สีคู่ตรงข้าม

1 หนังสอื เรยี นรายวชิ าพ้ืนฐาน

ชั้นประถมศึกษาปีท่ี ๖

สีคู่ตรงข้าม

คือ สีทีอ่ ยู่ตรงขา้ มกันในวงสธี รรมชาติ เป็นค่สู กี นั คอื สคี ทู่ ต่ี ัดกัน
หรือต่างจากกนั มากท่ีสุด เชน่ สแี ดงกบั สเี ขียว สมี ่วงกับสีเหลอื ง สีส้ม
กับสนี ำ้ เงินเมอ่ื นักเรยี นผสมแม่สจี นไดส้ ขี ้ันที่ 3 แลว้ จดั เรยี งเป็นวงสี
นักเรียนจะพบว่ามสี ีทอ่ี ยตู่ รงขา้ มกันหลายคู่

สีตรงข้าม หรอื สีคู่ ( Complementary Colors )

หมายถึง สีสองสที ี่อยตู่ รงขา้ มกนั บนวงจรสี ใหค้ วามรูส้ กึ ทขี่ ัดแย้ง
กนั อยา่ งรุนแรง มี 6 คู่ คือ

1. การใชส้ ีแบบลดความเขม้ ของสีคตู่ รงขา้ มลง

การใช้สแี บบลดความเขม้ ของสคี ู่ตรงขา้ มลงเปน็ การเน้นสีใดสี
หนง่ึ เปน็ หลกั และลดโทนสีคู่ตรงขา้ มลง ไม่ให้มีความเข้มหรือสีสดมาก
เกินไปจนทำใหส้ ที ตี่ อ้ งการเน้นดไู ม่โดดเด่น เชน่ ลดความเข้มของสี
เขียวใหอ้ อ่ นลง โดยสีแดงยงั คงไวแ้ บบเดมิ

2. การใชส้ แี บบลดพื้นที่ลง

การใช้สีแบบลดพื้นทลี่ ง เป็นการลดพน้ื ทีส่ ีคู่ตรงข้ามไม่ใหเ้ ทา่ กัน โดย
เน้นสใี ดสีหนงึ่ เป็นหลกั ส่วนมากเน้นการออกแบบและลวดลายต่างๆ
ใหด้ แู ปลกตา เช่น การลดพืน้ ที่ของสใี หไ้ ม่เทา่ กนั โดยสีมว่ งมพี ื้นท่ี
มากกว่าสเี หลอื ง

การใช้พนื้ ท่สี ลี ดลงน้สี ามารถ สรา้ งลวดลายทแ่ี ปลกตาได้

3. การใช้สีแบบทำใหห้ มน่ ทัง้ สองสี

การใชส้ แี บบทำใหส้ หี มน่ ทงั้ สองสี เปน็ การทำใหค้ สู่ ีตรงขา้ ม
หมน่ ลงไปทัง้ สองสี ซง่ึ จะช่วยทำให้ภาพดเู บาบางลงได้ ส่วนมาก
เนน้ ภาพทต่ี อ้ งการความกว้าง ไมห่ นาแนน่ ของภาพ วธิ ีนี้เหมาะกบั
ภาพท่ีตอ้ งการให้ดูกวา้ งใหญ่ เชน่ ลดความเขม้ ของสคี ู่ตรงข้าม
แดงกับเขยี วใหอ้ ่อนลงท้งั สองสี

4. การใชส้ ีแบบนำสีเข้มมาตดั เส้น

การใชส้ ีแบบนำสีเขม้ มาตดั เส้นเป็นการเนน้ ขอบรูปให้เขม้ ขึน้
ส่วนมากใช้กบั ภาพทต่ี อ้ งการเนน้ ใหเ้ ดน่ ชัด การใชส้ ีตดั เสน้ จะทำ
ให้ภาพมคี วามโดดเด่นขนึ้ เชน่ การนำสีดำมาตัดเสน้ จะทำให้ภาพ
ชดั เจนขึน้

ตัวอยา่ ง

การใชส้ ดี ำมาตดั ขอบเส้นใน
แตล่ ะภาพ จะเหน็ ไดว้ า่ ภาพนนั้ มี
ความชดั เจนและแบง่ แยกไดว้ ่าใน
ภาพนนั้ สว่ นไหนเป็นพน้ื หลงั และ
ส่วนไหนเปน็ รปู หลกั ท่จี ะแสดง

5. การใชส้ ีแบบทำให้เปน็ จุดเล็กๆกระจายกัน

การใชส้ ีแบบทำให้เปน็ จุดเลก็ ๆ กระจายกนั เปน็ การสรา้ งสรรค์
การใชส้ คี ่ตู รงขา้ มวธิ ีหนึ่งแทนการระบายสีแบบปกตแิ ต่เปลยี่ นมาใช้
วิธกี ารจดุ ลงไปแทน. ภาพทีไ่ ด้จึงดแู ปลกตา

การกระจายของจุดจะมากหรอื
นอ้ ยก็ไดแ้ ลว้ แตค่ นจะออกแบบแต่
ตวั อยา่ งภาพนี้ใชว้ ธิ กี ารจดุ เลก็ ๆทำ
ให้ภาพทไ่ี ดด้ สู วยงามและแปลกตา

2

กจิ กรรมการเรยี นรู้

เร่ือง การใช้สคี ตู่ รงข้าม

• ใชค้ ำตอบตอ่ ไปนี้ ตอบคำตอบข้อ 1 – 4

1. การใช้สแี บบลดพ้ืนท่ีลง
2. การใชส้ ีแบบนำสเี ขม้ มาตดั เส้น
3. การใช้สีแบบทำให้สีหม่นลงท้ังสองสี
4. การใชส้ แี บบลดความเข้มของสีคูต่ รงขา้ มลง

1. การออกแบบลวดลายตา่ ง ๆ ใหด้ โู ดดเด่น สวยงามแปลกตา นิยมใชส้ คี ตู่ รงขา้ มแบบใด

ก. 1 ข. 2 ค. 3 ง. 4

2. ทรายระบายสภี าพดว้ ยสคี ตู่ รงขา้ ม โดยทรายเนน้ สใี ดสีหนึง่ เปน็ หลัก วิธกี ารนี้เป็นการใชส้ ีคตู่ รงขา้ มแบบใด

ก. 1 ข. 2 ค. 3 ง. 4

3. การใชส้ ีที่ทำใหภ้ าพดกู วา้ งใหญข่ นึ้ เปน็ การใชส้ แี บบใด ง. 4

ก. 1 ข. 2 ค. 3

4. จ๊บิ ตอ้ งการเน้นภาพผลงานของตนใหเ้ ด่นชดั และมีความเขม้ มากขน้ึ จบ๊ิ ควรใชส้ คี ู่ตรงขา้ มแบบใด

ก. 1 ข. 2 ค. 3 ง. 4

1. ข 2. ข 3. ค 4. ก

กจิ กรรมการเรยี นรู้

เรอื่ ง การใช้สีค่ตู รงขา้ ม

1. ถา้ ไมต่ อ้ งการใหภ้ าพแน่นมากควรใชส้ แี บบใด 3. ภาพทเี่ กดิ จากสคี ูต่ รงขา้ ม ต่างจากภาพทใี่ ชส้ ีปกติ
ก. ลดหรอื เพมิ่ ความเข้มของสี หรือไม่ เพราะอะไร
ข. ทำใหส้ หี มน่ ทงั้ สองสี ก. ตา่ ง เพราะมคี วามกลมกลืนของสมี ากกว่า
ค. ทำให้สหี มน่ สเี ดยี ว
4 ง. ล3ดพนื้ ท่ีสลี ง ข. ต่าง เพราะมคี วามโดดเดน่ นา่ สนใจมากกวา่

ค. ไม่ตา่ ง เพราะไดภ้ าพท่ีดูสวยงามเหมือนกัน

ง. ไม่ตา่ ง เพราะภาพสอ่ื ความหมายออกมา เหมือนกนั

2. การใชส้ เี ขม้ มาตดั เสน้ ทำใหส้ ขี องภาพเปลี่ยน 4. การใชส้ ีมาทำเปน็ จุดเล็กๆ ทำให้ภาพที่ออกมาเป็น
อยา่ งไร
แปลงอยา่ งไร
ก. เข้มขน้ ขน้ึ
ก. หม่นหมอง
ข. เข้มข้นข้นึ ข. หนาแน่น

ค. สดใสขึน้ เสนอค. ดแู ปลกตา
ง. เจอื จางลง
อาจางร. เยบา์ บาทงลรง งศกั ด์ิ สรุ โิ ยธิน

jjj
;;

1. ข 2. ข 3. ข 4. ค

กระทรวงศกึ ษาธกิ าร. (2552). หลกั สตู รแกนกลางการศึกษาขนั้ พน้ื ฐาน พทุ ธศกั ราช 2551.
กรุงเทพฯ: โรงพมิ พ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแหง่ ประเทศไทย จำกดั .

กระทรวงศกึ ษาธกิ าร. (2553). ตัวชี้วดั และสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลมุ่ สาระการเรยี นรศู้ ลิ ปะ.
กรงุ เทพฯ: โรงพมิ พช์ ุมนมุ สหกรณ์การเกษตรแหง่ ประเทศไทย จำกดั .

เอกรนิ ทร์ สีม่ หาศาล และคณะ. (ม.ป.ป.). สื่อการเรียนรรู้ ายวิชาพน้ื ฐาน ชดุ แม่บทมาตรฐาน
หลกั สตู รแกนกลาง ทศั นศิลป์ ป.6 (พมิ พค์ รงั้ ที่ 6). กรุงเทพฯ: บริษัทไทยร่มเกลา้ จำกดั .

องอาจ มากสิน. (ม.ป.ป.). หนงั สอื เรียนรายวชิ าพน้ื ฐาน ทศั นศลิ ป์ ป.6 (พมิ พค์ ร้ังที่ 10).
กรงุ เทพฯ: บรษิ ทั อักษรเจริญทัศน์ อจท. จำกดั .

อรวรรณ ขมวฒั นา, รงค์ ประภาสะโนบล และนวลฉวี สำราญราษฎร.์ (2558).
หนังสอื เรยี นรายวชิ าศลิ ปะ ป.6. กรงุ เทพฯ: บรษิ ทั พฒั นาคุณภาพวชิ าการ (พว.) จำกดั .

เสนอ
อาจารย์ ทรงศกั ด์ิ สุรโิ ยธิน

จดั ทำโดย

นางสาว กัญชพร พรบวั ลา
รหสั นักศกึ ษา 6410121204056
วิทยาลัยการฝกึ หัดครู สาขาคณติ ศาสตร์
มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร