ก
คำนำ
สำนักงานการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย มีนโยบายในการดำเนินการคัดเลือกสาขา
ภาคีเครือข่าย ประเภทภูมิปัญญา/ปราชญ์ชาวบ้านโดยมีวัตถุประสงค์ในการคัดเลือกภูมิปัญญา/ปราชญ์
ชาวบา้ นที่มคี วามรูค้ วามสามารถเฉพาะด้าน/การถ่ายทอดความรู้ให้แกช่ ุมชน สังคม และการเปน็ แบบอย่างท่ีดี
ของภมู ปิ ญั ญา/ปราชญช์ าวบ้าน
ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอบ้านบึง สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอก
ระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดชลบุรี ได้จัดทำเอกสารประกอบการคัดเลือกสาขาภาคีเครือข่าย
ประเภทภมู ปิ ัญญา/ปราชญช์ าวบ้านดีเด่น ประจำปี ๒๕๖๕ ตามแบบประเมินท่ีสำนักงานการศึกษานอกระบบ
และการศึกษาตามอัธยาศัยกำหนด โดยได้รับความร่วมมืออย่างดียิ่งจากภาคีเครือข่ายทั้งภายในและภายนอก
ชมุ ชน เพื่อใหเ้ กดิ ประโยชนส์ งู สุดตอ่ ประชาชน ผูร้ ับการถา่ ยทอดความรู้ ผูร้ บั บรกิ าร ชุมชน สงั คม โดยรวม
ทง้ั นข้ี อขอบพระคณุ ทุกท่านท่ีมสี ว่ นเกย่ี วข้อง ให้ความรว่ มมอื มีส่วนร่วมในการจดั กจิ กรรม การเรยี นรู้
ตลอดชีวิตในชมุ ชน ได้อยา่ งมีประสิทธิภาพ ประสทิ ธผิ ลอย่างย่งิ
คณะผจู้ ัดทำ
สารบญั ข
เรื่อง หน้า
คำนำ ก
สารบญั ข
ตอนท่ี ๑ ข้อมูลทว่ั ไป ๑
ตอนที่ ๒ ข้อมูลการประเมนิ ๒
๒
ดา้ นท่ี ๑ ความร้เู ช่ียวชาญเฉพาะด้าน ๑๗
ดา้ นที่ ๒ การถ่ายทอดความรู้ใหแ้ กช่ มุ ชน/สังคม ๒๘
ด้านท่ี ๓ การเป็นแบบอยา่ งที่ดขี องภมู ปิ ัญญา/ปราชญ์ชาวบา้ น ๔๐
ตอนท่ี ๓ ผลงานท่ปี ระสบความสำเรจ็
๑
ตอนที่ ๑ ขอ้ มลู ท่ัวไป
๑. ชือ่ นายการณุ นามสกุล เจรญิ ธนวุฒิ
อายุ ๖๒ ปี ระดบั การศกึ ษา ปริญญาตรี
ภมู ิปญั ญา/ปราชญช์ าวบ้านดา้ น การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสง่ิ แวดลอ้ ม
๒. ทีอ่ ยปู่ จั จบุ นั เลขที่ ๖๘/๒ หมู่ที่ ๕ ตำบล/แขวง มาบไผ่
อำเภอ/เขต บ้านบงึ จงั หวัด ชลบุรี
โทรศพั ท์ – โทรสาร -
โทรศพั ท์มือถือ ๐๘๙-๔๙๘๒๘๐๓ E-mail -
๓. อาชพี เกษตรกร
สถานที่ทำงาน บา้ นเลขที่ ๖๘/๒ หมทู่ ่ี ๕
ตำบล/แขวง มาบไผ่ อำเภอ/เขต บ้านบงึ
จงั หวัด ชลบรุ ี โทรศพั ท์ ๐๘๙-๔๙๘๒๘๐๓
โทรสาร - E-mail -
๔. ประวตั ิผลงาน ทใ่ี ห้การสนับสนนุ กิจกรรมการศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั
๔.๑ ได้รบั เชิญเป็นวทิ ยากรใหก้ บั กศน.ตำบลมาบไผ่
๔.๒ ได้รับเชิญเปน็ วิทยากรใหก้ บั กศน.ตำบลหนองซำ้ ซาก
๔.๓ ไดร้ บั เชญิ เป็นวทิ ยากรให้กับ กศน.ตำบลหนองชาก
๔.๔ ได้รบั เชญิ เป็นวทิ ยากรให้กับ กศน.ตำบลหนองบอนแดง
๔.๕ ได้รับเชญิ เปน็ วิทยากรให้กับ กศน.ตำบลหนองไผ่แกว้
๔.๖ ไดร้ บั เชิญเปน็ วิทยากรใหก้ ับโรงเรียนบ้านเกาะไม้แหลม รว่ มกับ กศน.ตำบลมาบไผ่
๔.๗ ไดร้ บั เชิญเป็นวิทยากรให้กับโรงเรยี นบ้านมาบไผ่ ร่วมกบั กศน.ตำบลมาบไผ่
๔.๘ ไดร้ บั เชญิ ให้เปน็ วิทยากรให้กับองค์การบริหารส่วนตำบลมาบไผร่ ว่ มกับ กศน.ตำบลมาบไผ่
๔.๙ ได้รับเชญิ ใหเ้ ปน็ วิทยากรใหก้ ับศนู ย์การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อำเภอเมืองชลบรุ ี
๔.๑๐ ปรับปรงุ ระบบนำ้ ตกพลงั งานแสงอาทติ ยใ์ ห้กับ กศน.ตำบลบ้านบงึ
๕. ช่อื สถานศกึ ษา/หน่วยงานทีเ่ สนอขอเข้ารับการประเมนิ ศนู ยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตาม
อธั ยาศัยอำเภอบ้านบงึ สงั กัด สำนกั งานสง่ เสรมิ การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจงั หวัดชลบรุ ี
๒
ตอนที่ ๒ ข้อมลู การประเมิน
ด้านที่ ๑ ความรูเ้ ชย่ี วชาญเฉพาะด้าน
๑. มอี งคค์ วามรูด้ า้ นใดด้านหนึ่ง
นายการุณ เจริญธนวุฒิ อายุ ๖๒ ปี ปัจจุบันดำรงตำแหน่ง ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ ๕ ตำบลมาบไผ่
อำเภอบ้านบึง จังหวัดชลบุรี ซึ่งอาชีพหลักเป็น เกษตรกรในตำบลมาบไผ่ ซึ่งเข้ารับการศึกษาจากศูนย์
การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอบ้านบึง และเรียนต่อระดับปริญญาตรี ส่งเสริม
การเกษตร สาขาส่งเสริมการเกษตร มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช และได้นำความรู้ที่ได้มาพัฒนาต่อยอด
องค์ความรู้ ในด้านพลังงาน จากกระทรวงพลังงาน โดยการเข้าไปเป็นอาสาสมัครพลังงาน เพื่อนำความรู้ท่ี
ได้มาเผยแพร่ให้กับประชาชนในชุมชน ภายใต้การประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการจัด
การพลงั งานของชุมชน ซงึ่ ทกุ วนั นเ้ี ราใชพ้ ลงั งานอย่างขาดความระมัดระวัง โดยทไี่ มไ่ ด้มองถงึ อนาคตที่จะมีการ
ขาดแคลนพลงั งาน ซึง่ ไม่เป็นการพฒั นาทยี่ งั่ ยืน เราใช้พลังงานเพอ่ื ตอบสนองความต้องการโดยท่ีไมไ่ ด้คิดจะลด
การใช้พลังงานโดยการประหยัดพลังงานมากกว่าที่จะหาแหล่งพลังงานเพิ่มเติม และที่สำคัญเราต้องพึ่งพา
ต่างประเทศดา้ นการจดั หาพลงั งาน เช่น นำ้ มันดบิ นำ้ มนั เช้อื เพลงิ
ก๊าซธรรมชาติ ถ่านหิน และการซื้อไฟฟ้าจากประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งเป็นการไม่พึ่งตนเองและยังทำให้ประเทศ
ขาดความมน่ั คงด้านพลังงาน ฉะนนั้ ประเทศควรหาทางสรา้ งความพอประมาณและสร้างภูมิค้มุ กนั ดา้ นพลังงาน
เพอ่ื ลดค่าใช้จ่ายในระยะยาวในภาคการเกษตรและชมุ ชน
๓
นอกจากนั้น นายการุณ เจริญธนวุฒิ ยังเป็นผู้มคี วามซือ่ สัตย์ เอื้ออาทร ไม่มัวเมาอบายมุข ประกอบ
สมั มาอาชีพโดยไม่เบียดเบียนใคร ประพฤตติ นเปน็ แบบอย่างทีด่ ีให้แกค่ นในชุมชน อทุ ศิ ตนในการทำงานให้กับ
สังคมด้วยการเป็นผู้นำ และผู้ร่วมในการพัฒนาด้านต่าง ๆ มีแนวความคิดที่จะพัฒนาทำให้ชุมชนของตัวเองมี
ความเป็นอยู่ที่ดีข้ึน จึงได้นำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง จากแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระ
บรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่ทรงให้แนวทางการดำเนินชีวิตแก่พสกนิกร
ชาวไทยมาปฏิบตั ินำมาพฒั นาต่อยอดองค์ความรู้ให้คนในชุมชนไดน้ ำมาปฏิบัตปิ รับใช้ในหมบู่ ้าน ในการดำเนิน
ชีวิตและการประกอบอาชีพจนได้รับรางวัล “สุดยอดคนพลังงาน” ระดับจังหวัด สาขาอาสาสมัครพลังงาน
ชุมชนยอดเย่ียม ประจำปี ๒๕๖๓
๔
๒. สบื สานและพัฒนาตอ่ ยอดองค์ความรู้
นายการุณ เจริญธนวุฒิ มีอาชีพหลักก็คือ การเกษตร ภายในตำบลมาบไผ่ ใช้หลักปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพียงเป็นวิถีชีวิตประจำวัน จากแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหา
ภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่ทรงให้แนวทางการดำเนินชวี ติ แก่พสกนิกรชาวไทยมาปฏิบัติเป็นผู้
ปฏบิ ัติตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง เน้นความพอเพยี ง ทำแต่พอประมาณ พ่งึ พาตนเอง ใชเ้ หตุผลใน
การดำเนินชีวิตและการประกอบอาชีพ ด้วยการศึกษาค้นคว้าในเรื่องทฤษฎีใหม่และดูงานโครงการอัน
เนื่องมาจากพระราชดำริหลายแหง่ ยดึ หลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี งในการดำเนนิ ชีวิตและมีการศึกษาหา
ความรู้ให้กับตนเองอย่างสม่ำเสมอ เรียนรศู้ ึกษาในด้านตา่ งๆ โดยคิดคน้ เทคโนโลยีพื้นบา้ น และนำเทคโนโลยีท่ี
ทันสมัยมาพัฒนากิจกรรมในการทำการเกษตรและประยุกต์ใช้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงให้เห็น
เป็นรูปธรรมอย่างหลากหลาย เช่น นำความรู้ที่ได้มาการพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืนในมิติพลังงาน
ทดแทนที่หลากหลายตามศักยภาพของพื้นที่ เริ่มตั้งแต่ในที่อยู่อาศัยก็สามารถนำพลังงานทดแทนมาใช้ เช่น
การผลติ ไฟฟ้าจากแผงโซลา่ เซลล์เพ่อื ให้แสงสวา่ ง อปุ กรณ์ไฟฟา้ การผลิตแกส๊ ชีวภาพจากเศษอาหาร ผลไม้ มลู
สัตว์ การใช้พลงั งานทดแทนแทนเพื่อการเกษตร เชน่ โซล่าเซลล์สูบน้ำ การใช้โรงอบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์ใน
การอบแห้งแปรรูป เพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ การใช้ประโยชน์จากไม้ แกลบในพื้นที่สวนไร่นามาผลติ เป็นเชื้อเพลงิ
เช่น ถา่ นไม้ ผลติ น้ำส้มควนั ไม้ ถา่ นชีวภาพ ลดสารเคมี ฟื้นฟบู ำรงุ ดนิ การใชฟ้ ืนจากการตัดแต่งกิ่งไม้บริเวณที่
พกั อาศยั มาใช้รว่ มกบั เตาชวี มวล เตาเศรษฐกจิ ประยุกต์ เพ่อื ใหค้ วามรอ้ น หงุ ตม้ ใช้พลงั งานทดแทนเพ่ือลดการ
ใชแ้ กส๊ หุงตม้ (LPG) การเพ่มิ พน้ื ทส่ี ีเขยี ว ปลกู ไม้โตเรว็ พชื พลงั งาน เพือ่ นำกลับมาเปน็ พลงั งานหมุนเวยี น
การสาธติ การใช้ถงั หมกั แก๊สชวี ภาพ การใช้แผงโซลา่ เซลล์
กับเคร่ืองสูบนำ้
๕
ตู้อบพลังงานแสงอาทติ ย์
๖
๓. นำเทคโนโลยีพืน้ บา้ นมาพฒั นาองคค์ วามรู้
ภูมิปัญญาชาวบ้านและเทคโนโลยีท้องถ่ิน เป็นองค์ความรู้ท่ีได้รับการส่ังสม ถ่ายทอดและ
พัฒนามาจากประสบการณ์ ความรู้ ความสามารถของชาวบ้านจากอดีตกาลมาจนถึงปัจจุบัน โดยอาศัยศักยภาพ
ที่มอี ยู่ในตนเอง และในธรรมชาติมาก่อให้เกิดประโยชน์ในการดำรงชีวติ ในแนวทางท่ีสอดคล้องกับธรรมชาติ และวิถี
ชีวิตของชาวบ้าน วิถีชาวบ้านของตำบลมาบไผ่ อำเภอบ้านบึง จังหวัดชลบุรี ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพ
เกษตรกรรม การหุงต้มส่วนใหญ่จะใช้ถ่านเป็นเชื้อเพลิง นายการุณ เจริญธนวุฒิ ได้มีแนวคิดสร้าง เตา
หลุมผีในรูปแบบใหม่มีควันน้อยแตป่ ระสทิ ธิภาพของถา่ นท่ไี ดไ้ ม่แตกตา่ งจากถา่ นทวั่ ไปนัก
เตาหลุมผีหรือเตาหลุมหรือเตาผีเป็นเตาเผาถา่ นที่มีมาแต่คร้ังโบราณและปัจจุบันยังคงมีการ เผาถ่าน
ด้วยวิธีน้ีกันอย่างแพร่หลายในทั่วทุกภาคของประเทศ ท้ังน้ีเน่ืองจากเป็นเตาเผาถ่านที่ สามารถสร้างข้ึนเอง
ได้ง่ายและวิธีในการเผาถ่านตลอดจนการคัดเลือกไม้ที่นํามาผลิตถ่าน ไม่ค่อย พิถีพิถันนัก และเตาหลุมผี
โดยทวั่ ไปจะให้ผลผลิตถ่านประมาณ ๑๐ – ๑๕ % โดยที่เตาหลุมผีจะแตกต่างกันไปตามรูปร่างลักษณะ
และวัสดุที่นำมาใช้คลุมเตาเผาถ่าน เช่น เตา ดินกลบ,เตาแกลบกลบ,เตาขี้เลื่อยกลบ เป็นต้น การพัฒนา
ดัดแปลงกรรมวิธีการสร้างเตาและกระบวนการผลิตถ่านให้มีความทันสมัย สามารถผลิต ถ่านที่มีคุณภาพดี
โดยใช้วิธีการเผาทางอ้อมแทนการเผาทางตรง เช่นเดียวกับเตาอิฐก่อและเตาดิน เหนียวก่อ ทำให้ผลผลิต
ถ่านและคุณภาพของถ่านที่ได้ มีคุณภาพดีทัดเทียมกับถ่านที่ได้จากเตาอิฐ ก่อและเตาดินเหนียวก่อ
วิธีการสร้างเตาหลุมผีนายการุณ เจริญธนวุฒิ ใช้เป็นเตาหลุมผีรูปแบบที่ทำได้โดยการขุดดินให้ มีขนาด
กว้าง x ยาว x ลึก = ๒ x ๓ x ๐.๕ เมตร ตัวเตา ใช้อิฐมอญ ทรายละเอียด และดินเหนียวก่อขึ้นให้เป็น
รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า และช่องสำหรับจุดไฟ ๑ ช่อง (ซึ่งเตาหลุมผีนี้สามารถสร้างให้มีขนาดใหญ่สำหรับการ ผลิต
เชิงพาณิชย์ได้ แต่เตาที่สร้างขึ้นควรมีความสูงหรือความลึกไม่เกิน ๑/๓ ของความกว้างของ เตาเผาถ่าน ทั้งนี้
เนื่องจากเตาเผาถ่านที่สูงจะให้คุณภาพถ่านที่มีความแตกต่างกันมาก) ก่อนการเผา ถ่านควรมีการอุ่นเตา
โดยใช้ไฟอ่อนๆ รมเตา ๕ – ๘ ช่ัวโมง ก่อนการเผาถ่านคร้ังแรกเพื่อใหเ้ ตาเผา ถา่ นมีอายุการใช้งานท่ียาวนาน
ขึ้น วิธีการเผาเริ่มจากการเรียงไม้เผาถ่าน โดยมีการเรียงไม้หนนุ พื้นเตา เพื่อให้อากาศร้อน ไหลเวียนได้ดี เม่ือ
เรียงไม้สำหรับผลิตถ่านเต็มเตาแล้ว จึงใช้สังกะสีหรือแผ่นเหล็กปิดทับ (หากเตามี ขนาดใหญ่ควรมีเหล็กเส้น
พาดกลางเพื่อกันไม่ให้แผ่นสังกะสีหรือแผ่นเหล็กอ่อนตัว) จากนั้นใช้ดิน เหนียวผสมทรายละเอียดกับน้ำ ยา
ตามรอยต่อของแผ่นสังกะสีกับตัวเตาให้สนิทและใช้แกลบ, ขี้เลื่อยหรือดินปกคลุมอีกชั้นหนึ่งเพื่อช่วยใน
การรักษาอุณหภูมิในระหว่างการเผาถา่ นให้คงท่ี ใส่ไมฟ้ นื เปน็ เชือ้ ไฟประมาณ ๓ – ๕ กโิ ลกรมั ทช่ี ่องจุดไฟและจุดไฟ
ทช่ี อ่ งจดุ ไฟ เพอ่ื ให้ความรอ้ น ไปไล่ความชื้นในเนือ้ ไมแ้ ละสารแทรกตา่ ง ๆ ในเนอ้ื ไม้ แลว้ จงึ ปดิ ชอ่ งจุดไฟ
กระบวนการพัฒนาองคค์ วามรู้
ภมู ิปัญญาการทำเตาเผาถา่ น มที มี่ า ๒ ลักษณะ คอื
๑) ภูมิปัญญาดั้งเดิม ซึ่งเป็นความรู้จากบรรพบุรุษทีส่ อดคล้องกับวิถีการดำรงชีวิตและฐานทรัพยากร
ทอ้ งถิน่ ท่มี ี จะใชว้ ถิ ีการเผาถ่านที่เรียบงา่ ยไมค่ อ่ ยยงุ่ ยากมากนัก
๗
๒) ความรู้ใหม่ที่ผสมผสานระหว่างภูมิปัญญาดั้งเดิมกับวิทยาการสมัยใหม่ที่ได้รับการส่งเสริม
จากหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชน นายการุณ เจริญธนวุฒิ ได้เรียนรู้จากการไปศึกษาดูงาน การลงมือปฏิบัติจริง
หรือการลองผดิ ลองถูกด้วยตนเอง การเรียนรู้จากแหล่งต่าง ๆ การอบรมเชิงปฏิบัติการ และทำการบันทึก
องค์ความรู้ไว้เพื่อนำแนวทางนั้นมาพัฒนาองค์ความรู้ใหม่ ๆ โดยนายการุณ เจริญธนวุฒิ จะเน้น
เอกลักษณ์ของชุมชน ท้ังนี้เพ่ือนำไปสู่การยกระดบั องค์ความรู้ชุมชนและผลิตภัณฑ์ของชุมชนใหเ้ กิดความยั่งยืน
และกระทบกับส่ิงแวดล้อมให้มากที่สดุ เท่าท่จี ะทำได้
ขน้ั ตอนการทำหลมุ ผี ๒
๑
การสาธติ การขุดหลมุ เตาผใี ห้กบั ชาวบา้ น การเรียงไม้หนนุ พนื้ เตา
ในตำบลมาบไผ่ อำเภอบ้านบึง จงั หวัดชลบรุ ี เพอ่ื ทำให้อากาศร้อนหมนุ เวยี นได้ดี
๓ ๔
เมอ่ื เผาถ่านได้ท่แี ล้ว
เม่อื เผาถ่านเสร็จแล้ว
นำสงั กะสมี าปิดแลว้ ใช้ดนิ กลบด้านขา้ ง จะได้ถา่ นท่ีพร้อมใชง้ าน
๘
๔. นำเทคโนโลยีทท่ี ันสมัยมาพัฒนาองคค์ วามรู้
นายการณุ เจรญิ ธนวฒุ ิ มีการศึกษาหาความรูใ้ ห้กบั ตนเองอย่างสม่ำเสมอ ด้วยการศึกษาค้นควา้ ใน
เรื่องทฤษฎีใหม่และดูงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริหลายแห่ง ยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพียงในการดำเนินชีวิตและมีการศึกษาหาความรู้ให้กับตนเองอย่างสม่ำเสมอ เรียนรู้ศึกษาในด้านต่าง ๆ
โดยคิดค้นเทคโนโลยีพื้นบ้าน และนำเทคโนโลยีที่ทันสมัยมาพัฒนากิจกรรมในการทำการเกษตรและ
ประยกุ ตใ์ ช้ตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียงให้เห็นเปน็ รปู ธรรมอยา่ งหลากหลาย เชน่ การอบรมในด้าน
การใช้เทคโนโลยี ผ่านทาง Youtube, Facebook
นายการุณ เจริญธนวุฒิ เป็นผู้นำชุมชนที่มีการศึกษาหาความรู้ให้กับตนเองอย่างสม่ำเสมอ เรียนรู้
ศึกษาในด้านต่าง ๆ และนำความรู้ที่ได้ศึกษามาพัฒนาตำบลมาบไผ่ จนประสบความสำเร็จในการดำเนินงาน
การบริหารจดั การและพฒั นาต่อยอดเพิม่ เติมความรู้อยู่ตลอดเวลา
๙
นำความรูท้ ไ่ี ด้จากการหาความร้มู าพฒั นา
ตอ่ ยอดองค์ความรู้และนำไปเผยแพร่ตอ่
๑๐
๕. นำองค์ความรู้ไปใช้ในการปฏิบัติจรงิ และเกิดเป็นรปู ธรรม
นายการุณ เจริญธนวุฒิ เป็นผู้ที่มีความรู้ด้านเกษตรเศรษฐกิจพอเพียง และการใช้พลังงานทางเลือก
เน้นความพอเพียง ทำแต่พอประมาณ พึ่งพาตนเอง ใช้เหตุผลในการดำเนินชีวติ และการประกอบอาชีพ ด้วย
การศึกษาค้นคว้าในเรื่องทฤษฎีใหม่และศึกษาดูงาน และมีการศึกษาหาความรู้ให้กับตนเองอย่างสม่ำเสมอ
เรยี นรูศ้ ึกษาในดา้ นต่างๆ โดยคดิ ค้นเทคโนโลยพี นื้ บา้ น และนำเทคโนโลยที ่ีทนั สมัยมาพฒั นากจิ กรรมในการทำ
การเกษตรและประยุกต์ใช้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงให้เห็นเป็นรูปธรรมอย่างหลากหลาย เช่น
การใช้พลังงานแสงอาทิตย์ การใช้เตาชีวมวล การใช้ถังหมักแก๊สชีวภาพ เป็นแบบอย่างที่ดีในการดำเนินชีวิต
จนได้รับโล่จนได้รับรางวัล “สุดยอดคนพลังงาน” ระดับจังหวัด สาขาอาสาสมัครพลังงานชุมชนยอดเยี่ยม
ประจำปี ๒๕๖๓ สามารถเป็นแบบอย่างในการปฏบิ ัติแก่ชุมชนและเกษตรกรโดยท่ัวไป เนื่องจากเห็นผลลัพธ์
เป็นที่ประจักษ์ว่าการดำเนินชีวิตตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสามารถไปปฏิบัติใช้ได้จริง ทำให้
เกษตรกรเกดิ การยอมรับและหนั มาปฏบิ ตั ิตาม
๑๑
การทำถังเก็บแก๊สชีวภาพ นายการุณ เจริญธนวุฒิ ได้พัฒนา ถังเก็บก๊าซชีวภาพจากเศษ
อาหารหรือมูลสัตว์ใช้ในครัวเรือนซ่ึงจากการผ่านการอบรมจากกระทรวงพลังงานในเรื่องพลังงานทดแทน
และเล็งเห็นถึงประโยชน์ของก๊าซชีวภาพ ด้านสิ่งแวดล้อม ในด้านลดปัญหาของกลิ่นและก๊าซพิษ ลดปัญหา
การเกิดโรค ไม่เป็นแหล่งเพาะพันธุ์เชื้อโรค ลดการปล่อยก๊าซมีเทนสู่บรรยากาศ ลดปัญหาต่อคุณภาพน้ำใน
แหล่งน้ำธรรมชาติ อีกทั้งน้ำที่ผ่านการบำบัดจากระบบ สามารถนำไปใช้เป็นปุ๋ยน้ำ และกากตะกอนที่ผ่านการ
ย่อยสลาย สามารถนำไปทำปุ๋ยอัดเม็ด เพ่อื ปรบั ปรุงคุณภาพดนิ ให้ดีขึ้นได้ จึงมีแนวคิดพัฒนาระบบการทำถังก๊าซ
ชวี ภาพข้ึน
ขั้นตอนการผลติ แก๊สชีวภาพ
วิธีการผลิตแก๊สชีวภาพสำหรับครัวเรือน นี่จะกล่าวถึงต่อไปนี้หมายถึงการนำเศษอาหารหรืออินทรีย์สาร
และพวกมลู สตั ว์ ที่เปน็ ของท้งิ จากครัวเรือน ไม่ไดน้ บั รวมเอาพวกปศุสัตวเ์ พราะนน่ั มันขนาดใหญ่ อย่างไรก็ตาม
ในหลกั การการเกิดแกส๊ ธรรมชาติก็ย่อมเป็นหลักการเดียวกัน ดังนัน้ มาดหู ลักการเบ้ืองต้นเสียก่อน แก๊สชีวภาพ
เกิดขึ้นได้ต้องอาศัยกระบวนการย่อยสลายของสารอินทรีย์ในสภาวะไร้ออกซิเจน โดยกระบวนการย่อยสลาย
อนิ ทรยี ส์ ารมดี ้วยกัน ๒ ข้ันตอน คอื
ขั้นที่ ๑ การสลายสารโมเลกุลใหญ่ (hydrolysis) ในขยะหรือเศษอาหาร อินทรีย์สารต่าง ๆ
จะประกอบไปด้วยสารที่มีโมเลกุลขนาดโมเลกุลใหญ่ เช่น โปรตีน คาร์โบไฮเดรท และไขมัน จะถูกย่อยสลาย
โดยเอนไซม์ทำใหแ้ ตกตัวมขี นาดโมเลกุลเล็กลงเสียกอ่ น
ขั้นที่ ๒ การผลิตกรดอินทรีย์ (acidogenesis) เมื่อสารอินทรีย์ถูกเปลี่ยนให้มีโมเลกุลเล็กลง
จากข้นั ตอนท่ี ๑ แล้ว ตอ่ มาก็จะถูกเปล่ียนไปเป็นกรดอินทรีย์ทีร่ ะเหยง่าย (Volatile acid) และสารอื่น ๆ โดยจุล
๑๒
ลินทรีย์พวกที่สร้างกรด (acid former) กรดที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่ คือ กรดอะซีติค (Acetic acid) และกรดโพรพิโอนิค
(Propionic acid)
ขั้นที่ ๓ การผลิตแก๊สมีเธน (methanogenesis) จากกรดอินทรีย์ระเหยง่ายในขั้นตอนที่ ๒
จะถูกย่อยสลายโดยจุลลินทีย์พวกที่สร้างแก๊ส และทำให้เกิดเป็น แก๊สมีเทน (CH๔) และคาร์บอนไดออกไซด์
(CO๒) เป็นส่วนใหญ่ อาจจะมีแก๊สไฮโดรเจนซัลไฟด์ (H๒S) ไนโตรเจน (N๒) และไฮโดรเจน (H๒) และไอน้ำ
ผสมอยู่ด้วย ซ่ึงทงั้ หมดรวมกนั เรยี กว่า “แก๊สชีวภาพ” หรอื “BIOGAS”
สภาวะหรือปัจจัยทมี่ ผี ลต่อการผลิตแกส๊ ชีวภาพ
๑.อุณหภูมิ ที่ทำให้เกิดการเจริญเติบโตของแบคทีเรียหรือจุลลินทรีย์ได้ดีนั้นมีช่วงที่กว้างมากต้ังแต่
๔ – ๖๐ องศาเซลเซียส แต่การยอ่ ยสลายและเกดิ แกส๊ ได้มากจะเกิดในชว่ ง ๓๕-๕๕ องศาเซนเซียส
๒.ความเป็นกรด-ด่าง (pH) ที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของจุลลินทรีย์ที่จำเป็นอยู่ในช่วง
๖.๕-๗.๕ ถา้ ต่ำกว่า ๕ จะเปน็ อันตรายต่อจลุ ลินทรียท์ ี่สรา้ งมีเธน
๓.อลั คาลนิ ิตี้ (Alkalinity) หมายถึงความสามารถในการรักษาระดับความเปน็ กรด-ด่าง ถ้าค่าอัลคาลินิตี้ต้่า
จะมีแนวโน้มเป็นกรดได้งา่ ย ค่าอัลคาลินิตี้ทีเ่ หมาะสมตอ่ ระบบหมักมีค่าประมาณ ๑,๐๐๐-๕,๐๐๐ มิลลิกรัม/
ลิตรในรูปของแคลเซียมคาร์บอเนต (CaCO๓)
๔.กรดอินทรีย์ระเหยง่าย (Volatile Acid) ซึ่งถูกสร้างขึ้นมาในกระบวนการย่อยสลายขั้นที่ ๒ และ
จะถูกนำไปใช้โดยแบคทีเรียพวกสร้างแกส๊ มีเทน แต่ถ้าใช้ไม่ทนั จะเกดิ การสะสมของกรดส่งผลให้ค่า pH ลดลง
ทำให้เกิดอันตรายต่อแบคทีเรีย โดยทั่วไปปริมาณกรดอินทรีย์ระเหยง่ายในถังหมักไม่ควรเกิน ๒,๐๐๐
มลิ ลิกรมั /ลติ ร แตอ่ าจทนได้ถงึ ๕,๐๐๐ มิลลกิ รมั /ลิตร ดังนั้นอัตราการใสเ่ ศษอาหารและสารอนิ ทรีย์ในถังหมัก
จะต้องให้เกดิ สมดลุ ย์
๕.สารอาหาร (Nutrients) ไนโตรเจนและฟอสฟอรัสเป็นธาตุอาหารที่สำคัญตอ่ การเจริญเตบิ โตของ
จุลลินทรีย์ ซึ่งอัตราส่วนที่เหมาะสมที่ทำให้ผลิตแก๊สได้ดีควรอยู่ที่ COD:N:P เท่ากับ ๑๐๐:๒.๒:๐.๔ หรือ
BOD:N:P เทา่ กับ ๑๐๐:๑.๑:๐.๒
๖.สารยับยั้งและสารพิษ (Inhibiting and Toxic Substances) เช่น กรดไขมันระเหยได้ ไฮโดรเจน
หรือแอมโมเนยี สามารถทำใหข้ บวนการ ยอ่ ยสลาย ในสภาพไรอ้ อกซเิ จนหยุดชะงักได้
๗.และอน่ื ๆ เช่น ชนดิ ของอินทรีย์สาร เทคโนโลยีหรอื ลักษณะของถังหมักแก๊ส เป็นตน้
พลังงานของแก๊สชีวภาพที่ ๑ ลูกบาศก์เมตรเมื่อเทียบกับพลังงานอื่นๆ แก๊สธรรมชาติปริมาตร
หนึ่งลูกบาศก์เมตรให้พลังงาน ๒๑ เมกกะจูลหรือเทียบเท่าแก๊สหุงต้ม ๐.๔๖ กิโลกรัม หรือเทียบเป็นไฟฟ้า
ได้ ๑๒ กิโลวัตต์ตอ่ ชวั่ โมง (หน่วย)
๑๓
การผลิตแกส๊ ชีวภาพมาใชใ้ นครัวเรอื น
การผลิตแก๊สชีวภาพสำหรับเอาไว้ใช้ในครัวเรือน เป็นการกำจัดขยะอินทรีย์และได้ผลพลอยได้เป็น
แก๊สสำหรับหุงต้ม ซึ่งเป็นคนละแบบกับแก๊สชีวภาพจากการทำปศุสัตว์แต่ก็อาศัยหลักการเดียวกันเพียงแต่
วตั ถดุ บิ คนละประเภท การทำแกส๊ ชวี ภาพเอาไวใ้ ช้เองในครวั เรือนก็มีหลากหลายแบบ
การผลิตแก๊สชีวภาพแบบถัง ๒๐๐ ลติ ร
วสั ดอุ ุปกรณ์
๑. ถงั พลาสตกิ ปิดฝาขนาด ๒๐๐ ลิตร ๒ ใบ
๒. ถังพลาสติกเปิดฝาขนาด ๑๒๐ ลติ ร ๑ ใบ
๓. ท่อ PVC ขนาด ๓ นิว้ ยาว ๑.๕ เมตร ๑ ทอ่ น
๔. ทอ่ PVC ขนาด ๑ นว้ิ ยาว ๒ เมตร ๑ ทอ่ น
๕. ทอ่ PVC ขนาด ๔ หุน ยาว ๒ เมตร ๑ ทอ่ น
๖. สายยางสง่ แกส๊ ยาว ๓ เมตร ๑ เสน้
๗. วาลว์ เปดิ -ปิดแก๊สขนาด ๔ หุน ๒ อัน
๘. ขอ้ ต่อสามทาง ๑ น้ิว ๒ อนั
๙. ขอ้ ตอ่ สามทาง ๔ หนุ เกลียวใน ๑ อนั
๑๐. ข้อตอ่ ตรง ๔ หุน เกลียวนอก ๕ อัน
๑๑. ข้อต่อตรง ๔ หนุ เกลยี วใน ๒ อัน
๑๒. ข้องอ ๔ หุน เกลียวใน ๑ อัน
๑๓. ขอ้ ต่อตรง ๑ นวิ้ เกลยี วใน ๑ อนั
๑๔. ข้อต่อตรง ๑ นิ้ว เกลยี วนอก ๑ อัน
๑๕. หัวกันลืน่ (หางปลา) ๔ หนุ ๓ อัน
๑๖. ที่รดั สายยาง ๓ อัน
๑๗. ฝาครอบ ๑ น้ิว ๒ อนั ๑๘. กาวซเี มนต์ (หลอดค่)ู ๑ ชดุ
๑๙. กาวตอ่ ทอ่ , เทปพนั เกลียว
๒๐. เชอื กสาหรบั ตดิ ตง้ั อุปกรณ์ ๓ เมตร
๒๑. มลู สัตว์ (ข้ีววั หรือข้ีหมู) ๕๐ กิโลกรมั
๒๒. ชดุ กวนอินทรยี ส์ าร (ทำตามแบบ)
อุปกรณส์ ามารถดัดแปลงทำตามแบบไดเ้ ลย แลว้ แตท่ กั ษะทางช่างและอปุ กรณท์ ี่มีขายใกล้บา้ น
วธิ ปี ระกอบถงั หมักแกส๊
๑. นำถงั ใบทีป่ ิดฝาเจาะรขู นาดเทา่ กับเกลียวนอก ๔ หนุ บริเวณทเี่ รยี บบนฝาถงั เพ่อื ใสท่ อ่ นำแก๊ส
๒. เจาะรูบริเวณที่เรียบบนฝาถัง ขนาดเท่ากับท่อ พีวีซี ขนาด ๓ นิ้ว เพื่อใส่ท่อเติมน้ำและเศษอาหาร
หรือมลู สตั ว์
๑๔
๓. ประกอบชดุ กวนอนิ ทรียส์ าร
๓. เจาะรูข้างถังขนาดเท่าเกลียวนอกของข้อต่อตรงขนาด ๑ นิ้ว บริเวณข้างถังสูงจากก้นถังประมาณ
๓ นว้ิ ใส่ท่อปล่อยกากและน้ำท้ิง
๔. ประกอบสว่ นทอ่ น้ำล้น โดยตวั บนต้องสงู ¾ ของตวั ถัง
๕. ตดิ ตั้งวาวลเ์ ปดิ ปิด ทากาว ตรวจสอบการรั่วซมึ
วธิ ปี ระกอบถังเก็บแก๊ส
๑. เจาะรูท่ีก้นถังขนาด ๑๒๐ ลิตร ๒ รู ขนาดเท่าข้องอเกลียวนอก ๔ หุน รูหน่ึงสำหรับรับแก๊สจากถังหมัก
อกี รหู นงึ่ ใชเ้ ปน็ ทอ่ สง่ แกส๊ เพื่อนำไปใช้ บางคนใชส้ ามทางก็เจาะรูเดียว หลงั จากนัน้ ใสว่ าล์วปดิ – เปิด
๒. ต่อสายยางท่ปี ลายหวั ต่อท้ังสองดา้ น
๑๕
๓. ทดสอบดูการร่ัวซมึ ทั้งระบบตอ้ งไม่มีการรว่ั ซึม
การหมักแก๊สชีวภาพ
๑. นำมลู สัตวแ์ ห้งหรือเปยี กผสมกับนำ้ แล้วเทใส่ลงไปในถังหมักปริมาตร ๒๕% ของตัวถัง แล้วก็กวน
ดว้ ยเครอื่ งกวนอินทรยี ส์ าร หรอื ใชท้ อ่ พีวซี หี รือไม้กระท้งุ ใหม้ ลู สตั วก์ ระจายตวั ให้ท่วั ถัง
๒. ทำการหมักมูลสัตว์ที่เป็นวัตถุดิบตั้งต้นในถังประมาณ ๑๐-๑๕ วัน หลังจากนั้นเติมน้ำลงไปในถัง
ระดับ ๗๕% ของถังซึ่งจะอยู่ที่ระดับน้ำล้นของถัง แล้วจึงสามารถเติมเศษอาหารหรือมูลสัตว์เพื่อทาการผลิต
แก๊สต่อไปได้ ในระยะแรกเติมวัตถุดิบแต่น้อยทุกวันท่ีมีการใช้แก๊สประมาณ ๑ – ๒ กิโลกรัม แต่ไม่ควรเกิน
๔ กิโลกรัมต่อวัน เมื่อใช้ไปนาน ๆ สามารถเติมได้มากขึ้นแต่ไม่เกิน ๑๐ กิโลกรัม เมื่อเติมลงช่องใส่สารอินทรีย์
แล้วกวนด้วยเครื่องกวนอินทรีย์สาร ใครไมท่ ำก็ใชท้ ่อพวี ีซีหรือไม้กระทุ้งให้อินทรีย์สาร (เศษอาหาร) กระจายตัว
ใหท้ ว่ั ถัง กระบวนการยอ่ ยเพื่อผลติ แกส๊ จะใช้เวลาประมาณ ๒๔ ช่ัวโมง
๓. เมื่อเกิดแก๊สขึ้นชุดถังเก็บแก๊สที่คว่ำอยู่จะเริ่มลอย แก๊สที่เกิดมาชุดแรกจะจุดไฟติดยากเพราะมี
ปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์มากให้ทำการปล่อยทิ้งก่อน เม่อื หมักจนเกดิ แกส๊ ถงั ที่ ๒ จงึ สามารถจดุ ไฟใชง้ านได้
๔. เตาแกส๊ ทใ่ี ช้ควรขยายนมหนใู หก้ ว้างกว่าเดมิ เนือ่ งจากแก๊สชีวภาพที่ผลิตด้วยวธิ ีนี้จะมแี รงดันตำ่
การดูแลรักษา
๑. เมื่อใช้งานจนถึงช่วง ๗ เดือน ถึง ๑ ปี ให้ทำการปล่อยกากออกทางช่องระบาย ซึ่งสามารถสังเกต
ไดจ้ ากเมื่อเติมแลว้ ไม่ค่อยล้นแสดงว่ามเี ศษไปตกตะกอนอุดตัน หรอื ดูได้จากอัตราการเกิดแก๊สน้อยลงแสดงว่า
มกี ารอุดตันเชน่ เดียวกัน
๑๖
๒. ไม่ควรใส่เศษอาหารเปรี้ยวในถังเพราะจะทาให้แบคทีเรียไม่ทำงานเนื่องจากค่าความเป็นกรดด่าง
ไมเ่ หมาะสม เมื่อมคี ่ากรดในถังเกนิ ไปจะสังเกตไดจ้ ากเกิดแก๊สนอ้ ย
๓. พยายามอย่าให้ถังกระทบกระเทือนมากเพราะกาวจะกะเทาะออกได้จนเกิดการรั่วเม่ือเกิดแก๊ส
ทำการตรวจสอบรอยรว่ั และสามารถใช้กาวทาซอ่ มได้
การทำถังหมักแก๊สซึ่งได้มาจากเศษอาหาร เศษผลไม้ ที่เหลือแล้วทิ้งไปโดยเปล่าประโยชน์ หรือมูล
สัตว์ที่ทิ้งไว้ก็จะมีกลิ่นรบกวนทั้งตัวเองและชาวบ้านรอบข้าง นำมาหมักในถังเพื่อให้ได้ก๊าซชีวภาพนำมาใช้หุง
ตม้ ได้ ทำให้ประหยัดทรัพยากรทางธรรมชาติ เพราะกา๊ ซท่ีไดจ้ ะมีขน้ึ ทุกวัน ยิง่ เตมิ เศษอาหาร เศษผลไม้ทุกวัน
ยิ่งทำให้ก๊าซชีวภาพเพิ่มมากขึ้น และน้ำหมักที่ได้สามารถนำไปใช้ผสมรดน้ำต้นไม้ให้เจริญงอกงามได้อีกด้วย
หลังจากประสบความสำเร็จในการทำถังหมักแก๊สชีวภาพนายการุณ เจริญธนวุฒิ ได้นำความรไู้ ปเผยแพร่
ให้กับประชาชนตำบลมาบไผ่และตำบลใกล้เคยี ง
สาธิตการใช้ถงั หมักก๊าซชีวภาพ การหมักในถัง สาธติ การใช้นำ้ หมกั ที่ได้จากการหมกั กา๊ ซชีวมวล
หมกั และการต่อสายก๊าซไปยังถงั เกบ็ ก๊าซ ใหก้ บั ผทู้ ่ีเข้าการอบรม
ภาพการนำถังหมักก๊าซชีวภาพ ไปใช้จริงใน
ชีวิตประจำวัน ซึ่งนายการุณ เจริญธนวุฒิได้ไป
อบรมจากกระทรวงพลังงานมาประดิษฐ์ด้วย
ตัวเองเพื่อให้เกิดชิ้นงานที่เป็นรูปธรรม นำไปใช้
ได้จริง และเป็นตัวอย่างให้กับผู้ที่สนใจสามารถ
นำไปเรียนรู้ เพ่ิมเตมิ ตอ่ ยอดได้
๑๗
ดา้ นที่ ๒ การถา่ ยทอดความรูใ้ หแ้ กช่ มุ ชน/สงั คม
นายการุณ เจริญธนวุฒิ ได้ทำการถ่ายทอดประสบการณ์และวธิ ีการทำการเกษตรโดยการใช้พลังงาน
ทางเลือกตามแนวของการพึง่ พาตนเองตามที่ได้ทำการศึกษาและคิดค้น โดยการเรียนรู้ในพื้นที่ของตนเองและ
ชุมชนเพื่อเป็นวทิ ยากรในการถา่ ยทอดองค์ความรู้ในการทำการเกษตรตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง
ในด้านการใช้พลังงานทางเลือกให้กับเกษตรกร นักเรียน นักศึกษา เป็นอาสาสมัครให้กับส่วนราชการต่าง ๆ
ช่วยถ่ายทอดความรู้โดยไม่หวังผลตอบแทน มีการรวมกลุ่มและสร้างเครือข่ายเชื่อมโยงระหว่างชุมชนทั้งใน
จังหวดั และระหวา่ งจงั หวดั เพือ่ ชว่ ยเหลือในการดำเนินกิจกรรมทางการเกษตร และยงั มกี ารเผยแพร่ผลงานผ่าน
สอื่ ต่าง ๆ อกี จำนวนมาก
๑๘
๑.ถ่ายทอดองคค์ วามรู้ หรือเป็นแหลง่ เรียนรู้ใหก้ บั นักศึกษา กศน.
นายการุณ เจริญธนวุฒิ ได้ทำการถ่ายทอดประสบการณ์และวิธีการทำการเกษตรโดยการใช้พลังงาน
ทางเลือกตามแนวของการพึ่งพาตนเองตามที่ได้ทำการศึกษาและคิดคน้ โดยการเรียนรูใ้ นพ้ืนที่ของตนเองและ
ชุมชนเพื่อเป็นวิทยากรในการถ่ายทอดองค์ความรู้ในการทำการเกษตรตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง
ในด้านการใช้พลังงานทางเลือกให้กับนักศึกษา กศน.อำเภอบ้านบึง และนักศึกษา กศน.อำเภอใกล้เคียงเพ่ือ
สร้างองคค์ วามรใู้ หเ้ กิดขึ้นกับนกั ศึกษา กศน.
๑๙
๒.เผยแพรอ่ งค์ความรู้อย่างน้อย ๑ ครัง้ /เดือน
นายการุณ เจริญธนวุฒิ ได้พยายามพัฒนาตนเองตลอดเวลา และเป็นวิทยากรให้ความรู้ให้กับ
ชาวบ้านตำบลมาบไผ่ และตำบลใกล้เคียง ในช่วงสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา
๒๐๑๙ (Covid-๑๙) ทำให้การถ่ายทอดองค์ความรู้ให้แก่ชุมชนและสังคมเป็นไปด้วยความยากลำบาก แต่เม่ือ
สถานการณ์ผ่อนคลายลงจึงเร่ิมเผยแพร่องค์ความรใู้ ห้กบั ชุมชนอกี ครั้งโดยเฉลยี่ ๑ คร้งั /เดอื น
โครงการพลงั งานทางเลือก วันท่ี ๒๘ มีนาคม ๒๕๖๕
ณ กศน.ตำบลบ้านบงึ
สาธิตการใช้พลงั งานทางเลือกให้กบั นักเรยี นโรงเรียนบา้ น
เกาะไมแ้ หลม วันที่ ๑๗ พฤษภาคม ๒๕๖๕ ณ โรงเรยี น
บา้ นเกาะไม้แหลม ต.มาบไผ่ อ.บ้านบึง จ.ชลบุรี
๒๐
เผยแพร่ความรู้ให้กบั นกั เรียนโรงเรียนมาบไผ่ วันที่
๑๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๕ ณ โรงเรยี นมาบไผ่ ต.มาบไผ่
อ.บา้ นบงึ จ.ชลบรุ ี
โครงการการใช้พลังงานสะอาดในยุคไทยแลนด์ ๔.๐
นักศึกษา กศน. วนั ที่ ๒๓ มกราคม ๒๕๖๕
ณ กศน.ตำบลคลองก่วิ
อบรมการใช้พลังงานทางเลอื กใหก้ ับชุมชนมาบไผ่ วันท่ี ๓
และ ๘ สงิ หาคม ๒๕๖๕ ณ ศาลาประชาคม และในหมบู่ า้ น
ในตำบลมาบไผ่
๒๑
๓.ได้รับเชญิ เป็นวทิ ยากรถา่ ยทอดองค์ความรู้ ไมน่ ้อยกวา่ ๕ ครั้ง/ตอ่ ปี
นายการณุ ไดร้ ับเชิญเปน็ วิทยากรถา่ ยทอดองค์ความรู้ โดยในปี พ.ศ. ๒๕๖๕ ได้รบั เชญิ ใหเ้ ป็นวิทยากร
ถ่ายทอดองค์ความรู้ จำนวน ๗ ครงั้ โดยมรี ายละเอยี ดดังตอ่ ไปน้ี
ท่ี วัน เดือน ปี ชือ่ โครงการ สถานทจ่ี ดั กจิ กรรม
๑ ๒๓ มกราคม ๒๕๖๕ โครงการการใช้พลังงานสะอาดในยคุ ไทยแลนด์ กศน.ตำบลคลองกิว่
๔.๐ นักศกึ ษา กศน.
๒ ๑๔ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๖๕ โครงการอบรมใช้เตาเผาถ่านแบบถัง ๒๐๐ ลิตร กลมุ่ วสิ าหกิจชมุ ชน
เมืองพัทยา
๓ ๑๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๕ สาธิตการใช้พลงั งานทางเลือกใหก้ ับนกั เรียน โรงเรยี นบม้ าบไผ่
โรงเรยี นมาบไผ่
๓ ๒๘ มีนาคม ๒๕๖๕ โครงการพลงั งานทางเลือก กศน.ตำบลบ้านบงึ
๔ ๑๗ พฤษภาคม ๒๕๖๕ สาธิตการใชพ้ ลงั งานทางเลือกใหก้ ับนักเรียน โรงเรยี นบา้ นเกาะไมแ้ หลม
โรงเรยี นบ้านเกาะไม้แหลม
๕ ๑๙ พฤษภาคม ๒๕๖๕ โครงการเรียนเกษตรทฤษฎีใหม่ของศาสตร์ สถานพินจิ และคุ้มครอง
พระราชา สู่ โคก หนอง นา โมเดล เด็กและเยาวชน
จังหวัดชลบุรี
๖ ๓ สิงหาคม ๒๕๖๕ อบรมการใชพ้ ลงั งานทางเลือกให้กบั ชุมชนมาบไผ่ ศาลาประชาคมหมูท่ ี่ ๔
ตำบลมาบไผ่
๗ ๘ สิงหาคม ๒๕๖๕ อบรมการใช้พลังงานทางเลือกใหก้ ับชมุ ชนมาบไผ่ ทท่ี ำการผู้ใหญ่บา้ น
หมู่ที่ ๓ ตำบลมาบไผ่
๒๒
๔.มจี ำนวนผู้รบั บรกิ ารเฉลี่ย ๓๐ คน/เดอื น
ปัจจุบันมีคณะที่เข้ามาศึกษาดูงาน หน่วยงานราชการ นักเรียน นักศึกษา และผู้คนที่สนใจติดต่อขอ
ความอนเุ คราะหเ์ ป็นวทิ ยากร โดยเฉล่ีย ๔๐ คน/เดอื น
๒๓
๕.วดั ความพึงพอใจของผู้รบั บรกิ าร
นายการุณ เจริญธนวุฒิ มีการวัดความพึงพอใจของผู้รับบริการผ่านทาง Google From โดยใช้ QR
Code เพื่อนำผลที่ได้ไปปรับปรุงแก้ไขตามความต้องการของผู้ใช้บริการมากที่สุดเท่าที่จะทำได้ หรือการ
รับข้อเสนอแนะ มาพฒั นารปู แบบนวัตกรรมใหม่ ๆ ใหม้ ีความหลากหลายมากยิ่งขึน้
ภาพแบบประเมนิ ความพงึ พอใจ
ของผเู้ ข้ารว่ มการอบรม โดยใช้ Google From
เพอื่ นำผลท่ีได้ไปปรบั ปรุงแก้ไขใหต้ รงตามความ
ต้องการของผู้ใชบ้ รกิ ารมากที่สดุ
ภาพ QR Code
แบบประเมนิ ความพงึ พอใจ ผู้เขา้ ร่วมการอบรม ซง่ึ
ผู้เข้าร่วมอบรมสามารถนำมอื ถอื มาสแกนแล้วทำ
แบบประเมนิ ความพึงพอใจได้ทันที
๒๔
๖.นำเทคโนโลยมี าใชใ้ นการถา่ ยทอดองค์ความรู้
นายการุณ เจริญธนวุฒิ มีการนำเทคโนโลยีมาใช้ในการถ่ายทอดองค์ความรู้ โดยถ่ายทอดความรู้ผ่าน
ระบบออนไลน์ facebook โดยใช้ชื่อผู้ใช้ การุณ เจริญธนวฒุ ิ https://www.facebook.com/gui.karun ซึ่งผู้
ที่สนใจสามารถไปติดตามการทำกิจกรรมว่าจะมีการอบรมหรือกิจกรรมการเผยแพร่ความรู้ที่ไหนบ้าง มีการ
เผยแพร่ความรูด้ ้านพลังงาน และดา้ นการเกษตร
ภาพ Facebook ของนายการณุ เจริญธนวฒุ ิ ซึง่ เป็นการนำเทคโนโลยี
มาใชใ้ นการถา่ ยทอดองคค์ วามรู้ โดยถา่ ยทอดความรู้ผา่ นระบบออนไลน์
ภาพการนำเทคโนโลยมี าใชใ้ นการ
ถ่ายทอดองคค์ วามรู้ โดยผ่านทางสอื่
ออนไลน์ Facebook เพื่อใหเ้ ขา้ ถงึ
ประชาชนทกุ คนทุกท่ี ทกุ เวลา
๒๕
๗.มีสื่อเพอื่ ใช้ในการเผยแพรอ่ งคค์ วามรู้
นายการุณ เจริญธนวุฒิ ได้มีการดำเนินการจัดทำกิจกรรมประชาสัมพันธ์การดำเนินงานของตนเอง
และชุมชนผ่านทางสื่อสังคมออนไลน์ต่าง ๆ เช่น FACEBOOK มาใช้ในการถ่ายทอดเผยแพร่องค์ความรู้ของ
ตนเองและชุมชน และใช้สื่อการสอนที่สามารถจับต้องได้ อาทิเช่น ถังแก๊สชีวภาพ แผง Solar Cell มาใช้ใน
การสาธิตข้อมูล และปฏิบัติให้เห็นระบบการใช้งานจรงิ จากการสาธิตและให้ผู้เพื่อใหผ้ ู้รับการถา่ ยทอดความรู้
เห็นภาพรวมทั้งหมดของเรื่องนั้น ๆ และเรียนรู้ไปทีละหัวเรื่องหรืออาจเป็นข้อความที่สำคัญ เพื่อให้ผู้รับการ
ถา่ ยทอดความรู้ได้รายละเอียดทถ่ี ูกต้องครบถว้ นเหมือนกนั ทุกคน โดยให้ผรู้ ับการถา่ ยทอดความรู้ปฏิบัติจริงจึง
ทำใหผ้ รู้ ับการถา่ ยทอดความร้สู ามารถเขา้ ใจเรื่องท่ีอธิบายไดง้ ่ายและรวดเรว็ ข้นึ
มีการใช้สือ่ การสอนท่ีสามารถเรียนรู้ได้จรงิ อยา่ งเชน่ แผง Solar Cell
๒๖
อุปกรณ์ต่อพว่ งทุกชนิดพรอ้ มใหใ้ ช้งานและเรียนรู้ในเรื่องของวงจรไฟฟ้า
สอ่ื การสอนทุกชนิดต้องให้ผ้เู รียนประกอบและเรยี นรู้ดว้ ยตวั เอง
๒๗
การช่วยเหลอื ซงึ่ กนั และกันจึงทำใหเ้ กิดทักษะในการเรียนรรู้ ่วมกัน
๒๘
ดา้ นท่ี ๓ การเปน็ แบบอยา่ งทด่ี ีของภูมิปัญญา/ปราชญช์ าวบ้าน
นายการุณ เจริญธนวุฒิ เป็นผู้นำชุมชนที่อาศัยความเชื่อมั่นศรัทธาจากชาวบ้านของการเป็นบุคคล
ต้นแบบในการดำเนินชีวิตและเป็นผู้ที่มีคุณธรรมและเสียสละต่อส่วนรวม เป็นผู้สร้างความรู้เข้าใจเกี่ยวกับ
ชุมชน สามารถวิเคราะห์ปัญหาของชุมชนท่ีกำลังเผชิญอยู่และนำมาสร้างกระบวนการเรียนรู้ภายในชุมชน
โดยการใช้ทกั ษะด้านภมู ิปญั ญาท้องถ่ินที่ไดส้ ั่งสมมา ใชใ้ นการส่งเสริมให้เกิดการเรียนรภู้ ายในชุมชน รวมไปถึง
การนำวัฒนธรรมท้องถิ่นมาสร้างเป็นอัตลักษณ์และความภาคภูมิใจในชุมชน เพื่อกระตุ้นจิตสำนึกของคนใน
ชุมชนให้เกิดความจงรักภักดีต่อชุมชน การสร้างค่านิยมร่วมของคนในตำบลทางด้านคุณธรรม จริยธรรม
ให้ตำบลมาบไผ่เป็นชุมชนแห่งปัญญาที่มีทั้งคนดี และคนเก่ง อีกทั้งการบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นร่วมกับ
ศาสตร์ต่าง ๆ ได้อย่างกลมกลืน มีความรู้ที่เท่าทันและปรับตัวให้สอดคล้องกับสถานการณ์การเปลี่ยนแปลง
ภายนอกได้ พัฒนาชุมชนให้เข้มแข็ง และยั่งยืนในอนาคตสามารถเป็นแบบอย่างในการปฏิบัติแก่ประชาชน
ในตำบลมาบไผ่และเกษตรกรโดยทว่ั ไป เห็นคณุ ค่าของการใช้พลังงานทางเลือก และเหน็ ผลลพั ธ์เปน็ ทปี่ ระจักษ์
ว่าการดำเนินชีวิตตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสามารถไปปฏิบัติใช้ได้จริง ทำให้เกษตรกรเกิดการ
ยอมรับและหนั มาปฏิบัตติ าม
๑.มีแนวทางในการพัฒนาตนเอง
มีปราชญ์ชาวบ้านหลายร้อยคนในสังคมไทย ที่เสนอหลักคิด วิธีการทำงาน เพื่อแก้ไขปัญหาให้กับ
ชุมชนและสังคม ผ่านกระบวนการการปฏิบัติตลอดชีวิต ลองผิดลองถูก เรียนรู้ท่ามกลางการเผชิญปัญหา
ถอดสรุปบทเรียน ตกผนึกจนกลายเป็นภูมิปัญญา สามารถนำไปปฏิบัติใช้ในที่อื่นๆ ได้ โดยแก่นของหลักคิด
และวิธกี าร ที่นายการุณ เจรญิ ธนวฒุ ิ ยึดถือจะเร่ิมจาก
๑. การรู้จักตัวเองให้ได้ นั่นคือ ต้องรู้ว่า ปัญหาที่เราเผชิญอยู่เกิดจากอะไร ใครทำให้เกิดปัญหา
เราสร้างปัญหาเอง หรือ คนอื่นสร้างปัญหา เช่น เพราะนโยบายของรัฐบาล หรือ เพราะใครวิเคราะห์ตนเอง
ชุมชน ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน รากฐาน ประวัติศาสตร์ความเป็นมา มีทรัพยากรอะไรบ้าง มีทุนปัญญา
ทุนทางสังคม ทุนวัฒนธรรม และ ทุนทรัพย์อยู่หรือไม่ ถ้ามีจำนวนเท่าไหร่ ชีวิต หรือ ชุมชน ต้องการอะไร
อะไรคือสิ่งที่จำเป็น อะไรคือสิ่งที่ต้องการ การวิเคราะห์ตัวเอง ทำให้เราได้เข้าใจตัวเอง ทราบถึงความจำเป็น
และความต้องการที่แท้จริง ทำให้ชีวิตหรือชุมชน สามารถจัดความสัมพันธ์ หรือ กำหนดท่าทีต่อสิ่งที่มาจาก
ภายนอก ที่เข้ามา เป็นผู้เลือก คัดสรร อะไรควรรับ หรือควรปฏิเสธ รับแล้วควรปรับให้เข้ากับชีวิตหรอื ชุมชน
ไดอ้ ย่างไร เป็นการรู้เท่าทันส่งิ ภายนอก เปรยี บเสมือนชมุ ชนทมี่ ีภูมิตา้ นทานโรครา้ ยที่เข้ามา
๒. ใช้ปัญญาทำงานแทนเงินตรา นายการุณ เจริญธนวุฒิ เน้นการสร้างกระบวนการเรียนรู้ พัฒนา
คนให้เกิดปัญญา มีความคิดที่จะแก้ปัญหาด้วยตัวเอง การระดมทุน ระดมทรัพยากรมาทีหลัง มีความเชื่อมั่น
ว่าถ้ามนุษย์เกิดปัญญา จะสามารถแก้ปัญหาได้ การทำงานร่วมกัน จึงต้องตระหนักเสมอว่า เป็น
กระบวนการในการสร้างคนข้นึ มา
๓. สรา้ งการมีสว่ นร่วมแทนอำนาจสั่งการ นายการณุ เจรญิ ธนวุฒิ ใช้วิธีการทำงานโดยชกั ชวนคนเข้า
ร่วมจากกลุ่มเล็กๆ ก่อน ทำให้เกิดผลงานเห็นชัดเจน มีตัวอย่างรูปธรรมพิสูจน์ได้ จนเกิดการยอมรับว่า
๒๙
สามารถทำได้จริง จึงขยายผลไปสู่วงกว้าง ชักชวน สร้างแนวร่วมให้คนเขา้ ร่วม กระบวนการมากขึน้ เรือ่ ย ๆ มี
หลักในการระดมความคิดร่วมกัน ไม่ใช่ต่างคนต่างคิด ต่างคนต่างทำ แต่จะให้ร่วมคิดกันดัง ๆ ในที่ประชุม นำ
แนวคิดของแต่ละคน มาปรับปรุงพัฒนาร่วมกัน เมื่อเกิดความชัดเจนทางความคิด ก็หาแนวทางในการปฏิบัติ
ถามถึงวิธีการการทำ? มีใครต้องรับผิดชอบ? ต้องใช้ทรัพยากรอะไรบ้าง? ใช้งบประมาณเท่าไหร่? ตอนนี้มีอยู่
เท่าไหร่? ตอ้ งกู้มาเท่าไหร่? จะคุ้มค่าหรือไม่? ตั้งคำถาม หาคำตอบ ทุกประเด็น ให้ชัดเจน เมื่อคิดแล้ว
ต้องลงมือทำด้วยตัวเอง แต่ถา้ เพยี งแต่คดิ เพือ่ เสนอให้คนอน่ื ทำ จะไม่ไดผ้ ล ยดึ ถอื คติคิดแลว้ ตอ้ งลงมอื ทำ
๔. ชมุ ชนตอ้ งมบี ทบาทหลัก ไมใ่ ชห่ น่วยงานราชการ งานพฒั นาชุมชนท่ีผา่ นมา เปน็ งานของหนว่ ยงาน
ราชการเป็นหลัก ชุมชนเป็นเพียงผู้เข้าร่วม ถูกขอร้องให้ช่วยทำเพื่อให้เกิดผลงาน ที่หน่วยงานราชการจะได้
นำไปรายงานตามลำดับชั้น จนถึงระดับกระทรวง เป้าหมายของราชการ จึงไม่ได้อยู่ที่จะเกิดผลต่อการพัฒนา
ชาวบ้านแต่อย่างใด แต่อยู่ที่จะมีอะไรไปรายงานเป็นผลงานของหน่วยงานราชการเอง จึงต้องเปลี่ยนกลับกัน
เปน็ ตอ่ ไปน้ี ชมุ ชนต้องมีบทบาทหลัก หน่วยงานราชการเป็นเพียงผู้เขา้ รว่ ม สง่ เสรมิ สนบั สนุน ชาวบ้านจะต้อง
เปน็ พระเอก ข้าราชการตอ้ งลดบทบาทตวั เองลง เม่ือหน่วยงานราชการถอนตัว ชมุ ชนก็สามารถดำเนินการด้วย
ตัวเองไปได้ ไม่ใช่เหมือนการพัฒนาที่ผ่านมา เมื่อหน่วยงานราชการถอนตัว หมดงบประมาณ ไม่มาส่งเสริม
โครงการน้ันก็ลม้ หายตายจากไปพร้อมกับหน่วยงานราชการน้นั
๕. ทำตัวเปน็ แบบอย่าง คนยอมรับนับถือ นายการุณ เจริญธนวุฒิ ดำรงวิถีชีวิตทีเ่ รียบง่าย ไม่ฟุ้งเฟอ้
ใชช้ วี ติ แบบสมถะ มีความซื่อสัตย์ เป็นคนมีคุณธรรม ยึดหลักพุทธธรรม ไม่มีปัญหาทางด้านการเงิน ทุกคนให้
การยอมรับนับถือ ใช้ชวี ติ อย่างคนที่พออยู่พอกิน ไม่ทะยานอยากไปตามกิเลสฝ่ายต่ำ ใช้ชีวติ แบบมีสติ ปฏิเสธ
สังคมบริโภคนิยมวัตถุ แต่เน้นมิติทางจิตใจ เป็นกัลยาณมิตร อยู่ร่วมกับธรรมชาติ การแก้ปัญหา ไม่ว่าเป็น
ปญั หาความยากจน หรอื ปัญหาอะไรก็ตาม ท่ีกำลงั เผชญิ อยู่ ตอ้ งใชป้ ัญญา มคี วามรูค้ วามเข้าใจกับสง่ิ นน้ั และมี
วิธีการ ความสามารถในการบรหิ ารจัดการ
ในตลอดชีวิตของนายการุณ เจริญธนวุฒิ ได้พัฒนาองค์ความรู้ต่าง ๆ หากมีการอบรมถ่ายทอด
องค์ความรู้ใหม่ ๆ ที่นายการุณ เจริญธนวุฒิ จะสามารถนำมาปรับใช้ในชีวิตได้ นายการุณ เจริญธนวุฒิ
จะเข้ารับการอบรม เพื่อจะสามารถพัฒนาตนเอง และถ่ายทอดองค์ความรู้ให้ชุมชนนั้นเกิดความเข้มแข็ง
ดงั น้ี
ผ่านการเรียนรู้หลักสูตร
โรงเรียนเกษตรทางอากาศ
วิชาปรับโครงสร้างและระบบ
การผลิตระหว่างวันที่ ๑
พฤษภาคม - ๓๐ มิถุนายน
๒๕๓๙ โดยกรมส่งเสริม
การเกษตร กระทรวงเกษตร
และสหกรณ์
๓๐
ผ่านการเรียนรู้หลกั สูตร โรงเรียนเกษตร
ทางอากาศ วิชาปรับโครงสร้างและ
ระบบการผลิตระหว่างวันที่ ๑๕
พฤษภาคม - ๓๑ กรกฎาคม ๒๕๔๐ โดย
กรมส่งเสริมการเกษตร กระทรวงเกษตร
และสหกรณ์
ผ่านการอบรมหลักสูตร การพัฒนาทักษะ
การพูด วันที่ ๑๘ พฤศจิกายน ๒๕๕๐ ณ
ห้องบัวหลวง โรงเรียนชลกันยานุกูล
จังหวัดชลบุรี โดยชมรมนักศึกษา
มหาวทิ ยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
จงั หวัดชลบรุ ี
ผ่านการฝึกอาชีพเสริม สาขาการทำ
เก้าอส้ี นาม จำนวน ๖๐ ช่วั โมง ระหวา่ ง
วนั ที่ ๑๖-๒๗ พฤศจิกายน ๒๕๕๒ โดย
กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน กระทรวง
แรงงาน
๓๑
ไดผ้ า่ นการอบรมเชิงปฏบิ ตั กิ าร รุ่นที่ ๗
หลักสูตรการสื่อสารด้านพลังงานเพื่อ
พัฒนานักสื่อสารด้านพลังงานภาค
ประชาชน วันที่ ๒ กรกฎาคม ๒๕๕๗
โดยกระทรวงพลังงาน
ได้ผ่านการอบรมหลักสูตร เจ้าหน้าที่
ด้านความปลอดภัยพลังงานภาค
ประชาชน ตาม โครงการรณรงคค์ วาม
ปลอดภัยจากการผลิตและการใช้
พลังงานทดแทน วันที่ ๑๙ ธันวาคม
๒๕๕๗ โดยกรมพัฒนาพลังงาน
ทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน
กระทรวงพลังงาน
ได้ผ่านการอบรมเชิงปฏิบัติการเพ่ือ
สร้างเสริมเครือข่ายภาคประชาชน
ด้านการคุ้มครองสิทธิผู้บริโภคใน
กจิ การโทรคมนาคมระดบั อำเภอ ใน ๕
ภูมภิ าค (คร้งั ที่ ๔ ณ จงั หวัดฉะเชงิ เทรา)
วันที่ ๑๘ เมษายน ๒๕๖๒ โดย
สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจาย
เสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการ
โทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.)
๓๒
ได้ผ่านการอบรมโครงการ Smart
ONIE เ พ ื ่ อ ส ร ้ า ง Smart Farmer
หลักสูตรการพัฒนาเกษตรกรต้นแบบ
(Master Trainer) ระหว่างวันที่ ๒๕-
๒๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๒ ณ ศูนย์ฝึก
แ ล ะ พ ั ฒ น า อ า ช ี พ เ ก ษ ต ร ก ร ร ม วั ด
ญาณสังวรารามวรมหาวิหาร จังหวัด
ชลบุรี โดยสำนกั งานส่งเสริมการศึกษา
นอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย
จังหวัดชลบุรี และศูนย์ฝึกและพัฒนา
อาชีพเกษตรกรรมวัดญาณสังวราราม
วรมหาวิหาร อันเนื่องมาจาก
พระราชดำริ
ได้ผ่านการอบรมหลักสูตรการป้องกัน
ปัญหาการพนันในเด็กและเยาวชนใน
ชุมชน วันที่ ๒ มีนาคม ๒๕๖๒ โดย
สมาคมวิทยุเพื่อเด็กและเยาวชน
(สสดย.)
ได้ผ่านการเป็นนักสื่อสารประชาสัมพันธ์
ด้านพลังงานโครงการพัฒนาเครือข่าย
การมีส่วนร่วมในการสื่อสารด้านพลังงาน
ร่วมกับสื่อมวลชนท้องถิ่น โดยกระทรวง
พลงั งาน
๓๓
๒.มจี ติ อาสาทีจ่ ะเผยแพร่องคค์ วามรู้
นายการุณ เจริญธนวุฒิ เป็นผู้มีความซื่อสัตย์ เอื้ออาทร ไม่มัวเมาอบายมุข ประกอบสัมมาอาชีพโดย
ไม่เบียดเบียนใคร ประพฤติตนเป็นแบบอย่างที่ดีให้แก่คนในชุมชน อุทิศตนในการทำงานให้กับสังคมด้วยการ
เปน็ ผ้นู ำ และผู้รว่ มในการพฒั นาด้านต่าง ๆ ก็มแี นวความคิดท่จี ะพัฒนาทำให้ชมุ ชนของตวั เองมีความเป็นอยู่ท่ี
ดีขึ้น จึงได้นำหลักเศรษฐกิจพอเพียง จากแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิ
พลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่ทรงให้แนวทางการดำเนินชีวิตแก่พสกนิกรชาวไทยมาปฏิบัตินำมา
พัฒนาต่อยอดองค์ความรู้ให้คนในชุมชนได้นำมาปฏิบัติปรับใช้ในหมู่บา้ น ในการดำเนินชีวิตและการประกอบ
อาชีพได้ทำการถ่ายทอดประสบการณ์และวิธีการทำการเกษตรตามแนวของการพึ่งพาตนเองตามที่ได้
ทำการศึกษาและคิดค้น โดยสร้างฐานการเรียนรู้ในพื้นที่ของตนเองและชุมชนเพื่อเป็นถ่ายทอดองค์ความรู้ใน
การทำการเกษตรตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในด้านการใช้พลังงานทดแทน ถ่ายทอดความรู้ให้กบั
เกษตรกร นักเรียน นักศึกษา ทั้งในตำบลมาบไผ่ และตำบลใกล้เคียง เป็นอาสาสมัครให้กบั ส่วนราชการต่าง ๆ
ช่วยถ่ายทอดความรู้โดยไม่หวังผลตอบแทน มีการรวมกลุ่มและสร้างเครือข่ายเชื่อมโยงระหว่างชุมชนทั้งใน
จงั หวัดและระหว่างจังหวดั เพอื่ ช่วยเหลอื ในการดำเนนิ กิจกรรมทางการเกษตร และยังมกี ารเผยแพรผ่ ลงานผ่าน
ส่ือต่าง ๆ อีกจำนวนมาก
การเผยแพร่องค์ความรดู้ ้านการใช้พลังงานทดแทน ให้กับชมุ ชนในตำบลมาบไผ่ หมทู่ ี่ ๕
เพือ่ ให้เกิดการตระหนักรดู้ า้ นการใชพ้ ลงั งาน
๓๔
การเผยแพร่องค์ความรู้ด้านการใชพ้ ลงั งานให้กับนักเรียนโรงเรยี นบา้ นมาบไผ่
เพื่อให้นกั เรียนตระหนักรู้เร่ืองพลังงาน
การเผยแพร่องค์ความรดู้ า้ นการใช้พลังงานทดแทนในงานเทศกาลต่าง ๆ
๓๕
๓.มีเครือข่ายมารว่ มในการจดั การเรียนรู้
มีเครือข่ายความร่วมมือจากกระทรวงพลังงาน และองค์การบริหารส่วนตำบลมาบไผ่คอยให้
การสนับสนุนโดยมุ่งเน้นการพัฒนาคนให้เป็นศูนย์กลาง และเน้นการมีส่วนร่วมของประชาชน อันเป็นหลัก
พื้นฐานสำคัญของการพัฒนาอย่างยั่งยืน กระทรวงพลังงานได้ดำเนินการสรา้ งความรู้ความเขา้ ใจดา้ นพลงั งาน
ให้แก่ประชาชน ซึ่งเป็นภารกิจหนึ่งที่ดำเนินการมาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ปีงบประมาณ ๒๕๕๗ โดยมุ่งหวังให้
ประชาชนใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ สร้างความเข้าใจกับประชาชนในด้านนโยบาย มาตรการ
และภารกจิ ของกระทรวงพลังงาน การเสรมิ สร้างการมีสว่ นร่วมของประชนชนในรปู แบบดังกลา่ ว ยงั มคี วามจำเป็น
ท่จี ะตอ้ งดำเนนิ การอย่างตอ่ เนื่องเพื่อให้การพฒั นาการมีส่วนร่วมของประชาชนเกดิ ผลอยา่ งเปน็ รปู ธรรม
ความร่วมมือกันระหว่างกระทรวง
พลังงานและนายการุณ เจริญธนวุฒิ ให้
ความรู้เรื่องความปลอดภัยจากการผลิต
และการใช้พลังงานทดแทน กิจกรรม
เครือข่าย เผยแพร่องค์ความรู้ด้านความ
ปลอดภัยจากการผลิตและการใช้พลังงาน
ทดแทน
๔.มผี ลงานเปน็ ทย่ี อมรับ/เปน็ ทศ่ี กึ ษาดูงาน
จากผลงานที่ นายการุณ เจริญธนวุฒิ ได้ดำเนินการเผยแพร่องค์ความรู้ให้กับประชาชนในชุมชน
จึงเป็นจุดเริ่มต้นในการก้าวเข้าสู่มลู นิธิเอ็นเกจ เป้าหมายของมูลนิธิคือการสรรค์สร้างเทคโนโลยีด้านพลังงาน
สิ่งแวดล้อม ดำเนินการสาธิต ถ่ายทอด เผยแพร่องค์ความรู้สู่สังคมซึ่งมีนายการุณ เจริญธนวุฒิได้รับเกียรติ
เปน็ ประธานวทิ ยากรในการเผยแพร่องค์ความรใู้ ห้กบั ประชาชน ภายใตเ้ ครอื ข่ายมูลนิธเิ อ็นเกจภาคตะวนั ออก
๓๖
๕.ผ้เู รยี นนำองคค์ วามรู้ไปปฏิบตั ิ
จากการเผยแพร่องค์ความรู้ด้านพลังงานทดแทน Solar Cell ให้กับประชาชน
ตำบลมาบไผ่ ทำให้ คณุ เสน่ห์ เจรญิ ธนวฒุ ิ ซง่ึ อาศัยอยบู่ ้านเลขที่ ๑๐๑/๑ หมทู่ ่ี ๕ ตำบลมาบไผ่ อำเภอบ้านบึง
จังหวัดชลบุรี เห็นคุณค่าของพลังงานทดแทน จึงมีแนวคิดนำพลังงานทดแทนไปใช้กับเครื่องใช้ไฟฟ้าใน
ครัวเรือน โดยนำแผง Solar Cell ติดตั้งไว้บนหลังคาเพื่อรับแสงอาทิตย์และต่อสายไฟลงมายังเครื่องแปลง
กระแสไฟฟา้ จนสามารถนำกระแสไฟฟ้ามาใชใ้ นครวั เรือนได้
บ้านคณุ เสน่ห์ เจรญิ ธนวุฒไิ ด้นำแผง Solar Cell ไวบ้ นหลังคาบ้านเพื่อใชใ้ นการรบั แสง
การต่อพว่ งสายไฟจากแผง Solar Cell เพ่อื นำมาใช้ในครวั เรอื น
๓๗
จากคำแนะนำของนายการุณ เจริญธนวุฒิ ไดม้ ีคณุ ดารารตั น์ พรชาวนา อาศยั อยบู่ ้านเลขที่ ๑๒๗/๔ หมู่ที่ ๒
ตำบลหนองชาก อำเภอบ้านบึง จังหวัดชลบุรี นำเอาองค์ความรู้ด้านพลังงานทดแทนไปใช้ โดยใช้แผง Solar
Cell ต่อเขา้ กับเครอื่ งสบู น้ำเขา้ นามากกั เกบ็ ไว้ในถังและนำนำ้ มาใช้ได้ตามความต้องการ
บา้ นคุณดารารตั น์ พรชาวนาชาวบ้านตำบลหนองชากได้นำแนวคิด
ของนายการุณ เจริญธนวฒุ ิไปใช้ในการปลกู ผลผลติ ทางการเกษตร
การต่อพว่ งสายไฟจากแผง Solar Cell ไปยงั แผงควบคุมเพื่อนำพลงั งานไปใช้
๓๘
๖.มีการประพฤติตนเป็นท่ียอมรับของชุมชน
นายการุณ เจริญธนวุฒิ เป็นผู้มีความซื่อสัตย์ เอื้ออาทร ไม่มัวเมาอบายมุข ประกอบสัมมาอาชีพโดย
ไม่เบียดเบียนใคร ประพฤติตนเป็นแบบอย่างที่ดีให้แก่คนในชุมชน อุทิศตนในการทำงานให้กับสังคมด้วยการ
เปน็ ผนู้ ำ และผู้รว่ มในการพฒั นาด้านตา่ ง ๆ เปน็ แบบอยา่ งทีด่ ีในการดำเนินชีวิต เปน็ จิตอาสา ทำงานเพือ่ สังคม
เป็นผู้มีความอุตสาหะ ขยัน อดทน มุ่งมั่นและรับผดิ ชอบต่อผลสมั ฤทธิ์ของงานโดยยึดหลักประหยัด คุ้มคา่
มีประสิทธิภาพ ปฏิบัติหน้าทีผ่ ู้ชว่ ยผู้ใหญ่บ้านหมูท่ ี่ ๕ บ้านห้วยยาง ตำบลมาบไผ่ อำเภอบ้านบงึ จังหวัดชลบรุ ี
ทั้งงานในด้านการเป็นอาสาสมัครพลังงาน งานตามหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย ด้วยความอุตสาหะ ขยัน อดทน
มุ่งมั่นและรับผิดชอบงานเป็นวิทยากรอยา่ งเต็มความรู้ ความสามารถ ดูแลเอาใจใส่ชุมชน และความประพฤติ
ให้ประชาชนในชุมชนเป็นผู้ที่มีความรู้ เป็นแบบอย่างความประพฤติที่ดี รับผิดชอบสังคม พร้อมทั้งประพฤติ
ปฏิบัติตนอย่างเรียบง่าย และประหยัดโดยใช้ทรัพยากรในชุมชนอย่างประหยัดและคุ้มค่าช่วยลดค่าใช้จ่าย
ให้กบั ชมุ ชน ด้วยการปิดนำ้ ปดิ ไฟทุกคร้ังท่ีไม่ไดใ้ ชง้ าน รวมถึงการรณรงค์และปลูกจติ สำนึกให้ประชาชนในการ
ช่วยกันประหยัดน้ำ ประหยัดไฟฟ้าทุกครั้ง และพัฒนามาใช้พลังงานทางเลือก เพื่อการพัฒนาพลังงานที่ยั่งยนื
สบื ไป
เข้าร่วมเปน็ สว่ นหนง่ึ ของจติ อาสาเราทำดีดว้ ยหัวใจ
เข้าร่วมเปน็ สว่ นหน่งึ ของจิตอาสาเราทำดดี ว้ ยหวั ใจ
๓๙
เปน็ ผ้มู จี ติ ใจท่ีดงี ามร่วมถวายผา้ ป่าสามคั คี และรว่ มบริจาคโลหติ
นำถุงยงั ชพี มอบให้กับผกู้ ักตวั ในช่วง รว่ มฉีดพ่นยาฆ่าเชือ้ ภายในหมูบ่ ้าน
สถานการณ์การแพรร่ ะบาดของเช้ือไวรสั โค ภายใต้สถานการณก์ ารแพร่ระบาดของเชื้อ
โรนา ๒๐๑๙ (Covid-๑๙) ไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙ (Covid-๑๙)
๔๐
ผลงานที่ประสบความสำเรจ็
ด้วยความทุ่มเท ทั้งแรงกาย แรงใจ พัฒนาชุมชน โดยการถ่ายความรู้ด้านพลังงาน ไม่ว่าจะเป็น
พลงั งานแสงอาทติ ย์ แก๊สชวี มวล การเป็นวิทยากรรับเชิญเผยแพร่ความรู้ด้านพลังงาน การอนุรักษ์ส่ิงแวดล้อม
การประยุกต์ใช้สิ่งที่อยู่รอบตัวมาให้เกิดประโยชน์สูงสุด จนได้รับเลือกเป็น สุดยอดพลังงานระดับจังหวัด
สาขาอาสาสมัครพลังงานชุมชนยอดเยี่ยม ในโครงการประชาสัมพันธ์เพื่อส่งเสริมการจัดการพลังงานที่ดี
ในระดับชุมชน ประจำปี ๒๕๖๐ ซึ่งจัดโดยกระทรวงพลังงาน โดยได้จัดกิจกรรมพิเศษมอบรางวัล "สุดยอดคน
พลังงาน" มอบรางวัลระดับจังหวัด และระดับภาค เพื่อเตรียมคัดเลือกสุดยอดคนพลังงานในดับประเทศ
การดำเนินโครงการพลังงานชุมชนตลอด ๑๐ ปี ได้สร้างการมีส่วนร่วมกับชุมชนจำนวน ๑,๖๗๖ แห่ง สร้างโอกาส
พัฒนาต่อยอดสูว่ สิ าหกิจชุมชนลดใช้พลังงานกว่า ๑๘๘ กลุ่ม มีผชู้ นะระดบั จังหวดั ท้งั หมด ๑๔ จังหวัด จากนั้น
ได้มาคัดเลือกเฟ้นหาสุดยอดคนพลังงานที่เป็นระดับภาค เกณฑ์การคัดเลือกและมอบรางวัล "สุดยอดคน
พลังงาน" ผา่ นแนวคิด "พลังงานสร้างคน คนสรา้ งพลังงานย่ังยืน" ประจำปี พ.ศ. ๒๕๖๐ แบ่งเป็น ระดับจงั หวัด
ระดับภูมิภาค และระดับประเทศ โดยเริ่มจากมอบรางวัลผู้ชนะระดับจังหวัด และคัดสุดยอดของแต่ละจังหวัด
เป็นผู้ชนะรางวัลระดับภาค สำหรับ ๔ สาขาที่มีการมอบรางวัล ประกอบด้วย ๑.สาขาอาสาสมัครพลังงาน
ชมุ ชนยอดเยีย่ ม ๒.สาขาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจัดการพลังงานครบวงจรยอดเยี่ยม ๓.สาขาวิสาหกิจลดใช้
พลังงานยอดเย่ียม ๔.สาขาโครงการพลังงานชุมชนแบบมีส่วนร่วมยอดเยี่ยม ซึ่งผู้ที่ได้รับรางวัลระดับภาค
และสำนักงานพลังงานจังหวัดจะได้รับเชิญเข้าร่วมในพิธีมอบรางวัล "สุดยอดคนพลังงาน" ระดับประเทศ
โดยวัตถุประสงค์เพื่อให้ความสำคัญกับพลังงานทดแทน และยังคงส่งเสริมสนับสนุนให้ชุมชนได้มีองค์ความรู้
เทคโนโลยีพลังงานเพื่อนำไปใช้ในครัวเรือน ลดค่าใช้จ่ายเพิ่มรายได้และเสริมความมั่นคงด้านไฟฟ้า โครงการ
วางแผนพลังงานชุมชน ได้สร้างองค์ความรู้ใหม่ ๆ ด้านพลังงาน ชาวบ้านได้รู้จักเทคโนโลยีที่จะนำไปใช้ผลิต
พลังงานใช้เองได้ ทำให้สามารถลดค่าใช้จ่ายด้านพลังงานในกระบวนการผลิต สามารถประหยัดพลังงานมากข้ึน
จากการใช้พลังงานทดแทนซง่ึ หาไดจ้ ากวัตถุดิบในพ้นื ท่ี และขยายต่อความรู้ไปยังชุมชนหมบู่ ้านต่าง ๆ ในเร่ือง
พลังงานทดแทนชนิดอื่น ๆ ด้วย ปัจจุบัน โครงการวางแผนพลังงานชุมชน : Local Energy Planning (LEP)
๒๕๔๙ - ๒๕๖๐ ได้สร้างอาสาสมัครพลังงานชุมชน (อสพน.) จำนวนกว่า ๖,๐๔๒ คน โดย อสพน.
คือ ประชาชนที่มีจิตอาสาทำงานร่วมกับกระทรวงพลังงาน ในการขับเคลื่อน และพัฒนาพลังงานไทย ด้วยแนวคิด
รู้-รักษ์-ตระหนัก-สร้าง กระจายในชุมชนต่าง ๆ ทั่วประเทศ โดยพัฒนาตนเองต่อยอดไปสู่นักวิจัยพลังงาน
๓๘๐ คน ช่างเทคโนโลยีพลังงานชุมชน ๑๗๒ คน นักสื่อสารพลังงาน ๒,๘๗๙ คน วิทยากร ๕๑๔ คน
และได้สร้างการมีส่วนร่วมกับชุมชน จำนวน ๑,๖๗๖ ชุมชน ก่อเกิดแหล่งเรียนรู้ด้านพลังงาน ๒๑๐ แห่ง เกิดอาชีพ
ดา้ นพลังงานทผ่ี ลติ และจดั จำหนา่ ยเทคโนโลยีพลงั งานระดบั ชุมชนจำนวน ๑๗๒ แห่ง สรา้ งนวัตกรรมเทคโนโลยี
พลังงาน ๕๖ สร้างโอกาสพัฒนาต่อยอดสู่วิสาหกิจชุมชนลดใช้พลังงานกว่า ๑๘๘ กลุ่ม สามารถลดค่าใช้จ่าย
พลงั งานได้ ๕ ล้านบาทต่อปี และลดจากการประหยัดพลังงานของบ้านตัวอย่างได้ ๒๘ ลา้ นบาทตอ่ ปี เพิ่มสัดส่วน
การใช้พลงั งานทดแทนของครวั เรอื นที่เข้ารว่ มโครงการได้กวา่ ๘ แสนบาทต่อปี
๔๑
รบั คัดเลือกเป็น สุดยอดคนพลงั งานระดบั จงั หวัด สาขาอาสาสมคั รพลังงานชุมชนยอด
เยยี่ ม ในโครงการประชาสมั พันธ์เพ่ือส่งเสรมิ การจดั การพลังงานที่ดีในระดับชุมชน
ประจำปี พ.ศ.๒๕๖๐ ซึ่งจัดโดยกระทรวงพลงั งาน
รับโลเ่ พอ่ื ประกาศเกยี รตคิ ุณ สดุ ยอดคนพลงั งานระดบั จงั หวดั สาขาอาสาสมคั รพลังงานชมุ ชนยอดเยยี่ ม
ในโครงการประชาสัมพันธเ์ พื่อส่งเสรมิ การจดั การพลงั งานที่ดใี นระดบั ชุมชน ประจำปี พ.ศ.๒๕๖๐
ซง่ึ จัดโดยกระทรวงพลังงาน
๔๒
ที่ปรึกษา คณะผจู้ ัดทำ
นางสาวพวงสวุ รรณ์ พันธม์ุ มะมว่ ง
นางจนั ทนี ก่งิ ไทรงาม ผู้อำนวยการ กศน.อำเภอบ้านบงึ
นางสมปรารถนา หาญโยธา ครูชำนาญการพิเศษ
นางสาวอิศราภรณ์ สิริธนศักดิ์ ครู
นางสาวอมรา พวงภู่ ครูผ้ชู ว่ ย
นางสาววันเพญ็ โยโล ครูอาสาสมัครการศึกษานอกโรงเรียน
ครอู าสาสมัครการศึกษานอกโรงเรยี น
ผจู้ ัดทำ
นายอภริ ทุ ธ์ ภิรมย์ ครู กศน.ตำบลมาบไผ่
นายการุณ เจริญธนวุฒิ ผู้ชว่ ยผู้ใหญ่บ้านหมทู่ ่ี ๕
ผเู้ รียบเรยี งและสรุปรายงาน ครู กศน.ตำบลมาบไผ่
นายอภริ ทุ ธ์ ภิรมย์