ทรัพยากรดินในประเทศไทย

E BOOK

ทรัพยากรดินในประเทศไทย

Soil

ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6

นางสาวพรเพ็ญ ปริญาณ

นักศึกษาสาขาวิชาสังคมศึกษา คณะครุศาสตร์
มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ

คำนำ

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ E-BOOK เรื่องทรัพยากรดินใน
ประเทศไทยฉบับนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นสื่อประกอบการสอนใน
รายวิชาประชากรกับสิ่งแวดล้อมผู้จัดทำได้รวบรวมข้อมูล

เกี่ยวกับทรัพยากรดินในประเทศไทยโดยมีรายละเอียด
ประกอบด้วยความหมายของดินและความสำคัญ ชนิดของ

ดิน องค์ประกอบของดิน และประโยชน์ของดินต่างๆ



ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ E-BOOK
ฉบับนี้จะเป็นประโยชน์แก่ผู้เรียนและผู้ที่สนใจไม่มากก็น้อย
หากมีข้อเสนอแนะหรือข้อผิดพลาดประการใดผู้จัดทำก็-

ขออภัยมาณที่นี้ด้วย

พรเพ็ญ ปริญาณ
ผู้จัดการ

สารบัญ หน้า

เรื่อง 1
2
แบบทดสอบก่อนเรียน 4
บทที่ 1 ความหมายของดิน 7
บทที่ 2 ความสำคัญของดิน 12
บทที่ 3 ชนิดของดิน 18
บทที่ 4 องค์ประกอบของดิน 22
บทที่ 5 ประโยชน์ของการใช้ดิน
แบบทดสอบหลังเรียน

1
แบบทดสอบก่อนเรียน

สแกนได้เลย!!

2
บทที่ 1
ความหมายของดิน

บทที่ 1 ความหมายของดิน 3

ดิน (SOIL) หมายถึง เทหวัตถุธรรมชาติ
(NATURAL BODY) ที่เกิดจากการสลายตัวของหิน
และแร่ธาตุต่างๆ ผสมคลุกเคล้ากับอินทรียวัตถุ
ซึ่งปกคลุมผิวดินโลก อยู่เป็นชั้นบางๆ

เป็นวัตถุที่ค้ำจุนการเจริญเติบโตและการทรงตัว
ของพืช ดินประกอบด้วยแร่ธาตุ ที่เป็นของแข็ง อิน
ทรียวัตถุ น้ำ และอากาศ ที่มีสัดส่วนแตกต่าง กัน
ขึ้นอยู่กับชนิดของดิน

4
บทที่ 2
ความสำคัญของดิน

5 บทที่ 2

ความสำคัญของดิน

ดิน” เป็นทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญทางการ
เกษตร เนื่องจากเป็นปัจจัยหลักที่จ้าเป็นต่อการ
เจริญเติบโตของพืช เป็นแหล่งให้ธาตุอาหารและน้ำ
แก่พืช เป็นที่ยึดเกาะของรากให้พืชทรงตัวอยู่ได้และ
เป็นที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ ยิ่งไป
กว่านั้นดินยังเป็นที่มาของปัจจัยสี่ส้าหรับมนุษย์
ได้แก่ อาหาร เครื่องนุ่งห่ม ยารักษาโรค และที่อยู่
อาศัยซึ่งก่อให้เกิดวัฒนธรรมและอารยธรรมของ
ชุมชนต่างๆ มากมาย ตั้งแต่อดีตจนถึง

6 บทที่ 2

ความสำคัญของดิน

ปัจจุบันมนุษย์ใช้ทรัพยากรดินเพื่อการเกษตร เช่น
ใช้เพาะปลูก เลี้ยงสัตว์ ท้าประมง และป่าไม้ เป็นที่
กักเก็บน้้า หรือเป็นแหล่งน้้า ตลอดจนเป็นรากฐาน
ของเส้นทางคมนาคมและที่อยู่อาศัย เป็นต้น

7
บทที่ 3
ชนิดของดิน

8 บทที่ 3

ชนิดของดิน

ดินสามารถแบ่งออกอย่างง่ายๆ ได้เป็น 3 ชนิด คือ
1.ดินทราย 2.ดินร่วน และ3.ดินเหนียว ชนิดของดิน
แต่ละชนิดนั้นมีลักษณะแตกต่างกัน ไม่ว่าจะเป็น
อนุภาค องค์ประกอบ เนื้อดิน ช่องว่างระหว่างดิน
หรือความอุดมสมบูรณ์ เหล่านี้ส่งผลต่อความ
เหมาะสมในการเพาะปลูกพืชที่แตกต่างกัน

9 บทที่ 3

ชนิดของดิน

1. ดินร่วน ประกอบด้วยอนุภาคขนาดเม็ดทราย
ร้อยละ 20-52 โดยน้ำหนัก อนุภาคขนาดเม็ดทราย
แป้งร้อยละ 28-50 โดยน้ำหนัก และอนุภาคขนาด
ดินเหนียวร้อยละ 17-30 โดยน้ำหนัก เป็นดินเนื้อ
ผสม เนื้อดินค่อนข้างละเอียด นุ่มมือ ร่วนซุย
ยืดหยุ่นเล็กน้อย มีการระบายน้ำได้ดีปานกลาง น้ำ
ไม่ผ่านรวดเร็วจนเกินไป จึงกักเก็บความชื้นไว้ได้
เป็นดินที่เหมาะกับการเพาะปลูก

10 บทที่ 3

ชนิดของดิน

2. ดินทราย ประกอบด้วยอนุภาคขนาดเม็ดทรายร้อยละ
85-100 โดยน้ำหนัก อนุภาคขนาดเม็ดทรายแป้งร้อยละ 0-
15 โดยน้ำหนัก และอนุภาคขนาดดินเหนียว ร้อยละ 0-10
โดยน้ำหนัก เป็นดินเนื้อหยาบ ดินมีสีน้ำตาลปนแดง ไม่ค่อย
พบมีสิ่งมีชีวิตในดิน อนุภาคดินทรายไม่ยึดติดกับอนุภาคอื่น
จึงมีช่องว่างให้น้ำซึมผ่านอย่างรวดเร็ว และไม่ค่อยกักเก็บน้ำ
เป็นดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ พืชดึงดูดธาตุอาหารได้
น้อย พืชที่ขึ้นบนดินทรายจึงมักขาดทั้งอาหารและน้ำ

11 บทที่ 3

ชนิดของดิน

3.ดินเหนียว ประกอบด้วยอนุภาคขนาดเม็ดทรายร้อยละ
0-45 โดยน้ำหนัก อนุภาคขนาดเม็ดทรายแป้งร้อยละ 0-40
โดยน้ำหนัก และอนุภาคขนาดดินเหนียวร้อยละ 40-100
โดยน้ำหนัก มีเนื้อละเอียดมาก ดินมีสีดำหรือดำปนน้ำตาล
เนื้อดินแน่นมาก แทบไม่มีช่องว่างให้น้ำซึมผ่าน มีความ
สามารถในการอุ้มน้ำได้ดี เมื่อเปียกน้ำจะยืดหยุ่นและเหนียว
มาก ทำให้ไถพรวนได้ยาก เมื่อแห้งจะเป็นก้อนแข็งมาก แต่ปั้น
เป็นก้อนหรือคลึงเป้นเส้นยาวได้ เป็นดินที่มีการระบายน้ำ
และอากาศไม่ดี เหมาะที่จะใช้ทำนาปลูกข้าวเพราะเก็บน้ำได้
นาน

12
บทที่ 4
องค์ประกอบของดิน

13 บทที่ 4

องค์ประกอบของดิน

ดินโดยทั่วไปประกอบด้วย แร่ธาตุ อินทรียวัตถุ น้ำ
และอากาศ ในอัตราส่วนที่แตกต่างกัน แต่ดินที่
เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพืช ควรมีส่วน
ประกอบของแร่ธาตุ 45% อินทรียวัตถุ 5% น้ำใน
ช่องว่างระหว่างเม็ดดิน 25% และอากาศซึ่งเป็นช่อง
ว่างระหว่างเม็ดดิน 25%การเปลี่ยนแปลงของ
อัตราส่วนดังกล่าวนี้ เช่น ปริมาณอินทรียวัตถุลด
ลง แร่ธาตุสูญเสียไป ช่องว่างในดินลดลงมีผลให้
อากาศและน้ำในดินลดลง ดินเกิดความแน่นตัว เป็น
สาเหตุของความเสื่อม โทรมของทรัพยากรดิน

14 บทที่ 4

องค์ประกอบของดิน

15 บทที่ 4

องค์ประกอบของดิน

16 บทที่ 4

องค์ประกอบของดิน

17 บทที่ 4

องค์ประกอบของดิน

18
บทที่ 5
ประโยชน์ของดิน

19 บทที่ 5

ประโยชน์ของดิน

ประโยชน์ของดิน แบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่

1. ประโยชน์ของดินต่อมนุษย์ การที่มนุษย์ดำรงชีพอยู่ได้จำเป็นต้อง
อาศัยปัจจัยสี่ได้แก่ อาหาร เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัยและยารักษาโรค
ปัจจัยทั้งหมดนี้เป็นสิ่งที่มนุษย์ได้มาจากดินทั้งสิ้นไม่ทางตรงก็ทางอ้อม
- อาหารของมนุษย์ ได้มาจากพืชและสัตว์ พืชต้องอาศัยดินในการ
ยังชีพและเจริญเติบโต สัตว์ก็ได้อาหารจากพืชและสัตว์ด้วยกัน ดังนั้น
มนุษย์จึงได้รับอาหารจากดินในทางอ้อม
- เครื่องนุ่งห่มของมนุษย์ส่วนมากได้มาจากเส้นใยของพืช หรือจากขน
สัตว์ นั่นคือมนุษย์ได้เครื่องนุ่งห่มจากดินในทางอ้อม
- ที่อยู่อาศัยและสิ่งปลูกสร้างต่างๆ ของมนุษย์ได้มาจากวัสดุที่กำเนิด
จากดิน เช่น ไม้ อิฐ ซีเมนต์ และเหล็ก เป็นต้น
- ยารักษาโรค เราได้ยารักษาโรคต้นตำรับที่มาจากพืชสมุนไพรต่างๆ
นอกจากนี้ จุลินทรีย์ต่างๆ ที่ใช้ในการผลิตยา เช่น ยาเพนนิซิลลิน ก็เป็น
จุลินทรีย์ที่อาศัยอยู่ในดิน

20 บทที่ 5

ประโยชน์ของดิน

ประโยชน์ของดิน แบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่

2. ประโยชน์ของดินต่อพืช ดินมีความจำเป็นต่อการเจริญเติบโตของ
พืช โดยสามารถสรุปได้ดังนี้ - ดินเป็นที่ยึดเกาะของรากพืช เพื่อให้พืช
ยืนต้นอยู่ได้ - ดินเป็นที่กักเก็บน้ำ สำหรับใช้ในการเจริญเติบโตของพืช
- ดินให้แร่ธาตุอาหารต่างๆ ที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืช - ดิน
ให้อากาศแก่รากพืช

การใช้ประโยชน์ของดิน การเกิดดิน : สมบัติของดิน : ส่วนประกอบ
ของดิน : ชั้นของดิน ประเภทของดิน : ดินกับการเจริญเติบโตของพืช

21 บทที่ 5

ประโยชน์ของดิน

22
แบบทดสอบหลังเรียน

สแกนได้เลย!!