แบบฝึกหัดภาษาไทยประถม

ก

คำนำ

แบบฝึกหัด รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดบั ประถมศึกษา นี้ เป็นแบบฝึกหัดสาํ หรบั ทํากิจกรรมที่
กําหนดไว้ในรายวิชา เพ่ือให้ผู้เรียนได้ทดสอบ ความรู้ ความเข้าใจ และฝึกทักษะประสบการณ์ท่ีจําเป็นใน
รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดับประถมศึกษา กิจกรรมท่ีกําหนดจะช่วยส่งเสริมให้ผู้เรียน มีประสิทธิภาพ
ในการเรียนรู้เพม่ิ มากขึ้น

แบบฝกึ หดั ทจี่ ัดทําขึ้น ได้สอดแทรกเน้ือหาและภาพประกอบ เพ่ือสง่ เสรมิ ใหผ้ เู้ รียนเกิดความสนใจ
มีความสนกุ สนาน เพลดิ เพลิน เกิดเจตคติที่ดีตอ่ การเรยี นในรายวิชาภาษาไทย

หวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะเป็นประโยชน์ต่อการเรียนการสอน รายวิชาภาษาไทย ซ่ึงจะช่วยยกระดับ
คณุ ภาพการศึกษาของนกั เรยี นในชน้ั ประถมศึกษา ใหม้ ปี ระสทิ ธิภาพดยี งิ่ ขน้ึ

นางสาวพชั ราภรณ์ นามพนั ธ์

แบบฝึกหดั รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดับประถมศกึ ษา

ข

สำรบัญ

คำนำ.............................................................................................................................................................. ก
สำรบญั ........................................................................................................................................................... ข
แบบทดสอบก่อนและหลังเรยี น....................................................................................................................... 1

เฉลยแบบทดสอบก่อนและหลังเรียน.......................................................................................................... 2
ใบงานท่ี 1 เรอื่ ง การฟังและการดู................................................................................................................... 3

เฉลยใบงานท่ี 1.......................................................................................................................................... 4
ใบงานที่ 2 เร่ือง การพดู .................................................................................................................................. 5

เฉลยใบงานที่ 2.......................................................................................................................................... 6
ใบความรู้ เรื่อง “นําร่อง”................................................................................................................................ 7
ใบความรู้ เรอื่ ง “ภยั แล้ง...ยดื เวลาชําระหนี้” .................................................................................................. 8
ใบความรู้ เรอื่ ง ร้อยกรอง................................................................................................................................ 9
ใบงานท่ี 3 เรอ่ื ง การอ่าน และ การเขยี น...................................................................................................... 10
ใบความรู้ เรอ่ื ง สระ ...................................................................................................................................... 11
ใบความรู้ เรื่อง ตัวสะกด............................................................................................................................... 12
ใบความรู้ เร่อื ง ไตรยางค์ .............................................................................................................................. 13
หลกั การจาํ อักษร 3 หมู่.............................................................................................................................. 14
ใบความรู้ เรื่อง อกั ษรย่อ ............................................................................................................................. 15
ใบความรู้ เรอ่ื ง เคร่ืองหมายวรรคตอน......................................................................................................... 17
ใบความรู้ เรื่อง สภุ าษติ คาํ พังเพย.............................................................................................................. 19

คาํ พังเพย สภุ าษติ ..................................................................................................................................... 19
ใบงานที่ 4 เร่อื ง หลักการใช้ภาษา................................................................................................................. 21
ใบความรู้ นิทานพ้ืนบา้ น เรอื่ ง ลกู กตญั ญู .................................................................................................... 22
ใบความรู้ นิทานพน้ื บ้าน เร่ือง ผาแดงนางไอ่ ............................................................................................... 23
ใบงานที่ 5 เรือ่ ง วรรณคดแี ละวรรณกรรม .................................................................................................... 26
บรรณำนุกรม.................................................................................................................................................. ค

แบบฝกึ หดั รายวชิ าภาษาไทย พท11001 ระดับประถมศึกษา

แบบทดสอบก่อนและหลังเรียน 1
วชิ ำ ภำษำไทย ระดับประถมศกึ ษำ
ช่อื -นำมสกุล.................................................. ค. พดู สน้ั กะทัดรดั ได้ใจความ
รหสั นักศึกษำ................................................. ง. พดู ตลกคะนองใหค้ นอนื่ สนใจ
1. การฟังและการดูที่ดีมลี ักษณะอย่างไร 7. พูดดีเปน็ ศรแี กป่ าก หมายความว่าอย่างไร
ก. ตอ้ งฟงั และดูอย่างไม่มอี คติ ก. พดู ดี มีประโยชน์
ข. ตอ้ งให้ความรว่ มมือในการฟงั และดู ข. พดู ถกู ต้องคนตอ้ งฟงั
ค. ตอ้ งร้จู ักจดุ มงุ่ หมายของการฟังและดู ค. พูดมากไดป้ ระโยชน์มาก
ง. ถูกทุกข้อ ง. พูดเก่งได้เป็นผู้แทนราษฎร
2. ข้อใดไมใ่ ช่ลักษณะของการฟงั และดทู ่ดี ี 8. ข้อใดแสดงถงึ มารยาทในการฟังที่ดี
ก. มองสบตาผู้พูด ก. แอมนัง่ วาดรปู เล่นขณะที่ครอู ธิบาย
ข. ขดี เขยี นภาพทีด่ ู ข. นาอา่ นหนังสอื พมิ พ์ขณะนงั่ ฟังสัมมนา
ค. รกั ษาความสงบ ค. ออ้ มฟงั และจดบันทึกขณะทเี่ ขา้ ร่วม
ง. แสดงกรยิ าทีเ่ หมาะสม ประชมุ
3. การฟังและดมู จี ุดม่งุ หมายอย่างไร ง. หน่อยและนิดคุยและกนิ ขนมตลอดเวลาที่
ก. เพื่อความซาบซึง้ ดภู าพยนตร์
ข. เพ่ือศึกษาหาความรู้ 9. นักศึกษามีหลกั การฟงั และการดูอยา่ งไร
ค. เพอื่ ความเพลิดเพลนิ ................................................................................
ง. ถกู ทกุ ข้อ ................................................................................
4. การจะฟังให้เกดิ ประโยชนส์ งู สุด ควรทําอยา่ งไร ................................................................................
ก. เตรยี มตวั ใหพ้ รอ้ ม ................................................................................
ข. เลือกนง่ั แถวหลงั สุด ................................................................................
ค. ไปหลงั เวลานิดหน่อย ................................................................................
ง. เตรยี มของกินให้พรอ้ ม ................................................................................
5. ข้อใดไม่ใช่หลักการฟงั เพอื่ จบั ใจความสาํ คัญ ................................................................................
ก. สนใจฟังอยา่ งตัง้ ใจ ................................................................................
ข. พดู คยุ ระหวา่ งการฟัง 10. ให้นักศกึ ษาบอกถงึ มารยาทในการพูด
ค. เปดิ โอกาสใหเ้ ขาได้พูด ................................................................................
ง. จงอดทนอยา่ ขัดจังหวะ ................................................................................
6. การกลา่ วคาํ อวยพร ควรใช้คําพูดอยา่ งไรจงึ จะ ................................................................................
เหมาะสม ................................................................................
ก. พดู เสียงชดั เจน ................................................................................
ข. นําคาํ พดู ของคนอืน่ มาอา้ ง ................................................................................
................................................................................
................................................................................

แบบฝึกหดั รายวชิ าภาษาไทย พท11001 ระดบั ประถมศกึ ษา

2

เฉลย

แบบทดสอบก่อนและหลงั เรียน

1. ง. ถูกทุกข้อ
2. ข. ขีดเขียนภาพท่ีดู
3. ง. ถกู ทกุ ข้อ
4. ก. เตรยี มตัวใหพ้ ร้อม
5. ข. พูดคุยระหวา่ งการฟัง
6. ค. พูดสน้ั กะทดั รัด ได้ใจความ
7. ก. พดู ดี มีประโยชน์
8. ค. อ้อมฟงั และจดบนั ทึกขณะทเ่ี ข้ารว่ มประชมุ
9. นักศึกษามีหลักการฟงั และการดอู ย่างไร

1. การฟงั และดอู ย่างตง้ั ใจจะได้รบั เนื้อหาสาระถูกต้องและครบถ้วน
2. มจี ดุ มงุ่ หมายในการฟังและดูเพือ่ จะช่วยให้การฟงั และดมู ีประโยชน์และมีคุณคา่
3. จดบันทึกใจความสําคญั จะไดศ้ ึกษาทบทวนได้
4. มพี ้ืนฐานในเรื่องที่ฟงั และดูมาก่อนจะได้ชว่ ยให้เขา้ ใจเนื้อหาสาระได้เรว็ ขึ้น
10. ใหน้ กั ศึกษาบอกถงึ มารยาทในการพูด
1. ใชค้ าํ พูดท่ีสภุ าพ และเหมาะสมกบั เวลา สถานท่ี และโอกาส
2. หากจะพูดคดั ค้านตอ้ งคัดค้านด้วยเหตุผล หา้ มใชค้ ําพูดดว้ ยอารมณโ์ มโหหรอื โกรธ
3. ไมพ่ ดู ใหผ้ ู้อื่นเดือดร้อนและทาํ ลายผ้อู ่นื
4. การพดู ชมผอู้ น่ื จะต้องมบี ้างเพ่อื เปน็ การให้กาํ ลงั ใจ

แบบฝึกหดั รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดับประถมศกึ ษา

3

ใบงำนที่ 1

วชิ ำภำษำไทย (พท11001) ระดับประถมศกึ ษำ
เร่อื ง กำรฟงั และกำรดู

ช่อื -นามสกุล.............................................................รหัสนกั ศกึ ษา...............................................
1. นักศกึ ษามหี ลักการฟังและการดอู ยา่ งไร
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
2. นกั ศกึ ษาเห็นวา่ การฟังและการดูมีความสาํ คัญอย่างไร
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................................................ ..................
................................................................................................................. .............................................................
............................................................................................................................. .................................................
.................................................................................................................................................. ............................
....................................................................................................... .......................................................................
............................................................................................................................. .................................................
....................................................................................................................................... .......................................
3. นกั ศึกษานาํ ความรู้เก่ยี วกับการฟงั และการดูที่ไดศ้ ึกษามาใช้ประโยชน์ได้อยา่ งไรบ้าง
..................................................................................................................................... .........................................
.......................................................................................... ....................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................

แบบฝึกหัด รายวชิ าภาษาไทย พท11001 ระดบั ประถมศกึ ษา

4

เฉลยใบงำน
วิชำภำษำไทย (พท11001) ระดับประถมศึกษำ

เรอ่ื ง กำรฟงั และกำรดู
1. นกั ศึกษามีหลักการฟงั และการดูอยา่ งไร

1. การฟังและดูอย่างต้ังใจจะไดร้ บั เนอ้ื หาสาระถูกต้องและครบถว้ น
2. มจี ดุ ม่งุ หมายในการฟังและดูเพื่อจะช่วยให้การฟงั และดมู ีประโยชน์และมีคุณค่า
3. จดบันทึกใจความสําคัญจะได้ศึกษาทบทวนได้
4. มีพนื้ ฐานในเรอ่ื งที่ฟังและดูมาก่อนจะได้ช่วยใหเ้ ข้าใจเน้ือหาสาระได้เรว็ ขน้ึ
2. นกั ศึกษาเหน็ วา่ การฟังและการดมู คี วามสาํ คญั อยา่ งไร
1. เพมิ่ ความรู้และประสบการณท์ จี่ ะนําไปใชป้ ระโยชน์ได้
2. เป็นการสอ่ื สารระหวา่ งกนั ให้เข้าใจและปฏิบตั ิตามได้
3. เป็นการพัฒนาชวี ิตและความเป็นอย่โู ดยนาํ ความรดู้ ้านวิทยาศาสตรส์ ังคมศาสตร์แลมนษุ ยศาสตร์
มาใช้ได้อยา่ งเหมาะสม
3. นกั ศกึ ษานาํ ความรู้เกยี่ วกับการฟงั และการดทู ี่ไดศ้ ึกษามาใชป้ ระโยชน์ได้อยา่ งไรบ้าง คําตอบปลายเปดิ

แบบฝกึ หัด รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดบั ประถมศึกษา

5

ใบงำนที่ 2

วิชำภำษำไทย (พท11001) ระดบั ประถมศึกษำ
เร่อื ง กำรพูด

ชื่อ-นามสกลุ .............................................................รหัสนกั ศึกษา...............................................

1.ใหน้ กั ศึกษาบอกถึงความสําคัญของการพดู
..................................................................................................................................................................... .........
.......................................................................................................................... ....................................................
............................................................................................................................. .................................................
........................................................................................................................................................... ...................
................................................................................................................ ..............................................................
............................................................................................................................. .................................................
................................................................................................................................................ ..............................
2.ใหน้ ักศึกษาบอกการเตรียมการพูดและลักษณะการพดู ที่ดี
............................................................................................................................................................................. .
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
................................................................................................................................................................... ...........
........................................................................................................................ ......................................................
............................................................................................................................. .................................................
........................................................................................................................................................ ......................
3. ให้นักศกึ ษาบอกถงึ มารยาทในการพูด
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
.................................................................................................................................................................... ..........
......................................................................................................................... ....................................................

แบบฝึกหดั รายวชิ าภาษาไทย พท11001 ระดบั ประถมศึกษา

6

เฉลยใบงำนท่ี 2

วชิ ำภำษำไทย (พท11001) ระดบั ประถมศกึ ษำ
เร่อื ง กำรพดู

1. ใหน้ กั ศึกษาบอกถึงความสําคัญของการพูด
1. ใชใ้ นการส่ือสารให้เข้าใจตรงกัน
2. เพ่ือความรู้ให้ผู้ฟังมคี วามรู้ได้อย่างหลากหลายและไปใช้ประโยชน์ได้
3. ไดร้ ับความเพลิดเพลินและแลกเปล่ยี นเนื้อหาสาระ
4. ใช้ประโยชน์ในชีวติ ได้อยา่ งเหมาะสมกับสภาพของตน

2. ให้นักศึกษาบอกการเตรียมการพูดและลักษณะการพูดที่ดี
1. เตรยี มสภาพร่างกายให้พร้อมทจ่ี ะพูดซึง่ ผพู้ ูด ควรจะทราบกําหนดการลว่ งหน้าและต้องพร้อมทจี่ ะ

พูดในวันนั้น
2. เตรียมเน้อื หาสาระที่จะพูดให้ถูกต้องโดยเอาความรปู้ ระสบการณ์ของตนหากไมเ่ พียงพอต้องค้นควา้

เพมิ่ เติม
3. เตรียมอุปกรณเ์ อกสารหรือส่ืออน่ื ๆท่จี ะใชป้ ระกอบการพูดใหเ้ สร็จทนั และอยใู่ นสภาพพร้อมที่จะใช้

งานได้
4. เตรียมการแตง่ กายให้สุภาพและเหมาะสมกบั ผู้ฟังทั้งนเ้ี พ่อื เป็นการให้ เกยี รตผิ ฟู้ ัง

3. ใหน้ กั ศึกษาบอกถึงมารยาทในการพดู
1. ใช้คาํ พูดทีส่ ุภาพและเหมาะสมกับเวลาสถานทแ่ี ละโอกาส
2. หากจะพดู คดั ค้านต้องคัดค้านด้วยเหตุผลห้ามใชค้ ําพดู ดว้ ยอารมณ์โมโหหรอื โกรธ
3. ไม่พดู ใหผ้ ู้อ่ืนเดือดรอ้ นและทาํ ลายผ้อู ืน่
4. การพูดชมผอู้ ่นื จะต้องมบี า้ งเพ่อื เปน็ การให้กําลังใจ

แบบฝึกหดั รายวชิ าภาษาไทย พท11001 ระดับประถมศึกษา

7

ใบควำมรู้
เร่ือง “นำรอ่ ง”

“นายจิตรพงษ กวางสุขสถิต ประธานเจาหนาที่ปฏิบัติการกลุมธุรกิจปโตรเลียมข้ันตนและ กาซ
ธรรมชาติ บริษัท ปตท. เปดเผยวา ปตท. ไดรวมกับบริษัท เกษมศักดิ์ เทรดดิ้ง ผูประกอบการผลิต เหล็กเพ่ือ
ทดลองใชกาซธรรมชาติในรูปของกาซธรรมชาตอิ ัดหรือซเี อน็ จี ภายในโรงงาน ซึ่งเนนกลุม โรงงานอุตสาหกรรม
ทไี่ มมีแนวทอสงกาซฯ ผานโดยจะทําใหภาคเอกชนลดตนทุนการผลิตจากเดิมท่ี ตอง ใชนา้ํ มันเตาหรอื ดีเซลท่ี
มีราคาสูง” (จาก หนงั สอื พิมพเดลินวิ ส ฉบับวันที่ 11 กุมภาพนั ธ 2552)

แนวข้อสรุป
“ประธานเจาหนาทปี่ ฏิบัติการกลุมธรุ กจิ ปโตรเลียมเปดเผยวา ปตท. ไดรวมกับบรษิ ัทเกษมศกั ด์ิ เทรด

ดง้ิ ทดลองใชกาซธรรมชาติในรูปของกาซเพอื่ ลดตนทนุ การผลติ ”

แบบฝึกหดั รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดบั ประถมศึกษา

8

ใบควำมรู้
เรอื่ ง “ภยั แลง...ยดื เวลำชำระหนี้”
นายอนนั ต์ ภูสทิ ธิกุล เลขาธิการสาํ นักงานการปฏิรูปที่ดนิ เพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.)เปดเผยวา ในทุกป
พื้นที่เกษตรกรรมในประเทศไทยจะประสบกับสถานการณภัยแลงในชวงฤดูหนาวคือต้ังแต เดือนตุลาคม -
เดือนกุมภาพันธ และตอเนื่องมาจนถึงฤดูรอน คือระหวางเดือนกุมภาพันธ-พฤษภาคม โดยเฉพาะอยางย่ิง
เดือนมีนาคม-เมษายน ที่ทั่วทุกภาคของประเทศไทยตองประสบปญหาภัยแลงและ ในบางทีอาจเกิดภาวะฝน
ทงิ้ ชวงในชวงกลางของฤดฝู นคือ ตั้งแตปลายเดอื นมิถนุ ายน-กรกฏาคม โดยจะ เปนเวลาประมาณ 1-2 สัปดาห
หรืออาจถึง 1 เดือน “สถานการณภัยแลงปที่ ส.ป.ก. เตรียมพรอมแกไขปญหาในเบื้องตนไว คาดวานอกจาก
พืชไรและ ขาวนาปที่อาจจะประสบปญหาขาดแคลนนํ้าหรือฝนท้ิงชวงแลว พืชชนิดอื่นคิดวาไมนาจะมีปญหา
แตอยางใด สําหรับการดแู ลทรพั ยากรในชวงแลงอาจจะประสบปญหาบางในบางพืน้ ท่ี อยางไรก็ตาม ส.ป.ก. ได
เตรยี มการสนับสนนุ แหลงทุนเพ่อื การปรบั โครงสรางการผลติ ใหม และเหนือสงิ่ อ่นื ใด ส.ป.ก. เชื่อม่นั วา
องคความรูท่ีเกษตรกรในเขตปฏิรูปท่ีดินไดพัฒนามาอยางตอเนื่องจะสามารถชวยใหพวกเขา รับมือและผาน
วกิ ฤติไปไดดวยในท่ีสดุ ” นายอนันต กลาว (หนงั สอื พิมพเดลินิวส ฉบับวนั ที่ 11 กมุ ภาพนั ธ 2552)
ควำมคิดเหน็ และสรปุ ควำม
นบั ไดวาเปนการเสนอวธิ กี ารแกไขและชวยเหลอื เกษตรกรได เปนการยดื เวลาชาํ ระหน้ีโดยปรับโครง
สรางของการผลติ ใหม เนอ่ื งจากฝนแลง ผลผลิตอาจจะไมไดผ้ ล

แบบฝกึ หัด รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดบั ประถมศกึ ษา

9

ใบควำมรู้
เรอ่ื ง ร้อยกรอง

รอยกรอง หมายถึง คําประพันธแตงขน้ึ โดยมีการสัมผัสใหคลองจองกัน

ตวั อยำงคำคลองจอง คนรกั เทาผนื หนงั คนชังเทาผืนเส่อื โยกเยกเอยนาํ้ ทวมเมฆ
ขงิ กร็ ำขำก็แรง

ตัวอยำงบทกลอมเดก็ แมจะเหใหนอนวนั
โอละเหเอย นอนวนั เถดิ แมคณุ
แมมใิ หเจาไปเลนท่ที านา้ํ
ต่นื ขึ้นมาจะอาบนํ้าทาํ ขวัญ มันจะคาบเจาเขาถํ้า
พอเน้ือเย็นเอย
จระเขจะมา
เจาทองคําพอคุณ

ตัวอยำงเพลงพนื้ บำน เพลงเกีย่ วขำว

ควาเถิดหนาแมควา รีบตะบงึ ถึงคันนา จะไดพูดจากันเอย
เคยี วจะบาดมือเอย
เกย่ี วเถดิ หนาแมเกี่ยว อยามัวแลเหลียว

ตวั อยำงกลอนสภุ ำพ มคี นรกั รสถอยอรอยจิต
ถึงบางพดู พูดดเี ปนศรีศกั ดิ์ จะถกู ผดิ ในมนษุ ยเพราะพูดจา

แมนพดู ช่ัวตัวตายทําลายมติ ร

(สุนทรภู)

เฉลยผงั บังคบั ของกลอนสุภำพ

สดบั รบั
๐๐๐/๐๐/๐๐๐
บาทเอก ๐๐๐/๐๐/๐๐๐
สง
รอง ๐๐๐/๐๐/๐๐๐

บาทโท ๐๐๐/๐๐/๐๐๐

แบบฝกึ หดั รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดับประถมศกึ ษา

10

ใบงำนท่ี 3
วชิ าภาษาไทย (พท11001) ระดับประถมศึกษา

เรอ่ื ง การอา่ น และ การเขียน
ชื่อ-นามสกลุ .............................................................รหสั นักศกึ ษา...............................................

ประวตั ติ นเอง

ชื่อ........................................................นามสกุล........................................................................................... ........
เกดิ วันท่ี.........................เดอื น ................................... พ.ศ. ................... อายุ ....................................................
สถานภาพ............................................................................... อาชพี ...................................................................
ท่อี ยู......................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
สถานท่ีทํางาน
............................................................................................................................. .................................................
ประวตั ิการศึกษา
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
................................................................................................................................................................... ...........
....................................................................................................................... .......................................................
ประสบการณในการทํางาน
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................................................................ ..
ความรูความสามารถพเิ ศษ
......................................................................................................... .....................................................................
............................................................................................................................. .................................................
......................................................................................................................................... .....................................

แบบฝึกหัด รายวชิ าภาษาไทย พท11001 ระดบั ประถมศึกษา

11

สระมี 21 รปู ดงั นี้ ใบควำมรู้
ะ เรยี กวา่
ั เรยี กวา่ เรอื่ ง สระ
็ เรยี กว่า
า เรียกว่า วิสรรชนยี ์
ิ เรียกว่า ไม้หนั อากาศ
ุ เรยี กวา่ ไม้ไต่คู้
ู เรยี กวา่ ลากข้าง
เรยี กว่า พนิ ท์อิ
ํ เรยี กวา่ ตนี เหยยี ด
“ เรียกวา่ ตนี คู้
เ เรียกวา่ ฝนทอง
ใ เรียกว่า นคิ หิต, นฤคหติ หรอื หยาดน้ําค้าง
ไ เรยี กว่า ฟนั หนู
โ เรยี กวา่ ไม้หนา้
อ เรียกว่า ไม้มว้ น
ย เรยี กว่า ไม้มลาย
ว เรียกว่า ไมโ้ อ
ฤ เรียกวา่ ตัวออ
ฤา เรยี กวา่ ตวั ยอ
ฦ เรยี กวา่ ตวั วอ
ฦา เรียกวา่ ตวั รึ
ตวั รอื
ตวั ลึ (ปจั จบุ ันเลกิ ใชแ้ ลว้ )
ตัวลือ (ปจั จบุ นั เลกิ ใช้แลว้ )

เสยี งสระในภาษาไทยมี 32 เสยี ง ดงั น้ี

ะ อา อิ อี อึ อื อุ อู
เอะ เอ เเอะ เเอ เอียะ เอีย เออื ะ เออื
อวั ะ อัว โอะ โอ เอาะ ออ เออะ เออ
อํา ใอ ไอ เอา ฤ ฤๅ ฦ ฦๅ

แบบฝึกหดั รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดับประถมศึกษา

12

ใบควำมรู้
เร่อื งตวั สะกด
1. กำรเขยี นสะกดคำ
การสะกดคํา หมายถึง การออกเสียงจาํ แนกคําเพือ่ ให้ทราบสว่ นประกอบของคาํ
1.1 คำที่มีตัวสะกด เปน็ คาํ ที่ประสมดว้ ยพยญั ชนะ สระ และพยัญชนะท้ายคํา แบงเป็น 8 มาตรา

1.2 คำทีไ่ มมีตัวสะกด เปน็ คาํ ท่ปี ระสมด้วย พยญั ชนะตน้ สระ หรอื คําทม่ี ีตวั สะกดใน แม่ ก กำ เช่น
จะ นำ ไป เป็นต้น

แบบฝึกหัด รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดับประถมศกึ ษา

13

ใบควำมรู้
เร่อื งไตรยำงค์

ไตรยำงศ คอื อักษร 3 หมู่ ซง่ึ แบ่งตามเสยี ง ดงั นี้
1. อักษรสงู มี 11 ตวั คือ ข ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศ ษ ส ห
2. อกั ษรกลาง มี 9 ตัว คอื ก จ ฎ ฏ ด ต บ ป อ
3. อกั ษรตํ่า มี 24 ตัว คอื ค ฅ ฆ ง ช ซ ฌ ญ ฑ ฒ ณ ท ธ น พ ฟ ภ ม ย ร ล ว ฬ ฮ

ตวั อย่ำงกำรผนั วรรณยกุ ต์

อักษร 3 หมู่ เสียงสำมัญ เสยี งเอก เสียงโท เสียงตรี เสียงจตั วำ
อกั ษรกลาง กา กา่ กา้ กา๊ กา๋
- กะ ก้ะ ก๊ะ -
อกั ษรสูง - ขา่ ขา้ - ขา
- ขะ ขะ้ - -
อักษรตํ่า คา - ค่า คา้ -
-- ค่ะ คะ -

แบบฝึกหัด รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดบั ประถมศึกษา

14

หลกั กำรจำอกั ษร 3 หมู่
1. อกั ษรกลาง มี 9 ตัว ได้แก่ ก จ ฎ ฏ ด ต บ ป อ
การท่จี ะจําอักษรกลางให้ได้ง่าย ๆ ให้ทอ่ งว่า ไก่ จิก เด็ก ตาย เด็ก ตาย บน ปาก โอ่ง
ไก่ ( ก ) จิก ( จ ) เดก็ ( ฎ ) ตาย ( ฏ ) เด็ก ( ด ) ตาย ( ต ) บน ( บ ) ปาก ( ป ) โอ่ง ( อ )
2. อักษรสูง มี 11 ตวั ไดแ้ ก่ ข ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศ ษ ส ห
การทีจ่ ะจาํ อักษรสูงให้ไดง้ า่ ย ๆ ใหท้ อ่ งว่า ผี ฝาก ถงุ ข้าว สาร ให้ ฉัน
ผี ( ผ ) ฝาก ( ฝ ) ถงุ ( ฐ ถ ) ข้าว ( ฃ ข ) สาร ( ศ ษ ส ) ให้ ( ห ) ฉัน ( ฉ )
3. อักษรตํ่า มี 24 ตวั สาํ หรบั อักษรตา่ํ สามารถแบ่งออกเปน็ 2 ประเภทครับ คืออักษรคูแ่ ละอักษรเดย่ี ว
อักษรค่คู ืออักษรตํ่าท่ีมเี สยี งคู่กับกบั อกั ษรสูง เช่น ข กบั ค พ กับ ผ

3.1 อักษรคู่ มี 14 ตัว ได้แก่ ค ฅ ฆ ช ซ ฌ ฑ ฒ ท ธ พ ฟ ภ ฮ
การท่จี ะจําอักษรตํา่ ประเภทอักษรคใู่ ห้ไดง้ า่ ย ๆ ให้ท่องวา่ พอ่ ค้า ฟัน ทอง ซื้อ ช้าง ฮอ่
พอ่ ( พ ภ ) ค้า ( ค ฅ ) ฟนั ( ฟ ) ทอง ( ฒ ฑ ท ธ ) ซอ้ื ( ซ ) ชา้ ง ( ช ) ฮ่อ (ฮ )

3.2 อกั ษรเดยี่ ว มี 10 ตัว ไดแ้ ก่ ง ญ ณ น ม ย ร ล ว ฬ
การทจ่ี ะจาํ อักษรตา่ํ ประเภทอักษรเด่ียวใหไ้ ดง้ ่าย ๆ ให้ท่องว่า งู ใหญ่ นอน อยู่ ณ ริม วัด โม ฬี โลก
งู ( ง ) ใหญ่ ( ญ ) นอน ( น ) อยู่ ( ย ) ณ( ณ ) รมิ ( ร ) วัด ( ว ) โม ( ม ) ฬี ( ฬ ) โลก ( ล )

แบบฝึกหัด รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดับประถมศึกษา

15

ใบควำมรู้

เรอ่ื ง อกั ษรย่อ

อักษรยอ อักษรยอ หมายถึง พยญั ชนะที่ใชแทนคําหรอื ขอความยาวๆเพ่ือประหยัดเวลา เนอื้ ที่ และ

สะดวกตอการเขยี น การพูด ประโยชน ของการใชคํายอ จะทําใหสื่อสารไดสะดวก รวดเรว็ แตการใชจะตอง

เขา ใจความหมายและคาํ อานของคาํ น้นั ๆ คาํ ยอแตละคาํ จะตองมีการประกาศเปนทางการใหทราบทวั่ กัน

เพ่ือความเขาใจท่ีตรงกัน ปจจบุ ันมีมากมายหลายคําดวยกัน วธิ ีการอานคาํ ยอ จะอานคํายอหรอื คําเต็มกไ็ ด้

แลวแตโอกาส

ตวั อยาง

1. อักษรยอของเดือน

ม.ค. ยอมาจาก มกราคม อานวา มะ-กะ-รา-คม

ก.พ. ยอมาจาก กุมภาพันธ อานวา กุม-พา-พนั

มี.ค. ยอมาจาก มนี าคม อานวา มี-นา-คม

2. อักษรยอจังหวดั

กบ. ยอมาจาก กระบ่ี

กทม. ยอมาจาก กรุงเทพมหานคร

ลย. ยอมาจาก เลย

3. อักษรยอลาํ ดบั ยศ

ทหารบก

พล.อ. ยอมาจาก พลเอก อานวา พน-เอก

พ.ต. ยอมาจาก พนั ตรี อานวา พนั -ตรี

ร.ท. ยอมาจาก รอยโท อานวา รอย-โท

ทหารอากาศ

พล.อ.อ. ยอมาจาก พลอากาศเอก อานวา พน-อา-กาด-เอก

น.ท. ยอมาจาก นาวาอากาศโท อานวา นา-วา-อา-กาด-โท

ร.ต. ยอมาจาก เรืออากาศตรี อานวา เรอื -อา-กาด-ตรี

ทหารเรอื

พล.ร.อ.......ร.น. ยอมาจาก พลเรือเอก....แหงราชนาวี อานวา พน-เรือ-เอก-แหง-ราด-ชะ-นา-วี

น.ท....ร.น. ยอมาจาก นาวาโท....แหงราชนาวี อานวา นา-วา-โท-แหง –ราด-ชะ-นา-วี

ร.ต.....ร.น. ยอมาจาก เรอื ตร.ี .....แหงราชนาวี อานวา เรือ-ตรี-แหง-ราด-ชะ-นา-วี

ตํารวจ

พล.ต.อ ยอมาจาก พลตาํ รวจเอก อานวา พน-ตาํ -หรวด-เอก

พ.ต.ท. ยอมาจาก พันตาํ รวจโท อานวา พนั -ตาํ -หรวด-โท

ร.ต.ต. ยอมาจาก รอยตํารวจตรี อานวา รอย-ตาํ -หรวด-ตรี

แบบฝกึ หัด รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดบั ประถมศกึ ษา

16

4. อกั ษรยอวฒุ ทิ างการศกึ ษา การศึกษามหาบัณฑิต
กศ.ม. ยอมาจาก การศกึ ษาบัณฑติ
กศ.บ. ยอมาจาก ประกาศนียบตั รวชิ าการศึกษา
ป.กศ. ยอมาจาก ประกาศนยี บตั รวชิ าชีพชน้ั สงู
ป.วส. ยอมาจาก ประกาศนียบตั รวชิ าชพี
ป.วช. ยอมาจาก
กิโลกรัม (มาตราช่งั )
5. อกั ษรยอมาตรา ชง่ั ตวง วัด กรัม
กก. ยอมาจาก ลิตร (มาตราตวง)
ก. ยอมาจาก กโิ ลเมตร
ล. ยอมาจาก เมตร (มาตราวดั )
กม. ยอมาจาก เซนติเมตร
ม. ยอมาจาก
ซม. ยอมาจาก พณหวั เจาทาน อานวา พะ-นะ-หวั -เจา-ทาน
โปรดเกลาโปรดกระหมอม
6. อักษรยอบางคําที่ควรรู ทลู เกลาทูลกระหมอม
ฯพณฯ ยอมาจาก นอมเกลานอมกระหมอม
โปรดเกลาฯ ยอมาจาก
ทลู เกลาฯ ยอมาจาก
นอมเกลาฯ ยอมาจาก

แบบฝกึ หัด รายวชิ าภาษาไทย พท11001 ระดับประถมศกึ ษา

17

งำนที่มอบหมำยให้ไปค้นคว้ำเพม่ิ เติม

เรอ่ื ง เคร่ืองหมำยวรรคตอน

การใชเครื่องหมายในภาษาไทย นอกจากจะเขาใจในเร่อื งการเวนวรรคตอนแลว ยังมี เครอื่ งหมายอื่น
ๆ อกี มากทงั้ ที่ใชและไมคอยไดใช ไดแก

1. , จลุ ภาค ใชค่ันระหวางคํา หรือค่นั กลุมคาํ หรอื ค่นั ช่ือเฉพาะ เชน ดี, เลว
2. . มหัพภาค ใชเขียนจบขอความประโยค และเขียนหลังตวั อกั ษรยอ หรอื ตวั เลขหรอื กํากบั อักษร
ขอยอย เชน ม.ี ค. , ด.ช. , 1. นาม, ก.คน ข. สัตว, 10.50 บาท, 08.20 น.
3. ? ปรศั นยี ์ ใชกับขอความที่เปนคําถาม เชน ปลาตัวน้ีราคาเทาไร?
4. ! อัศเจรีย ใชกับคําอุทาน หรือขอความที่แสดงอารมณตางๆ เชน อุย ตายตาย! พุทธโธเอย!
อนิจจา!
5. ( ) นขลิขติ ใชคนั่ ขอความอธบิ ายหรอื ขยายความขางหนาใหแจมแจง เชน นกมีหหู นมู ปี ก
(คางคาว) ธ.ค.(ธันวาคม)
6. ___ สัญประกาศ ใชขีดใตขอความสําคัญ หรือขอความที่ใหผูอานสังเกต เปนพิเศษ เชน งานเริ่ม
เวลา 10.00 น.
7. “ ” อัญประกาศ ใชสําหรับเขียนครอมคําหรือขอความ เพ่ือแสดงวา ขอความน้ันเปนคําพูดหรือ
เพอื่ เนนความนั้นใหเดนชัดข้นึ เชน “พูดไปสองไพเบย้ี นงิ่ เสยี ตาํ ลึงทอง”
8. – ยัติภังค ใชเขียนระหวางคําที่ เขียนแยกพยางคกันเพ่ือใหรูพยางค หนากับพยางคหลังนัน้ ติดกัน
หรือเปนคาํ เดียวกัน คําทเี่ ขียนแยกน้ันจะอยูในบรรทัดเดยี วกนั หรอื ตางบรรทัดกันก็ ได เชน ตวั อยางคาํ วา ฎกี า
ในกรณีคําอยูในบรรทัดเดยี ว เชน คําวา สปั ดาห อานวา สับ - ดา
9. ..... เสนไขปลา หรือ เสนปรุ ใชแสดงชองวางเพือ่ ใหเตมิ คาํ ตอบ หรอื ใชละขอความที่ไมตองการ
เขยี น เชน ไอ ........า ! หรอื ละขอความทีย่ กมา เพียงบางสวน หรอื ใชแสดงสวนสัมผสั ที่ไมบังคบั ของ
คาํ ประพันธ
10. ๆ ไมยมก ใชเขียนเพ่ือซ้ําคําซํ้าวลี ซ้ําประโยคส้ันๆ เชน ดําๆ แดงๆ วันหน่ึงๆ ทีละนอยๆ
พอมาแลวๆ
11. ฯลฯ ไปยาลใหญ (เปยยาลใหญ) ใชละขอความตอนปลายหรือตอนกลาง เชน สตั วพาหนะ
ได แก ชาง มา วัว ควาย ฯลฯ
12. ฯ ไปยาลนอย (เปยยาลนอย) ใชละบางสวนของคําทีเ่ นนชอื่ เฉพาะและรูจักกันดแี ลว เชน อุดรฯ
กรุงเทพฯ
13. ” บพุ สญั ญา ใชเขียนแทนคาํ ท่ตี รงกันกับคําขางบน เชน ซอ้ื มา 3 บาท ขายไป 5 ”
14. ๏ ฟองมนั ใชเขียนขน้ึ ตนบทยอยของคาํ รอยกรอง ปจจบุ ันไมนยิ มใช
15. มหรรถสัญญา หรือยอหนา ขนึ้ บรรทดั ใหมใหตรงยอหนาแรก

แบบฝึกหัด รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดบั ประถมศกึ ษา

18

16. เวนวรรค ใชแยกคําหรือความท่ีไมตอเน่ืองกัน ซึ่งแบงเปนเวนวรรคใหญจะใชกับขอความท่ีเป
นประโยคยาวหรอื ประโยคความซอน และเวนวรรคนอย ใชกับขอความทใ่ี ชตัวเลขประกอบหนาหลัง อักษรย
อ หรอื ยศ ตาํ แหนง

แบบฝกึ หัด รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดับประถมศึกษา

19

งำนที่มอบหมำยใหไ้ ปค้นคว้ำเพม่ิ เติม

เรื่อง สภุ ำษติ คำพงั เพย

คาํ พงั เพย

คือ สํานวนภาษาทใี่ ชเปรียบเทียบหรอื เปรียบเปรย ประชดประชนั มีความหมายเปนคติสอนใจ

มีลักษณะคลายกับสุภาษิต อาจจะเปนคํากลาวติชมหรือแสดงความคิดเห็น คําพังเพยเปนลักษณะหน่ึงของ

สํานวนภาษา เชน

กินบนเรือน ขี้บนหลงั คา หมายถึง เปรยี บกับคนอกตัญ ู หรือเนรคณุ

ขายผาเอาหนารอด หมายถึง ยอมเสยี สละแมส่ิงจําเปนทตี่ นมีอยเู พ่ือรกั ษาชื่อเสียงของ

ตนไว้

คางคกขึ้นวอ แมงปอใสตงุ ต้งิ หมายถึง คนทฐี่ านะต่ํา ตอยพอไดดบิ ไดดีก็มกั แสดงกิรยิ า อวดดี

ตาํ ขาวสารกรอกหมอ หมายถึง คนเกียจครานหาเพียงพอกนิ ไปม้อื หน่ึงๆ ทาํ พอใหเสรจ็

ไปเพียงครงั้ เดยี ว

นํ้าทวมปาก หมายถงึ พูดไมออก เพราะเกรงจะมีภยั แกตนและคนอน่ื

บอกหนงั สือสังฆราช หมายถงึ สอนสิง่ ท่เี ขารูอยูแลว

ปลํ้าผีลุก ปลุกผีนัง่ หมายถงึ พยายามทําใหเปนเร่ืองเปนราวข้นึ มา

ม่งั มีในใจ แลนใบบนบก หมายถงึ คิดฝนในเร่อื งทีเ่ ปนไปไมได คดิ สมบัติบาสรางวมิ านใน

อากาศ

รําไมดโี ทษปโทษกลอง หมายถึง ทาํ ไมดี หรือทาํ ผิดแลวไมรบั ผดิ กลับโทษผูอ่ืน

หาเลือดกบั ปู หมายถงึ เคีย่ วเข็ญหรือบบี บังคบั เอากบั ผูทไี่ มมีจะให

เอามือซุกหีบ หมายถึง หาเรื่องเดือดรอนหรือความลําบากใสตวั โดยใชท่ี

สภุ าษิต

คือ สํานวนภาษาทใ่ี ชเปนเคร่ืองเตือนสติ คํากลาวสอนใจในสิ่งที่เปนความจรงิ แทแนนอนเปนสัจธรรม

มักกลาวใหทําความดหี ลกี หนีความชว่ั เชน

กลานักมักบน่ิ หมายถงึ กลาหรือหาวหาญเกินไปมกั ได รบั อนั ตราย

เขาเถ่ือนอยาลืมพรา หมายถงึ ใหมีสติอยาประมาท เชนเดยี วกับเวลาจะเขาปาตองมมี ีด

ตดิ ตวั ไปดวย

เดนิ ตามหลงั ผูใหญหมาไมกดั หมายถึง ประพฤติตามผูใหญยอมปลอดภยั

ตัดหนามอยาไวหนอ หมายถงึ ทําลายสิ่งชัว่ รายตองทําลายใหถึงตนตอ

นา้ํ ขนึ้ ใหรบี ตัก หมายถึง มีโอกาสควรฉวยไว หรือรีบทํา

บัวไมชํ้า นํ้าไมขุน หมายถึง รูจักผอนปรนเขาหากนั มใิ หกระทบกระเทอื นใจกันรูจกั

ถนอมน้าํ ใจกัน มใิ หขุนเคืองกัน

ใฝรอนจะนอนเย็น หมายถึง ขยันขันแข็งต้งั ใจทํางานจะสบายเมื่อภายหลัง

ใฝเย็นจะดิ้นตาย หมายถึง เกยี จครานจะลาํ บากยากจนภายหลงั

แบบฝึกหัด รายวชิ าภาษาไทย พท11001 ระดบั ประถมศึกษา

แพเปนพระ ชนะเปนมาร 20
รักยาวใหบน่ั รักสัน้ ใหตอ
หมายถงึ การรจู ักยอมกนั จะทําใหเร่อื งสงบ มุงแตจะเอาชนะจะ
เอาพิมเสนไปแลกเกลือ มแี ตความเดือดรอน

หมายถึง รกั จะอยูดวยกนั นานๆ ใหตัดความโกรธอาฆาตพยาบาท
ออกไปถาไมคดิ จะรกั กนั นานก็ใหโตเถยี ง เรอื่ งที่โกรธกนั
และทําใหไมตรี ขาดสะบ้นั

หมายถงึ ลดตวั ลงไปทะเลาะหรอื มีเรอ่ื งกับคนทต่ี ํา่ กวามีแตจะเสยี

แบบฝึกหดั รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดับประถมศกึ ษา

21

ใบงำนที่ 4
วิชาภาษาไทย (พท11001) ระดับประถมศกึ ษา

เรอื่ ง หลกั การใชภ้ าษา
ชอ่ื -นามสกลุ .............................................................รหัสนักศกึ ษา...............................................
จงตอบคาํ ถามต่อไปนี้
1. “คาํ ราชาศพั ท”์ คอื …………………………………………..………....…………………………………………………………………

พระอุระหรือพระทรวง หมายถึง ………………………………………………………………………………………………
พระหทัยหรือพระกมล หมายถึง ………………………………………………………………………………………………
พระกระยาต้ม หมายถึง ………………………………………………………………………………….………………………
ผักรู้นอน หมายถึง …………………………………………………………………………………………………….……………
ฟกั เหลือง หมายถึง …………………………………………………………………………………………………..……………
ปลายาว หมายถงึ …………………………………………………………………………………………………………………
พระปัยกา หมายถึง ……………………………………………………………………………………………..…………………
พระสสุระ หมายถึง …………………………………………………………………………………………..……………………
พระเชษฐา หมายถงึ ………………………………………………………………………………………….……………………
2. “เครอ่ื งหมายวรรคตอน” คอื .........................................................................................................................
. คอื …………………….………………………………………………………………………….……………………
, คอื …………………….………………………………………………………………………….……………………
: คือ …………………….………………………………………………………………………….……………………
( ) คือ …………………….………………………………………………………………………….……………………
[ ] คือ …………………….………………………………………………………………………….……………………
3. “การใชพ้ จนานุกรม” คือ ................................................................................................................................
กกเสา คอื …………………….………………………………………………………………………….……………………
กฐินัตถารกรรม คือ …………………….……..…………………………………………………………….……………………
กตเวที คือ …………………….………………………………………………………………………….……………………
กบนิ ทร์ คือ …………………….………………………………………………………………………….……………………
กมณฑลาภิเษก คอื …………………….…………………………………………………………………….……………………

แบบฝึกหดั รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดับประถมศึกษา

22

ใบควำมรู้
นิทำนพื้นบำ้ น เรื่องลูกกตญั ญู

มีพี่น้องสองคน 8 นทีมีภรรยาเป็นลูกสาวเศรษฐี คนน้องมีภรรยาเป็นลูกสาวคนจน อยู่มาวันหนึ่ง
พ่อเดินทางมาหาลูกคนโต ถามว่า “ไอ้ทิดอยู่ไหน” ลูกคนโตอายภรรยาที่มีพ่อจน จึงทําเป็นไม่รู้จักพ่อ พ่อจึง
ไปหาลูกคนเล็กบอกว่า “หิวข้ำว” ถงึ แม้ลูกคนนี้จน มีข้าวเหลือเพียงเล็กน้อยแต่ก็นาํ มาให้พ่อกิน ต่อมาพ่อ
บอกว่า “พอ่ จะตำยอย่แู ลว้ ใหห้ ำมไปปำ่ ช้ำ ถำ้ มสี ัตวอ์ ะไรมำเกำะฝำโลง ก็ใหจ้ ับสตั ว์นั้น”
ต่อมาเม่ือพ่อตาย ก็ปรากฏว่ามีนกเขาไปเกาะท่ีฝาโลง แต่พอจะจับ มันก็บินมาเกาะไหล่ พอนกร้องทีหนึ่ง
เงินกร็ ่วงออกมา น้องก็เอานกไปเลี้ยงไว้จนรํ่ารวย ส่วนพ่ีน้ันยากจนลง เห็นว่าน้องร่าํ รวย จึงมาขอยืมนกไป
เลย้ี งบา้ ง แต่พอนกรอ้ ง จวั่ บา้ นก็พงั ลงมา และต่อมาหลงั คาพังลงมา พโ่ี มโหจงึ ฆา่ นกตาย
เมื่อน้องทราบขา่ วก็ตามไปเกบ็ กระดกู แล้วเอากระดูกมาทําหวี เมอ่ื หวีผม ผมกร็ ่วงเปน็ ทอง พี่จึงมาขอยืมหวี
แต่หวแี ล้วผมรว่ งหมด พี่ก็โมโหเอาหวไี ปท้ิง
เมื่อน้องทราบข่าวก็ตามไปขุดเอามาได้ ก็เอามาทําเป็นไม้แคะฟัน พี่มาขอยืมอีก แต่แคะไปแคะมาฟันหลุด
หมด นแ่ี หละคนที่ไม่สํานึกถงึ บญุ คณุ พอ่ แม่ บ้านก็ไม่มีอยู่ หัวกล็ ้าน ฟันกห็ ัก

แบบฝกึ หัด รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดบั ประถมศึกษา

23

ใบควำมรู้
นทิ ำนพน้ื บำ้ น เร่ืองผำแดงนำงไอ่
นทิ านรกั “ผำแดงนำงไอ่” ตํานานรกั อันสดุ ซ้ึงของ “หน่ึงหญิง สองชาย” เมื่อฝ่ายหนึ่งพลาดรักและ
ถูกทําร้าย จนถึงแก่ความตาย กลายเป็นศึกสงครามทําให้บ้านเมืองถล่มถลายกลายเป็นหนองนํ้าใหญ่ คือ
“หนองหำนหลวง” ซึ่งเป็นทะเลน้ําจืดขนาดใหญ่ และวรรณกรรมเร่ืองนี้ ก็เป็นปฐมเหตุแห่งประเพณีอัน
ยง่ิ ใหญ่ “บุญบ้งั ไฟ” ท่ขี ึ้นชอ่ื ลอื ชามาแตบ่ รรพกาล โดยตาํ นานรักเร่อื งนี้เล่าไว้วา่
พญาขอมผู้ครองมหานคร “เอกธิดา” หรือ “เอกชะธีตา” เมืองธิดาเดียว (บริเวณหนองหานหลวงใน
ปจั จุบนั ) มธี ิดาชื่อวา่ “ไอ่คํา” หรอื “ไอใ่ จเมือง” ซ่ึงเป็นหญิงท่ีมีรปู ร่างหน้าตาสดสวย สะคราญ จะหาสาวนาง
ใดในไตรภพมาเทียบได้ไม่ นางจึงเป็นทีต่ ้องตาต้องใจของชายหนุ่มทั้งในเมือง และต่างเมือง เป็นที่กล่าวขานไป
ทว่ั ทุกหัวระแหง เจ้าชายแดนไกลหลายหัวเมอื งตา่ งหมายปอง อยากได้นางมาเปน็ คู่ครองทงั้ น้นั
หนึ่งในเจ้าชายเหล่าน้ันคือ “ท้าวผาแดง” เจ้าชายแห่งเมืองผาโพง ทราบข่าวเล่าลือถึงสิริโฉมอัน
งดงามของไอ่คํา ก็เกิดความยินดี หลงใหล คลั่งไคล้ ใฝ่ฝัน หมายปองในตัวนางอย่างรุนแรง จนไม่สามารถจะ
อดรนทนไหวในนครของตนเองได้ ทา้ วผาแดงไดเ้ ดนิ ทางรอนแรมมาทน่ี ครเอกชะธีตา พร้อมทหารคนสนิท

ตอนแรก ท้าวผาแดง ส่งสิ่งของเครื่องใช้ต่างๆ ไปฝากให้นางไอ่ เพ่ือผูกสัมพันธ์ไมตรี โดยให้ทหาร
มหาดเล็กคนสนิทช่วยเป็นสื่อติดต่อ ผ่านนางสนมคนรับใช้ใกล้ชิดของนางไอ่ และทุกครั้งท่ีนางไอ่รับส่ิงของ
เคร่ืองใช้ต่างๆ สนมคนสนิทก็จะพรํ่าพรรณนาถึงความรูปหล่อ สง่างาม องอาจ ผึ่งผาย กํายํา ล่ําบึก ของท้าว
ผาแดง ให้นางไอ่ฟัง จนนางเกิดความสนใจ และหลงรักท้าวผาแดง ในทีส่ ุด ท้ังๆท่ีทั้งสองคนไม่เคยไดเ้ ห็นหน้า
กันเลย ด้วยอาํ นาจของบุพเพสันนิวาสบวกกับกามเทพได้แผงศรรักปักอกทง้ั คู่ จนไม่สามารถจะถอดถอนศรรัก
เล่มนอี้ อกได้ ต่างฝา่ ย ต่างละเมอ เพ้อฝัน ถึงกนั และกนั

ในท่ีสุดด้วยแผนการของพ่อส่ือและแม่ชัก คือ ทหารมหาดเล็ก กับสนมคนสนิท ทําให้ทั้งคู่ได้พบกัน
และได้ช่ืนชมสมสวาทดังคาดหมาย สุดจะยับย้ังช่ังใจไว้ได้ แต่ท้ังคู่ก็ต้องพรากจากกันเพียงแค่ค่อนคืนเท่าน้ัน
เพราะทั้งคูต่ า่ งลกั ลอบพบกัน ทา้ วผาแดงจงึ ให้คําม่นั สญั ญาวา่ จะกลบั มารับนางไอไ่ ปเป็นชายาอยา่ งแนน่ อน

แบบฝึกหดั รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดับประถมศกึ ษา

24

ย่างเข้าเดือน 6 เจ้าผู้ครองนครเอกชะธีตา ออกประกาศไปยังเมืองอื่นๆ ให้มีการจุดบ้งั ไฟแข่งขัน ณ
เมืองเอกชะธีตา โดยมีนางไอ่คําเป็นรางวัล หากบ้ังไฟของเจ้าเมือง หรือเจ้าชายใดขึ้นสูงไม่มีใครสู้ได้ ก็จะได้
นางไอ่ไปครอบครอง โดยกําหนดเอาวันข้ึน 15 คํ่า เดือน 6 เป็นวันงานบุญบั้งไฟ ซ่ึงเป็นงานบุญครั้งย่ิงใหญ่
เมือ่ ถงึ วันงาน ผู้คนตา่ งก็หลั่งไหลมาจากทกุ ทั่วสารทิศ มบี ั้งไฟจาก 2 เจ้าเมือง คือ พญาฟา้ แดด กับ พญาเชยี ง
เหียน และอีก 1 เจ้าชาย คือ ทา้ วผาแดง ได้นําบ้ังไฟมาเข้าแข่งขันประลองในวันน้ันกล่าวถึงท้าวภังคี ลูกชาย
พญานาคผู้ครองนครบาดาล ก็เป็นนาคหนุม่ อีกตัวหนึ่งที่ได้ยิน กิตติศัพท์คํารํ่าลือความงดงามของนางไอ่ ภังคี
มีความใฝ่ฝันอยากยลสิริโฉมของนางไอ่มานาน เม่ือทราบข่าวมีการแข่งขัน จุดบ้ังไฟ ก็ออกจากนาคพิภพ
กบั บริวารจํานวนหน่งึ เข้าสู่เมืองเอกชะธีตา ท้าวภังคีได้แปลงร่างเป็นกระรอกเผือก อีสาน เรียกว่า “กะฮอก
ดอ่ น” มีขนสีขาว ปากเท้าแดง กระโดดโลดเต้นไปมา ติดตามขบวนแห่บั้งไฟ ในคราวครั้งนั้นเพ่ือต้องการจะ
ยลโฉมนางไอท่ ุกคนต่างใจจดใจจ่อ ทีจ่ ะเหน็ การจุดบ้งั ไฟ และ คอยลนุ้ ว่าบง้ั ไฟของใครจะชนะ และได้นางไอ่ไป
ครอง ซ่ึงการจุดบ้ังไฟในคร้ังน้ัน พญาขอมเจ้าเมืองได้มีเดิมพันกับท้าวผาแดงว่า ถ้าหากบั้งไฟของท้าวผาแดง
ชนะบั้งไฟของพญาขอมเจ้าเมืองได้ จงึ จักได้นางไอ่เป็นคู่ครอง ปรากฏวา่ บงั้ ไฟของพญาขอม พระบดิ าของนาง
ไอ่มีอาการ “ซุ” ไม่ข้ึนจากห้าง (นั่งร้าน) ส่วนบ้ังไฟของท้าวผาแดงแตกระเบิดคาห้าง มีแต่บั้งไฟของท้าวฟ้า
แดด เจ้าเมืองฟ้าแดดสูงยาง กับบั้งไฟของพญาเซียงเหียนท่ีตะบึงขึ้นสู่ท้องฟ้านานถึง 3 วัน 3 คืน จึงตกลงสู่
พ้ืนดนิ ผลการตัดสนิ แพ้ชนะในครง้ั นน้ั ไม่มี เพราะทา้ ว พญาทั้งสองมีศักด์ิเปน็ อาและลงุ ของนางไอ่ จงึ ไม่มีการ
ยกธิดาไอ่คําให้กับผู้ใด ทั้งท้าวผาแดง และนางไอ่ต่างก็ผิดหวังในการแข่งขันในวันน้ี แต่ก็ไม่สามารถบอก
ความจริงได้ ต้องจําใจฝืนกลับสู่เมืองของตนเพ่ือหาโอกาสหนทางอ่ืนอีกต่อไป ส่วนท้าวภังคี เมื่อได้ยลโฉม
พระธิดาไอ่คําแล้ว และเมื่อไม่มีผู้ใดชิงนางไอ่ไปเป็นคู่ครองได้ ก็คิดหมายปองอยากได้นางมาเป็นคู่ของตน
เม่ือกลับสู่นาคพิภพแล้ว ก็ไม่เป็นอันกินอันนอน เฝ้าเพ้อฝันถึงแต่ธิดาไอ่คํา เมื่อความรักกลุ่มรุม จนไม่
สามารถจะอดทนได้ จึงได้ลักลอบออกจากเมืองบาดาล ปรากฏกายบนเมืองเอกชะธีตา โดยแปลงร่างเป็น
กระรอกน้อยดงั เดมิ แต่คร้ังน้ี แขวนกระด่ิงน้อย ปีนป่าย เต้นไปมา อยูบ่ นตน้ งิ้ว ข้างหน้าตา่ งของพระธดิ าไอ่คํา
วรรณกรรมอีสานพรรณนาเหตุการณ์ตอนนี้ไว้ว่า “ภังคีท้ำวแปลงเป็นกะฮอกด่อน แขวนขอคำเฮ็ดอ้อนต้อน
ปำกกัดกินดอกง้ิว ตำสิ่งเบ่ิงไอ่คำ”เม่ือกระด่ิงทองส่งเสียงกังวานข้ึน นางไอ่คําได้ยินเกิดความสงสัย จึง
ออกมายืนท่หี น้าต่าง เห็นกระรอกเผือกตัวน้อย แขวนกระดิ่งทอง เต้นไปมา อยู่บนกิ่งง้ิว ด้วยท่าทางน่ารัก น่า
เอ็นดู ก็คิดอยากได้กระรอกเผือกนั้นเหลือประมาณ จึงสั่งให้หาคน ล้อมจับแต่ก็ไม่มีใครจะจับกระรอกน้อยตัว
นั้นได้ และกระรอกก็ยังเต้นไปมาอยู่บนต้นงิ้ว ต้นน้ันเหมือนกับการยั่วยุ ความคิดเอ็นดู กลับกลายเป็นความ
โกรธ นางจึงตัดสินใจให้นายพรานแม่นธนูยงิ กระรอกตัวน้ี เมื่อจับเป็นไมไ่ ด้ ก็จับตายซะเลย แต่คราวนี้กระรอก
เผือกเหมือนจะรู้ว่านายพรานเอาจริง จึงกระโดดหนีจากต้นง้ิวต้นน้ัน เต้นไปตามต้นไม้ต่างๆ ทั่วนคร จึง
กระท่ังเต้นไปจับอยู่บนต้นมะเดื่อต้นหนึ่ง ซ่ึงกําลังมีผลสุกเต็มต้น ผลกรรมแต่ปางก่อน และแรงอธิษฐานของ
นางไอ่ ในชาติน้ันตามมาทัน กระรอกเผือกเผลอตัวมัวแต่กัดกินลูกมะเด่ือสุกด้วยความหิว ก็โดนลูกศรของ
นายพรานทะลุกลางลาํ ตัว ดิ้นทุรนทุรายก่อนส้ินใจตาย ท้าวภังคีในร่างกระรอกเผือก กไ็ ด้แสดงอิทธิฤทธ์ิร่าย
มนต์อธิษฐานว่า “ขอให้ร่ำงกำยของเรำใหญ่โตเท่ำช้ำงสำร เน้ือหนังของเรำจงเพียงพอแก่กำรเล้ียงดูผู้คน
ทว่ั ท้ังเมือง” สน้ิ คําอธิษฐานกระรอกน้อยกข็ าดใจตาย หลน่ ลงจากตน้ มะเดื่อในบดั ดล

แบบฝึกหดั รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดบั ประถมศกึ ษา

25

จากกระรอกเผือกตวั น้อย กลับกลายเป็นกระรอกตัวใหญม่ หึมา นายพรานป่าวประกาศให้ชาวบ้านมาชว่ ยกัน
ลาก เมื่อลากไปได้สักพักก็หมดเร่ียวแรงที่จะลากต่อไปได้อีก จึงพากันมาแร่เนื้อกระรอกเผือก ณ จุดนั้น
(บริเวณบ้านท่าแร่) แล้วแบ่งแจกจ่ายกันจนท่ัวท้ังเมือง แม้แต่พระธิดาไอ่คําก็ได้รับส่วนแบ่งในคร้ังนี้ด้วย
เช่นกนั ยกเวน้ แต่พวกแมร่ า้ ง แมม่ า่ ย ไมไ่ ดร้ ับส่วนแบ่งเน้ือกระรอกเผือกในคราวครงั้ นี้

ในคํ่าคนื ทชี่ าวเมืองเอกชะธตี า อ่มิ หนาํ สําราญดว้ ยอาหารทปี่ รุงจากเน้ือกระรอกเผอื กตวั นัน้
ณ เมอื งนาคบาดาล พญานาคราชพอทราบขา่ ววา่ ภังคนี าคลกู รักถกู ลกู ศรีตายอยบู่ นเมืองเอกชะธีตา
แมท้ ีส่ ดุ เนื้อของภงั คีนาค ก็ถูกพวกชาวเมืองเชอื ดเฉือนแบ่งปนั กันกินก็บันดาลโทสะอยา่ งรนุ แรง ดวงตาแดง
กลํา่ ดง่ั ดอกชบา จึงยกพลโยธานาคขนึ้ สเู่ อกชะธตี านคร เวลาดกึ สงัดทุกคนหลับสนิท กเ็ กิดเสียงกัมปนาท
หวน่ั ไหว แผน่ ดนิ ไดถ้ ล่มถลายกลายเป็นแผน่ น้ํา ไปท่ัวทกุ หนแห่ง ผู้ใดท่ีได้กนิ เนอ้ื ทา้ วภงั คีนาค คนผ้นู น้ั ก็จม
หายไปกบั แผน่ นํา้ เมืองท้ังเมืองล่มสลายกลายเปน็ หนองน้ําใหญใ่ นบัดดล คงเหลือไวแ้ ต่บา้ นของพวกแม่ม่าย
ผู้ไม่มีโอกาสไดล้ องลิ้มชมิ รสเนอ้ื กระรอกเผือก จงึ กลายเป็นเกาะแกง่ หรอื ดอน ท่ามกลางนาํ้ หนองหาน จนทุก
วันนี้กลา่ วถึงท้าวผาแดง แหง่ เมืองผาโพง เกดิ อาการร้อนใจกระวน กระวาย มาหลายเพลา คดิ ถงึ แต่นางไอ่ใจ
เมอื ง เพยี งอย่างเดยี ว ได้รีบเร่งเดนิ ทางมุ่งหน้าสู่เอกชะธีตานคร และเมื่อได้ทราบข่าววา่ เมอื งกาํ ลังถล่มถลาย
อยนู่ นั้ กก็ ระโดดขน้ึ หลงั ม้าบักสามมา้ คูช่ พี ฮ้อเข้าสู่ตาํ หนักธดิ าไอค่ ํา คว้าแขนอุม้ ขึ้นม้าพาควบหนไี ปอย่างไม่
คดิ ชวี ิต แต่อนจิ จา ไอค่ ําไดล้ ิ้มชิมรสเนือ้ ของท้าวภงั คีจนอิ่มหนาํ ไม่มที างเสยี แล้ว แม้วา่ ม้าบักสามจะโดดโลด
แล่นไป ณ ท่ีใด แผน่ ดนิ กถ็ ลม่ ถลายตามไปที่น่ัน อีกทั้งเหล่าบริวารของพญานาคกเ็ นรมิตกายเปน็ ท่อนไมท้ ่อน
ซงุ ขวางก้ัน เสน้ ทาง ขณะที่ท้าวผาแดงดึงเชอื กบังคับมา้ ให้หาทางหนอี ยูน่ ัน้ มันเป็นช่วงเวลาเส้นยาแดงผา่
แปด หางของพญานาคกต็ วดั แหว่งกอดเก่ียวรดั เอารา่ งของไอ่คาํ ออกจากอ้อมกอดอันอบอุ่นของท้าวผาแดงไป
ได้ในบดั ดล รา่ งของไอ่คาํ ค่อยๆ จมหายไปในแผ่นนํ้า ต่อหน้าต่อตา้ ท้าวผาแดง สุดวสิ ัยท่ีจะช่วยไอ่คาํ สดุ ทร่ี ัก
ไวไ้ ด้ เม่อื สิ้นไอ่คํา ทกุ สง่ิ ทุกอยา่ งสงบเงียบเหมอื นไม่มีอะไรเกิดขึ้น ท้าวผาแดงหันหลงั กลับไปมองอดีตมหา
นครที่ยิง่ ใหญ่ มเี พยี งระรอกคลื่นท่ีถูกลมพดั ใหน้ ํา้ กระเพ่ือมเท่าน้นั มหานครเอกชะธีตาทีเ่ คยรุ่งเรืองตอ้ งกลับ
กลายมาเป็นหนองนาํ้ ใหญ่ เ หลือไวแ้ ตด่ อนแม่มา่ ย และอดีตรกั อนั หวานชื่นเทา่ น้นั เมื่อไม่มไี อ่คํา ผาแดงกห็ มด
ส้ินทกุ สิ่งทกุ อย่างไดแ้ ต่ตรอมตรมระทมทุกขท์ รมานอย่เู พียงผู้เดียว และแลว้ ลมหายใจเฮือกสดุ ท้ายก็พรากชีวิต
อันรนั ทดนั้น ท้าวผาแดงสิน้ ใจตาย เพราะความอาลยั ไอ่คํา สดุ ทร่ี กั อย่างน่าเวทนายง่ิ นัก และด้วยแรกพษิ
รักท่ไี ม่สมหวงั นที้ าํ ใหว้ ญิ ญาณของทา้ วผาแดงกลายเป็นวิญญาณอาฆาตแค้นต่อพญานาค เมื่อวญิ ญาณของ
ทา้ วผาแดงและทา้ วภงั คนี าค พบกนั เม่ือไหร่ การรบก็เกิดข้ึนเมอ่ื น้นั ในการรบกันแต่ละครง้ั ใชเ้ วลารบกันถึง
๗ วนั ๗ คนื มพี ้นื ใตน้ ํ้าหนองหานเป็นสนามรบ โดยไม่มีใครแพ้ ใครชนะ แต่ก็จะรบกนั ไปเร่ือยๆ ส่วน
วญิ ญาณของไอค่ ํา ถูกจองจาํ อยูใ่ ต้พน้ื นํ้าหนองหาน เพราะนางเปน็ ตวั การอาฆาตแค้นของวิญญาณทง้ั สอง
จนกว่าจะถึงพระศาสนาของพระศรีอริยเมตไตรยพระองค์จะเสด็จมาโปรดและตัดสินคดี จงึ จะทําให้วิญญาณ
ท้งั สามได้หลุดพน้ จากโซ่ตรวนแห่งความทุกข์ทรมานเพราะรกั นคี้ ือ “โศกนาฏกรรมแห่งรัก”

แบบฝึกหดั รายวชิ าภาษาไทย พท11001 ระดบั ประถมศึกษา

26

ใบงำนที่ 5

วิชาภาษาไทย (พท11001) ระดับประถมศกึ ษา
เร่ือง วรรณคดี และวรรณกรรม

ชอื่ -นามสกลุ .............................................................รหสั นักศึกษา...............................................
1. ใหน้ กั ศึกษาไปดูและฟง การพูดของพิธกี รในรายการตางๆ จากโทรทัศน วทิ ยุ รวมท้งั จากงานพธิ จี ริง เพ่ือ

สังเกตข้ันตอน วิธีการและเทคนิคตางๆ ของพธิ ีกรเพอ่ื เปนตัวอยาง และใหพจิ ารณาเลือกใชสิ่งดๆี มาเปน
แบบอยาง สวนทม่ี องเหน็ วาบกพรอง ก็นํามาเปนขอควรระวัง โดยบันทึกขอดีและขอควรปรับปรงุ จากการ
ดูและฟงในรายการตางๆ
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………..……………………
…..………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……..……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………..………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………..……………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………..………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………..……………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………..………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………..……………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………..………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………..……………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………..………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………..……………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………..………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………..……………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………..………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………..……………………………………………………………………………………………………

แบบฝึกหัด รายวชิ าภาษาไทย พท11001 ระดับประถมศกึ ษา

ค

บรรณำนุกรม

สื่อกำรเรียน คำรำชำศัพท์ แหล่งที่มำ :
https://youtu.be/2A1BtpVEznU
[ออนไลน์] : สืบค้นเมื่อวันท่ี 7 พฤษภาคม 2563

หนงั สือเรยี นสำระควำมรพู้ ้นื ฐำน รำยวิชำภำษำไทย พท11001 ระดับประถมศกึ ษำ แหล่งท่ีมำ :
http://203.159.251.144/pattana/download/g.6/g6.1%20%20book%2042/7.%20thai%2
011001.pdf
[ออนไลน์] : สบื คน้ เม่อื วันที่ 7 พฤษภาคม 2563

แบบฝึกหัด รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดับประถมศกึ ษา

ค
แบบฝกึ หดั รายวิชาภาษาไทย พท11001 ระดับประถมศกึ ษา