท หน้า |7

บัตรเน้ือหา
ชุดกจิ กรรมการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์
ชดุ ที่ 4 ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท

ศูนย์ควบคุมระบบประสาท

มนุษย์และสัตว์มีกระดูกสันหลังมีสมองและไขสันหลังเป็นศูนย์กลางควบคุมการทำงาน
ของระบบประสาท และมีเส้นประสาทแยกออกมาจากสมองและไขสันหลัง ทำหน้าที่ประสานงาน
ภายในระบบประสาทต่าง ๆ ของร่างกายสมองและไขสันหลังทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางควบคุมระบบ
ประสาท พัฒนามาจากนิวรัลทิวบ์ในระยะเอ็มบริโอ นิวรัลทิวบ์มีลักษณะเป็นหลอดยาวพาดไป
ตามแนสันหลังของร่างกายและจะพัฒนาไปทำหน้าที่แตกต่างกัน ส่วนหน้าของนิวรัลทิวบ์จะพัฒนา
เป็นสมองและส่วนทา้ ยของนิวรลั ทิวบ์จะพัฒนาเป็นไขสันหลัง

ภาพที่ 4.1 ศูนยค์ วบคมุ การทำงานของระบบประสาท
ทมี่ า : คลังภาพ อจท.

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท หน้า |8

นิวรัลทิวบ์เป็นโครงสร้างที่พบในระยะเอ็มบริโอของสัตว์มีกระดูกสันหลัง มีลักษณะเป็น
หลอดกลวง ซึ่งจะพัฒนาเป็นสมองและไขสันหลัง โดยส่วนหน้าของนิวรัลทิวบ์จะพัฒนาเป็นสมอง
และสว่ นทา้ ยของนวิ รัลทิวบ์จะพฒั นาเป็นไขสนั หลงั

ภาพที่ 4.2 การพัฒนาของนิวรสั ทวิ บเ์ ป็นสมองและไขสันหลงั
ทีม่ า : หนังสอื เรียนรายวชิ าเพ่ิมเติมวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ชวี วิทยา
ชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 6 เล่ม 1 บริษัทอกั ษรเจริญทศั น์ อจท. จำกดั (หนา้ 57)

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ที่ 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท หน้า |9

ศูนย์ควบคุมระบบประสาทคือ สมองและไขสันหลังซึ่งพัฒนามาจากโครสร้างเดียวกัน
คือ นิวรลั ทวิ บ์ Neural tube

ภาพท่ี 4.3 การพัฒนาของนวิ รัสทวิ บ์เปน็ สมองและไขสันหลงั
ทม่ี า : https://sites.google.com/site/aofbiology54/

สัตว์แต่ละกลุ่มมีพัฒนาการของสมองแตกต่างกัน เช่น ฉลามมีสมองส่วน อัลแฟกทอรีบัลบ์
ขนาดใหญ่เพ่ือประมวลผลเก่ียวกับการรับกล่นิ ทำให้ฉลามมจี มูกไวและล่าเหยื่อได้ดี กบมีสมองส่วน
ออพติกโลบขนาดใหญ่เพื่อช่วยประมวลผลเกี่ยวกับการรับภาพ ทำให้กบมองเห็นการเคลื่อนไหวของ
เหยื่อได้ดี นกมีสมองส่วนเซรีเบลลัมเจริญมากทำหน้าที่ช่วยควบคุมและประสานการเคลื่อนท่ี
และการทรงตัว ทำให้นกบินเคลื่อนที่ใน 3 มิติได้ มนุษย์มีสมองส่วนเซรีบรัมเจริญดีมากทำใ ห้ใช้
ความคิดและความจำได้ดกี ว่าสตั ว์กล่มุ อน่ื ๆ

ปริมาณรอยหยักในสมองทำให้พื้นที่ผิวของสมองเพิ่มมากขึ้น เนื่องจากเนื้อสีเทาของสมอง
อยู่ส่วนนอก สัตว์ที่มีรอยหยักบนสมองมากจะมีพื้นที่ผิวของเนื้อสีเทามาก หมายความว่ามีจำนวน
เซลล์ประสาทมาก ทำให้สัตว์มีการเรียนรู้และความฉลาดมากกว่า สำหรับสัดส่วนของน้ำหนักสมอง
ต่อนำ้ หนักตวั เปน็ เครอื่ งบง่ ชค้ี รา่ ว ๆ วา่ ถา้ มีสมองขนาดใหญเ่ มอื่ เทียบกบั น้ำหนักตวั มีแนวโนม้ วา่ จะ
มเี ซลล์ประสาทมากกว่าและฉลาดกวา่ แตไ่ ม่จำเป็นเสมอไป

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ที่ 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 10

สมองและไขสนั หลงั มเี ย่ือหุ้มชนดิ เดยี วกันเชือ่ มต่อกัน เรียกว่า เย่ือหมุ้ สมอง (meninges)
แบ่งเปน็ 3 ช้ัน ได้แก่

ภาพท่ี 4.4 โครงสร้างของเยือ่ หุ้มสมองทั้งสามชนั้
ท่มี า : หนังสือเรียนรายวชิ าเพ่ิมเตมิ วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชวี วิทยา
ช้ันมัธยมศึกษาปที ี่ 6 เล่ม 1 บริษทั อกั ษรเจรญิ ทัศน์ อจท. จำกดั (หนา้ 58)

นอกจากนี้ ระหว่างเยื่อหุ้มสมองชั้นกลางกับเยื่อหุ้มสมองชั้นในมีน้ำเลี้ยงสมอง
และไขสันหลัง (cerebrospinal fluid; CSF) ซึ่งติดกับโพรงภายในสมองและช่องภายในไขสันหลัง
น้ำเลี้ยงสมองและไขสันหลังทำหน้าที่นำแก๊สออกซิเจนและสารอาหารมาหล่อเลี้ยงเซลล์ประสาท
และนำของเสยี ออกจากเซลล์ประสาท

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดท่ี 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 11

4.1 สมอง

สัตว์แต่ละชนิดมีพัฒนาการของสมองแตกต่างกันขึ้นอยู่กับระดับวิวัฒนาการ
พัฒนาการของสมองมีผลต่อความสามารถในการเรียนรู้ สัตว์ที่มีรอยหยักบนสมองมากและมี
อัตราสว่ นระหวา่ งน้ำหนักสมองต่อนำ้ หนักตวั มาก แสดงถงึ ความสามารถในการเรียนรู้ท่สี ูง โดยสมอง
ของมนุษย์นับว่ามีพัฒนาการสูงที่สุดเมื่อเปรียบเทียบกับสัตว์อื่น ๆ มนุษย์จึงมีความสามารถในการ
เรียนรสู้ งู กว่าสัตว์อื่นๆ

ภาพที่ 4.5 วิวัฒนาการของสมองในสัตว์มีกระดูกสันหลัง
ทีม่ า : หนังสอื เรยี นรายวิชาเพ่ิมเตมิ วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชีววิทยา
ชนั้ มัธยมศกึ ษาปที ี่ 6 เล่ม 1 บรษิ ัทอกั ษรเจริญทัศน์ อจท. จำกัด (หน้า 59)

สมองของสตั ว์มกี ระดกู สันหลงั บรรจอุ ยู่ภายในกะโหลกศรี ษะซึง่ ชว่ ยป้องกันการกระทบ
กระเทือน เมื่อศกึ ษาภาคตัดขวางของสมองจะประกอบดว้ ย 2 สว่ น ดงั น้ี

ส่วนเนื้อสีเทา (grey matter) อยู่ด้านนอกซึ่งเป็นที่อยู่ของตัวเซลล์และเส้นใย
ประสาทท่ีไมม่ เี ยอื่ ไมอลี นิ หมุ้

ส่วนเน้อื สีขาว (white matter) อยดู่ ้านในซง่ึ เป็นที่อยู่ของเส้นใยประสาทท่ีมีเยื่อ
ไมอลี นิ ห้มุ

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 12

ภาพท่ี 4.6 ภาคตดั ขวางสมองของมนษุ ย์
ท่ีมา : หนังสือเรยี นรายวิชาเพ่มิ เติมวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ชวี วิทยา
ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 6 เล่ม 1 บริษัทอักษรเจรญิ ทัศน์ อจท. จำกดั (หนา้ 59)

ภาพที่ 4.7 ศนู ยค์ วบคมุ การทำงานของระบบประสาท
ท่มี า : คลงั ภาพ อจท.

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชุดที่ 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 13

ภาพท่ี 4.8 ศูนยค์ วบคุมการทำงานของระบบประสาท
ทมี่ า : คลงั ภาพ อจท.

ภาพท่ี 4.9 ศูนย์ควบคุมการทำงานของระบบประสาท
ท่มี า : คลงั ภาพ อจท.

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 14

สมอง (Brain)

- เป็นอวัยวะ สมองแบ่งเป็น 2 ชั้น คือ ชั้นนอกเป็นเนื้อสีเทาเป็นเซลล์ประสาทและ axon
ชนิด non-myelin sheath และชั้นใน สีขาวเป็นสารพวกไขมัน ตัวเซลล์ ประสาทมี Myelin
sheathe หุ้ม

- สมองแบ่งออกเปน็ 3 ส่วนคอื สมองสว่ นหนา้ (Forebrain) สมองส่วนกลาง (Midbrain) และ
สมองสว่ นท้าย (Hindbrain)

ภาพท่ี 4.10 สมอง
ทม่ี า : https://sites.google.com/site/aofbiology54/

หน้าท่ขี องสมอง

ภาพที่ 4.11 หนา้ ท่ีของสมอง
ทม่ี า : https://sites.google.com/site/aofbiology54/

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ที่ 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 15

เซรีบรมั
- ควบคมุ ความฉลาดระดับสูง ได้แก่ สมาธิ การวางแผน การตัดสนิ ใจ
- ควบคุมการรับความร้สู กึ (sensory area)
- ความเขา้ ใจและการใช้คำพูด
- ศูนยก์ ารไดย้ ิน (auditory area)
- ความจำ (memory area)
- ศูนย์การมองเห็น (visual area) เชน่ การเพ่งมอง การแปลสง่ิ ท่ีมอง

ออลแฟกทอรีบัลบ์
มีขนาดเล็ก อยู่ด้านหน้าสุด ทำหน้าที่เกี่ยวกับการดมกลิ่น สมองส่วนนี้ในคนไม่เจริญเท่ากับ

สตั ว์เล้ียงลูกด้วยนมอน่ื ๆ

ไฮโพทาลามัส
- ศูนยค์ วบคุมการเตน้ ของหวั ใจ (cardiovascular regulation)
- ศูนยค์ วบคุมอุณหภูมิ (body temperature regulation)
- ศูนยค์ วบคุมสมดุลนำ้ และเกลอื แร่ (regulation of water and electrolyte balance)
- ศูนยค์ วบคมุ การนอนหลับ ความหวิ ความอ่มิ ความกระหาย

ทาลามัส
- เป็นจุดรวมกระแสประสาทรับความรู้สึกทุกชนิดที่เข้าสู่เซรีบรัมคอร์เทกซ์ แล้วแยก

ประสาทสง่ ไปยังสมองสว่ นท่ีเกี่ยวขอ้ งกับกระแสประสาทน้ันๆ (relay center)
- เกี่ยวข้องกับการตอบสนองของระบบประสาทอัตโนวัติเบ้ืองตน้ เมื่อรับความรู้สึกเจบ็ ปวด

เกยี่ วขอ้ งกับอาการช็อกเมือ่ บาดเจบ็ รนุ แรง

เซรีเบลลมั (cerebellum)
- ควบคุมการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อและการทรงตัว ช่วยให้เคลื่อนไหวได้อย่างแม่นยำ

เช่น การเดนิ การวง่ิ

พอนส์ (pons)
- ควบคุมการเคี้ยว การหลั่งน้ำลาย การเคลื่อนไหวของใบหน้า ควบคุมการหายใจเป็น

ทางผา่ นของกระแสประสาทระหว่างเซรบี รัมกับเซรเี บลลัม และเซรเี บลรัมกับไขสันหลัง

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ที่ 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 16

เมดัลลาออบลองกาตา (medulla oblongata)
- ควบคุมการทำงานของระบบประสาทอัตโนวัติ เป็นทางผ่านของกระเเสประสาทระหว่าง

สมองกบั ไขสันหลัง ควบคุมการเต้นของหัวใจ การหายใจ ความดนั เลอื ด การกลืน การจาม การสะอึก
การอาเจยี น

4.2 ไขสันหลงั (spinal cord)

ภาพท่ี 4.12 เสน้ ประสาทไขสนั หลัง
ทีม่ า : คลงั ภาพ อจท.

-ไขสันหลังเปน็ ศูนยก์ ลางของรีเฟล็กซ์ ต่างๆและเป็นทางผ่านนำกระแสความรสู้ ึกส่งต่อไปยัง
สมองและนำคำสั่งจากสมองมายังเซลล์ประสาทสั่งการ(motor neurons) ในไขสันหลังเนื้อไขสัน
หลังมี 2 สว่ นคือ

- white matter เป็นส่วนท่ีมีสีขาวอยู่รอบนอก มีเฉพาะใยประสาทที่มีเยื่อไมอีลินหุ้ม
โดยไม่มตี วั เซลล์ประสาท

- Gray matter บริเวณที่มีเนื้อสีเทานีม้ ีทั้งตัวเซลล์ประสาทและใยประสาทที่ไม่มีเยื่อไม
อีลินหุ้ม ตัวเซลล์ประสาทมีท้ังเซลล์ประสาทประสานงานและเซลล์ประสาทนำคำสั่ง มีรูปร่างคล้าย
อกั ษรรปู ตัว H หรือ ปกี ผเี สือ้

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ที่ 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 17

ภาพท่ี 4.13 การพัฒนาของนวิ รัสทวิ บ์เป็นสมองและไขสันหลงั
ท่ีมา : https://sites.google.com/site/aofbiology54/

ปีกบน (dorsal horn) มีหน้าที่ รับกระแสความรู้สึกมาจากเซลล์ประสาทขั้วเดียว
(unipolar neuron) จากปมประสาทรากบน (dorsal root ganglion)

ปีกล่าง (ventral horn) นำคำสั่ง (motor area) ไปยังเซลล์ประสาทส่ังการปรากฏอย่ทู ่มี ี
แอกซอนของเซลล์ประสาทสัง่ การจะยืน่ ออกไป กลายเป็นรากลา่ ง (ventral root)

ไขสันหลัง (spinal cord) เปน็ สว่ นของระบบประสาททีต่ ่อมาจากสมอง อยภู่ ายในกระดูก
สันหลังข้อแรกถึงกระดูกข้ันเอวข้อที่ 2 มีเส้นประสาทไขสันหลัง (spinal nerve) แยกออกจากไขสัน
หลงั ท้ังหมด 31 คู่ เส้นประสาทไขสนั หลงั ที่ไปยังบริเวณแขนและขามีความยาวมากกว่าเส้นประสาท
ไขสนั หลังท่ไี ปยังบริเวณลำตวั

เมื่อศึกษาภาคตัดขวางของไขสันหลังจะพบเนื้อ 2 ส่วนที่แตกต่างกันเช่นเดียวกับที่พบใน
สมอง ดงั นี้

ส่วนเนื้อสีเทา (grey matter) อยู่ด้านใน ประกอบด้วยตัวเซลล์ประสาทและเซลล์เกลีย
(glial cell) มีช่องกลวงบริเวณกลางไขสันหลังซึง่ เป็นทีอ่ ยขู่ องน้ำเลยี้ งสมองและไขสนั หลงั

ส่วนเนื้อสีขาว (white matter) อยู่ด้านนอกที่ต่อจากส่วนเนื้อสีเทา ประกอบด้วยเส้นใย
ประสาทท่ีมีเยอื่ ไมอีลินหุม้

เม่ือพจิ ารณาส่วนสีเทาของไขสนั หลงั พบวา่ มีลักษณะคลา้ ยตวั H หรือปกี ผีเสอ้ื สว่ นทยี่ ื่นไป
ทางด้านหลัง เรียกว่า ปีกบน (dorsal horn) ซึ่งมีแอกซอนของเซลล์ประสาทรับความรู้สึกเข้าสู่ทาง

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ที่ 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 18

รากบน (dorsal root) และส่วนที่ยื่นไปทางด้านหน้า เรียกว่า ปีกล่าง (ventral horm) ซึ่งมีเซลล์
ประสาทสง่ั การทำหนา้ ที่นำกระแสประสาทออกทางรากลา่ ง (ventral root)

นอกจากนี้ ปมประสาทรากบน (dorsal root ganglion) มีตัวเซลล์ประสาทรับความรู้สึก
ทำหน้าที่รับกระแสประสาทจากหน่วยรับความรู้สึกส่งไปตามแอกซอนซึ่งยื่นเข้าในรากบนเข้าสู่
ไขสันหลัง สว่ นรากลา่ งประกอบดว้ ยแอกซอนของเซลลป์ ระสาทสั่งการ มตี วั เซลลอ์ ย่ใู นสว่ นเน้ือสีเทา
บริเวณปกี ล่างของไขสนั หลงั ทำหนา้ ที่ส่งกระแสประสาทไปยงั หนว่ ยปฏบิ ัตงิ าน

เซลล์เกลีย เป็นเซลล์ในระบบประสาทที่ไม่ใช่เซลล์ประสาทพบมากในระบบประสาท
ส่วนกลาง เซลล์เกลียมีหลายชนิดซึ่งทำหน้าที่แตกต่างกัน เช่น เป็นแหล่งอาหารและแก๊สออกซิเจน
ของเซลล์ประสาท เป็นฉนวนกั้นเซลล์ประสาทไม่ให้มีกระแสไฟฟ้า ป้องกันเชื้อโรคเข้าสู่เซลล์
ประสาท

ภาพท่ี 4.14 เส้นประสาทไขสนั หลังของมนษุ ย์
ท่มี า : หนังสอื เรียนรายวิชาเพิม่ เตมิ วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชีววิทยา
ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 6 เล่ม 1 บริษัทอักษรเจริญทัศน์ อจท. จำกัด (หนา้ 63)

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชุดที่ 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 19

ภาพท่ี 4.15 ภาคตัดขวางไขสันหลงั ของมนุษย์
ทีม่ า : หนังสอื เรียนรายวชิ าเพิ่มเตมิ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชวี วิทยา
ชน้ั มธั ยมศึกษาปีท่ี 6 เล่ม 1 บริษัทอักษรเจริญทศั น์ อจท. จำกดั (หน้า 64)

การทำงานของสมองและไขสันหลังจัดอยู่ในระบบประสาทส่วนกลาง ส่วนการทำงานของ
เส้นประสาทสมองและเส้นประสาทไขสันหลังจัดอยู่ในระบบประสาทรอบนอก (peripheral
nervous system; PNS) เชน่ เมือ่ ถกู เข็มทิ่มบริเวณผวิ หนัง หน่วยรบั ความรสู้ ึกที่ผิวหนังส่งสัญญาณ
ไปยังเซลล์ประสาทรับความรู้สึก แลส่งสัญญาณต่อไปยังปมประสาทรับความรู้สึกที่รากบน แล้วส่ง
ตอ่ ไปยังเซลล์ประสาทประสานงาน ซ่ึงเปน็ ตัวเช่ือมสัญญาณระหวา่ งเซลลป์ ระสาทรากบน และเซลล์
ประสาทรากล่าง แล้วส่งสัญญาณต่อไปยังแอกซอนของเซลล์ประสาทสั่งการของรากล่าง จากนั้นจึง
ส่งสัญญาณไปยังหน่วยปฏิบัติงาน ได้แก่ กล้ามเนื้อ อีกทั้งเซลล์ประสาทประสานงานยังทำหน้าที่ส่ง
กระแสประสาทไปยงั สมอง โดยเชือ่ มกับแอกซอนที่ส่งไปยังเซลล์ประสาทสมองดว้ ย

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชดุ ที่ 4 : ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 20

ภาพที่ 4.16 การเคล่อื นท่ขี องกระแสประสาทเขา้ และออกจากไขสันหลัง
ทีม่ า : คลังภาพ อจท.

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดที่ 4 : ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 21

บตั รกิจกรรมท่ี 4.1
เรือ่ ง สมอง

คำชี้แจง : ระบุและอธิบายหน้าที่ของสมองส่วนต่าง ๆ ต่อไปนี้ให้ถูกต้อง

1

6

2
35

4

1 2

สมองส่วน............................................................................... สมองส่วน...............................................................................
หนา้ ท่ี..................................................................................... หนา้ ที่.....................................................................................
............................................................................................... ...............................................................................................
............................................................................................... ...............................................................................................

3 4

สมองส่วน............................................................................... สมองส่วน...............................................................................
หน้าที่..................................................................................... หน้าที่.....................................................................................
............................................................................................... ...............................................................................................
............................................................................................... ...............................................................................................

5 6

สมองสว่ น............................................................................... สมองส่วน...............................................................................
หนา้ ท.่ี .................................................................................... หน้าท.่ี ....................................................................................
............................................................................................... ...............................................................................................
............................................................................................... ...............................................................................................

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 22

บตั รกิจกรรมที่ 4.2
แผนผังมโนทศั น์ เรื่อง ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท

คำชี้แจง ให้นักเรียนสรุปความรู้ที่เกี่ยวกับ “ศูนย์ควบคุมระบบประสาท” เป็นแผนผังมโนทัศน์
(Concept Mapping) ในกระดาษท่ีแจกให้แลว้ นำเสนอผลงานหนา้ ชนั้ เรียน

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 23

บัตรกจิ กรรมท่ี 4.3
ถอดบทเรยี น เรื่อง ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท

คำช้แี จง ใหน้ กั เรยี นถอดบทเรียนที่เกีย่ วกับ “ศนู ย์ควบคุมระบบประสาท” ตามหลักปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพียงเป็น ในกระดาษชาร์ตที่กำหนดให้แล้วนำเสนอผลงานโดยนำไปติดป้ายนิเทศหน้า
ชัน้ เรียน

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชุดท่ี 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 24

แบบฝกึ หดั

เรอื่ ง ศนู ย์ควบคมุ ระบบประสาท

คำชี้แจง : ใหน้ ักเรียนตอบคำถามตอ่ ไปน้ีใหถ้ ูกตอ้ งท่ีสุด

1. สมองของมนษุ ยแ์ บง่ ออกเปน็ ก่ีสว่ น อะไรบ้าง จงอธบิ าย
............................................................................................................................. ............................................
............................................................................................................................. ............................................
.........................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ............................................
............................................................................................................................. ............................................
.........................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ............................................
............................................................................................................................. ............................................
...................................................................................... ...................................................................................
............................................................................................................................. ............................................
................................................................................................................................. ........................................
........................................................................................... ..............................................................................
............................................................................................................................. ............................................
...................................................................................................................................... ...................................
................................................................................................ .........................................................................
............................................................................................................................. ............................................
........................................................................................................................................... ..............................
..................................................................................................... ....................................................................
............................................................................................................................. ............................................
............................................................................................................................................... ..........................
........................................................................................................ .................................................................
............................................................................................................................. ............................................
................................................................................................................................................. ........................
.......................................................................................................... ...............................................................

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 25

2. สมองสว่ นใดทำหนา้ ท่ีควบคุมเกีย่ วกับการรกั ษาดลุ ยภาพต่าง ๆ ของร่างกาย
........................................................................................................................ ......................................
............................................................................................................................. .................................
................................................................................................. .............................................................
............................................................................................................................. .................................
............................................................................................................................. .................................
................................................................................................. .............................................................
............................................................................................................................. .................................

3. สมองส่วนใดหากได้รับการกระทบกระเทอื นอาจทำใหเ้ กิดอาการความจำเสื่อมและเป็นอมั พาต
............................................................................................................................. .................................
..............................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................
............................................................................................................................. .................................
..............................................................................................................................................................

4. จงอธบิ ายเก่ยี วกบั หนา้ ท่ีของไขสนั หลังและเสน้ ประสาทไขสนั หลงั บริเวณ ต่าง ๆ
......................................................................................................... .....................................................
............................................................................................................................. .................................
..............................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................
............................................................................................................................. .................................
..............................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................
............................................................................................................................. .................................
................................................................................................. .............................................................
............................................................................................................................. .................................
..............................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................
............................................................................................................................. .................................

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชุดที่ 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 26

5. ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาทแบง่ ออกเปน็ กส่ี ่วน อะไรบ้าง ให้อธิบายพอสงั เขป
............................................................................................................................. .................................
............................................................................................... ...............................................................
............................................................................................................................. .................................
................................................................................................. .............................................................
............................................................................................................................. .................................
..............................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................
............................................................................................................................. .................................
............................................................................................................................. .................................
................................................................................................. .............................................................
............................................................................................................................. .................................
..............................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................
............................................................................................................................. .................................
..............................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชุดท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 27

รายวิชาชีววิทยา 5 แบบทดสอบหลังเรียน ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 6
เร่ือง ศนู ย์ควบคุมระบบประสาท

รหสั วิชา ว30250

คำช้ีแจง 1. แบบทดสอบฉบบั นี้ จำนวน 10 ข้อ คะแนนเต็ม 10 คะแนน เวลาทใี่ ช้ 10 นาที
2. จงเลอื กคำตอบท่ีถกู ต้องท่ีสดุ แล้วเขยี นเคร่อื งหมาย  ลงในกระดาษคำตอบ

1. ข้อใดเป็นการทำงานของระบบประสาทซิมพาเทติก
ก. ม่านตาหดตัว
ข. หลอดเลือดหดตัว
ค. ฮอร์โมนหล่ังมากข้ึน
ง. หัวใจเตน้ แรงและเร็วข้นึ

2. สมองสว่ นใดควบคุมการเคล่ือนไหวของร่างกาย
ก. พอนส์
ข. เซรบี รัม
ค. เซรีเบลลมั
ง. ไฮโพทาลามัส

3. ณัฐนิชาดาประสบอุบัติเหตุทางรถยนต์ทำให้กลายเป็นผู้ป่วยความจำเสื่อมชั่วคราว อาการ
ความจำเสอื่ มของณฐั นิชาดานา่ จะมาจากการที่สมองส่วนใดไดร้ ับการกระทบกระเทือน

ก. พอนส์
ข. เซรบี รัม
ค. เซรเี บลลัม
ง. เมดัลลา ออบลองกาตา
4. สมองส่วนใดท่ีทำหน้าทีเ่ ป็นศนู ย์ควบคมุ การทำงานของระบบประสาทอตั โนมตั ิ
ก. เมดัลลา ออบลองกาตา
ข. เซรีเบลลมั
ค. เซรีบรมั
ง. พอนส์

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชดุ ท่ี 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 28

5. บุคคลที่มีปัญหาเกี่ยวกับการหลั่งน้ำลายและการเคลื่อนไหวใบหน้าแสดงว่าสมองส่วนใดมี
ปญั หา

ก. พอนส์
ข. เซรีบรมั
ค. เซรเี บลลมั
ง. เมดัลลา ออบลองกาตา

6. เซลลป์ ระสาทท่ีมปี ลายเดนไดร์ตดิ ต่อกบั อวัยวะรบั ความร้สู ึก คือเซลลป์ ระสาทชนดิ ใด
ก. motor neurons
ข. sensory neurons
ค. conective neurons
ง. associative neurons

7. สมองสว่ นหนา้ ประกอบดว้ ยสมองส่วนใดบา้ ง
ก. ซรี ีบรมั , ซรี ีเบลลัม, พอนส์
ข. ซรี บี รัม, ทาลามสั , ซีรเี บลลัม
ค. ซีรบี รมั , ทาลามสั , ไฮโพทาลามสั
ง. ซรี ีบรัม, ซรี เี บลลมั , ไฮโพทาลามัส

8. เส้นประสาทสมองคใู่ ดทำหน้าทร่ี ับกระแสประสาทบรเิ วณล้ิน
ก. คทู่ ี่ 1
ข. ค่ทู ี่ 3
ค. คทู่ ่ี 5
ง. คู่ที่ 9

9. แอกซอนของ motor neurons (เซลลป์ ระสาทส่งั การ) อยูต่ ดิ กบั สิ่งใด
ก. อวัยวะรับความรู้สึกทผ่ี วิ หนัง
ข. อวยั วะรบั สมั ผัสท่ตี า
ค. หนว่ ยปฏิบัติงาน
ง. ตอ่ มรับรสท่ลี ้นิ

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชดุ ที่ 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 29

10. ทุกครั้งหลังการดื่มสุราสุรัตน์จะมีอาการเดินเซไม่ตรงทาง เป็นเพาะฤทธิ์ของแอลกอฮอล์
สง่ ผลกระทบตอ่ สมองสว่ นใด

ก. พอนส์
ข. เซรบี รมั
ค. เซรีเบลลมั
ง. เมดัลลา ออบลองกาตา

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเมก็

ชุดท่ี 4 : ศูนยค์ วบคมุ ระบบประสาท ห น ้ า | 30

กระดาษคำตอบ
แบบทดสอบก่อนเรยี นและหลงั เรยี น
ชดุ ท่ี 4 ศนู ยค์ วบคมุ ระบบประสาท

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น ง แบบทดสอบหลงั เรียน ง
ขอ้ ก ข ค ขอ้ ก ข ค
1 1
2 2
3 3
4 4
5 5
6 6
7 7
8 8
9 9
10 10

คะแนนเตม็ 10 คะแนน คะแนนเต็ม 10 คะแนน
ได้ ...................คะแนน ได้ ...................คะแนน

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรียนเบ็ตต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดท่ี 4 : ศนู ยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 31

บรรณานกุ รม

เกศทิพย์ อิศรางกรู ณ อยุธยา และฤทธิ์ วัฒนชยั ยงิ่ เจรญิ . (2564). หนงั สอื เรยี นรายวชิ าเพม่ิ เติม
วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชีววิทยา ช้ันมธั ยมศกึ ษาปีที่ 6 เล่ม 1. (พิมพ์ครัง้ ท่ี 3)
กรงุ เทพฯ : ไทยรม่ เกล้า, บริษทั อักษรเจรญิ ทัศน์ อจท. จำกัด.

จิรสั ย์ เจนพาณชิ ย์ (2558). ชวี วทิ ยาสำหรบั นกั เรียนมธั ยมปลาย. กรงุ เทพมหานคร :
หจก.สามลดา.

ซรี ส์ ตาร์ (2552). ชีววิทยา เล่ม 1. (แปลจาก Biology 1 Concepts and Applications
โดยทีมคณาจารย์ ภาควิชาชีววทิ ยามหาวทิ ยาลัยขอนแกน่ , ผ้แู ปล). กรงุ เทพมหานคร :
เจเอสที พับลิชชิ่ง จำกดั .

นงลักษณ์ สุวรรณพนิ ิจ และ ปรชี า สวุ รรณพนิ จิ (2552). จลุ ชวี วทิ ยาท่ัวไป. กรงุ เทพมหานคร :
จฬุ าลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ปรชี า สุวรรณพินจิ และนงลกั ษณ์ สวุ รรณพนิ จิ (2549). ชวี วทิ ยา 2. กรงุ เทพมหานคร :
จุฬาลงกรณม์ หาวทิ ยาลัย.

วันดี วัฒนชัยยิง่ เจรญิ (2552). การจัดจำแนกสิง่ มชี ีวิต. ภาควิชาชวี วทิ ยา คณะวทิ ยาศาสตร์ :
มหาวิทยาลยั นเรศวร.

ศึกษาธกิ าร, กระทรวง. (2560). ตวั ชี้วัดและสาระการเรยี นรแู้ กนกลาง กลมุ่ สาระการเรยี นรู้
วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลาง
การศึกษาช้ันพืน้ ฐาน พทุ ธศักราช 2551. กรงุ เทพมหานคร : โรงพมิ พ์ซมุ นมุ สหกรณ์
การเกษตรแหง่ ประเทศไทย.

สง่ เสรมิ การสอนวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี, สถาบัน. (2554). หนงั สือเรียนรายวิชาชวี วทิ ยา
เพ่ิมเตมิ เล่ม 5. กรุงเทพมหานคร : สกสค.

สง่ เสริมการสอนวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี, สถาบัน. (2555). ค่มู อื ครูรายวชิ าชีววิทยาเพม่ิ เติม
เล่ม 5. กรุงเทพมหานคร : สกสค.

สง่ เสรมิ การสอนวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี, สถาบัน. (2556). หนังสอื เรยี นรายวชิ าเพม่ิ เดมิ
ชีววทิ ยา เลม่ 2 ชน้ั มธั ยมศึกษาปที ่ี 4-6 กลุม่ สาระการเรยี นรู้วิทยาศาสตร์.
พมิ พ์ครั้งท่ี 9. กรงุ เทพมหานคร : โรงพมิ พ์คุรุสภาลาดพรา้ ว.

ส่งเสรมิ การสอนวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี, สถาบนั .(2558). หนังสอื เรียนรายวิชาเพม่ิ เดมิ
ชีววิทยา เลม่ 1 ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 4-6 กลุ่มสาระการเรยี นรูว้ ิทยาศาสตร.์
พิมพค์ รง้ั ที่ 9. กรงุ เทพมหานคร : โรงพิมพค์ ุรสุ ภาลาดพร้าว.

สตาร์, ซีซาย. (2553). ชวี วิทยา เล่ม 2. กรุงเทพมหานคร : เซนเกจ เลนิ น่งิ .

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก

ชุดท่ี 4 : ศูนยค์ วบคุมระบบประสาท ห น ้ า | 32

ประวตั ยิ อ่ ผ้จู ดั ทำ

ชอื่ – สกลุ นางบุญลอ้ ม แก้วดอน

วัน เดือน ปี เกิด วันที่ 16 สิงหาคม พ.ศ. 2517

สถานทีเ่ กดิ บา้ นเลขที่ 9 หมู่ 11

บ้านนางาม ตำบลนาดี อำเภอเดชอดุ ม

จงั หวัดอุบลราชธานี 34160

โทรศัพท์ 091-828-417-9

ตำแหนง่ หน้าท่ปี จั จบุ ัน ครู วิทยฐานะ ครชู ำนาญการพเิ ศษ

สถานทที่ ำงานในปัจจุบนั โรงเรียนเบ็ตตี้ดูเมน 2 ช่องเมก็ ตำบลชอ่ งเมก็

อำเภอสริ นิ ธร จงั หวดั อบุ ลราชธานี

สงั กดั องค์การบรหิ ารส่วนจังหวดั อุบลราชธานี

ประวัตกิ ารศกึ ษา
พ.ศ. 2541 ปริญญาตรี วิทยาศาสตรบณั ฑิต วชิ าเอก ชวี วทิ ยาประยุกต์

สถาบนั ราชภัฏอุบลราชธานี
พ.ศ. 2542 ประกาศนียบตั รบัณฑิตวิชาชพี ครู สถาบนั ราชภฏั อบุ ลราชธานี

ประสบการณ์การทำงาน
พ.ศ. 2542 ตำแหน่ง อาจารย์ 1 ระดบั 3 โรงเรียนชอ่ งเมก็ วิทยา

อำเภอสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี
พ.ศ. 2547 ครู โรงเรยี นช่องเม็กวิทยา อำเภอสริ นิ ธร จงั หวดั อุบลราชธานี
พ.ศ. 2550 ครู วทิ ยฐานะ ครูชำนาญการ โรงเรยี นเบ็ตตี้ดูเมน 2 ช่องเม็ก

อำเภอสริ นิ ธร จงั หวดั อบุ ลราชธานี
สงั กัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดอบุ ลราชธานี
พ.ศ. 2558 ครู วิทยฐานะ ครูชำนาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบ็ตต้ีดเู มน 2 ชอ่ งเม็ก
อำเภอสิรินธร จงั หวดั อุบลราชธานี
สงั กดั องค์การบรหิ ารสว่ นจงั หวดั อุบลราชธานี

โดย : นางบญุ ลอ้ ม แกว้ ดอน ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ โรงเรยี นเบต็ ต้ีดูเมน 2 ช่องเม็ก



ชดุ กจิ กรรมกำรเรยี นรูว้ ทิ ยำศำสตร์

ประกอบกำรสอนแบบเนน้ แผนผงั มโนทศั น์

โรงเรยี นเบ็ตต้ดี ูเมน 2 ช่องเมก็ อำเภอสริ นิ ธร จงั หวดั อบุ ลรำชธำนี
องคก์ ำรบรหิ ำรสว่ นจงั หวดั อบุ ลรำชธำนี