หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 หลักการพูดเชิงวิชาชีพ

วชิ าการเขียนและการพดู เชิงวชิ าชีพ
หน่วยการเรยี นรู้ท่ี 1

หลักการพดู เชิงวชิ าชีพ

สาระสํ าคัญ

การพดู เป็นการส่ือสารท่สี ําคัญในงานอาชีพ เพราะเป็นสื่อสรา้ งความ
เข้าใจระหวา่ งบคุ คลโดยเฉพาะอยา่ งย่งิ เป็นการช้ีแจงและทําความเข้าใจได้
สะดวกรวดเร็ว ถ้าผู้พูดมหี ลักในการพดู ย่อมทําให้เจรญิ ก้าวหน้าในหน้าท่ี
การงานและประสบความสํ าเร็จในงานอาชีพ

สาระการเรียนรู ้

1. ความหมายการพดู เชิงวชิ าชีพ
2. ความสําคัญของการพดู เชิงวชิ าชีพ
3. หลกั การพูดเชิงวชิ าชีพ
4. การพัฒนาบคุ ลิกภาพของการพดู เชิงวชิ าชีพ
5. จิตวิทยาการพดู เชิงวิชาชีพ

สมรรถนะประจาํ หน่วย

อธิบายหลกั การพูดเชิงวิชาชีพไดอ้ ย่างถูกตอ้ ง เหมาะสมกบั สังคมและวฒั นธรรม

จดุ ประสงค์การเรยี นรู้

1. อธิบายความหมายการพูดเชิงวชิ าชีพ
2. อธิบายความสําคัญของการพูดเชิงวชิ าชีพได้
3. อธบิ ายหลักการพูดเชิงวิชาชีพได้
4. อธิบายการพัฒนาบคุ ลิกภาพของการพูดเชิงวิชาชีพได้
5. อธิบายหลกั การพูดเชิงวิชาชีพได้อยา่ งถูกตอ้ ง เหมาะสมกบั สังคมและ
วฒั นธรรม

หัวข้อเร่อื ง 1. ความหมายของการพดู เชิงวชิ าชีพ
2. ความสําคัญของการพดู เชิงวชิ าชีพ
3. หลกั การพูดเชิงวชิ าชีพ
4.การพัฒนาบคุ ลกิ ภาพการพดู เชิง
วิชาชีพ
5. จติ วิทยาการพูดเชิงวชิ าชีพ

ความหมายของการพูดเชิงวชิ าชีพ

การพดู คือ การส่ือความหมายของ
มนษุ ย์โดยการใชเ้ สียงประกอบกบั กริ ยิ า
ทา่ ทาง เป็นเครอื่ งมือถา่ ยความรู้ ความ
คิด และความรูส้ ึกจากผพู้ ูดไปส่ผู ฟู้ ัง
เพื่อให้เกดิ ความเขา้ ใจตรงกัน หรอื ตรง
ตามจดุ มุ่งหมาย

ภาพท่ี 1.1 การพูด
ที่มา : https://englishgang.com

ความหมายของการพดู เชิงวชิ าชีพ

วิชาชพี คือ การทาํ งานตามภาระหน้ าท่ที ี่
ไดร้ บั มอบหมายอนั เป็นประโยชน์ เป็นที่
ยอมรบั ของสังคม ซง่ึ กอ่ ให้เกดิ รายได้
และผลตอบแทน

ภาพที่ 1.2 การพดู
ท่มี า : https://mrkron.com

ความหมายของการพูดเชิงวิชาชีพ

การพูดเชงิ วิชาชพี เป็นการสื่อสารโดย
ใชก้ ารพดู เพื่อนํ ามาใชใ้ นการประกอบ
อาชพี ของบุคคลตามภาระหน้ าท่ที ่ไี ด้
รบั มอบหมาย ก่อให้เกิดรายไดแ้ ละมี
ผลตอบแทนในการทํางาน

ภาพท่ี 1.3 การพดู
ท่ีมา : https://www.khaosod.co.th

ความสําคัญของการพดู เชิงวชิ าชีพ

ความสําคัญของการพดู เชงิ วิชาชพี มี 3 ประการดงั นี้
1. สรา้ งภาพลกั ษณ์ คือ พูดเพ่ือสรา้ งความสนใจ และเห็นคุณสมบัติของสินค้า
บรกิ ารหรอื หน่ วยงานของตน เป็นการสรา้ งความเชอื่ ถอื ศรทั ธา และค่านิ ยมท่ดี ี
ซง่ึ ส่งผลให้ประสบความสําเรจ็ เกดิ ความประทบั ใจในสินค้า บรกิ าร หรอื หน่ วย
งานนั้ น ๆ

2. ลดความขดั แยง้ ในการประกอบอาชพี ความขัดแยง้ มกั เกดิ จากความคิด ซง่ึ
ส่งผลถึงการกระทํา ความขดั แย้งอาจเกดิ จากเรอ่ื งเล็ก ๆ น้ อย ๆ ทท่ี ําให้การทาํ
งานมีปัญหา ดงั นั้ น การพูดเพื่อลดความขัดแยง้ จึงมคี วามสําคัญอยา่ งย่งิ

ความสํ าคัญของการพูดเชิงวิชาชีพ

3. แสวงหาลกู ค้าใหม่ ในการประกอบอาชพี ตอ้ งรูจ้ กั รกั ษาลกู ค้าเก่า พรอ้ ม
กับการแสวงหาลกู ค้าใหมโ่ ดยใชว้ ิธกี ารพูด เพราะหมายถงึ ผลประโยชน์ ท่เี พ่ิม
ข้นึ ของหน่ วยงาน

หลักการพดู เชิงวชิ าชีพ

หลักการพูดเชงิ วิชาชพี มหี ลกั สําคัญ 6 ประการ ดังนี้
1.การสรา้ งความสนใจ ผพู้ ูดตอ้ งพยายามทําให้ผฟู้ ังสนใจเรอ่ื งทต่ี นพูด โดยหา
วธิ กี ารต่าง ๆ เขา้ มาชว่ ยกระตนุ้ ให้ผฟู้ ังเกดิ ความสนใจอยากรู้ อยากเห็น อยาก
ตดิ ตาม การสรา้ งความสนใจในการพูด ไดแ้ ก่ การพูดจูงใจ การตงั้ ประเด็น
การเน้ นเหตุผล

1.1 การพูดจงู ใจ เป็นการพดู เพ่ือให้ผฟู้ ังเชอ่ื และให้ผฟู้ ังเห็นด้วย ทงั้ ทางความ
คิดและการกระทําตามความมงุ่ หมายของผพู้ ูด โดยใชเ้ หตผุ ลโน้ มน้ าวจิตใจ
เกล้ยี กลอ่ ม ชกั จงู ให้ผฟู้ ังคล้อยตาม หรอื จูงใจโดยการกลา่ วถงึ ประโยชน์ ทจ่ี ะ
ไดร้ บั

หลกั การพูดเชิงวชิ าชีพ

1.2 การตงั้ ประเด็น การตงั้ ประเด็นปัญหาหรอื คําถาม เป็นการสรา้ งความ
สนใจแกผ่ ฟู้ ัง เพราะคําถามของผพู้ ูดก่อให้เกิดความคิดต่าง ๆ ส่งเสรมิ ความ
อยากรู้ อยากเห็น และเกดิ ความทา้ ทาย

1.3 การเน้ นเหตุผล คือข้ออ้างอิงประกอบการกระทาํ ผพู้ ดู ต้องหาข้อพิสจู น์ ให้
เห็นจรงิ ในการพูดจงึ ต้องใชว้ จิ ารณญาณ เพ่ือแยกแยะเหตุผล เพ่ือตัดสินว่า
ถูกต้องหรอื ดีพอและมปี ระโยชน์ ตอ่ ส่วนรวม

หลกั การพูดเชิงวชิ าชีพ

2.การสรา้ งความตอ้ งการ เรอื่ งท่พี ูดตอ้ งสนองความตอ้ งการของผฟู้ ัง โดยใช้

หลักทฤษฎขี องมาสโลวท์ ่กี ลา่ วว่า ความต้องการพ้ืนฐานของมนษุ ย์

ประกอบด้วย 5 ขนั้ ดงั น้ี

ขั้นท่ี 1 ขั้นท่ี 2
ความต้องการทางดา้ นรา่ งกาย เป็นความ ความต้องการความปลอดภัย เป็นความ

ตอ้ งการเก่ยี วกบั ปัจจัยพ้ืนฐานท่สี ําคัญ ตอ้ งการความมัน่ คง ความคุ้มครอง
ต่อการดาํ รงชวี ิต เชน่ อาหาร เครอ่ื ง ปกป้อง ความตอ้ งการความมนั่ คงทาง
น่ งุ ห่ม ยารกั ษาโรค ทอ่ี ยอู่ าศัยและ วัตถปุ ัจจัยภายนอก ความปลอดภยั จาก
ทรพั ยส์ ิน การคุกคาม ความปลอดภัยจากความวติ ก
กงั วล อนั ตราย และความเจ็บปวดต่าง ๆ

หลักการพดู เชิงวชิ าชีพ

ขั้นท่ี 3 ขั้นท่ี 4
ความตอ้ งการความรกั และความเป็น ความต้องการการยอมรบั นั บถือ คือ
เจา้ ของ คือความต้องการทางสังคม เชน่ ความตอ้ งการความเคารพนั บถือจากผู้
ต้องการความรกั อยากให้ตนเป็นทร่ี กั อ่นื บางทเี รยี กว่า Self-Esteem การ
ได้รบั การยอมรบั จากกลมุ่ ต้องการส่วน สรา้ งเสรมิ ความมัน่ ใจ ในขนั้ น้ี มนษุ ยจ์ ะ
รว่ มในกล่มุ ไดร้ บั ความไวเ้ นื้ อเชอ่ื ใจ สรา้ งชอื่ เสียงเกยี รติยศของตนเองให้

เป็นทป่ี ระจกั ษ์แกส่ ังคม

หลกั การพดู เชิงวิชาชีพ

ขั้นท่ี 5
ความตอ้ งการบรรลศุ ักยภาพสูงสุดแห่ง
ตน เป็นความต้องการสูงสดุ ของบคุ คลท่ี

จะตอ้ งพยายามทําทกุ ส่ิงทกุ อย่างตาม
ความเหมาะสม และความสามารถของตน

เองในทางท่สี รา้ งสรรดีงาม

ภาพที่ 1.4 หลกั การพูดเชิงวิชาชพี
ท่มี า : https://thewisdom.com

หลกั การพดู เชิงวชิ าชีพ

3.การสรา้ งความประทบั ใจ ผพู้ ูดควรตระหนั กถึงผลดีของการสรา้ งความ

ประทบั โดยเรม่ิ จากการเเต่งกาย การปรากฏตัว บคุ ลิกภาพของผพู้ ูดและการ

พดู

4.การสรา้ งความมมี นษุ ยส์ ัมพันธ์ ความมมี นษุ ยส์ ัมพันธท์ ่ดี ขี องผพู้ ดู ก่อให้เกิด
แรงจงู ใจในการฟัง มีความพึงพอใจและทศั นคติท่นี ่ี ตอ่ ผพู้ ดู

หลกั การพดู เชิงวชิ าชีพ

5.การสรา้ งบรรยากาศ บรรยากาศในการพูดข้นึ อย่กู บั สภาพแวดล้อมและการ
บรรยายของผพู้ ดู ถ้าสภาพแวดล้อมดีมีความเหมาะสม แตผ่ พู้ ูดขาดคุณสมบตั ิ
ทด่ี ใี นการพูด จะทําให้การพูดไม่ประสบความสําเรจ็ ตามเป้าหมายได้

6.การสรา้ งความเชอื่ ถอื ในการพูด ผพู้ ูดต้องแสดงให้ผฟู้ ังเห็นวา่ กาํ ลังฟังใน
เรอื่ งท่นี ่ าเชอื่ ถือ ไมใ่ ชม่ าฟังเรอื่ งไรส้ าระความน่ าเชอ่ื ถือตอ้ งอยบู่ นพื้นฐานของ
ความเป็นจรงิ และมเี หตุผล

การพัฒนาบคุ ลิกภาพของผพู้ ูดเชิงวิชาชีพ

1.การแตง่ กาย ผพู้ ูดควรแตง่ กายให้เหมาะสมกับสถานการณ์การพดู ตาม
สถานะและบทบาทในการพูด

ภาพท่ี 1.5 การพฒั นาบคุ ลิกภาพของผพู ดู เชิงวิชาชพี
ท่ีมา : https://1.bp.blogspot.com

การพัฒนาบคุ ลิกภาพของผพู้ ดู เชิงวิชาชีพ

2. สีหน้า ท่าทาง กริ ิยาอาการ

2.1 สีหน้ า ผพู้ ูดควรมสี ีหน้ าย้มิ แยม้ แจม่ ใส ย้มิ ในหน้ าเสมอ นั บตัง้ แตก่ ้าวสู่เข้า
บรเิ วณท่จี ะพดู รอยย้มิ ทแ่ี สดงออกทางสีหน้ าจะแสดงถงึ ไมตรี และชว่ ยสรา้ ง
ความสัมพันธท์ ่ดี รี ะหวา่ งผพู้ ดู และผฟู้ ัง

2.2 สายตา ผพู้ ดู ควรมองผฟู้ ังอยา่ งเป็นมติ ร และกวา่ สายตามองทกุ คนอย่าง
ทวั่ ถึง มองสบตาหรอื ประสานตากบั ผฟู้ ัง เพ่ือแสดงความสนใจและชว่ ยเสรมิ
ความเข้าใจในขณะท่พี ูด

2.3 การเดนิ ก้าวเดินอยา่ งสงา่ งามดว้ ยชว่ งเทา่ ท่ีสมาเสมอ หลังตรง สายตา
มองตรงไปขา้ งหน้ า

การพัฒนาบคุ ลกิ ภาพของผูพ้ ดู เชิงวชิ าชีพ

2.5 การนั่ง ควรนั่ งให้เตม็ เกา้ อ้ี ขาทงั้ สองข้างไมห่ นี บ แตก่ ต็ ้องไม่กางหรอื อ้า
ขา การแตง่ กายท่เี หมาะสมจะทําให้นั่ งได้สะดวกสบาย นั่งในทา่ ทส่ี ุภาพไดท้ กุ
สถานการณ์ นั่งตวั ตรงหลังตรง

2.6 การใชม้ อื และทา่ ทางประกอบการพดู เป็นการใชป้ ระกอบเพื่อให้เห็นการ
เคลื่อนไหวของผพู้ ูด ให้เห็นว่าไมห่ ยดุ น่ิ งจนเกินไป ชว่ ยทาํ ให้การพูดมี
ชวี ิตชวี าไดร้ ะดบั หน่ึ ง

2.7 การใชก้ ิรยิ าทา่ ทาง กิรยิ าทา่ ทาง ไดแ้ ก่ การกวักมอื แสดงถงึ การเรยี ก
การใส่หน้ าเพื่อแสดงการปฏิเสธ การพยกั หน้ าเพ่ือการตอบรบั การใชท้ า่ ทาง
เหล่าน้ี ผพู้ ดู ควรเรยี นรูแ้ ละทาํ ความเขา้ ใจเพ่ือจะไดน้ ํ าไปใชใ้ นการพดู ของตน
ได้อยา่ งเหมาะสม

การพัฒนาบคุ ลิกภาพของผพู้ ูดเชิงวชิ าชีพ

2.8 การใชน้ าเสียง ผพู้ ูดอาจใชน้ าเสียงแตกตา่ งกนั เม่ือพูดถึงเน้ื อหาและ
อารมณ์ทแ่ี ตกต่างกนั

ภาพที่ 1.6 การพฒั นาบุคลกิ ภาพของผูพดู เชิงวิชาชีพ
ทีม่ า : https://1.bp.blogspot.com

การพัฒนาบคุ ลกิ ภาพของผพู้ ดู เชิงวิชาชีพ

3.การใช้ถ้อยคํา ถอ้ ยคําท่พี ูดเลือกควรเป็นถอ้ ยคําทส่ี ภุ าพ ส่ือความหมายได้
ตรงตามต้องการ

4.เน้ือหาความรูใ้ นเรอ่ื งท่พี ูด ผพู้ ูดตอ้ งมีความรูใ้ นเรอื่ งท่ีพดู เป็นอยา่ ง

สามารถพูดไดค้ รบถว้ น ถูกต้อง ชว่ ยให้ผฟู้ ังเขา้ ใจเรอ่ื งได้งา่ ย เมอื่ ผฟู้ ังไม่

เขา้ ใจและมคี ําถาม ก็สามารถตอบคําถามไดอ้ ยา่ งแม่นยําและถูกต้อง

5.การแสดงความคิดเห็น การแสดงความคิดเห็นส่วนตัวของผพู้ ูดต่อเรอื่ งท่ี
พดู ผพู้ ูดควรแสดงความคิดเห็นที่เป็นประโยชน์ ก่อให้เกดิ ความคิด
สรา้ งสรรค์ ไม่เป็นความคิดเห็นเชงิ ทาํ ลาย ก่อให้เกิดความแตกแยก หรอื อาจ
ทําให้เกดิ ความเสียหายแกผ่ อู้ ่นื

จติ วทิ ยาการพดู เชิงวชิ าชีพ

1. จติ วทิ ยาการพดู ช่วยให้ผ้พู ูดเข้าใจผ้ฟู ัง
ผฟู้ ังแตล่ ะกลุ่มหรอื แต่ละคนย่อมมีบคุ ลิกลักษณะทแ่ี ตกตา่ งกัน ถ้าผพู้ ูด
ทราบมากอ่ นกส็ ามารถเตรยี มการพดู ให้สอดคล้องกบั บุคลิกลักษณะของผู้
ฟัง ซง่ึ มีอุปนิ สัย ความสนใจ การแสดงออกที่แตกต่างกัน หรอื สามารถปรบั
เปลย่ี นการพูดของตนในขณะทพ่ี ูดให้สอดคล้องกับกล่มุ ผฟู้ ังไดท้ นั ทว่ งที

จติ วทิ ยาการพูดเชิงวิชาชีพ

2. จิตวิทยาการพูดช่วยให้ผู้พูดเข้าใจศั กยภาพการรบั รู้ของผฟู้ ัง
ผฟู้ ังแตล่ ะคนมีการพัฒนาหรอื ศักยภาพการรบั รูส้ ่วนบคุ คลแตกตา่ งกัน ผู้
พดู ทเ่ี ขา้ ใจจติ วิทยาการพดู จะต้องพยายามชว่ ยให้ผฟู้ ังเข้าใจและพัฒนาการ

รบั รูข้ องตนให้เป็นไปในทศิ ทางเดยี วกนั มากทีส่ ดุ

จติ วทิ ยาการพูดเชิงวิชาชีพ

3. จติ วิทยาการพูดช่วยให้ผ้พู ดู เข้าใจการจัดสภาพแวดล้อมการพดู
ผพู้ ูดท่เี ขา้ ใจหลกั จติ วทิ ยาการพดู จะตอ้ งใชค้ วามสามารถในการสรา้ งสภาพ
แวดล้อมให้เออื้ ตอ่ การพดู เชน่ การเตรยี มสื่อประกอบการพดู ให้น่ าสนใจ

การสรา้ งสถานการณ์เรยี กรอ้ งความสนใจเพ่ือจงู ใจให้ผฟู้ ังมีความสนใจ
ตอ้ งการอยากรูม้ ากข้นึ

จติ วทิ ยาการพดู เชิงวิชาชีพ

4. จิตวิทยาการพดู ช่วยให้ผ้พู ูดสามารถเตรียมการพูดได้อยา่ งเหมาะสม
นอกจากจะเตรยี มเนื้ อหาการพดู ให้ตรงตาม วตั ถปุ ระสงค์แล้ว กจ็ ะ
สามารถเตรยี มวธิ พี ดู และกระบวนการพูดให้มดั ใจผฟู้ ังได้

จติ วิทยาการพูดเชิงวชิ าชีพ

5. จิตวิทยาการพูดช่วยให้ผ้พู ูดควบคุมสถานการณ์การพูดได้ดยี ่ิงข้ึน
วเิ คราะห์ความสนใจและความต้องการของผฟู้ ังส่วนใหญ่ในขณะนั้นแล้ว
สรา้ งความสนใจรว่ มกนั ด้วยการพูดให้ลดความรุนแรงหรอื ความวนุ่ วายลง

ให้กลบั มาสู่ความสงบไดอ้ ีกครงั้

Thanks!