ผลิตภัณฑ์ กศนเสื่อกกดีเด่น

ศนู ย์การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอเชยี งขวญั
สำนกั งานส่งเสรมิ การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยจงั หวดั ร้อยเอด็

1

ผลิตภณั ฑส์ ินค้า/บรกิ าร กศน.ดเี ด่น และ กศน.พรีเมย่ี ม ประจำปี ๒๕๖๖
กศน.ตำบลพระธาตุ

ศนู ย์การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอเชยี งขวัญ
ช่อื ผลิตภัณฑ์ เส่ือกกลายขดิ

สถานทผ่ี ลิต 28 หมู่ 6 ตำบลพระธาตุ อำเภอเชยี งขวญั จังหวดั ร้อยเอด็

ความเปน็ มาของผลิตภณั ฑ์
การทอเสื่อกกมีการทอมาตั้งแต่สมัย ปู่ ยา ตา ยาย ประมาณ 60 ปีมาแล้ว ซึ่งแรกเริ่มสมัย

บรรพบุรษุ จะเป็นการทอเสอื่ กกไวใ้ ชเ้ องในครัวเรือน โดยใช้กกเหลยี่ มที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติในท้องทุง่ หรือ
แหล่งน้ำธรรมชาติ นำกกมาตัด ตากให้แห้ง แล้วทอเป็นผืนเสื่อแบบหยาบๆ ไว้ใช้กันเองในครัวเรือนหรือ
แจกจ่ายในหมู่ญาติ ต่อมามีการพัฒนาเป็นใช้พันธุ์กกกลมเป็นวัสดุในการทอ ที่ปลูกในท้องนาหรือพื้นที่ที่มี
ความชื้น เช่น บริเวณริมแหล่งน้ำธรรมชาติ เพราะกกกลมจะมีคุณสมบัติที่ดีกว่า คือมีความเหนียวและผิว
ละเอียดมากกว่ากกสามเหลี่ยม กกกลมเกิดและเจริญเติบโตได้ดีในบริเวณที่มีน้ำท่วมถึง หลังน้ำลด พอกก
เจริญเติบโตได้เต็มที่ก็ทำการตัด นำมาตัดแล้วตากให้แห้ง เก็บไว้ทอเสื่อต่อไปกกกลมพันธุ์ที่ปลูกโดยไม่ต้อง
อาศัยความชื้นมากนัก บางคนเรียกกกชนิดน้ีว่ากกราชินปี ลูกไดโ้ ดยท่ัวไป เชน่ บริเวณสวนภายในหมูบ่ า้ น
ปลูกรอบๆบริเวณบ้าน ร่องน้ำการทอเสื่อเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านในชนบทที่ใช้เวลาว่างจากการทำไร่ทำนามา
ถักทอ บางสว่ นทอเกบ็ ไวเ้ พื่อทำบญุ ช่วงเทศกาลตามประเพณี โดยใชว้ ัตถดุ บิ ทหี่ าไดง้ ่ายในท้องถ่ิน คือใช้ต้นกก
คิดค้นลวดลายให้แปลกใหม่ เช่น ลายดอกลายน้อย ลายสมอคู่ ลายแพรวา และลายขิดถักทอจนเป็นผืน
สวยงาม พฒั นาต่อยอดโดยการแปรรูปให้เปน็ ผลิตภัณฑท์ ีท่ ันสมยั และสามารถใช้งานไดห้ ลากหลายรปู แบบ

จุดเด่นของผลิตภัณฑ์ทอเสื่อกก ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีความโดดเด่น ประณีต สวยงาม มี
หลากหลายชนิด ผลิตจากเส้นใยที่มีคุณภาพเหนียวแน่นทนนาน ผิวมันละเอียด ใช้วัตถุดิบในท้องถิ่น และ
สามารถปลกู เองในพนื้ ท่ี

2

ดา้ นการผลิต
มกี ารใชว้ ัตถดุ ิบในพ้ืนทชี่ มุ ชน ภายในจงั หวัดทงั้ หมด

วิธีการทำ
กรีดแบ่งคร่งึ กกแต่ละเส้นถา้ เป็นต้นเลก็ ถา้ เปน็ ต้นใหญ่กก็ รีดเหมอื นกัน แต่จะมีส่วนทก่ี รีดท้ิง เพอ่ื ให้

แห้งง่าย หลังจากได้เส้นกกแล้ว ก็นำไปตาก โดยแผ่วางเรียงเป็นแนวยาว วันแรกจะตากเต็มวัน จากน้ัน
นำมามัดเป็นมัดเล็กๆ แล้วตากอีกราว ๒ วัน ให้เส้นกกนั้นแห้ง การย้อมสี นำกกที่ตากแห้งแล้วมามัดแช่น้ำ
ราว ๑๐ ชวั่ โมง เพือ่ ให้เสน้ กกน่มิ จากนน้ั ต้มนำ้ ใหเ้ ดือด ใสส่ ียอ้ ม แล้วนำเส้นกกทีม่ ดั เปน็ กำแช่ลงไปในน้ำสี
ทกี่ ำลงั เดอื ดทิง้ ไว้ ๑๐ - ๑๕ นาที จึงนำไปแชน่ ้ำ แลว้ นำขนึ้ ตากในท่รี ่มมีลมพัดผ่าน ๓ - ๔ วัน เม่ือเส้นกก
สแี หง้ ก็สามารถนำไปใชใ้ นการทอได้

การทอจะรอ้ ยเส้นเอ็นกับฟืมเป็นเส้นยืนตามขนาดของคืบท่ีกำหนด แลว้ ใชเ้ สน้ กกใส่กระสวยทอเรียง
เป็นเส้นนอนคล้ายการทอผ้า การใส่ลายสีในการทอนยิ มใส่ตอนแรก และตอนสุดท้ายของการทอ เมื่อจะเต็ม
ผนื เม่อื ทอได้เตม็ ผนื กม็ ดั ริมเสื่อ ตัดเสอ่ื ออกจากก่ี และตัดรมิ อีกคร้ังพรอ้ มแต่งเสอื่ ใหม้ ีความเรยี บร้อยสวยงาม

3

ด้านคุณภาพสนิ คา้
ใช้วสั ดทุ ี่มคี วามแขง็ แรง ทนทาน ไม่มีผลกระทบตอ่ ส่ิงแวดล้อม
เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีความโดดเด่น ประณีต สวยงาม มีหลากหลายชนิด ผลิตจากเส้นใยที่มีคุณภาพ

เหนียวแน่นทนนาน ผิวมันละเอียด ใช้วัตถุดิบในท้องถิ่น และสามารถปลูกเองในพื้นท่ี เสื่อกกที่เป็นผลิตภณั ฑ์
ของทางกลุม่ เปน็ สนิ ค้าทมี่ คี ุณภาพ เป็นทย่ี อมรับของชุมชน จนเป็นทต่ี อ้ งการของตลาดโดยทว่ั ไป

ด้านบรรจุภณั ฑ์
มบี รรจุภณั ฑ์ มแี บรนดส์ ินค้า มีความแปลกใหม่ โดดเด่น แข็งแรง เหมาะสมกับตวั ผลิตภัณฑ์ ซ่ึงได้รับ

การออกแบบโดยการเสนอความคิดเห็นจากสมาชิกภายในกลุ่มและได้รับคำปรึกษาจากทาง กศน.อำเภอเชียง
ขวญั ในการออกแบบบรรจภุ ัณฑ์ทมี่ ีความสวยงาม เหมาะสม และเพ่ิมมูลค่าใหก้ บั ผลติ ภณั ฑ์

ด้านความคิดสร้างสรรค์
ในการทอเสื่อกกของทางกลุ่ม จะมีลวดลายต่าง ๆ ให้เลือกหลากหลายลาย โดยทางกลุ่มได้มีการ

คิดค้นลวดลายใหใ้ หม่ ๆ เช่น ลายดอกลายน้อย ลายสมอคู่ ลายแพรวา และลายขิด ซง่ึ มีการถกั ทอต้นกกจนได้
ขนาดที่เหมาะสม เป็นผืนสวยงาม ซึ่งทางกลุ่มมีการวางแผนในการพัฒนาต่อยอดสินค้าออกไปในรูปแบบที่
หลากหลายในอนาคต

4

ดา้ นการตลาด ช่องทางการจำหน่าย
มชี ่องทางการตลาดภายในจังหวัด ภายในประเทศ
ในการจำหน่ายสินค้าของทางกลุ่ม มีช่องทางการจำหน่ายทั้งแบบออฟไลน์ และ ออนไลน์ โดย

จำหน่ายผ่านทางการออกร้านตามงานจำหน่ายสินค้า และงานแสดงสินค้าต่าง ๆ รวมทั้งการจำหน่ายใน
รปู แบบออนไลน์ผ่านทาง Facebook Fanpage ของทางกลุม่ และของทาง กศน.อำเภอเชยี งขวัญ นอกจากน้ัน
ยังมีการจำหน่ายในพื้นที่และมีพ่อค้าคนกลางมารับ ซึ่งสินค้าของทางกลุ่มได้มีการส่งสินค้าให้ลูกค้าทั้งภายใน
จงั หวดั และต่างจังหวดั ภายในประเทศไทย

ความต่อเน่ือง ยั่งยนื ของการตลาด
มตี ลาดรองรับท่ีแน่นอน มีการสั่งซอ้ื ส่ังจา้ งอย่างต่อเนื่อง ต้ังแต่ ๑๐ เดือนขีน้ ไป
สินค้าของทางกลุ่ม มีตลาดรองรับที่แน่นอน มีการสั่งซื้อ สั่งจ้างอย่างต่อเนื่อง โดยได้รับความสนใจ

จากประชาชน โดยเป็นผลจากการออกร้านในงานแสดงสินค้า และงานจัดจำหน่ายสินค้าที่ภาครัฐหรือ
ภาคเอกชนได้จัดขึ้น อย่างต่อเนื่อง และจากสินค้าที่มีคุณภาพ มีความสวยงาม ทำให้เป็นที่ไว้วางใจของลูกค้า
ทำให้มกี ารส่ังซอ้ื อย่างต่อเนื่อง สร้างความยั่งยนื ใหก้ ลมุ่ ทอเส่ือกกของบา้ นดอนสำราญเหนือ ไดเ้ ป็นอย่างดี

5

ความเข้มแข็งของสมาชกิ ในกลมุ่
กลุ่มทอเสื่อกกกลุ่มแม่บ้านดอนสำราญเหนือจัดตั้งขึ้นในปี 2558 โดยมีสมาชิกการทอเสื่อกกมี

จำนวน 15 ครัวเรือน โดย นางหนูไพร สุ่มมาตย์ เป็นประธาน และในปี 2558 ได้รับการสนับสนุนจากศูนย์
การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอเชียงขวัญ ได้ส่งวิทยากรมาฝึกอบรมเกี่ยวกับการซอย
การยอ้ มสี การทอ การแปรรปู และการให้ลวดลาย ในการทอเสอ่ื กกให้กับกลุ่ม ในปัจจุบนั ทางกลุ่มได้มีจำนวน
สมาชิกเพิ่มมากขึ้น รวมจำนวน ๒๒ ครัวเรือน และ กศน.อำเภอเชียงขวัญได้เข้ามาพัฒนาต่อยอดผลิตภัณฑ์
ของทางกล่มุ โดยการอบรมให้ความรแู้ ก่สมาชิกของกลุ่มในเร่ืองการออกแบบผลติ ภณั ฑ์ ออกแบบบรรจุภณั ฑ์

6

ระบบการบันทกึ บญั ชี
มีการบนั ทึกบญั ชตี ามระบบและเป็นปจั จุบัน
กลุม่ ทอเสือ่ กกบา้ นดอนสำราญเหนือ ได้มกี ารบันทึกบญั ชรี ับ-จา่ ยอย่างเปน็ ระบบ และเป็นปจั จบุ นั

อย่างต่อเน่ือง เพ่ือความโปรง่ ใสในการบรหิ ารงาน สามารถตรวจสอบได้ สรา้ งความมน่ั ใจให้กบั สมาชกิ ของกลมุ่
และปอ้ งกบั ปญั หาท่ีอาจจะเกิดขึน้ เน่อื งจากความไม่โปร่งใสในดา้ นการบริหารค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ของกลุ่ม

1

คำนำ

เอกสารฉบับนี้ เป็นเอกสารประกอบการคัดเลือก ผลิตภัณฑ์สินค้า กศน.ดีเด่น และ กศน.
พรีเมี่ยม ประจำปี ๒๕๖๖ โดย กศน.ตำบลพระธาตุ ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย
อำเภอเชียงขวัญ ซ่ึงเป็นการรวบรวมข้อมูลของผลติ ภัณฑ์ เสือ่ กกลายขิด ของกลมุ่ ทอเสอื่ กก บา้ นดอนสำราญ
เหนอื หมู่ 6 ตำบลพระธาตุ อำเภอเชียงขวัญ จงั หวดั ร้อยเอ็ด โดยประกอบดว้ ย ความเป็นมาของผลิตภัณฑ์
ข้อมูลด้านการผลิต ด้านคุณภาพสินค้า ด้านบรรจุภัณฑ์ ด้านความคิด ด้านการตลาด ช่องทางการจำหน่าย
ความต่อเนื่อง ยัง่ ยนื ของการตลาด ความเขม้ แขง็ ของสมาชกิ ในกลมุ่ ระบบการบนั ทึกบัญชี

ขอขอบคุณผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องทุกท่าน ในการจัดทำเอกสารนี้ หวังเป็นอย่างยิ่งว่า เอกสาร
ฉบับนี้จะสะท้อนถึงกระบวนการพัฒนาผลิตภัณฑ์ “เสื่อกกลายขิด” ของกลุ่มทอเสื่อกกบ้านดอนสำราญ
เหนอื ได้เป็นอยา่ งดี หากมขี ้อผิดพลาดประการใด ผ้จู ดั ทำขออภัยมา ณ โอกาสนี้

กศน.อำเภอเชยี งขวญั
ผู้จดั ทำ

สารบญั 1

เรื่อง หน้า

ความเป็นมาของผลติ ภณั ฑ์ 1
ดา้ นการผลติ ๒
ดา้ นคณุ ภาพสินคา้ ๓
ดา้ นบรรจุภัณฑ์ ๓
ด้านความคดิ สร้างสรรค์ ๓
ดา้ นการตลาด ชอ่ งทางการจำหน่าย ๔
ความต่อเนื่อง ย่ังยนื ของการตลาด ๔
ความเข้มแขง็ ของสมาชิกในกลุ่ม ๕
ระบบการบันทึกบญั ชี ๖

1

ผจู้ ัดทำ

ท่ีปรกึ ษา ผูอ้ ำนวยการ กศน.อำเภอเชียงขวญั
นางธนั ยพร สทิ ธิราช ครู
นายโกวิทย์ ศรที องจันทร์ ครูผู้ช่วย
นายพลวัฒน์ จนั ทะคดั
ครู กศน.ตำบล
รวบรวมข้อมลู
นางสาวกศุ ล พันธไชย ครู กศน.ตำบล
ครูผู้ช่วย
เรียบเรียง
นางสาวกุศล พันธไชย ครูผู้ชว่ ย
นายพลวัฒน์ จันทะคัด

ออกแบบและจัดพิมพ์
นายพลวฒั น์ จนั ทะคัด