การควบคุม การเจริญเติบโต และ การตอบสนองของพืช

การควบคมุ
การเจรญิ เติบโต

และ
การตอบสนองของพชื

กรดแอบไซซิก abscisic acid
(แอบ-ไซ-ซิก-แอก๊ -ซิด)

เป็นสารท่ีถูกสังเคราะหข์ ้ึนไดใ้ นทุกสว่ นของ
ตน้ พืช กระตุน้ การหลุดร่วงของใบและผลแก่
ยับยัง้ การเจริญเติบโตและการยืดตัวของเซลล์
บริเวณตาขา้ ง รวมไปถึงยับยัง้ การงอกของ
เมลด็ การแตกใบออ่ น และการเปิดออกของ
ปากใบ สง่ ผลให้พืชสามารถทนทานตอ่
สภาพอากาศแห้งจัดหรืออยูใ่ นภาวะขาดนํา้
ไดย้ าวนานข้ึน

การเบนเน่ื องจากแสง phototropism
(โฟ-โต-ทอ-ปิ -ซึม)

เป็นการเบนของพืชโดยมีแสงซ่ึงเป็นสงิ่ เร้า
ภายนอก มักพบไดก้ ับพืชท่ีปลูกในร่ม ซ่ึง
สามารถจาํ แนกได้ 2 ประเภทคือ

การเบนเขา้ หาแสง - ปลายยอดของพืชจะ
พยายามเบนเขา้ หาแสง
แสงการเบนออกจากแสง - รากของพืชจะ
พยายามงอกไปยังทศิ ทางท่ีไมม่ ีแสง

การตอบสนองต่อน้ํา hydrotropism
(ไฮ-โด-ทอ-ปิ -ซึม)

เป็นการเคล่ือนไหวของพืชโดยมีนํา้ เป็น
สงิ่ เร้า เชน่ รากของพืชจะเจริญเขา้ หา
ความช้ืนหรือนํา้ เสมอ ซ่ึงจะทาํ ให้พืช
เจริญเติบโตไดด้ ีเพราะนํา้ มีความสาํ คัญ
และจาํ เป็นตอ่ การเจริญเติบโตของพืช

จิบเบอเรลลิน gibberellin
(จิบ-เบอ-เรว-ลิน)

เป็นสารท่ีถูกสร้างข้ึนบริเวณยอดใบออ่ น
และราก สง่ ผลตอ่ การเจริญเติบโตของเซลล์
พืช กระตุน้ การขยายตัวของเซลลช์ ว่ ง
ระหวา่ งขอ้ ทาํ ให้ลาํ ตน้ ยืดยาว กระตุน้ การ
งอกของเมลด็ การเจริญเติบโตของผล และ
ควบคุมการเกิดเพศในดอกของพืชบางชนิ ด

ไซโทไคนิ น cytokinin (ไซ-โท-ไค-นิ น)

เป็นสารกระตุน้ การแบง่ เซลลแ์ ละการ
เปล่ียนแปลงของเซลล์ โดยเฉพาะใน
สว่ นของลาํ ตน้ และราก สง่ เสริมการสร้าง
และการเจริญของตาขา้ ง การแผก่ ิ่งกา้ น
สาขา และการงอกของเมลด็ อีกทัง้ ยัง
ชว่ ยป้ องกันการสลายตัวของคลอโรฟิลล์
ชว่ ยให้พืชผักผลไมม้ ีอายุยืนและสามารถ
รั กษาความสดใหมเ่ อาไวไ้ ดย้ าวนาน

ทรอพิซึม tropism (ทอ-พิ-ซึม)

เป็นการตอบสนองของพืชตอ่ สงิ่ แวดลอ้ มท่ี
มีทศิ ทางสัมพันธก์ ับสงิ่ เร้าภายนอกเพ่ือ
การสร้างรูปแบบการเจริญเติบโตท่ีเหมาะ
สม มี 2 แบบ คือ การเบนเขา้ หาสงิ่ เร้า และ
การเบนออกจากสงิ่ เร้า

นู เทชั น nutation (นู -เท-ชั่น)

คือ การเคล่ือนไหวของพืชท่ีปลายยอด
โบกไปมาขณะเจริญเติบโตเน่ื องจาก
สงิ่ เร้าภายในของพืชเอง

พั ลไวนั ส pulvinus (พั น-ไว-นั ส)

คือ กลุม่ เซลลท์ ่ีมีขนาดใหญผ่ นั งเซลล์
บาง มีความไวสูงตอ่ สงิ่ เร้าท่ีมากระตุน้
อยูบ่ ริเวณโคนกา้ นใบของพืชบางชนิด
เชน่ ตน้ ไมยราบ

พืชดินเค็ม halophyte (ฮา-โล-ไฟ้ )

เป็นพืชชนิดหน่ึงท่ีสามารถอยูร่ อดไดท้ ัง้ ใน
และรอบ ๆ ดินหรือนํา้ ท่ีมีเกลือสูง พืชเหลา่ น้ี
อาจใชว้ งจรชีวติ ทัง้ หมดในสภาพแวดลอ้ มท่ี
มีนํา้ เกลือสูง โดยทั่วไปแลว้ พบวา่ พืชดินเคม็
นั น้ เติบโตตามแนวชายฝั่ งมหาสมุทร เชน่
แสม ชะคราม ผักบุง้ ทะเล

แรงดั นเต่ง turgor pressure
(เทอ-เก้อ-พาส-เช่อ)

คือ แรงดันท่ีเกิดข้ึนภายในเซลล์
เกิดข้ึนเน่ืองมาจากนํา้ ออสโมซิส
เขา้ ไปภายในเซลลแ์ ลว้ ดันให้เซลล์
แตง่ หรือบวมข้ึนมา เม่ือนํา้ เขา้ ไป
ภายในเซลลม์ ากเกินไป

สตริโกแลกโทน strigolactone
(สะ-ติ-โก-แลก-โทน)

เก่ียวขอ้ งกับการยับยัง้ การเจริญของ
ตาขา้ ง ในปั จจุบันมนุษยย์ ังสามารถ
สังเคราะหส์ ารท่ีมีสมบัติคลา้ ย
ฮอร์โมนพืช เพ่ือนํามาใชป้ ระโยชน์
ทางการเกษตรอีกดว้ ย

ออกซิน auxin (ออ๊ ก-ซิน)

เป็นฮอร์โมนพืชท่ีสร้างข้ึนจากกลุม่ เซลล์
เน้ือเย่ือบริเวณยอดใบออ่ น กอ่ นถูกลาํ เลียง
ไปยังเซลลเ์ ป้ าหมาย
มีหน้าท่ีกระตุน้ เซลลข์ องเน้ือเย่ือให้เกิดการ
ขยายตัว สง่ ผลให้พืชเจริญเติบโตสูงข้ึนเพิม่
ขนาดใบและผล ออกซินยังมีผลตอ่ การ
ยับยัง้ การเจริญเติบโตของตาขา้ ง และชว่ ย
ป้ องกันการหลุดร่วงของใบ ดอกและผล อีก
ทัง้ ยังสง่ ผลตอ่ การควบคุมการเคล่ือนไหว
การตอบสนองตอ่ แสงและแรงโน้มถว่ งของ
พืชอีกดว้ ย

เอทิลีน ethylene (เอ-ทิ-ลีน)

เป็ นก๊าซท่ีเกิดข้ึนในกระบวนการเมแทบอลิซึม
ของพืชโดยสว่ นมากเอทลิ ีนถูกสร้างข้ึนเม่ือพืช
มีบาดแผลหรือเขา้ สูภ่ าวะร่วงโรย มีสว่ นชว่ ย
เร่งการสุกของผลไม้ กระตุน้ การออกดอก
การผลัดใบตามฤดูกาล และการงอกของเมลด็
พืชบางชนิด รวมไปถึงการกระตุน้ การผลิตนํา้
ยาง และการเกิดรากฝอยและรากแขนงของพืช
อีกดว้ ย

แอนทิฟรีซโปรตีน antifreeze protein

(แอน-ทิ-ฟี ส-โป-ตีน)

คือ การชว่ ยป้ องกันและลดการเกิด
ผลึกภายในเซลล์ เม่ืออุณหภูมิของ
สภาพแวดลอ้ มตา่ํ ลงมาก

ฮอร์โมนพืช plant hormone
(แพ้น-ฮอ-โมน)

คือ สารอินทรียท์ ่ีพืชสร้างข้ึนเองตาม
ธรรมชาติในบริเวณอวั ยวะหรื อเน้ื อเย่ือ
สว่ นใดสว่ นหน่ึงของตน้ พืช กอ่ นทาํ การ
เคล่ือนยา้ ยสารดังกลา่ วไปยังเน้ือเย่ือเป้ า
หมาย เพ่ือสง่ สัญญาณในการเริ่ม
กระบวนการสร้าง ทาํ การควบคุม หรือ
เปล่ียนแปลงสว่ นตา่ งๆ ของพืช

ฮีทช็อคโปรตีน heat-shock protein
(ฮีท-ช็อก-โป-ตีน)

คือ การป้ องกันการเสยี สภาพของโปรตีน
ภายในเซลล์ โดยการทาํ งานของฮีทชอ็ ค
โปรตีน จะถูกกระตุน้ เม่ือพืชไดร้ ั บความ
ร้อน

จัดทําโดย
นางสาว ทพิ ยว์ รรณ พลู สวสั ดิ ม.5/4 เลขที 12