ชุมพร

Chumphon

สารบัญ หน้า
ก
เร่ือง ข
สารบญั 1-5
คานา 6-9
ประวตั คิ วามเป็นมาของจงั หวดั ชมุ พร 10
ประวตั ิเมอื งชมุ พร 11-12
อาณาเขตการปกครอง 13-16
รายช่อื อดีตเจา้ เมือง 17
รายช่อื ผวู้ า่ ราชการจงั หวดั 18
ภมู ิประเทศ ภมู อิ ากาศ 19
การปกครอง 20-21
สถานท่ที อ่ งเท่ยี ว 22-23
สญั ลกั ษณ์ การเดนิ ทาง 24
การคมนาคมภายในจงั หวดั ชมุ พร 25-27
การศกึ ษา 28-29
ชาวชมุ พรท่มี ีช่อื เสียง 30
แนะนาสถานท่ีเท่ยี ว 31-33
ของดปี ระจาจงั หวดั ชมุ พร 34-35
ประเพณีวฒั นธรรมทอ้ งถ่ิน
อาหารทอ้ งถ่ินจงั หวดั ชมุ พร

คานา

รายงานนีจ้ ดั ทาขนึ้ โดยตอ้ งการใหเ้ ป็นประโยชนก์ บั ผคู้ นท่สี นใจเก่ียวกบั จงั หวดั ชมุ พร เป็น
การสือ่ ถึง ประวตั ิความเป็นมาวฒั นธรรมทอ้ งถ่ินเรื่องราวท่นี า่ สนใจเก่ียวกบั บคุ ลสาคญั ท่มี า
ของจงั หวดั ชมุ พร อาหารและสถานท่ที ่องเท่ยี ว ซง่ึ เป็นความรูส้ าเรจ็ รูปทาใหผ้ สู้ นใจสามารถ
คน้ ควา้ ตามเรอ่ื งราวท่สี นใจ โดยผจู้ ดั ทาไดร้ วบรวมภาพท่เี ป็นจดุ เด่นของจงั หวดั มาเป็นความรู้
ใหม่ในการศกึ ษาคน้ ควา้ ผจู้ ดั ทาหวงั เป็นอยา่ งย่งิ ว่ารายงานนจี้ ะเป็นประโยชนต์ อ่ ผทู้ ่สี นใจใน
ประวตั ิความเป็นมาในจงั หวดั ชมุ พรหากเกิดขอ้ ผดิ พลาดประการใด ตอ้ งขออภยั มา ณ ท่ีนดี้ ว้ ย

ประวัติความเป็ นมาของจงั หวัดชุมพร
จงั หวดั ชมุ พรมีช่อื ปรากฏตงั้ แต่ปีพทุ ธศกั ราช 1098 ในตานานพระธาตเุ มอื งนครศรีธรรมราช

ฉบบั ของหอสมดุ แหง่ ชาติ โดยมคี วามว่า เมอื งชมุ พรนนั้ มีฐานะเป็นเมืองสิบสองนกั ษัตรของ
นครศรีธรรมราช ใชร้ ูปแพะเป็นตราเมือง เป็นเมืองหนา้ ดา่ นฝ่ายเหนือเพราะอยทู่ างตอนบนของ
ภาคใต้ การเดนิ ทางโดยทางบกจาเป็นตอ้ งผ่านเมืองชมุ พร ในปีพทุ ธศกั ราช 1997 แผน่ ดิน
สมเดจ็ พระบรมไตรโลกนาถปรากฏในกฎหมายตราสามดวงวา่ เมอื งชมุ พรเป็นเมืองตรี
อาณาจกั รฝ่ายใตข้ องกรุงศรีอยธุ ยาจนถึงพทุ ธศกั ราช 2459 จงึ มีฐานะเป็นจงั หวดั ในมณฑล
สรุ าษฏรธ์ านี

คาว่า “ชมุ พร” ตามอกั ษรแยกไดเ้ ป็น 2 คา คอื คาวา่ “ชมุ ” ซ่งึ มคี วามหมายวา่ รวม,ชกุ ,มาก,
รวมกนั อยู่ และคาวา่ “พร” ซง่ึ มีความหมายว่า ของดี,ของท่เี ลอื กเอา,ของประเสรฐิ ดงั นนั้ คาวา่
ชมุ พร ถา้ แปลตามตวั อกั ษร กจ็ ะไดค้ วามหมายว่า เป็นท่รี วบรวมของประเสรฐิ แตช่ ่อื เมือง
ชมุ พรนนั้ ไมไ่ ดม้ คี วามหมายตามตวั อกั ษร

ประการแรก เช่อื กนั วา่ ชมุ พรนนั้ มาจากคาวา่ “ประชมุ พล” หรือ “ชมุ นมุ พล” ซง่ึ แปลไดว้ ่า
“รวมกาลงั ” เน่ืองจากในสมยั ก่อนชมุ พรเป็นเมอื งหนา้ ดา่ นทางภาคใต้ และกองทพั มกั จะมาตงั้
คา่ ยอยทู่ ่เี มืองเมืองชมุ พร ดงั นนั้ ไม่วา่ จะเป็นการรบกบั พม่าหรือปราบกบฏภายใน
ราชอาณาจกั รก็ตาม เม่อื ยกทพั หลวงมาครงั้ ใด เมืองชมุ พรก็จะตอ้ งเป็นท่ชี มุ นมุ พลหรอื ชมุ นมุ
กองทพั เสมอ คาวา่ ชมุ พรจึงเป็นไปไดว้ า่ เกิดจากการเรียกเพยี้ นมาจากคาว่าประชมุ พล เพราะ
คนไทยทางใตช้ อบพดู คาสนั้ ๆ จึงตดั คาวา่ ประออกเสีย เหลอื แค่ “ชมุ พล” และคาว่าพลกเ็ พยี้ น
กลายมาเป็นคาว่า “พร” แทน ซง่ึ ตามธรรมดา ช่อื เมืองหรอื ตาบลมกั จะถกู เรียกเพยี้ นไปจาก
เดมิ เสมอ อยา่ งไรกด็ ีเมอื งชมุ พรนบั วา่ เป็นเมอื งท่สี าคญั ทางยทุ ธศาสตรม์ าตงั้ แต่สมยั โบราณ
ดงั นนั้ จากคาว่าประชมุ พลจึงมคี วามหมายตรงกบั ประวตั ิศาสตรข์ องเมืองท่ีว่า เป็นเมืองสาคญั
ทางยทุ ธศาสตร์

ประการท่สี อง ในการเดินทางไปรบทพั จบั ศกึ ของแม่ทพั นายกองตงั้ แต่สมยั โบราณ เม่ือจะ
เคลื่อนพลจะตอ้ งทาพิธีสง่ ทพั โดยการบวงสรวงสิ่งศกั ดสิ์ ิทธิ์ขอใหไ้ ด้ รบั ชยั ชนะในการสรู้ บ เพ่อื
เป็นการบารุงขวญั ทหาร ในสถานท่ชี มุ นมุ เพ่อื รบั พรเชน่ นีจ้ ึงตรงกบั ความหมายชมุ นมุ พร หรอื
ประชมุ พร ซง่ึ ทง้ั สองคานีอ้ าจเป็นตน้ เหตขุ องคาว่า “ชมุ พร” เช่นเดียวกนั

ประการท่สี าม เน่อื งจากท่ตี งั้ เมอื งเดิมนนั้ อยทู่ างฝ่ังขวาของคลองชมุ พร ซ่งึ มตี น้ ไมช้ นิดหน่ึงท่ี
เรียกกนั วา่ “มะเด่ือชมุ พร” ขนึ้ อย่ทู ่วั ไป เดิมคลองนีย้ งั ไมม่ ีช่อื ภายหลงั จงึ ถกู ตงั้ ช่อื วา่ คลอง
ชมุ พรตามช่อื ตน้ ไม้ เพราะปกติการตงั้ ช่อื ทอ้ งท่หี รือแม่นา้ ลาคลองมกั จะตงั้ ตามช่อื ตน้ ไมห้ รอื
สิ่งใดสิง่ หนง่ึ ท่ปี รากฏอยู่ ณ ท่แี ห่งนนั้ ต่อมาเมืองท่ีมาตงั้ จงึ มชี ่อื ตามตน้ ไมไ้ ปดว้ ย เช่นเดยี วกบั
ช่อื ชมุ พร อาจเรียกตามช่ือหรือคลองหรือช่อื ตน้ ไมก้ ็เป็นได้

ชมุ พร มชี ่อื ปรากฏมาตงั้ แตป่ ี พ.ศ. 1098 โดยมฐี านะเป็นเมืองสบิ สองนกั ษัตรของ
ราชอาณาจกั รนครศรีธรรมราช ใชร้ ูปแพะเป็นตราเมอื ง และเป็นเมืองหนา้ ด่านฝ่ายเหนอื เพราะ
อย่ตู อนบนของภาคใตใ้ น พ.ศ. 1997 รชั สมยั แผ่นดินสมเดจ็ พระบรมไตรโลกนาถ ปรากฏใน
กฎหมายตราสามดวงว่า เมืองชมุ พรเป็นเมืองตรี อาณาจกั รฝ่ายใตข้ องราชอาณาจกั รกรุงศรี
อยธุ ยา ในชว่ งนชี้ นชาติจาม แหง่ ราชอาณาจกั รจามปา ถกู ชาวเวียดนามรุกราน ชาวจามกลมุ่ นี้
อพยพเขา้ สกู่ รุงศรีอยธุ ยาครงั้ แรก ปรากฏว่ามี "อาสาจาม" ในแผน่ ดนิ นี้ เพ่อื การขยายอาณา
นิคมของกรุงศรีอยธุ ยา สว่ นหน่งึ ตอ้ งมารกั ษาดา่ นเมืองชมุ พร ซง่ึ เป็นเมอื งตรี และตงั้ ชาวจาม
เป็นเจา้ เมืองชมุ พร และดินแดนแถบนีข้ นึ้ ตรงต่อกรุงศรีอยธุ ยา เน่อื งดว้ ย ชาวจาม มี
ความสามารถในการรบ ท่มี ีช่อื เสยี ง เชน่ กองอาสาจาม เป็นทหารชนั้ ดี มวี ินยั เช่ยี วชาญการ
เดินเรอื รบั ใชร้ าชสานกั มานาน และเก่งการคา้ มาหลายพนั ปี

ตอ่ มาระหว่าง ปี พ.ศ. 2173 - 2199 ในแผน่ ดนิ พระเจา้ ปราสาททองแห่งราชอาณาจกั กรุงศรี
อยธุ ยา ไดก้ วาดตอ้ นชาวเมอื งแถง หรือ (เดียนเบียนฟ)ู อยใู่ นประเทศเวียดนาม และชาวเมือง
พงสาลี อยใู่ นประเทศลาว มาเป็นพลเมอื ง เมืองชมุ พร เมืองปะทวิ (อาเภอปะทวิ ) เพ่อื ทาการ
เกษตรกรรม และเมืองท่าการคา้ สาคญั ตงั้ แตน่ นั้ มา

เดมิ ชาวจามนบั ถือศาสนาพราหมณ-์ ฮนิ ดู พ.ศ. 1400 นบั ถือศาสนาพทุ ธมหายาน และเม่อื
คา้ ขายกบั อาหรบั ก็นบั ถือ ศาสนาอสิ ลาม แตช่ าวจามท่มี าอยเู่ มืองชมุ พร ตอ่ มานบั ถือ ศาสนา
พทุ ธ มีวฒั นธรรม ประเพณี เหมือนกนั แตเ่ ม่อื เวลาผา่ นไปกว่า 500 -600 ปี ท่ชี าวจาม เขา้
ปกครองเมืองชมุ พร และดินแดนแถบนจี้ นแทบจะไม่เหลอื วฒั นธรรมเดมิ เลย เช่น ขา้ วตม้ ใบพอ้
ท่ใี ชใ้ นงานมงคล เชน่ เดียวกบั ชาวมสุ ลมิ บา้ นกาลอ ตาบลกาลอ อาเภอรามญั จงั หวดั ยะลา ก็
สญู หายไมไ่ ดใ้ ชใ้ นงานมงคล

ประวัติเมอื งชุมพร

คาวา่ ชมุ พร มผี สู้ นั นษิ ฐานว่านา่ จะมาจากคาวา่ “ชมุ นมุ พล” เน่ืองจากเป็นเมืองหนา้ ดา่ น
การเดนิ ทพั ไม่ว่าจะมาจากฝ่ายเหนอื หรอื ว่าฝ่ายใต้ ลว้ นเขา้ มาตงั้ ค่ายชมุ นมุ พลกนั ท่นี ่ี จงึ เรยี ก
จดุ นีว้ ่า “ชมุ นมุ พล” ต่อมาเพยี้ นเป็น ชมุ พร อีกประการหนงึ่ ในการเดนิ ทางไปทาศกึ สงคราม
ของแม่ทพั นายกองตงั้ แต่สมยั โบราณมา เม่ือจะเคลอ่ื นพลจะตอ้ งทาพธิ ีสง่ ทพั โดยการบวงสรวง
ส่ิงศกั ดิส์ ทิ ธิ์ ขอใหไ้ ดร้ บั ชยั ชนะในการสรู้ บ เป็นการบารุงขวญั ทหารในสถานท่ชี มุ นมุ เพ่ือรบั พร
เช่นนี้ ตรงกบั ความหมายชมุ นมุ พรหรือประชมุ พร ซ่งึ ทงั้ สองคานอี้ าจเป็นตน้ เหตขุ องคาวา่
“ชมุ นมุ พร” เช่นเดยี วกนั

แตอ่ ีกทางหน่ึงสนั นิษฐานวา่ น่าจะไดม้ าจากช่อื พนั ธไุ์ มธ้ รรมชาตใิ นทอ้ งถ่ิน ไดแ้ ก่ ตน้ มะเด่ือ
ชมุ พร เพราะท่ตี งั้ ของเมืองชมุ พรนนั้ อย่บู นฝ่ังแม่นา้ ท่าตะเภา มีตน้ มะเด่ือชมุ พรขนึ้ อย่มู ากมาย
ตน้ มะเด่ือชมุ พรจงึ เป็นสญั ลกั ษณส์ ว่ นหนึง่ ของ ตราประจาจงั หวดั ชมุ พร

สมัยกรุงสุโขทยั
เมืองชมุ พรเป็นเมอื งมีเจา้ เมืองปกครองมายาวนาน ในสมยั สโุ ขทยั นนั้ เป็นเมืองขนึ้ ต่อ
อาณาจกั รนครศรีธรรมราช ในฐานะเมืองอาณานิคม และเป็นเมืองหนา้ ดา่ น ฝ่ายเหนอื หรอื
เมอื งปีมะแม ถือตราแพะ เป็น 1 ในเมอื ง 12 เมอื ง หรอื เรยี กว่า เมอื งสบิ สองนกั ษัตร ของ
อาณาจกั รนครศรีธรรมราช

สมยั กรุงศรอี ยุธยา
เมอื งชุมพรในสมยั กรุงศรีอยธุ ยานนั้ เม่อื กรุงศรอี ยธุ ยาเรอื งอานาจ ในแผน่ ดินสมเด็จพระบรม
ไตรโลกนาถ ไดแ้ ผข่ ยายอาณานคิ มลงทางใต้ ชาวจาม มาอยทู่ ่เี มืองชมุ พร เน่ืองดว้ ย ชาวจาม
มคี วามสามารถ การคา้ การเดนิ เรือ และการรบ จะเหน็ ไดจ้ ากทหาร อาสาจาม เป็นทหารชนั้ ดี
ท่รี บั ใชร้ าชสานกั ตงั้ แต่กรุงศรอี ยธุ ยา มีความสามารถการรบ และการเดนิ เรือ อย่างเช่ยี วชาญ
ตงั้ แตน่ นั้ จนทาใหเ้ มืองชมุ พร ตอ้ งขนึ้ ต่ออาณาจกั รกรุงศรีอยธุ ยา ในฐานะเมอื งอาณานิคม และ
เป็นเมืองหนา้ ดา่ น ฝ่ายใต้ และเป็นเมอื งทา่ การคา้ สาคญั ของอาณาจกั รกรุงศรีอยธุ ยา เมือง
ชมุ พรจึงมบี ทบาทเป็นเมืองหนา้ ดา่ น มาแต่โบราณในอาณาจกั รนครศรีธรรมราช และ
อาณาจกั รกรุงศรอี ยธุ ยา ทาใหไ้ มม่ ีการก่อสรา้ งวตั ถถุ าวรได้ ดงั นนั้ ชาวชมุ พรจึงเป็นลกู หลาน
นกั รบท่แี ทจ้ รงิ และควรใหส้ มญานามบรรพบรุ ุษว่า “วีรบรุ ุษนกั รบแหง่ คอคอดกระ ดนิ แดนสอง
ฝ่ังทะเล"[ตอ้ งการอา้ งอิง] จากการทาศกึ สงครามอย่างต่อเน่อื งในแตล่ ะยคุ แตล่ ะสมยั

สมยั กรุงธนบรุ ี

เมืองชมุ พรในสมยั กรุงธนบรุ ไี มค่ อ่ ยมีบทบาทมากนกั เพราะอย่ใู นภาวะสงครามของสมเดจ็
พระเจา้ ตากสนิ มหาราช ทง้ั รชั กาล และสบื เน่อื งจาก พระชมุ พร (พวย) นากาลงั กองทพั บก
กองทพั เรอื เมอื งชมุ พร กาลงั พลประมาณ 800 คน ไดส้ ญู เสียจากการรบในชว่ งกรุงแตกท่ี คา่ ย
บางกงุ้ จากการสง่ กาลงั เขา้ รกั ษาพระนครศรอี ยธุ ยา ตงั้ แต่ปี พ.ศ. 2305-2308 และเขา้ รว่ มรบ
เพ่อื ตีเมืองนครศรธี รรมราช จงึ ทาใหเ้ กิดการลา้ ของชาวเมืองชมุ พร

สมัยกรุงรัตนโกสินทร์

ตงั้ แตแ่ ผ่นดนิ พระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธยอดฟ้าจฬุ าโลก พระบาทสมเด็จพระพทุ ธเลศิ หลา้
นภาลยั พระบาทสมเด็จพระน่งั เกลา้ เจา้ อย่หู วั และแผน่ ดนิ พระบาทสมเด็จพระจอมเกลา้
เจา้ อยหู่ วั เมอื งชมุ พรเป็นเมืองท่าคา้ ขายสาคญั จนถึงในสมยั พระบาทสมเด็จพระจลุ จอมเกลา้
เจา้ อย่หู วั ชาวจามยงั มีบทบาทในดินแดนแทบนี้ ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจลุ จอมเกลา้
เจา้ อยหู่ วั โปรดเกลา้ ฯ ใหจ้ ดั ตงั้ เป็น มณฑลชมุ พร ต่อมามกี ารยบุ การปกครองแบบมณฑล
เทศาภิบาลเป็นจงั หวดั ชมุ พรจงึ มีฐานะเป็นจงั หวดั และเม่อื กรมหลวงชมุ พรเขตอดุ มศกั ดิ์
สามารถเดินเรือไดเ้ อง ชาวจามก็หมดบทบาทลงในเวลาตอ่ มา

อาณาเขตการปกครอง
เจา้ เมอื งชมุ พร ปกครองอาณาเขตเมืองชมุ พร ซ่งึ เป็นเมืองตรี มเี มอื งจตั วาเป็นเมืองขนึ้ 8

เมือง ดงั นี้
-เมืองปะทวิ (อาเภอปะทิว)
-เมอื งท่าแซะ (อาเภอทา่ แซะ) เมอื งหนา้ ดา่ นเมืองชมุ พร ด่านทพั ตน้ ไทร (เนิน 491) หรอื บา้ น
ตน้ ไทร
-เมืองตะโก (อาเภอท่งุ ตะโก)
-เมืองหลงั สวน (อาเภอหลงั สวน อาเภอละแม อาเภอทา่ ชนะ)
-เมอื งตระ (อาเภอกระบรุ ี)
-เมอื งระนอง (จงั หวดั ระนอง)
-เมอื งมะลวิ ลั ย์ (จงั หวดั เกาะสอง) อยใู่ นประเทศพมา่
-เมืองกาเนิดนพคณุ (อาเภอบางสะพาน อาเภอทบั สะแก แหลง่ ขดุ ทองคาบางสะพาน)

เจา้ เมืองชมุ พร เป็นเชอื้ สายจาม สืบเชอื้ สายหลายพนั ปี ในสมยั กรุงศรอี ยธุ ยา จนถงึ สมยั กรุง
ธนบรุ ี มบี รรดาศกั ดิ์ นามวา่ "ออกญาเคาะงะ" เป็นภาษาจาม หรือ พระชมุ พร ในสมยั ตน้ กรุง
รตั นโกสนิ ทร์ เปลย่ี นบรรดาศกั ดิ์ นามวา่ พระยาชมุ พร และ พระยาเพชรกาแหงสงคราม ตาม
ดว้ ยช่อื และตอ่ ไดย้ กเลกิ ใหใ้ ชบ้ รรดาศกั ดเิ์ ดิม

รายช่ืออดีตเจา้ เมอื ง
-ออกญาเคาะงะ ทราธิบดีศรสี รุ ตั นวลหนกั กอ่ น พ.ศ. 1997

-พระชมุ พร (พวย) พ.ศ.ไมป่ รากฏ- 2310 (เสียกรุงศรอี ยธุ ยา ครงั้ ท่ี ๒)

-พระชมุ พร (ม่นั ) พ.ศ. 2312-2312

-พระยาแกว้ โกรพ พ.ศ. 2336 เขา้ รว่ มกองเรือไปตีเมืองมะรดิ

-พระยาเพชรกาแหงสงคราม (ถ่ิน) นา่ จะเป็นคนเดียวกบั พระยาแกว้ โกรพ

-พระยาเพชรกาแหงสงคราม (ซุย่ ) กอ่ น พ.ศ. 2367-2367

-พระยาเพชรกาแหงสงคราม (ยม) พ.ศ. 2368-2368
-พระยาเพชรกาแหงสงคราม (ครุฑ) พ.ศ. 2369-2404 ไดเ้ ลอื่ นบนั ดาศกั ดิ์ เป็นเจา้ พระยา
ยมราช (ครุฑ บว่ งราบ) พ.ศ. 2404 ดารงตาแหน่งเสนาบดกี รมเวียง ในพระบาทสมเดจ็ พระ
จอมเกลา้ เจา้ อย่หู วั รชั กาลท่ี 4 และในพระบาทสมเด็จพระจลุ จอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั รชั กาลท่ี 5

-พระยาเพชรกาแหงสงคราม (กลอ่ ม) พ.ศ. 2404-2411 ถกู เรยี กกลบั กรุงเทพ ฯ เม่อื ปี
พ.ศ. 2411 เพ่อื ลงนามปันเขตแดนไทย-พม่า ใหข้ นึ้ บงั คบั กบั องั กฤษ ลงนามวนั ท่ี 3
กรกฎาคม พ.ศ. 2411

-พระยาเพชรกาแหงสงคราม (ยงั ซุย่ ยงั ) บตุ รพระยาเพชรกาแหงสงคราม (ซุ่ย) พ.ศ. 2411-
2437
-พระยารามฤทธิรงค์ (สนิ ) พ.ศ. 2437-2439 (รกั ษาราชการ)

-พระยาชมุ พร (มะลิ ยกุ ตนนั ท)์ พ.ศ. 2439-2444

เจา้ เมืองชุมพร มกั เรียก พระยาชมุ พร โดยไม่เรยี กบรรดาศกั ดใิ์ หม่ เช่น พระยาเพชรกาแหง
สงคราม หรือ เลอ่ื นบรรดาศกั ดสิ์ งู กวา่ แตย่ งั เรยี ก พระยาชมุ พร เหมอื นเดิม ต่อจากนนั้ ไม่ไดใ้ ช้
บรรดาศกั ดิ์ พระยาเพชรกาแหงสงคราม แต่ใชย้ ศหรอื บรรดาศกั ดิ์ ท่ไี ดร้ บั พระราชทานมาแต่

เดมิ มาดารงตาแหน่งผวู้ ่าราชการเมอื งตงั้ แต่ ปี พ.ศ. 2445 เป็นตน้ มา

รายชอ่ื ผู้วา่ ราชการจังหวดั
รายพระนามและรายนามผวู้ ่าราชการจงั หวดั ชมุ พร

พระนาม/ช่อื เขา้ รบั ตาแหนง่ สนิ้ สดุ การดารงตาแหน่ง
1. พระยารตั นเศรษฐี (คอซมิ ก๊อง ณ ระนอง) พ.ศ. 2439 (ร.ศ.115) พ.ศ. 2439 (ร.ศ.115)
2. หลวงสวสั ดบิ์ รุ รี มย์ พ.ศ. 2440 พ.ศ. 2441
3. พระเพชรกาแหงสงคราม (มะลิ ยกุ ตนนั ท)์ พ.ศ. 2442 พ.ศ. 2448
4. พระยาสรุ าฤทธิ์ภกั ดี 1 เมษายน 2449 30 มถิ นุ ายน 2451
5. พระยาสาเรงิ นฤปการ 1 มกราคม 2451 30 มถิ นุ ายน 2452
6. พระยาวเิ ศษชยั ชาญ 1 มกราคม 2452 30 มถิ นุ ายน 2455
7. พระยาราชพนิ จิ จยั (ชมุ โอสถานนท)์ 1 เมษายน 2456 30 ตลุ าคม 2458
8. พระเทพราชธานี 1 เมษายน 2458 30 มนี าคม 2459
9. พระชมุ พรบรุ ีศรสี มทุ รเ์ ขต (บวั ) 1 เมษายน 2460 30 กนั ยายน 2464
10. พระยาพิพิธลาพลวิมลภกั ดี 31 ตลุ าคม 2464 31 มกราคม 2471
11. พระยาสจั จาภิรมยอ์ ดุ มราชภกั ดี 1 พฤษภาคม 2471 31 มกราคม 2473
12. พระระนองธานี 1 มถิ นุ ายน 2473 31 พฤศจกิ ายน 2476
13. พ.ต.อ.พระราชญาตริ กั ษา (ประกอบ บนุ นาค) 30 มนี าคม 2475 พฤศจิกายน 2476
14. พระยาอมรฤทธิ์ธารง 1 มนี าคม 2476 9 กนั ยายน 2478
15. น.ท.หลวงสนุ าวนิ วิวฒั น์ ร.น. 1 ธนั วาคม 2478 1 เมษายน 2481

16. หลวงจรูญประสาสน์ (จรูญ คชภมู )ิ 1 พฤษภาคม 2481 31 ธนั วาคม 2485
17. ขนุ บรริ กั ษบ์ ทวสญั ช์ (ชมุ่ ) 1 มกราคม 2486 31 ตลุ าคม 2486
18. นายวเิ ศษ สรรคป์ ระศาสน์ 1 พฤศจิกายน 2486 30 มีนาคม 2487
19. นายเกษม อทุ ยานิน 3 กรกฎาคม 2487 31 กรกฎาคม 2487
20. นายเน่อื ง ปาณิกบตุ ร 1 มกราคม 2488 30 มถิ นุ ายน 2488
21. นายชอบ ชยั ประภา 1 กรกฎาคม 2488 20 มถิ นุ ายน 2489
22. พระนกิ รบดี 12 กนั ยายน 2489 15 มกราคม 2490
23. นายปล่งั ทศั นประดษิ ฐ์ 18 มกราคม 2490 2 ธนั วาคม 2492
24. ขนุ รตั นวรพงศ์ 7 ธนั วาคม 2492 17 กรกฎาคม 2493
25. นายแสวง ทบั ทอง 21 กรกฎาคม 2495 17 กรกฎาคม 2500
26. นายสง่ มมี ทุ า 12 กรกฎาคม 2500 30 กนั ยายน 2511
27. นายประพฒั น์ บญุ ช่วย 1 ตลุ าคม 2511 30 กนั ยายน 2514
28. นายชวน พรพงศ์ 1 ตลุ าคม 2514 30 กนั ยายน 2515
29. นายลิขิต รตั นสงั ข์1 ตลุ าคม 2515 30 กนั ยายน 2516
30. นายประชมุ บญุ ประคอง 1 ตลุ าคม 2516 12 กมุ ภาพนั ธ์ 2518
31. น.อ.จาลอง ประเสรฐิ ย่งิ ร.น. 13 กมุ ภาพนั ธ์ 2518 30 กนั ยายน 2519
32. นายอรุณ รุจกิ ณั หะ 1 ตลุ าคม 2519 31 มกราคม 2522
33. นายบญุ นาค สายสว่าง 1 กมุ ภาพนั ธ์ 2522 30 กนั ยายน 2523

34. นายเตมิ ศกั ดิ์ สมนั ตรฐั 1 ตลุ าคม 2523 24 เมษายน 2524
35. นายพจน์ อินทวิเชียร 1 มิถนุ ายน 2524 30 กนั ยายน 2529
36. ร.ต.เบญจกลุ มะกะระธชั 1 ตลุ าคม 2529 30 กนั ยายน 2531
37. นายปัญญา ฤกษอ์ ไุ ร 1 ตลุ าคม 2531 30 กนั ยายน 2532
38. นายสชุ าญ พงษเ์ หนือ 1 ตลุ าคม 2532 30 กนั ยายน 2533
39. นายกนก ยะสารวรรณ 1 ตลุ าคม 2533 30 กนั ยายน 2534
40. นายปรญิ ญา นาคฉตั รยี ์ 1 ตลุ าคม 2534 30 กนั ยายน 2535
41. นายประยรู พรหมพนั ธ์ 1 ตลุ าคม 2535 30 กนั ยายน 2537
42. นายประพฒั นพงษ์ บาเพ็ญสทิ ธ์ 1 ตลุ าคม 2537 30 กนั ยายน 2539
43. นายคงศกั ดิ์ ล่วิ มโนมนต์ 1 ตลุ าคม 2539 19 ตลุ าคม 2540
44. นายสรุ พล กาญจนจิตรา 20 ตลุ าคม 2540 30 กนั ยายน 2542
45. นายศกั ดิ์ เตชาชาญ 1 ตลุ าคม 2542 30 กนั ยายน 2543
46. ม.ล.ประทปี จรูญโรจน์ 2 ตลุ าคม 2543 30 กนั ยายน 2545
47. นายเมฆนิ ทร์ เมธาวิกลู 1 ตลุ าคม 2545 30 กนั ยายน 2547
48. นายอานนท์ มนสั วานิช 1 ตลุ าคม 2547 30 กนั ยายน 2548
49. นายพินยั อนนั ตพงศ์ 1 ตลุ าคม 2548 13 พฤษภาคม 2550
50. นายสวุ ฒั น์ ตนั ประวตั ิ 14 พฤษภาคม 2550 30 กนั ยายน 2550
51. นายมานิต วฒั นเสน 1 ตลุ าคม 2550 19 ตลุ าคม 2551

52. นายการณั ย์ ศภุ กิจวิเลขการ 20 ตลุ าคม 2551 9 มิถนุ ายน 2553
53. นายพินจิ เจรญิ พานิช 9 มิถนุ ายน 2553 28 ตลุ าคม 2555
54. นายพีระศกั ดิ์ หินเมอื งเกา่ 1 ตลุ าคม 2555 30 กนั ยายน 2557
55. นายวงศศริ ิ พรหมชนะ 3 พฤศจกิ ายน 2557 30 กนั ยายน 2558
56. นายสมดี คชาย่งั ยืน 1 ตลุ าคม 2558 30 กนั ยายน 2559
57. นายณรงค์ พลละเอียด 1 ตลุ าคม 2559 1 พฤษภาคม 2561
58. นายวิบลู ย์ รตั นาภรณว์ งศ์29 มิถนุ ายน 2561 30 กนั ยายน 2563
59. นายธีระ อนนั ตเสรีวทิ ยา 1 ตลุ าคม 2563 ปัจจบุ นั

ภูมิประเทศ
จงั หวดั ชมุ พรนบั เป็นประตสู ภู่ าคใต้ (เม่อื ลงจากภาคกลาง) มีพนื้ ท่ที างเหนือติดตอ่ กบั อาเภอ
บางสะพานนอ้ ย จงั หวดั ประจวบคีรขี นั ธ์ ทางตะวนั ออกตดิ ชายฝ่ังอ่าวไทย ดา้ นใตต้ ดิ กบั อาเภอ
ท่าชนะ จงั หวดั สรุ าษฎรธ์ านี และทางตะวนั ตกตดิ ตอ่ กบั อาเภอกระบรุ ี จงั หวดั ระนอง และสว่ น
หน่ึงตดิ กบั ประเทศพมา่

สภาพพืน้ ท่ที ่วั ไปมีภเู ขาสงู มีแมน่ า้ สาคญั หลายสาย เช่น แมน่ า้ ท่าตะเภา ในอาเภอเมอื ง
ชมุ พร มีความยาว 33 กิโลเมตร แม่นา้ สวี ในอาเภอสวี มีความยาว 50 กิโลเมตร และ แมน่ า้
หลงั สวน ในอาเภอหลงั สวน มคี วามยาว 100 กิโลเมตร แม่นา้ ทกุ สายไหลลงสอู่ า่ วไทย ในทะเล
นอกฝ่ังของจงั หวดั ชมุ พร มเี กาะนอ้ ยใหญ่เกือบ 50 เกาะ

ภมู ิอากาศ
สภาพภมู อิ ากาศของจงั หวดั ชมุ พรคลา้ ยกบั จงั หวดั อ่ืน ๆ ในภาคใต้ กลา่ วคอื มีฤดฝู นมากกว่า
ฤดอู ่นื น่นั คอื ระหว่างเดือนมิถนุ ายนถงึ เดือนกมุ ภาพนั ธ์ สว่ นฤดรู อ้ นเร่มิ ตงั้ แตเ่ ดอื น[[มนี าคม]
ถึงเดือนพฤษภาคม โดยมีลมมรสมุ พดั ผ่าน ฤดหู นาวชว่ งเดือนธนั วาคม

การปกครองสว่ นภมู ภิ าค

การปกครองสว่ นภมู ภิ าคแบง่ ออกเป็นระดบั อาเภอ จานวน 8 อาเภอ ระดบั ตาบล จานวน 70
ตาบล และระดบั หมบู่ า้ น จานวน 674 หมบู่ า้ น ไดแ้ ก่

แผนที่ จานวนตาบล จานวนประชากร
ที่ ช่อื อาเภอ 17 150,167
1. เมอื งชมุ พร 10 86,524
2. ทา่ แซะ 7 47,824
3. ปะทวิ 13 73,855
4. หลงั สวน 4 29,611
5. ละแม 5 24,490
6. พะโต๊ะ 11 73,215
7. สวี 6 25,618
8. ท่งุ ตะโก

การปกครองส่วนทอ้ งถิ่น
-เทศบาลเมืองชมุ พร
-เทศบาลเมอื งหลงั สวน

สถานทที่ อ่ งเทยี่ ว
-พพิ ธิ ภณั ฑสถานแห่งชาติ ชมุ พร
-หาดทรายรี
-เขามทั รี
-ศาลหลกั เมืองชมุ พร
-หาดท่งุ ววั แลน่
-เขาดนิ สอ
-แหลมแท่น
-อ่าวทงุ่ ซาง
-วดั พระธาตถุ า้ ขวญั เมอื ง
-เขาเจา้ เมือง
-ถา้ เขาเกรียบ
-อ่าวทงุ่ ไขเ่ น่า
-นา้ ตกเหลวโหลม
-วนอทุ ยานนา้ ตกกะเปาะ
-ศาลเจา้ พระยาชมุ พร (พวย) หรอื ศาลเจา้ พ่อพวยดา เชิงเขาถา้ ขนุ กระทงิ คา่ ยขนุ กระทิง
-วดั สบุ รรณนิมิตรและ โรงเรยี นอนบุ าลเมืองชมุ พรวดั สบุ รรณนมิ ิตรสรา้ งวดั เม่อื พ.ศ. 2335
-วดั ประเดมิ

สญั ลกั ษณป์ ระจาจงั หวดั
ดอกไมป้ ระจาจงั หวดั : ดอกพทุ ธรกั ษา
ตน้ ไมป้ ระจาจงั หวดั : มะเด่ืออทุ มุ พร
คาขวญั ประจาจงั หวดั : ประตภู าคใต้ ไหวเ้ สดจ็ ในกรม ชมไรก่ าแฟ แลหาดทรายรี ดีกลว้ ยเลบ็
มือ ขนึ้ ช่อื รงั นก
อกั ษรย่อ: ชพ

การเดินทาง
รถยนต์
จากกรุงเทพฯ ใชเ้ สน้ ทาง พทุ ธมณฑล นครปฐม-เพชรบรุ ี หรอื เสน้ ทางสาย ธนบรุ ี-ปากทอ่
(หมายเลข 35) แลว้ แยกท่อี าเภอปากทอ่ เขา้ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4 (ถนนเพชรเกษม)
ผา่ นจงั หวดั เพชรบรุ ี ประจวบคีรขี นั ธ์ จนถงึ ส่แี ยกปฐมพร จากนนั้ แยกซา้ ยเขา้ ตวั เมืองชมุ พร
ตาม ทางหลวงแผ่นดนิ หมายเลข 327 อีกประมาณ 8 กิโลเมตร

อากาศ
ทา่ อากาศยานชมุ พร

รถโดยสารประจาทาง
มรี ถโดยสารธรรมดา ของบรษิ ทั ขนสง่ จากดั ออกจากสถานขี นสง่ สายใต้ ไปชมุ พร ทกุ วนั
สาหรบั เท่ยี วกลบั จากชมุ พร เขา้ กรุงเทพ ขนึ้ รถไดท้ ่ี ถนนศาลาแดง

รถไฟ
ดบู ทความหลกั ท่:ี สถานีรถไฟชมุ พร

จากสถานีรถไฟหวั ลาโพง มีขบวนรถเรว็ ขบวนรถดว่ น ขบวนรถด่วนพิเศษ ไปจงั หวดั ชมุ พร
ทกุ วนั

จากสถานีรถไฟธนบรุ ี (บางกอกนอ้ ย) มีขบวนธรรมดาไปจงั หวดั ชมุ พรทกุ วนั

การคมนาคมภายในจงั หวัดชุมพร และไปตา่ งจังหวดั
-รถโดยสารประจาทาง สาย ชมุ พร-สวี-หลงั สวน-สรุ าษฎรธ์ านี รถจอดหนา้ สานกั งานเทศบาล
เมืองชมุ พร ถนนปรมินทรมรรคา ตงั้ แต่เวลา 06.00-18.00 น.
-รถทวั รโ์ ดยสารปรบั อากาศ สาย ชมุ พร-หาดใหญ่ รถจอดท่ี ถนนนวมนิ ทรร์ ว่ มใจ (หลงั ปั้ม
นา้ มนั ปตท.)
-รถทวั รโ์ ดยสารปรบั อากาศ สาย ชมุ พร-ระนอง-ภเู กต็
-รถแทก็ ซ่ี รถจอดท่ีควิ แท็กซ่ี หนา้ การประปาสว่ นภมู ภิ าค จงั หวดั ชมุ พร
-รถตปู้ รบั อากาศประจาทาง - รถจอดท่คี ิวรถตู้ ชมุ พรไนทพ์ ลาซา่ มีบรกิ ารเดินรถไปอาเภอหลงั
สวน จงั หวดั สรุ าษฎรธ์ านี จงั หวดั ประจวบคีรขี นั ธ์
-รถตปู้ รบั อากาศประจาทาง - รถจอดท่คี ิวรถตู้ ถนนนวมนิ ทรร์ ว่ มใจ มบี รกิ ารเดินรถไป จงั หวดั
นครศรธี รรมราช
-รถตปู้ รบั อากาศประจาทาง - รถจอดท่คี ิวรถตู้ ถนนทา่ ตะเภา มีบรกิ ารเดินรถไป จงั หวดั ระนอง
-รถตกุ๊ ต๊กุ จอดรถบรเิ วณหนา้ โรงพยาบาลชมุ พรเขตรอดุ มศกั ดิ์ บรกิ ารภายในเขตเทศบาลเมือง
ชมุ พร

ท่าเรือไปเกาะเต่า
-ทา่ เรอื ไปเกาะเต่า และเกาะนางยวนนนั้ อยทู่ ่จี งั หวดั ชมุ พร ไม่ไกลจากตวั เมืองชมุ พร

ระยะทางจากตวั จังหวัดไปอาเภอตา่ งๆ
อาเภอท่าแซะ 24 กิโลเมตร
อาเภอปะทวิ 33 กิโลเมตร
อาเภอสวี 35 กิโลเมตร
อาเภอท่งุ ตะโก 50 กิโลเมตร
อาเภอหลงั สวน 71 กิโลเมตร
อาเภอละแม 91 กิโลเมตร
อาเภอพะโตะ๊ 108 กิโลเมตร

การศึกษา
ระดบั อดุ มศกึ ษา
-มหาวิทยาลยั แม่โจ-้ ชมุ พร อาเภอละแม
-สถาบนั เทคโนโลยีพระจอมเกลา้ เจา้ คณุ ทหารลาดกระบงั วทิ ยาเขตชมุ พรเขตรอดุ มศกั ดิ์
อาเภอปะทวิ
-สถาบนั การพลศกึ ษา วิทยาเขตชมุ พร อาเภอเมอื งชมุ พร

โรงเรยี นโรงเรียนปะทวิ วิทยา
โรงเรยี นปากนา้ ชมุ พรวทิ ยา
โรงเรียนปากนา้ หลงั สวนวิทยา
โรงเรยี นพะโต๊ะวทิ ยา
โรงเรียนมาบอามฤตวิทยา
โรงเรียนเมืองหลงั สวน วงั ตะกอ
โรงเรียนละแมวิทยา
โรงเรียนศรียาภยั
โรงเรยี นศรยี าภยั 2
โรงเรยี นสวนศรีวิทยา
โรงเรยี นสวีวิทยา

ชาวชุมพรทมี่ ชี ื่อเสยี ง
พระสงฆ์
-สมเดจ็ พระมหาวรี วงศ์ (วิน ธมฺมสาโร) สมเด็จพระราชาคณะ อดตี สงั ฆมนตรี อดีตแม่กอง
ธรรมสนามหลวง อดีตเจา้ อาวาสวดั ราชผาติการามวรวิหาร
-พระธรรมโกศาจารย์ (องอาจ ฐิตธมโฺ ม) พระราชาคณะชนั้ ธรรม ท่ปี รกึ ษาเจา้ คณะภาค ๑๖ --
-เจา้ อาวาสวดั ขนั เงิน พระอารามหลวง อาเภอหลงั สวน
-หลวงพอ่ สงฆ์ จนฺทสโร – อดีตเจา้ อาวาสวดั เจา้ ฟ้าศาลาลอย

ขนุ นาง
-พระยาชมุ พร (พวย) - อดีตเจา้ เมอื งชมุ พรคนสดุ ทา้ ยแหง่ ราชอาณาจกั รกรุงศรีอยธุ ยา
-พระยาเพชรกาแหงสงคราม (ซุย่ ซ่ยุ ยงั ) - อดีตเจา้ เมอื งชมุ พร
-เจา้ พระยาภาสกรวงศ์ (พร บนุ นาค) – อดตี อธิบดกี รมพระคลงั สวน

นกั ประพนั ธ์
-บินหลา สนั กาลาคีรี - เป็นนกั ประพนั ธไ์ ทยไดร้ บั รางวลั ซไี รต์

นกั แสดง - ศลิ ปิน - นกั รอ้ ง - ผกู้ ากบั
-คงกะพนั แสงสรุ ยิ ะ - นกั แสดง พธิ ีกร และนกั ดนตรี
-สทุ ธิพงษ์ ธรรมวฒุ ิ - นกั แสดง
-สทุ ศิ า พฒั นชุ - นกั แสดง ดาราภาพยนตร์
-ชมุ พร เทพพทิ กั ษ์ - นกั แสดง ผกู้ ากบั ภาพยนตร์
-เด๋อ ดอกสะเดา - นกั แสดงตลกชาวไทย
-ธนดล นิลนพรตั น์ - นกั รอ้ งชาวไทย
-แตน อรอมุ า - นกั รอ้ งชาวไทย
-ปฐมพงศ์ สมบตั ิพิบลู ย์ - นกั รอ้ งนาและนกั แต่งเพลงของวง หิน เหล็ก ไฟ
-สารกิ า กิ่งทอง - เป็นนกั รอ้ งลกู ท่งุ หญิงช่อื ดงั
-จเู ลยี่ ม กิ่งทอง - ศิลปินพนื้ บา้ น
-ศศิ สินทวี - นางงาม - มิสเอิรธ์ ไทยแลนด์ 2014 มสิ อินเตอรเ์ นช่นั แนลไทยแลนด2์ 015

นกั การเมือง
ปรญิ ญา นาคฉตั รีย์ - อดตี รองปลดั กระทรวงมหาดไทย,อดีตอธิบดีกรมการปกครอง
ประมวล กลุ มาตย์ - นกั การเมืองชาวไทย
พิเชษฐ์ วสิ ยั จร - อดตี แมท่ พั ภาคท่ี 4
จตั รุ นต์ คชสีห์ - นกั การเมอื งชาวไทย
ฉตั รชยั พะลงั - นกั การเมืองชาวไทย
ชมุ พล จลุ ใส - นกั การเมืองชาวไทย
วรชยั เหมะ - นกั การเมอื งชาวไทย
สชุ าติ แกว้ นาโพธิ์ - นกั การเมอื งชาวไทย
สวุ โรช พะลงั - อดีตสมาชกิ สภาผแู้ ทนราษฎร จงั หวดั ชมุ พร สงั กดั พรรคประชาธิปัตย์
โสภณ รตั นากร – นกั การเมืองชาวไทย

นกั กีฬา
เกียรติชยั ไอซเ์ จลลบิ าลม์ - นกั มวยชาวไทย
ขวญั ใจ 3เคแบตเตอร่ี - นกั มวยชาวไทย
เทอดเกียรติ จนั ทรแ์ ดง - นกั มวยชาวไทย
เทอดศกั ดิ์ จนั ทรแ์ ดง - นกั มวยชาวไทย
ยอดเงนิ ต.เฉลิมชยั – นกั มวยชาวไทย

แนะนาสถานทเี่ ทย่ี ว

หาดทรายรี

หาดทรายรี สถานเท่ยี วอีกแห่งหน่งึ ท่เี ป็นท่นี า่ สนใจในจงั หวดั ชมุ พร กค็ อื หาดทรายรี ซ่งึ เป็นท่ี
ท่มี ีหาดทรายขาว บรเิ วณหาดมีทง้ั ท่พี กั และรา้ นอาหารบรเิ วณรมิ ชายหาด หาดทรายรี ไมไ่ ดม้ ี
ดีแคห่ าดทรายสวยและนา้ ทะเลใส แต่ท่นี ่ถี ือเป็นสถานท่ีสาคญั ทางประวตั ิศาสตรข์ องเมือง
ชมุ พร และประเทศไทย ความสาคญั ของหาดทรายรี กค็ ือ เป็นท่ตี งั้ ของอนสุ รณส์ ถานกรมหลวง
ชมุ พรเขตอดุ มศกั ดิ์ ผทู้ รงสถาปนากองทพั เรอื อนั ทนั สมยั ใหก้ บั ประเทศไทย และเป็นท่ีเคารพ
สกั การะของประชาชน จงึ ทาใหเ้ ป็นชายหาดท่มี ีช่อื เสยี งมากท่สี ดุ ในจงั หวดั ชมุ พร

ศาลกรมหลวงชมุ พร

ศาลกรมหลวงชมุ พร ฯ ตงั้ อยบู่ รเิ วณหาดทรายรีหาดทรายยาว ทรายขาวสะอาด ซง่ึ เป็นท่ตี งั้
ของอนสุ รณส์ ถานของ พลเรอื เอก พระบรมวงศเ์ ธอกรมหลวงชมุ พรเขตร อดุ มศกั ดิผ์ ทู้ รง
สถาปนากองทพั เรือสมยั ใหมใ่ หก้ บั ประเทศไทยทรงเป็นเสดจ็ เต่ียของชาวเรือ ทงั้ ปวงและเป็นท่ี
เคารพสกั การะของประชาชนท่วั ไปอนสุ รณส์ ถานประกอบดว้ ยศาลเจา้ พอ่ กรมหลวงชมุ พรฯหลงั
เก่าและ หลงั ใหม่ ท่สี รา้ งขนึ้ บนเนินเขา ซง่ึ หาดทรายรีเป็นสถานท่สี นิ้ พระชนมข์ องพระองค์ ตวั
ศาลอยบู่ นเรือรบหลวงพระรว่ งจาลองท่หี นั หนา้ ออกสทู่ ะเล จึงเป็นจดุ ท่มี องเหน็ ทวิ ทศั นข์ อง
หาดทรายรไี ดช้ ดั เจนตลอดเวงิ้ อ่าวไดอ้ ยา่ งสวยงาม

จดุ ชมววิ เขามทั รี
จดุ ชมวิวเขามทั รี ตงั้ อยใู่ นอาเภอเมอื งชมุ พร เป็นจุดชมวิวทวิ ทศั น์ ท่สี ามารถชมวิวของชมุ พร
ไดแ้ บบ 360 องศา มองเห็นชมุ ชนปากนา้ ชมุ พรและชายหาดของทะเลชมุ พร โดยเฉพาะใน
ยามเย็นชว่ งเวลาท่พี ระอาทิตยง์ ดงามมาก ดา้ นบนจดุ ชมวิวเขามทั รี มพี ระโพธิสตั วอ์ วโลกิเต
ศวรปางมหาราชลีลาลกั ษณะคลา้ ยกบั ทา่ น่งั ขององคจ์ ตคุ ามรามเทพมองออก ไปท่ชี ายทะเล
ชมุ พรดา้ นขวาเป็นหาดภราดรภาพ มองจากบนเขาเหน็ ชมุ ชนปากนา้ ชมุ พรและชายหาด
ปากนา้ ชมุ พรเป็นชมุ ชนขนาด ใหญ่เน่อื งจากเป็นท่าเทียบเรือประมง บรเิ วณจดุ ชมวิวมรี า้ น
กาแฟพรอ้ มระเบียงชมวิวใหไ้ ดช้ มทศั นยี ภาพอีกดว้ ย

หมเู่ กาะทะเลชมุ พร ประกอบดว้ ยเกาะต่างๆ ดงั นี้

อทุ ยานแหง่ ชาติหม่เู กาะชุมพร เป็นแหลง่ ท่องเท่ยี วทางทะเลท่โี ดดเดน่ มากอีกแห่งหนง่ึ เหมาะ
สาหรบั ผรู้ กั ทะเล และชอบดานา้ ชมปะการงั มีเกาะเรยี งรายมากกว่า 40 เกาะ แต่ละเกาะลว้ น
เต็มไปดว้ ยความงดงาม ของธรรมชาติ แตกต่างกนั บางเกาะมีหาดทรายขาวละเอียด บางเกาะ
เป็นภเู ขาหินปนู ท่มี ีรูปทรงแปลกตานา่ ชม รอบเกาะ ยงั คงเต็ม ไปดว้ ยแนวปะการงั สมบรู ณ์ สว่ น
เกาะท่ไี ดร้ บั ความนิยมจากนกั ท่องเท่ยี ว ประกอบดว้ ยเกาะต่างๆ ดงั นี้

เกาะรงั กาจิว
เกาะรงั กาจวิ เป็นเกาะสมั ปทานรงั นกอยใู่ นเขตอาเภอเมอื ง มีขนาดปานกลาง เป็นเกาะท่มี ี
ความสาคญั ทางประวตั ศิ าสตร์ เน่อื งจากพระบาทสมเด็จพระจลุ จอมเกลา้ เจา้ อยู่ เคยเสด็จ
ประภาสเพ่อื ทอดพระเนตรการเกบ็ รงั นกบนเกาะนี้ จานวน 3 ครงั้ และไดท้ รงจารกึ พระ
ปรมาภิไธยย่อ จปร. ของพระองคไ์ วบ้ นผนงั หนิ ปากถา้ ทางดา้ นใต้

ของดปี ระจาจังหวัดชุมพร

1. รงั นกนางแอ่น รงั นกนางแอน่ ของจงั หวดั ชมุ พรเป็นรงั นกท่ไี ดร้ บั การยอมรบั จากผรู้ กั สขุ ภาพ
ทง้ั ชาวไทยและชาวต่างประเทศ ไมว่ ่าจะเป็น ชาวจีน ฮ่องกง หรอื ใตห้ วนั คนนิยมรบั ประทานรงั
นกชมุ พรกนั เพราะวา่ เป็นรงั นกท่มี คี ณุ ภาพและมคี ณุ ค่าทาง โภชนาการ โดยสามารถหาซอื้ รงั
นกชนดิ ตา่ ง ๆ หรือรงั นกปรุงสาเรจ็ ไดท้ ่รี า้ นชมุ พรรงั นก เพราะทนี ่คี อื ผทู้ ่ไี ดร้ บั สมั ปทานรงั นก
นางแอ่นของจงั หวดั ชมุ พร ผ่านกระบวนการผลิตท่ีทนั สมยั เป็นรงั นกแท้ 100% ท่คี ณุ จะม่นั ใจ
ไดเ้ ลยวา่ มีคณุ ค่าทางอาหารเสรมิ ท่คี รบถว้ น เหมาะอย่างย่งิ ในการซอื้ ไปเป็นของฝาก

2. อาหารทะเล ชมุ พรขนึ้ ช่อื ทงั้ อาหารทะเลสดและแหง้ เพราะท่นี ่ีมที อ้ งทะเลท่อี ดุ มสมบรู ณ์ จงึ
มรี า้ นอาหารทะเลสดใหเ้ ลือกรบั ประทานมากมาย หรอื หากนกั ท่องเท่ยี วตอ้ งการซอื้ ของฝาก
กลบั บา้ น ท่ชี มุ พรกม็ อี าหารทะเลแปรรูปมากมายใหเ้ ลอื กซอื้ เช่นกะปิ นา้ ปลากะตกั ปลาหมกึ
แหง้ ปลาเค็ม แหลง่ ซอื้ อาหารทะเลท่ีสาคญั ๆของชุมพรและไมไ่ กลจากตวั เมืองมากนกั ก็คอื ท่ี
ปาก นา้ ชมุ พร ซ่งึ เป็นชมุ ชนประมงพนื้ บา้ น ท่ีน่เี ป็นแหลง่ ขายอาหารทะเลแปรรูปท่ชี าวบา้ น
ผลิตเอง ซ่งึ เหมาะแก่การซอื้ เป็นของฝากอย่างย่งิ

3. ผลไม้ ชมุ พรเป็นเมอื งท่มี ีช่อื เสียงในดา้ นการเป็นเมืองผลไม้ นานาชนดิ ไม่ว่าจะเป็นทเุ รียน
หลงั สวน เงาะ ลางสาด มงั คดุ สบั ปะรดสวี สม้ โอพนั ธเุ์ จา้ เสวย มะพรา้ ว ฯลฯ โดยเฉพาะกลว้ ย
เลบ็ มือนางท่เี ป็นของฝากยอดฮติ ท่นี กั ท่องเท่ยี วแทบทกุ คนตอ้ ง ซอื้ กลบั ไปเป็นของฝากทง้ั ในรูป
ของกลว้ ยสดสีเหลอื งนา่ รบั ประทานและรวมไปถงึ กลว้ ยแปรรูปประเภทตา่ งๆ ดงั นนั้ จงั หวดั
ชมุ พรจงึ เป็นอกี จงั หวดั หนงึ่ ท่ใี ครกต็ ามท่ชี ่นื ชอบในผลไมจ้ ะ ไมผ่ ิดหวงั ท่ไี ดม้ าเท่ยี วชมุ พร และ
ไดช้ มิ ผลไมส้ ดๆ จากสวนโดยเฉพาะในช่วงเดอื นสงิ หาคมของทกุ ปีท่จี งั หวดั ชุมพรจะจดั งาน
“เทศกาลผลไมช้ มุ พร – ท่องเท่ยี วชมุ ชน – ก่ิงกาชาด” เพ่อื เป็นการแพรผ่ ลผลิตทางการเกษตรท่ี
สาคญั ของจงั หวดั ตลอดจนเป็นการสง่ เสรมิ การท่องเท่ยี วใหม้ ากขนึ้

ประเพณีวัฒนธรรมท้องถ่นิ
จงั หวดั ชมุ พร มีการจดั งานประเพณีท่เี ป็นวฒั นธรรมสืบทอดกนั มาเป็นเวลาอนั ยาวนานซ่งึ

สะทอ้ นใหเ้ หน็ ถงึ วถิ ีชวี ิตความเป็นอย่ดู า้ นวฒั นธรรมและสงั คมของชมุ ชน โดยมกี ารจดั งาน
ประเพณีท่สี าคญั ๆ ดงั นี้
1. งานเทดิ พระเกียรตเิ สดจ็ ในกรมหลวงชมุ พรเขตรอดุ มศกั ดิแ์ ละงานกาชาด

กาหนดจดั ในชว่ งเดอื นธนั วาคมของทกุ ปี วตั ถปุ ระสงคเ์ พ่อื เทิดพระเกียรติพลเรือเอกพระ
เจา้ บรมวงศเ์ ธอ กรมหลวงชมุ พรเขตรอดุ มศกั ดิ์ พระบิดาแห่งกองทพั เรือไทย ซง่ึ เป็นท่ีเคารพนบั
ถือของประชาชนชาวจงั หวดั ชมุ พร และประชาชนท่วั ไป

2. งานประเพณีแห่พระแข่งเรือ
เป็นประเพณีเกา่ แก่ของอาเภอหลงั สวน ซง่ึ มมี ากกว่า ๑๐๐ ปี โดยมี ีี ความเช่อื ว่าใน

วนั แรม ๑ คาี่เดือน ๑๑ เป็นวนั ท่ีพระพทุ ธเจา้ เสด็จมาจากสวรรคช์ นั้ ดาวดงึ สล์ งมาสเู่ มอื ง
สงั กสั สะ ในชมพทู วีปพทุ ธศาสนิกชน จึงเดินทางไปรบั เสด็จเป็นจานวนมาก ซ่งึ การเดินทางท่ี
สะดวกในสมยั นนั้ คือ ทางนา้ จงึ มีโอกาสพบปะสงั สรรคซ์ ่งึ กนั และกนั ต่อมาจึงเกิดเป็นประเพณี
แห่พระแข่งเรือ ดงั นนั้ งานแห่พระแขง่ เรือของอาเภอหลงั สวนจึงเรม่ิ งานตงั้ แต่วนั แรม ๑ ค่า
เดอื น ๑๑ ของทกุ ปี

3. งานโลกทะเลชมุ พร
กาหนดจดั งานระหว่างเดือนกมุ ภาพนั ธ์ ถึงเดอื นพฤษภาคม ของทกุ ปี มีวตั ถปุ ระสงค์

เพ่อื สง่ เสรมิ การท่องเท่ยี วของจงั หวดั ชมุ พร เพ่อื กระจายรายไดใ้ หก้ บั ประชาชนในทอ้ งถิ่น
กิจกรรมท่สี าคญั ไดแ้ ก่ การแขง่ ขนั ตกปลา การประกวดภาพถ่ายแหลง่ ทอ่ งเท่ยี ว การจดั
นิทรรศการแหลง่ ทอ่ งเท่ยี ว เป็นตน้

4. งานแข่งขนั เรือยาวขนึ้ โขนชิงธง ชิงถว้ ยพระราชทานคลองในหลวง (หวั วงั - พนงั ตกั )

เน่ืองจากจงั หวดั ชมุ พรประสบปัญหาอทุ กภยั ทาใหไ้ ดร้ บั ความเสยี หายทงั้ ชวี ติ และ
ทรพั ยส์ ินเป็นมลู ค่ามหาศาลทกุ ปี พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู วั ทรงมีพระราชดารใิ นการแกไ้ ข
ปัญหาอทุ กภยั โดยจดั ทาโครงการพฒั นาพืน้ ท่หี นองใหญ่ (แกม้ ลงิ ธรรมชาต)ิ และขดุ คลองหวั
วงั -พนงั ตกั เพ่อื ระบายนา้ ลงสทู่ ะเล ทาใหช้ าวจงั หวดั ชมุ พร รอดพน้ จากปัญหาอทุ กภยั อย่าง
ถาวร

5. งานวนั ผลไมห้ ลงั สวน

กาหนดจดั งานประมาณเดือนสงิ หาคมของทกุ ปีระยะเวลา ๕ วนั บรเิ วณหนา้ สานกั งาน
เทศบาลตาบลหลงั สวน และบรเิ วณใกลเ้ คียง มวี ตั ถปุ ระสงคเ์ พ่อื สง่ เสรมิ และเผยแพรผ่ ลผลติ
ทางการเกษตร โดยเฉพาะอย่างย่งิ ผลไมข้ องอาเภอหลงั สวน มกี ิจกรรมท่สี าคญั ไดแ้ ก่ การ
ประกวดผลไมต้ า่ งๆ การประกวดผลิตภณั ฑแ์ ปรรูปจากผลไมต้ ่างๆ การจดั ตลาดนดั ผลไม้ การ
ประกวดพฤกษชาติ และมหรสพตา่ งๆ มากมาย

6. ลอ่ งแพอาเภอพะโต๊ะ

กาหนดจดั กิจกรรมประมาณเดอื นกมุ ภาพนั ธข์ องทกุ ปี ในปัจจบุ นั การลอ่ งแพพะโตะ๊
ตอ้ งรว่ มกบั การเดนิ ป่าดว้ ย เรยี กว่า การเดนิ ป่าลอ่ งแพ โดยใชเ้ สน้ ทางการลอ่ งแพ จะพบ
ธรรมชาตอิ นั งดงามตลอดทง้ั ต่นื เตน้ กบั แก่งหนิ ท่ชี าวบา้ นเรียกวา่ "เหว" ฤดลู อ่ งแพสามารถลอ่ ง
ไดเ้ กือบตลอดปี

7. งานสง่ เสรมิ ประเพณีขนึ้ เบญจา
จดั ขึน้ ในชว่ งเทศกาลสงกรานต์ วนั ท่ี ๑๓ เมษายน ของทกุ ปี โดยมีวตั ถปุ ระสงคื์ เพ่อื

อนรุ กั ษฟ์ ื้นฟู และสืบสานประเพณีทอ้ งถิ่นจงั หวดั ชุมพร และสง่ เสรมิ การท่องเท่ยี ว ของอาเภอ
เมอื งจงั หวดั ชมุ พร

8. งานขนึ้ ถา้ รบั รอ่

กาหนดจดั งานวนั แรม ๑๔ ค่า เดอื น ๕ ของทกุ ปี ณ วดั เทพเจรญิ (วดั ถา้ รบั รอ่ ) เป็น
การรวมญาตชิ าวบา้ นทอ้ งถ่ินท่ไี ปทางานและอาศยอยทู่ ่อี ่นื ไดก้ ลบั มาเย่ยี มบา้ น มาปิดทองพระ
ค่บู า้ นค่เู มือง เพ่อื สรา้ งกศุ ลรว่ มกนั ภายในครอบครวั และเพ่อื เรม่ิ ตน้ ชวี ติ ใหม่กบั ปีใหม่ของ
ชาวบา้ น เป็นการสืบทอดมรดก ทางวฒั นธรรม ความเช่อื สืบทอดสคู่ นรุน่ ใหม่ โดยมกี ิจกรรม
การแหผ่ า้ ครองหลวงพ่อหลกั เมือง(พระพทุ ธรูป ป่หู ลกั เมอื ง) ปิดทองพระพทุ ธรูปป่หู ลกั เมอื ง ,
การแสดงมหรสพต่างๆ และการขนึ้ ถา้ รบั รอ่

อาหารท้องถิ่นจังหวัดชุมพร
“แกงสม้ ปลากระบอกกบั ใบชะมวงอ่อน” ปกตแิ ลว้ เรามกั คนุ้ เคยกบั เมนอู าหาร “ตม้ ซ่ีโครงหมใู บ
ชะมวง” หรือ “หมชู ะมวง” ซ่งึ เป็นเมนปู ระจาจงั หวดั จนั ทบรุ ี แตค่ ราวนเี้ ม่อื มาถึงชมุ พรแหลง่
อาหารทะเลชนั้ เย่ยี ม กต็ อ้ งเป็นเมนู “ตม้ ปลากระบอกใสใ่ บชะมวง” กินแลว้ เป็นรอ้ ง “หรอ่ ย
จงั ห”ู้

“ปลาหมกึ ตม้ หวาน” เป็นเพราะชมุ พรมี “ปลาหมึกกลว้ ย” ชกุ ชมุ ตลอดปี ระหวา่ งชว่ งเดอื น
กมุ ภาพนั ธถ์ ึงสงิ หาคม เป็นชว่ งท่มี ปี ลาหมกึ มากท่สี ดุ หากเป็นปลาหมกึ กลว้ ยสดนยิ มนามาทา
ตม้ หวาน

“หลนไตปลา” ทาจากเครื่องในปลาทซู ่งึ เป็นปลาท่ีมีมากเช่นเดยี วกบั สตั วน์ า้ อ่นื ๆ ในชมุ พร
ชาวบา้ นจึงควกั เครื่องในปลาทหู รอื ท่เี รยี กว่า “ขปี้ ลา” หรือ “ไตปลา” มาปรุงเป็นอาหารพนื้ บา้ น
โดยนาไตปลาหมกั เกลือเกบ็ ไวใ้ นขวดโหลประมาณ 1 เดือน จงึ ใชป้ ระกอบอาหารได้

“ยาหรา้ ย” หรือ ยาสาหรา่ ยเป็นของกินพนื้ บา้ นอกี จานของชมุ พร เกิดจากสาหรา่ ยมกั ถกู คลน่ื
ซดั เขา้ มาตามหาดทราย ชาวบา้ นจะเก็บสาหรา่ ยอ่อนมาทายาสาหรา่ ย

“เคย” ซง่ึ ก็คอื กงุ้ ตวั เลก็ ฝอยท่ชี าวบา้ นนามาหมกั เป็นกะปิ เมนู “เคยค่วั ” หรือ “กะปิค่วั ” คลกุ
ขา้ วกินอรอ่ ยอยา่ บอกใคร วิธีทาก็แสนงา่ ย

“แกงเนอื้ ย่างหวั ตาลอ่อน” นิยมทากินกนั ในครวั เรอื น เป็นแกงเผ็ดเนอื้ ท่ใี สล่ กู ตาลออ่ นเป็น
สว่ นประกอบพเิ ศษ เค่ียวจนหอม ใสเ่ นอื้ หมแู ละกลว้ ยดบิ ลงไป ปรุงรสดว้ ยนา้ ตาลปี๊บและ
นา้ ปลา ราดหวั กะทสิ ด ใสใ่ บสม้ แปน้ และโรยพรกิ ชฟี้ ้าซอย

“ขา้ วเหนียวอบุ ” ขนมพนื้ บา้ นชาวชมุ พร นิยมทาไวร้ บั ประทานในครวั เรอื น วิธีการดแู ลว้ คลา้ ย
ขา้ วตม้ ผดั ภาคกลางถา้ ชอบหวานก็ใหจ้ มิ้ นา้ ตาลกิน