คู่มือ ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการท างาน กลุ่มบริษัท ไอชิน ทากาโอกะ ในประเทศไทย Occupational health, Safety and Work Place Manual หน่วยงานความปลอดภยัและสิ่งแวลด้อม SATI ( Safety and Environment Section) SAFETY FIRST One Team, Best Future
2 ค าน า คู่มือฉบับนี้จัดท ำขึ้นเพื่อเป็นคู่มือควำมปลอดภัย อำชีวอนำมัยและสภำพแวดล้อม ในกำรท ำงำน ส ำหรับพนักงำน บริษัท สยำมเอทีอุตสำหกรรม จ ำกัด (SATI) โดยมีเนื้อหำ เกี่ยวข้องกับ 1.ควำมรู้เกี่ยวกับควำมปลอดภัย อำชีวอนำมัย และสภำพแวดล้อมในกำรท ำงำน 2.กฎหมำยควำมปลอดภัย อำชีวอนำมัย และสภำพแวดล้อมในกำรท ำงำน 3.ข้อบังคับว่ำด้วยควำมปลอดภัย อำชีวอนำมัย และสภำพแวดล้อมในกำรท ำงำน ที่เกี่ยวข้องกับกำรปฏิบัติงำนตำมกระบวนกำรผลิต กำรสนับสนุนกำรผลิต และ เกี่ยวเนื่องกับกำรปฏิบัติงำนบริษัทใน กลุ่มไอชิน ทำกำโอกะ ในประเทศไทย (ATTG) โดย บริษัทฯ มีควำมมุ่งมั่นสนับสนุนและส่งเสริมให้พนักงำนทุกท่ำนมีควำมตระหนัก และ ปฏิบัติงำนด้วยควำมปลอดภัย โดยนึกถึงควำมปลอดภัยของตนเอง และเพื่อนร่วมงำน เพื่อบรรลุเป้ำหมำย “อุบัติเหตุเป็นศูนย์” ร่วมกัน ผู้จัดท ำหวังเป็นอย่ำงยิ่งว่ำ คู่มือฉบับนี้จะเป็นประโยชน์ต่อพนักงำนทุกท่ำน และ ขอควำมร่วมมือให้พนักงำนทุกท่ำนตระหนัก และปฏิบัติตำมกฏควำมปลอดภัยอย่ำง เคร่งครัด จัดท ำโดย หน่วยงำนควำมปลอดภัยและอำชีวอนำมัยและ คณะกรรมกำรควำมปลอดภัย อำชีวอนำมัย และสภำพแวดล้อมในกำรท ำงำน บริษัท สยำมเอทีอุตสำหกรรม จ ำกัด แก้ไขปรับปรุง ครั้งที่ 4 : 1 กุมภำพันธ์ 2566 81 SIAM AT INDUSTRY CO., LTD SATI SAFETY HANDBOOK
80 กิจกรรมส่งเสริมความปลอดภยั กิจกรรมรณรงคข์บัขีป่ลอดภยั เพื่อรณรงค์สนับสนุนและส่งเสริมกำรขับขี่อย่ำงปลอดภัย เพื่อเป็นกำรลด อุบัติเหตุบนท้องถนน รวมทั้งลดกำรสูญเสียทั้งชีวิตและทรัพย์สิน 3 สารบัญ เรื่อง หน้า ส่วนที่1 กฎทั่วไปเกี่ยวกับควำมปลอดภัย อำชีวอนำมัย และสภำพแวดล้อม 5 ในกำรท ำงำน กลุ่มบริษัท ไอชิน ทำกำโอกะ ในประเทศไทย 1.นโยบำยควำมปลอดภัย อำชีวอนำมัย และสภำพแวดล้อมในกำรท ำงำน 6 2.สำส์นจำกกรรมกำรผู้จัดกำร “ กำรสร้ำงวัฒนธรรมควำมปลอดภัยองค์กร ” 7 3.กฎระเบียบข้อบังคับด้ำนควำมปลอดภัย อำชีวอนำมัย และสภำพแวดล้อม 10 ในกำรท ำงำนทั่วไป (General rule ) ATA & ATTG 4.ขั้นตอนกำรเบิก PPE พื้นฐำน กรณีช ำรุดและ/หรือกรณีเบิกเพิ่มเติมจำก 11 PPE พื้นฐำน รวมถึงกำรบ ำรุงรักษำ และจุดสังเกตกรณีช ำรุด 5.กำรควบคุมกำรสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันอันตรำยส่วนบุคคล (PPE) 13 ก่อนเข้ำสู่พื้นที่กำรผลิต ส่วนที่2 ควำมรู้พื้นฐำนด้ำนอำชีวอนำมัย ควำมปลอดภัย และสภำพ 14 แวดล้อมในกำรท ำงำนต่ำงๆ 1.กฎหมำยด้ำนควำมปลอดภัย อำชีวอนำมัย และสภำพแวดล้อมในกำรท ำงำน 15 2. ควำมรู้พื้นฐำน ค ำจ ำกัดควำมทำงด้ำนควำมปลอดภัย 18 3. เกณฑ์กำรแบ่งประเภทอุบัติเหตุของ ATTG 21 4. กำรชี้บ่งอันตรำยและประเมินควำมเสี่ยง 22 5. ปัจจัยเสี่ยงที่มีผลกระทบต่อสุขภำพจำกกระบวนกำรผลิต 23 6. อันตรำยจำกกำรท ำงำน และกำรแบ่งลักษณะอันตรำย 6 ประเภท 28 (STOP 6) และกำรป้องกันอันตรำย • STOP 1 อันตรำยจำกเครื่องจักร และกำรป้องกัน 29 • STOP 2 อันตรำยของหนักตกใส่ และกำรป้องกัน 30 • STOP 3 อันตรำยจำกยำนพำหนะในโรงงำน และกำรป้องกัน 32 • STOP 4 อันตรำยจำกกำรตกจำกที่สูง และกำรป้องกัน 33
4 สารบัญ (ต่อ) เรื่อง หน้า • STOP 5 อันตรำยจำกไฟฟ้ำ และกำรป้องกัน 35 • STOP 6 อันตรำยจำกไฟไหม้ และกำรป้องกัน 36 • NON STOP 6 อันตรำยจำกแหล่งอื่นๆ และกำรป้องกัน 39 • ควำมปลอดภัยในส ำนักงำน 44 • ส่วนที่3 กฎเฉพำะงำนด้ำนควำมปลอดภัย อำชีวอนำมัย และสภำพแวดล้อม 48 ในกำรท ำงำนแบ่งตำมควำมเสี่ยงหลักๆ ใน AT-A และ ATTG 1. กฎระเบียบข้อบังคับด้ำนควำมปลอดภัยเฉพำะงำน (Specific rule ) 12 กฏควำมปลอดภัยพื้นฐำน (12 Basic Safety Rule) 49 มุมมองกำรค้นหำอันตรำย 20 + 1F (view point) 53 กำรหยุด เรียก คอย (STOP CALL WAIT) 54 18 กฏเหล็กด้ำนควำมปลอดภัย 55 ขอบเขตของกำรจัดกำรแก้ไขควำมผิดปกติเกี่ยวกับเครื่องจักร 57 STOP zone และกำร Lock out & Tag out 63 กิจกรรม KY sheet : กำรหยั่งรู้อันตรำยทุก 2 ชั่วโมง 64 กฎระเบียบข้อบังคับงำนบนที่สูง 2 เมตรขึ้นไป งำนบนหลังคำ 65 กฎระเบียบข้อบังคับงำนควำมเสี่ยงสูง: งำนก่อเกิดประกำยไฟ 69 กฎระเบียบกำรควบคุมผู้รับเหมำอย่ำงย่อ 69 ควำมปลอดภัยทำงกำรจรำจร 70 แผนปฏิบัติงำนรวมด้ำนสิ่งแวดล้อมฉบับที่ 6 ของ AISIN 75 • มำตรฐำนกำรจัดกำรขยะมูลฝอยของ AT-A & ATTG 77 2. กิจกรรมส่งเสริมควำมปลอดภัย • กิจกรรม Safety Buddy 78 • กิจกรรม Safety Commitment 79 79 กิจกรรมส่งเสริมความปลอดภยั กิจกรรม KY On Morning meeting เป็นกำรฝึกคำดกำรณ์ถึงอันตรำยที่อำจเกิดขึ้นจำกกำรท ำงำน พร้อมทั้ง ก ำหนดมำตรกำรหรือวิธีกำรจัดกำรอันตรำยเหล่ำนั้น เพื่อให้เกิดควำมปลอดภัย กิจกรรม Safety & Environment Month เป็นกิจกรรมที่พนักงำนทุกคนมีส่วนร่วมตลอดระยะเวลำ 1 เดือน เช่น กิจกรรมประกวดค ำขวัญ นิทรรศกำร เกมสันทนำกำร กิจกรรมเพื่อสังคม กิจกรรม Work Shop ประเมินควำมเสี่ยง กิจกำรตรวจสอบควำมปลอดภัยและ สิ่งแวดล้อมโดยร่วมกันกับ Top management เป็นต้น
78 มาตรฐานการจัดการขยะมูลฝอยของ AT-A & ATTG วนันีข้ยะในมอืท่าน ทิ ้งลง ถังถูกต้องหรือยังครับ? มาร่วมกันคัดแยกขยะให้ถูกต้อง ตามมาตรฐานกันเถอะครับ! ขยะอุตสาหกรรม ขยะทั ่วไป , จดุพกัผอ่น 5 ส ่ วนท ี ่ 1 กฏความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมใน การท างานทั ่วไป
6 นโยบายบร ิ ษทั ATTIG มุ่งสู่กำรเป็นบริษัทที่แข็งแรง มีควำมสำมำรถในกำรแข่งขันอย่ำงแท้จริง สำมำรถเสนอคุณค่ำใหม่ๆ ควำมปลอดภัยเป็นสิ่งที่มำก่อนทุกอย่ำง สร้ำงสรรค์อนำคตด้วยคุณภำพสูงสุด กางร่มเมื่อฝนตก พิจำรณำตัดสินด้วยควำมยุติธรรม เท่ำเทียมและซื่อตรง ปฏิบัติอย่ำงเคร่งครัดและสม ่ำเสมอในสิ่งที่ ถูกต้อง สิ่งที่เป็นเรื่อง ปกติสิ่งที่ได้มีกำร ก ำหนดไว้ อนาคตของบริษทัผผู้ลิต (โรงงาน) เกิดมาจากหน้างาน ลงที่หน้ำงำนจริงดูของจริงและพิจำรณำด้วยมุมมองของพนักงำน พนักงำนทุกคนร่วมมือร่วมใจกันท ำกำรปรับปรุง ปรับปรุงกำรสื่อสำรให้เกิดควำมเป็นทีม (ทั้งในระหว่ำงหน่วยงำนและ ระหว่ำงระดับ) ม่งุส่อูนัดบัหนึ่งของประเทศ พัฒนำบุคลำกรที่จะเป็นอนำคต และประเมินผล ตอบแทนอย่ำงเป็น ธรรม ก ำจัดควำมสูญเปล่ำให้หมดสิ้น ยกระดบัจิตสำ นึกด้ำนควำม ปลอดภัยและคุณภำพ เพิ่มยอดขำยใหม่ๆ ด้วยควำมคิดและควำมพยำยำมของทำงไทยเอง 77 เป้ำหมำยกิจกรรมด้ำนสิ่งแวดล้อม แผนระยะยำว ( 2013—2050) กำรลดกำรปล่อยก๊ำซคำร์บอนไดออกไซด์ (CO2 ) ในหน่วยงำน Ton CO2 /Ton sale (ล้ำนบำท) โดยใช้ข้อมูล Actual ปีก่อนหน้ำเป็น ฐำน และลดลง 2.5% ทุกๆ ปี ลดปริมำณขยะอุตสำหกรรมในหน่วยงำน Ton waste /Ton sale (ล้ำนบำท) โดยใช้ข้อมูล Actual ปีก่อนหน้ำเป็นฐำน และลดลง 1% ทุกๆ ปี กิจกรรมด ้ านสิ่งแวดล ้ อมในกล่มุ ATTG
76 แผนปฏิบตัิงานรวมด้านสิ่งแวดล้อมฉบบัที่6 ของ AISIN ปล่อยกา๊ซ CO2 เท่ากบั “ศูนย์” ใน วงจรชีวิต โดยรวมของผลิตภณัฑ์ ที่ Aisin ผลกระทบด้าน สิ่งแวดล้อม เท่ากบั “ศูนย์” กลมกลืนกับ ธรรมชาติ ปรบัระบบบริหารและ การสื่อสารให้เป็นสากล ทั ่วโลก 7 สาส์นจากกรรมการผู้จัดการ กิจกรรมการสรา ้ งวฒันธรรมความปลอดภยัองคก ์ ร การสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัย หมายถึง กำรสร้ำงวัฒนธรรมที่ท ำให้คนแต่ละคนสำมำรถตระหนักถึงควำม ปลอดภัยได้ด้วยตนเอง กำรสร้ำงวัฒนธรรมที่ไม่มองข้ำมกำรกระท ำที่ไม่ปลอดภัย หรือกำรฝ่ำ ฝืนกฏกติกำ และจะตักเตือนกันโดยมิขัดเขิน กำรสร้ำงวัฒนธรรมของควำมมีน ้ำใจ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และช่วยเหลือซึ่ง กันและกันระหว่ำงเพื่อนร่วมงำน โดยเริ่มต้นจำกควำมปลอดภัยพื้นฐำนที่ สำมำรถปฏิบัติตำมได้ทุกคน ดังต่อไปนี้ หยุดและชี้นิ้ว ก่อนข้ำมถนนและทำงแยก ไม่เดินล้วงกระเป๋ ำ เดินบนทำงเท้ำ ไม่เดินทำงลัด ไม่ใช้โทรศัพท์ขณะเดิน ขึ้น-ลงบันได จับรำวบันไดทุกครั้ง วัฒนธรมเกี่ยวกับกำรป้องกันอันตรำยต่อมือ (All Aisin Safety Way) ไม่ยื่นมือเข้ำไปในสิ่งที่มีกำรเคลื่อนไหว ไม่ยื่นมือเข้ำไปในสิ่งที่ก ำลังเคลื่อนไหว ไม่ละสำยตำจำกมือที่มีกำรเคลื่อนไหว ไม่ยื่นอวัยวะหรือยืนใต้วัสดุที่ก ำลังยก ไม่วำงมือระหว่ำงจุดหมุน หรือจุดที่มีกำรเคลื่อนไหว พวกเรำจะเริ่มสร้ำงวัฒนธรรมองค์กรของเรำ เพื่อมุ่งสู่เป้ำหมำยอุบัติเหตุเป็น ศูนย์
8 วฒันธรรมความปลอดภยัองคก ์ รเกี่ยวกบัการเดิน 75 ความปลอดภยัทางการจราจร(ต่อ) 6. รถตกน ้ำ เมื่อรถตกลงไปในน ้ำ ให้ ออกทำงหน้ำต่ำงรถ หรือออกทำงกระจก ด้ำนหลังในขณะที่รถยังลอยอยู่โดยใช้เท้ำถีบ หรือใช้วัตถุทุบกระจก อย่ำพยำมออกทำง ประตูเพรำะแรงดันน ้ำจะท ำให้ประตูเปิดไม่ ออก เมื่อมีเหตุกำรณ์อย่ำงนี้จงมีสติ และปล่อยตัวลอยขึ้นยังผิวน ้ำ 7. ขับรถตอนฝนตกหนัก ควรเปิดไฟหน้ำรถแทนไฟกระพริบ เพรำะว่ำ ถ้ำเปิดไฟกระพริบทุกคันเรำจะมองยำกว่ำคันไหนเสีย คันไหนไม่เสีย อันตรำย มำก อำจชนกันได้ง่ำยๆ ถ้ำเกิดมีรถเสียจริงจอดอยู่ 8. กำรท้ิงระยะห่ำงจำกรถคนัหน้ำ ควรทิ้งระยะห่ำงให้เหมำะสมกับ ควำมเร็วที่ใช้ 9. ตรวจเช็คสภำพรถ ก่อนออกเดินทำงทุกครั้งเพื่อหลีกเลี่ยงกำรเกิด อุบัติเหตุ และเพื่อควำมปลอดภัยของผู้ขับขี่และผู้ใช้ถนนคนอื่นๆ
74 ความปลอดภยัทางการจราจร(ต่อ) 2. หำกขบัรถในทีเ่ปลีย่ว เสีย่งต่อกำรโดนปำหินใส่รถ ควรเปิดไฟสูง ในบำงช่วง เพื่อให้สำมำรถมองเห็นรถจักรยำนยนต์ที่ขับสวนมำ หำกสังเกต เห็นว่ำมีรถจักรยำนยนต์ก ำลังขับขี่สวนทำงมำควรรีบชลอควำมเร็วและเปลี่ยน ช่องกำรจรำจรให้ออกห่ำงจำกรถจักรยำนยนต์ 3. ยำงแตกหรือยำงระเบิด ถือพวงมำลัยให้มั่นอย่ำให้รถเสียหลัก ถ้ำ ยำงหน้ำแตกรถจะเอียงไปทำงที่แตก ถ้ำยำงหลังแตกจะรู้สึกรถสะเทือน อย่ำ เหยียบเบรคกระทันหันค่อยๆ เบรคแล้วน ำรถเข้ำข้ำงทำง อำกำรเตือนก่อนที่ยำงจะระเบิด พวงมำลัยสั่นสะเทือนผิดปกติและบังคับ รถได้ยำกโดยเฉพำะในขณะเลี้ยว ทั้ง ๆ ที่ไม่มีปัญหำเรื่องถ่วงล้อและศูนย์ล้อ หน้ำก็เป็นปกติ 4. เบรคแตกหรือเสีย ให้ย ้ำเบรคแรงๆ บ่อยๆ อำจท ำให้เบรคมีก ำลังดี ขึ้น ถ้ำเบรคเสียและข้ำงหน้ำไม่มีรถขวำง ให้ลดควำมเร็วโดยใช้เกียร์เบรคมือ ช่วยโดยควรลดเกียร์จำก 4 มำ 3, 2, 1ตำมล ำดับ 5. รถเสียหลักลื่นไถล ให้ถอนคันเร่งและหักพวงมำลัยไปในทิศทำง เดียวกับรถที่ไหล เมื่อรถตั้งล ำได้ แล้วค่อยบังคับพวงมำลัยให้ตรง 9 วัฒนธรรมความปลอดภัยองค์กร เกี่ยวการป้องมือ All Aisin Safety Way + ATTG Safety Way 1-3 4-5
10 กฎระเบียบข้อบังคับด้านความปลอดภัย AT-A, ATTG 1. สวมใส่อุปกรณ์ป้องกันอันตรำยส่วนบุคคลพื้นฐำนให้พร้อมก่อนเข้ำสู่ Safety gate คือ หมวกแข็งนิรภัย รองเท้ำนิรภัย และแว่นนิรภัย 2. ปฏิบัติงำนตำมวิธีกำรท ำงำนที่ปลอดภัยอย่ำงเคร่งครัด ถ้ำไม่รู้แน่อย่ำ เสี่ยง ให้สอบถำมหัวหน้ำงำนก่อนเสมอ 3. รำยงำนและแก้ไขสภำพกำรณ์ที่ไม่ปลอดภัย 4. ดูแลสถำนที่ท ำงำนให้สะอำดเป็นระเบียบเรียบร้อยอยู่เสมอ 5. ใช้เครื่องมือและอุปกรณ์ให้ถูกวิธี 6. รำยงำนอุบัติเหตุทุกครั้งและท ำกำรปฐมพยำบำลทันทีถ้ำหำกท ำได้ 7. ห้ำมใช้อุปกรณ์ เครื่องจักรที่ไม่ใช่หน้ำที่ที่ตนรับผิดชอบ 8. ห้ำมล้อเล่นกันขณะปฏิบัติงำนโดยเด็ดขำด 9. ใช้อุปกรณ์ป้องกันอันตรำยส่วนบุคคลตำมที่บริษัทก ำหนด 10. ปฏิบัติตำมกฎระเบียบควำมปลอดภัยแต่ละงำนอย่ำงเคร่งครัด 11. กรณีพนักงำนบำดเจ็บหรือป่วย และไม่สำมำรถสวมอุปกรณ์ป้องกัน อันตรำยส่วนบุคคลตำมที่บริษัทก ำหนดได้ ไม่อนุญำตให้เข้ำพื้นที่โรงงำนผลิต ต้องได้รับกำรพิจำรณำจำกผู้บังคับบัญชำ กำรบุคคล และหน่วยงำนควำม ปลอดภัย 12. สัญญำณฉุกเฉินเป็นเสียงกริ่งดังต่อเนื่อง เมื่อได้ยินประกำศอพยพ ให้มำที่จุดรวมพล 13. ห้ำมสูบบุหรี่ในเขตโรงงำนโดยเด็ดขำด ยกเว้นในที่ที่จัดให้เท่ำนั้น 14. อื่นๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับกฎระเบียบข้อบังคับด้ำนควำมปลอดภัย AT-A และ ATTG ที่มา กฎความปลอดภัย SNF และ TEP 73 ความปลอดภัยทางการจราจร ขบัขี่อย่างไรเพื่อความปลอดภยัไว้ก่อน อย่ำปล่อยให้ตัวท่ำนเป็นผู้ก่ออุบัติเหตุ กำรเบรคกะทันหันอำจเกิดอุบัติเหตุได้เสมอ เปิดตำและมีสติเสมอ เพื่อควำมปลอดภัยส ำหรับตัวท่ำนและผู้ใช้รถ ใช้ถนนร่วมกับท่ำน เปิดใจทุกคนย่อมท ำผิดได้เสมอ" ไม่ควรแสดงอำกำรหรือโต้ตอบ ให้สัญญำณก่อนแต่เนิ่นๆ กำรให้สัญญำณเพื่อบอกควำมประสงค์ ของท่ำนว่ำจะเลี้ยวหรือหยุด เพื่อลดอุบัติเหตุที่อำจคำดไม่ถึง อย่ำอวดเก่ง คือต้องพยำยำมขับรถให้ปลอดภัยที่สุดเต็มควำม สำมำรถตลอดเวลำ ข้อควรปฏิบตัิเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินในการขบัขี่รถยนต์ 1. ควำมเร็วและระยะในกำรเบรค
72 ความปลอดภัยทางการจราจร ข้อควรระวังเบื้องต้น 1. ขับขี่ด้วยควำมระมัดระวังและเน้นบริเวณทำงแยก หรือออกจำกซอย 2. ถ้ำต้องกำรเปลี่ยนช่องทำงเดินรถ ดูกระจกส่องข้ำง และให้สัญญำณ ไฟทุกครั้ง 3. ขับรถให้ช้ำลงในที่เป็นหลุมเป็นบ่อเวลำฝนตก หรือหมอกลงจัด และ ควรเปิดไฟขณะขับขี่ 4. ชะลอควำมเร็วลง ถ้ำมีคน หรือสุนัขวิ่งในถนน หรือวิ่งตัดหน้ำ 5. ขับรถโดยเว้นระยะห่ำงรถคันหน้ำในระยะที่สำมำรถหยุดรถได้อย่ำง ปลอดภัย 6. งดกำรดื่มสุรำ ก่อนกำรขับขี่ 7. ถ้ำเครื่องร้อนเกินไป ลูกสูบอำจเกิดอำกำรฝืด และเกิดเสียงเหมือนใช้ เครื่องยนต์ช่วยเบรคควรเข้ำเกียร์ว่ำงทันทีเพื่อป้องกันปัญหำเครื่องหยุดท ำงำน และแตะเบรคเบำๆ 8. ถ้ำเกิดยำงระเบิด ท่ำนควรตั้งสติควบคุมรถให้ดี ปล่อยให้รถช้ำลงด้วย ตัวของมันเองแล้วจึงแตะเบรคเบำๆ เป็นระยะ และน ำรถเข้ำจอดในที่ปลอดภัย ข้อแนะน า ส าหรับผู้ที่ขับขี่รถจักรยานยนต์ 1. ผู้ขับขี่รถจักรยำนยนต์ต้องสวมหมวกนิรภัย ในขณะขับขี่ทุกครั้ง 2. ไม่ควรขับขี่รถจักรยำนยนต์ด้วยควำมเร็วสูง 3. ไม่ควรบรรทุกของหนัก หรือโดยสำรมำกเกิน 2 คน รถจะทรงตัวไม่ดี 4. ควรขับชิดทำงด้ำนซ้ำยพำหนะอื่นๆ ยกเว้นกรณี ที่ต้องเลี้ยวขวำ 11 ขนั้ตอนการเบิก PPE กรณีช ารุด และ/หรือเบิกเพิ่มเติมจาก PPE พื้นฐาน เอกสำรกำรเบิกใช้แบบฟอร์มเบิกพัสดุที่ Store แต่ละบริษัท กรอกข้อมูลให้ ครบถ้วน และน ำขออนุมัติเบิกตำมขั้นตอนข้ำงต้น การบา รงุรกัษารองเท้านิรภยั 1. ท ำควำมสะอำดทุกวันหลังใช้งำนโดยใช้ผ้ำเช็ด ท ำควำมสะอำด 2. ใส่กระดำษหนังสือพิมพ์เพื่อดูดควำมชื้น น ำรองเท้ำไปตำกแดดฆ่ำ เชื้อ ทุกๆ สัปดำห์ 3. ห้ำมเหยียบส้นรองเท้ำเด็ดขำด 4. หำกช ำรุดขออนุมัติเบิกทันที ATA 1. TL GM 2. GM. * PPE 1. TL GM 2. EVP. * PPE NIC 1. GM 2. 3 NIC * SNF 1. TL GM 2. SNF * PPE
12 การบา รงุรกัษาแว่นตานิรภยั 1. ท ำควำมสะอำดด้วยน ้ำสบู่ทุกครั้งหลังกำรใช้งำน 2. อย่ำวำงเลนส์แว่นตำ ในลักษณะคว ่ำ สัมผัสกับผิวพื้นต่ำงๆ 3. ตรวจดูควำมชัดของเลนส์อยู่เสมอ หำกมีชิ้นส่วนช ำรุดควรเปลี่ยน ทันที การบา รงุรกัษาหมวกนิรภยั 1. ก่อนใช้งำนทุกครั้งควรตรวจดูรอยร้ำว และรองในหมวกอยู่เสมอ 2. เช็ดท ำควำมสะอำดทุกวันหลังใช้งำน 3. ห้ำมทำสีลงบนหมวก เพรำะจะท ำให้เสียสภำพ 4. ไม่ควรเก็บไว้ในที่ร้อนหรือทิ้งไว้กลำงแดด อายุการใช้งาน PPE พื้นฐาน จุดสังเกต PPE พื้นฐานที่ช ารุด 71 ความปลอดภัยทางการจราจร ประเทศไทยถูกจัดให้อยู่ในอันดับ 2 ของโลก เป็นอันดับ 1 ของอำเซียน โดยมี คนไทยตำยบนถนนในปี 2014 ถึง 24,254 คน หรือคิดเป็น 36.2 ต่อประชำกร หนึ่งแสนคน สูงกว่ำค่ำเฉลี่ยของทั้งโลกถึง 2 เท่ำ โดยอัตรำเฉลี่ยตำยทั้งโลกจะ อยู่ที่ 18 ต่อประชำกรหนึ่งแสนคน จำกรำยงำนสถำนกำรณ์โลกด้ำนควำมปลอดภัยทำง ถนน พ.ศ. 2558 ขององค์กำรอนำมัยโลก (World Health Organization :WHO) ในแต่ละปีจะมีคน เสียชีวิตจำกกำรจรำจรทำงถนน 1.25 ล้ำนคน 10 อนัดบัแรกประเทศที่มีสถิติการเสียชีวิตจากอบุตัิเหตทุางการจราจร สูงสุดจาก193 ประเทศทั ่วโลกในปี 2558
70 กฎระเบียบการควบคุมผู้รับเหมา 1. เตรียมเอกสำรขออนุญำตเข้ำปฏิบัติงำนล่วงหน้ำอย่ำงน้อย 1 วัน โดย เจ้ำของโครงกำร 2. ประเมินควำมเสี่ยงงำนที่ปฏิบัติก่อนล่วงหน้ำ จัดเตรียมมำตรกำรที่ปลอดภัย และอุปกรณ์ป้องกันอันตรำยตำมควำมเสี่ยงให้ครบถ้วน 3. อบรมควำมปลอดภัยในกำรท ำงำนให้กับพนักงำนผู้รับเหมำก่อนเริ่มงำน 4. ต้องมีหัวหน้ำผู้ควบคุมงำนอยู่ในพื้นที่ปฏิบัติงำนตลอดเวลำ 5. มี Safety control บอร์ดแสดงรำยชื่อผู้ปฏิบัติงำน กำรตรวจสอบประจ ำวัน เอกสำรอนุญำตต่ำงๆ รวมทั้งแผนงำนโครงกำร 6. กรณีโครงกำรที่มีระยะเวลำด ำเนินกำร 4 เดือนขึ้นไป ผู้รับเหมำต้องท ำ กิจกรรม CCCF ให้พนักงำนมีส่วนร่วมในกำรค้นหำอันตรำยน ำไปสู่กำร ปรับปรุงแก้ไข และมีเจ้ำหน้ำที่ควำมปลอดภัยประจ ำโครงกำรตลอดเวลำ 7. ปฏิบัติตำมกฎข้อบังคับตำมควำมเสี่ยง และกำรควบคุมพื้นที่ต่ำงๆ ขึ้นอยู่กับ สภำพงำน 13 การควบคมุการสวมใส่อปุกรณ ์ป้องกนัอนัตรายส่วนบคุคล (PPE) ก่อนเข้าส่พูืน้ที่การผลิต AT-A และกลุ่มบริษัท ATTG ได้ก ำหนดมำตรกำรควบคุมกำรสวมใส่ PPE ให้ พร้อมก่อนเข้ำสู่พื้นที่โรงงำน พนักงำนต้องสวม PPE พื้นฐำน ดังต่อไปนี้ สวมหมวกแข็งนิรภัย พร้อมสำยรัดคำง สวมรองเท้ำนิรภัย สวมแว่นตำนิรภัย กรณีปฏิบัติงำนที่มีควำมเสี่ยงเฉพำะ เช่น งำนตัด เชื่อม เจียร งำนบนที่สูง เป็นต้น ต้องสวมอุปกรณ์ป้องกันอันตรำยส่วนบุคคล (PPE) ตำมมำตรฐำน
14 ส ่ วนท ี ่ 2 กฎหมาย และความรู้พื้นฐาน ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อม ในการท างาน 69 กฎระเบียบข้อบังคับงานความเสี่ยงสูง งานก่อเกิดประกายไฟ (ต่อ) ชุดถังเชื่อม/ตัดด้วยแก๊ส งานที่อับอากาศ 1. ผู้ปฏิบัติ ผู้ควบคุม ผู้ช่วยเหลือ และผู้อนุญำต ต้องผ่ำนกำรอบรม 2. ขออนุญำตตำมระบบ และแจ้งเจ้ำของพื้นที่ก่อนเริ่มงำน 3. ตรวจวัดสภำพแวดล้อมในกำรท ำงำนก่อน คือ วัดก๊ำซออกซิเจน สำรไวไฟ สำรพิษ ก่อนเริ่มท ำงำน และตรวจวัดเป็นระยะ เช่น ทุก 30 นำที เป็น ต้น ฉลำกสีน ้ำเงินส ำหรับ ถังออกซิเจน ฉลำกสีแดงส ำหรับถัง เชื้อเพลิง; LPG , อะเซทิลีน
68 กฎระเบียบข้อบังคับงานความเสี่ยงสูง งานก่อเกิดประกายไฟ 1. ขออนุญำตตำมระบบ และแจ้งเจ้ำของพื้นที่ก่อนเริ่มงำน 2. ปิดกั้นพื้นที่โดยใช้ผ้ำใบกันไฟ /ฉำกกั้น 3. จัดเตรียมถังดับเพลิงอย่ำงน้อย 2 ถัง โดยมีควำมสำมำรถในกำรดับ ไฟอย่ำงน้อย 4A20B (Fire rating) 4. ถังแก๊สต้องท ำกำรผูกมัดให้ปลอดภัยเพื่อป้องกันกำรร่วงหล่น 5. ติดตั้งอุปกรณ์กันเปลวไฟย้อนกลับ 4 จุดที่ Torch และ จุดก่อนเข้ำ Regulator ของถังแก๊ส 15 สรุปสำระส ำคัญ พระรำชบัญญัติควำมควำมปลอดภัยฯ พ.ศ. 2554 นายจ้างมีหน้าที่ 1. ต้องจัดและดูแลสถำนประกอบกิจกำรและลูกจ้ำงให้มีสภำพกำรท ำงำนและ สภำพแวดล้อมในกำรท ำงำนที่ปลอดภัย ถูกสุขลักษณะรวม ทั้งส่งเสริม สนับสนุนกำรปฏิบัติงำนของลูกจ้ำงมิให้ลูกจ้ำงได้รับอันตรำยต่อชีวิต ร่ำงกำย จิตใจ และสุขภำพอนำมัย กำรด ำเนินกำรที่ต้องมีค่ำใช้จ่ำยให้นำยจ้ำงเป็นผู้ ออกค่ำใช้จ่ำย 2.ต้องจัดให้มีระบบกำรบริหำรจัดกำรด้ำนควำมปลอดภัย อำชีวอนำมัย และ สภำพแวดล้อมในกำรท ำงำน และมีกำรควบคุมดูแล โดยนำยจ้ำงจะต้องมีกำร ประเมินอันตรำย ผลกระทบจำกสภำพแวดล้อมในกำรท ำงำน และจัดท ำ แผนกำรด ำเนินงำนด้ำนควำมปลอดภัย 3. ต้องจัดให้มีเจ้ำหน้ำที่ควำมปลอดภัยระดับต่ำงๆและหน่วยงำนควำม ปลอดภัยฯ ในองค์กร เช่น ระดับวิชำชีพ ระดับหัวหน้ำงำน และระดับบริหำร ลูกจ้างมีหน้าที่ 1. ต้องปฏิบัติตำมหลักเกณฑ์ด้ำนควำมปลอดภัย อำชีวอนำมัย และสภำพ แวดล้อมในกำรท ำงำนที่นำยจ้ำงก ำหนดขึ้น 2. ต้องดูแลสถำนที่ท ำงำน สภำพแวดล้อมในกำรท ำงำน ให้เป็นไปตำมที่ นำยจ้ำงก ำหนด หำกพบข้อบกพร่อง หรือกำรช ำรุดเสียหำย หำกไม่สำมำรถ แก้ไขได้เอง ให้แจ้งต่อหัวหน้ำงำน เจ้ำหน้ำที่ควำมปลอดภัยในกำรท ำงำน หรือ ผู้บริหำร 3. หัวหน้ำงำน เมื่อทรำบถึงข้อบกพร่อง หรือกำรช ำรุดเสียหำย ต้องด ำเนิน พื่ กฎหมายความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการท างาน
16 กำรในขอบเขตที่รับผิดชอบ หำกไม่สำมำรถแก้ไขได้ ต้องแจ้งผู้บริหำรหรือ นำยจ้ำงให้ด ำเนินกำร 3. ลูกจ้ำงของนำยจ้ำงทุกรำย ที่อยู่ในสถำนที่เดียวกัน รวมทั้งลูกจ้ำงที่ท ำงำน ในสถำนประกอบกิจกำรอื่นที่ไม่ใช่ของนำยจ้ำง ต้องปฏิบัติตำมหลักเกณฑ์ด้ำน ควำมปลอดภัยฯ ของสถำนที่นั้นๆ ที่ตนเข้ำไปปฏิบัติงำน รวมทั้งยังต้องปฏิบัติตำมข้อก ำหนดกฎหมำยอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องอีกหลำย ฉบับซึ่งเป็นกฎหมำยที่ออกตำม พระรำชบัญญัติควำมปลอดภัยฯ และกระทรวง ต่ำงๆ ที่เกี่ยวข้องด้ำนควำมปลอดภัย อำชีวอนำมัย และสภำพแวดล้อมในกำร ท ำงำน ดังต่อไปนี้ 67 กฎระเบียบข้อบังคับงานความเสี่ยงสูง งานบนที่สงู (ต่อ) 6. ต้องมี Watch man คอยดูแลให้ทีมงำนปฏิบัติตำมกฎ ตักเตือน และ สั่งหยุดงำน หำกกำรท ำงำนไม่เป็นไปตำมมำตรฐำน หรือ JSA 7. กรณีท ำงำนบนหลังคำที่ไม่มีจุดยึดคล้อง Safety belt ให้ใช้ Safety block หรือติดตั้ง Lifeline หำกเป็นหลังคำมุงกระเบื้อง ต้องติดตั้ง Safety net ด้วย 8. กำรท ำงำนบนหลังคำมุกระเบื้องจะต้องมีทำงเดินตลอดแนวกำรท ำงำน ห้ำม เดินบนกระเบื้องโดยตรงเด็ดขำด 8. Safety net ต้องได้รับกำรทดสอบควำมสำมำรถในกำรรับน ้ำหนักที่ 90 kg. และ Lifeline (แบบเชือก) ทดสอบด้วยน ้ำหนัก 75 kg. หย่อนได้ไม่เกิน 90 cm. Lifeline (แบบสลิง) หย่อนได้ไม่เกิน 50 cm.
66 กฎระเบียบข้อบังคับงานความเสี่ยงสูง งานบนที่สูง 1. ต้องขออนุญำตตำมระบบ และแจ้งเจ้ำของพื้นที่ก่อนเริ่มงำน 2. เตรียมงำน อุปกรณ์ และท ำ JSA โดยต้องได้รับกำรอนุมัติจำกผุ้ จัดกำรโรงงำนขึ้นไป ส่วนกรณีท ำงำนบนหลังคำ SEVP ต้องเป็นผู้อนุมัติ 3. กรณีสูงไม่เกิน 2 เมตร สำมำรถใช้บันไดตัว A ได้ และต้องมีคนจับ บันไดด้ำนล่ำงด้วย ให้ยืนไม่เกินขั้นที่ 3 นับจำกขั้นบนสุด 4. กรณีสูงเกิน 2 เมตร ใช้นั่งร้ำน รถกระเช้ำ หรือรถเครน และต้องสวม เข็มขัดนิรภัยแบบ 2 ตะขอ คล้องเกี่ยวกับจุดที่มั่นคง 5. ตรวจสอบควำมปลอดภัยนั่งร้ำนก่อนเริ่มงำน และทุกๆ 7 วัน 17 1.พระรำชบัญญัติควำมปลอดภัย อำชีวอนำมัยและสภำพแวดล้อมในกำรท ำงำน พ.ศ.2554 2.กฎกระทรวงกำรจัดให้มีเจ้ำหน้ำที่ควำมปลอดภัยในกำรท ำงำน บุคลำกร หน่วยงำน หรือคณะบุคคลเพื่อด ำเนินกำรด้ำนควำมปลอดภัยในสถำนประกอบ กิจกำร พ.ศ. 2565 3.กฎกระทรวง ก ำหนดมำตรฐำนในกำรบริหำร จัดกำร และด ำเนินกำรด้ำนควำม ปลอดภัย อำชีวอนำมัย และสภำพแวดล้อมในกำรท ำงำนเกี่ยวกับเครื่องจักร ปั้นจั่น และหม้อน ้ำ พ.ศ.2564 4.กฎกระทรวงก ำหนดมำตรฐำนในกำรบริหำร จัดกำร และด ำเนินกำรด้ำนควำม ปลอดภัย อำชีวอนำมัย และสภำพแวดล้อมในกำรท ำงำนเกี่ยวกับที่อับอำกำศ พ.ศ. 2562 5. กฎกระทรวงก ำหนดมำตรฐำนกำรตรวจสุขภำพลูกจ้ำงซึ่งท ำงำนเกี่ยวกับปัจจัย เสี่ยง พ.ศ. 2563 6.ประกำศกรมสวัสดิกำรและคุ้มครองแรงงำน เรื่อง บัญชีรำยชื่อสำรเคมีอันตรำย พ.ศ.2556 7.ประกำศกระทรวงอุตสำหกรรม เรื่อง มำตรกำรควำมปลอดภัยเกี่ยวกับกำรจัดกำร สำรเคมีในโรงงำนอุตสำหกรรม พ.ศ.2565 8.กฎกระทรวงก ำหนดมำตรฐำนในกำรบริหำร จัดกำร และด ำเนินกำรด้ำนควำม ปลอดภัย อำชีวอนำมัย และสภำพแวดล้อมในกำรท ำงำนเกี่ยวกับกำรป้องกันและ ระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555 และกฎหมำยอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องด้ำนควำมปลอดภัย ภำยใต้ พรบ.ควำมปลอดภัย อำชีวอนำมัย และสภำพแวดล้อมในกำรท ำงำน พ.ศ. 2554 และกระทรวงอื่นๆ
18 สำระส ำคัญ พระรำชบัญญัติคุ้มครองแรงงำน งำนต้องห้ำมที่พนักงำนหญิงห้ำมปฎิบัติ ห้ำมมิให้นำยจ้ำงให้ลูกจ้ำงท ำงำนยก แบก หำม หำบ ทูน ลำก หรือเข็นของหนักเกินอัตรำ น ้ำหนักตำมที่ก ำหนดในกฎกระทรวง ห้ำมมิให้นำยจ้ำงให้ลูกจ้ำงซึ่งเป็นหญิงท ำงำนอย่ำงหนึ่งอย่ำงใด ดังต่อไปนี้ (๑) งำนเหมืองแร่หรืองำนก่อสร้ำงที่ต้องท ำใต้ดิน ใต้น้ํำ ในถ้ํำ ในอุโมงค์หรือปล่อง ในภูเขำ เว้นแต่สภำพของกำรท ำงำนไม่เป็นอันตรำยต่อสุขภำพหรือร่ำงกำยของลูกจ้ำง (๒) งำนที่ต้องท ำบนนั่งร้ำนที่สูงกว่ำพื้นดินตั้งแต่สิบเมตรขึ้นไป (๓) งำนผลิตหรือขนส่งวัตถุระเบิดหรือวัตถุไวไฟ เว้นแต่สภำพของกำรท ำงำนไม่เป็น อันตรำยต่อสุขภำพหรือร่ำงกำยของลูกจ้ำง (๔) งำนอื่นตำมที่ก ำหนดในกฎกระทรวง ห้ำมมิให้นำยจ้ำงให้ลูกจ้ำงซึ่งเป็นหญิงมีครรภ์ท ำงำนอย่ำงหนึ่งอย่ำงใด ดังต่อไปนี้ (๑) งำนเกี่ยวกับเครื่องจักรหรือเครื่องยนต์ที่มีควำมสั่นสะเทือน (๒) งำนขับเคลื่อนหรือติดไปกับยำนพำหนะ (๓) งำนยก แบก หำม หำบ ทูน ลำก หรือเข็นของหนักเกินสิบห้ำกิโลกรัม (๔) งำนที่ท ำในเรือ (๕) งำนอื่นตำมที่ก ำหนดในกฎกระทรวง ห้ำมมิให้นำยจ้ำงให้ลูกจ้ำงซึ่งเป็นหญิงมีครรภ์ท ำงำนในระหว่ำง เวลำ ๒๒.๐๐ นำฬิกำ ถึง เวลำ ๐๖.๐๐ นำฬิกำ ท ำงำนล่วงเวลำ หรือท ำงำนในวันหยุด ในกรณีที่ลูกจ้ำงซึ่งเป็นหญิงมี ครรภ์ท ำงำนในต ำแหน่งผู้บริหำร งำนวิชำกำร งำน ธุรกำร หรืองำนเกี่ยวกับกำรเงินหรือ บัญชี นำยจ้ำงอำจให้ลูกจ้ำงนั้นท ำงำนล่วงเวลำในวันท ำงำนได้ เท่ำทีไ่มม่ ีผลกระทบต่อ สุขภำพของลูกจำ้งซึง่เป็นหญิงมีครรภโ์ดยได้รบัควำมยินยอมจำกลูกจำ้งก่อน เป็น ครำว ๆ ไป ในกรณีที่ลูกจ้ำงซึ่งเป็นหญิงตั้งครรภ์มีใบรับรองของแพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งมำแสดงว่ำ ไม่อำจท ำงำนในหน้ำที่เดิมต่อไปได้ ให้ลูกจ้ำงนั้นมีสิทธิขอให้นำยจ้ำงเปลี่ยนงำนในหน้ำที่ เดิมเป็นกำรชั่วครำวก่อนหรือหลังคลอดได้ และให้นำยจ้ำงพิจำรณำเปลี่ยนงำนที่เหมำะสม ให้แก่ลูกจ้ำงนั้น 65 การท า KY (Kiken Yoshi) การหยั ่งรู้อันตราย Kiken แปลว่ำ อันตรำย Yochi แปลว่ำ วิเครำะห์ คำดกำรณ์ วัตถุประสงค์ เพื่อสร้ำงจิตส ำนึกด้ำนควำมปลอดภัยในกำรท ำงำนให้กับผู้ปฏิบัติงำน เพื่อสร้ำงนิสัยกำรเตือนตนเองก่อนลงมือปฏิบัติงำน เพื่อให้ผู้ปฏิบัติงำนค้นหำอันตรำยต่ำง ๆ ที่แฝงอยู่และหำวิธีควบคุมป้องกัน เพื่อลดอันตรำยหรืออุบัติเหตุด้วยวิธีกำรที่ผู้ปฏิบัติงำนร่วมกันคิดค้น กำรท ำ KY ต้องท ำก่อนเริ่มงำนที่มีควำมเสี่ยงทุกครั้ง หรือ ลักษณะควำมเสี่ยง เปลี่ยนไปทุกๆ 2 ชั่วโมง Machine Work Autonomous Check Sheet ＋ → Record of Safety Check Before/After Operation(Work)บนัทกึแบบตรวจสอบความปลอดภยักอ่นและหลงัการปฏบิตังิาน ฏ ’ ………… …………... ………….. ู ผ ผ ู ( ) ฏ ผ ู ฏ ผ (……... ) (ผ ู ฏ ………... ) ( ผ ู ฏ , ผ ู ฏ ) ( ) ๆ 2 . / ฏ ผ ฏ 2 ( ู Rank A Rank B Work planning sheet ) Sources of danger ผ human contact [ ( ) * ( )] ( / ) Rank ( ) ฏ เรมิ่ เมอื่ไหร่ ู ู Stopper ๆ Test run / ู ๆ ญ ู near misses ผ ู ( ) ผ ู ผ ู * 2 , ฏ ( ฐ ) ※ KY
64 กฎระเบียบข้อบังคับด้านความปลอดภัยเฉพาะงาน หลักการ LOCK OUT & TAG OUT กำรปฏิบัติงำนกับเครื่องจักร/อุปกรณ์ หรือแหล่งจ่ำยกระแสไฟฟ้ำที่หยุด กำรท ำงำนแล้วนั้น จ ำเป็นต้องมั่นใจว่ำเครื่องจักร/อุปกรณ์ หรือแหล่งจ่ำย กระแสไฟฟ้ำดังกล่ำวไม่มีโอกำสที่จะกลับมำท ำงำนได้โดยไม่ได้ตั้งใจ หรือ กระแสไฟฟ้ำค้ำงอยู่ ซึ่งจะส่งผลให้เกิดอันตรำยต่อผู้ปฏิบัติงำน ดังนั้นจึง จ ำเป็นต้องท ำกำรแยก หรือตัดแหล่งพลังงำน ไฟฟ้ำ, ลม ,ไฮโดรลิก , Gas เป็น ต้น ที่มำยังเครื่องจักร/อุปกรณ์ หรือแหล่งจ่ำยกระแสไฟนั้น ด้วยกำรปลด/ปิด แหล่งจ่ำยพลังงำน และมีกำรล็อคด้วยกุญแจ แต่ทั้งนี้กำร Lock out ทุกครั้งต้อง มั่นใจว่ำไม่มีพลังงำนตกค้ำง สะสมซึ่งอำจท ำให้เกิดกำรเคลื่อนไหวได้ ดังนั้น จะต้องท ำกำรปล่อยแรงดันตกค้ำงด้วย ก่อนกำร Lock out ตัวอย่ำงกำรท ำ Lock out ร่วมกับ Job inside machine board งำนซ่อมเครื่องฉีด DC 800#8 งำน B/D เปลี่ยน Tube Air spray robot หมายเหตุ: อ้ำงอิง ATTG-S-SHE-165 1. ดู Matrix job inside machine ที่บอร์ดประจ ำ เครื่อง DC.800#8 2. ดูรำยกำรงำนของแผนก ซ่อมเครื่องฉีด 3. ดูว่ำงำนซ่อม B/D, เปลี่ยน Tube air spray robot ที่จะ เข้ำไปปฏิบัติจะต้องท ำกำร ตัด/ปิดพลังงำนที่ต ำแหน่ง ใดบ้ำง ดังภำพคือ 2 : ตู้ Control panel 8 : วำล์วลม Robot 4.ท ำกำรตัดพลังงำนของ เครื่องจักรตำมจุดที่ก ำหนด ต้อง lock out ทุกคนที่เข้า ปฏิบตัิงานภายใน เครื่องจักร 2 8 19 ความรู้พื้นฐาน ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการท างาน 1. การกระทา ที่ไม่ปลอดภยั (Unsafe action) กำรกระท ำที่เกิดจำกตัวคนงำนเองปฏิบัติงำน ด้วยวิธีกำรไม่ปลอดภัย จนอำจท ำให้เกิดอุบัติเหตุได้ เช่น กำรแต่งกำยไม่รัดกุม ใช้เครื่องมือ เครื่องจักรไม่ ถูกวิธี ไม่สวมอุปกรณ์ป้องกันอันตรำยส่วนบุคคล ฯลฯ 2. สภาพการณ์ที่ไม่ปลอดภยั (Unsafe condition) สภำพกำรท ำงำนหรือสภำวะแวดล้อมที่เป็น อันตรำยซึ่งอำจจะท ำให้เกิดอุบัติเหตุได้ เช่น เครื่องจักร ไม่มีกำร์ดครอบจุดหมุน เครื่องมือช ำรุดระบบเตือนภัยไม่ มีเสียงดัง แสงสว่ำงไม่เพียงพอ ฯลฯ 3. เหตุการณ์เฉียด (Near miss) เหตุกำรณ์ที่ไม่พึงประสงค์ และมีแนวโน้มที่จะก่อให้เกิดอุบัติเหตุได้
20 4. อบุตัิเหตุ(Accident) หมำยถึง เหตุกำรณ์ที่เกิดขึ้นโดยไม่มีใครคำดคิด ไม่ได้ตั้งใจให้เกิดขึ้นไม่มีกำรวำงแผนไว้ล่วงหน้ำ และไม่สำมำรถควบคุมได้” และก่อให้เกิดกำรบำดเจบ ็ ต่อร่ำงกำยและ/หรือทรพัยส์ินเสียหำย (เฉลิมชัย ชัยกิตติภรณ์ และชัยยะ พงษ์พานิช, 2533) สาเหตขุองอบุตัิเหตุ สำเหตุของอุบัติเหตุในกำรท ำงำนอำจแบ่ง ได้เป็น 2 ประเภท คือ 1. สาเหตุโดยตรง ได้แก่ กำรกระท ำที่ไม่ปลอดภัย (Unsafe act) หมำยถึง กำร กระท ำที่เกิดจำกตัวคน 2. สาเหตุสนับสนุน มีปัจจัยดังต่อไปนี้ 2.1 ปัจจัยเกี่ยวกับคน ได้แก่ สภำพร่ำงกำยที่ไม่พร้อม อำจท ำให้เกิด อุบัติเหตุได้ง่ำย เช่น ควำมเมื่อยล้ำ หูหนวก พิกำร ฯลฯ และสภำพจิตใจที่เสี่ยง ต่ออุบัติเหตุ เช่น ขำดควำมรู้ ขำดจิตส ำนึก พนักงำนเองปฏิบัติงำนด้วยวิธีกำร ไม่ปลอดภัย จนอำจท ำให้เกิดอุบัติเหตุได้ เช่น กำรแต่งกำยไม่รัดกุม ใช้เครื่อง มือเครื่องจักรไม่ถูกวิธี ไม่สวมอุปกรณ์ป้องกันอันตรำยส่วนบุคคล เป็นต้น 2.2 ปัจจยัที่เกี่ยวกบัการบริหารหรือการจดัการได้แก่ ขำดกำร สอนงำน อบรมด้ำนควำมปลอดภัย ไม่มีกำรวำงแผนงำนควำมปลอดภัย ไม่ จัดหำอุปกรณ์ป้องกันอันตรำยให้พนักงำนใช้ระหว่ำงปฏิบัติงำนที่เสี่ยงอันตรำย 63 กฎระเบียบข้อบังคับด้านความปลอดภัยเฉพาะงาน ประเภทป้ำยชี้บ่ง (Tag) ที่ใช้ในกำรท ำงำนกับเครื่องจักร วัตถุประสงค์: เพื่อก ำหนดรูปแบบของป้ำยชี้บ่ง (Tag ) ในกำรท ำงำนกับเครื่องจักรให้เป็น รูปแบบเดียวกันกับ Global Aisin Takaoka แบ่งเป็น 2 ประเภท ดังนี้ 1. ป้ำยชี้บ่งส่วนบุคคล (Personal Tag): ให้พกติดตัวตลอดเวลำ เพื่อเตรียมพร้อม ส ำหรับปฎิบัติงำน กำรใช้งำน: ・พนักงำนฝ่ำยผลิต・ซ่อมบ ำรุง・Staff ที่ยื่นร่ำงกำยเข้ำไปใน เครื่องจักรตอนจัดกำรควำมผิดปกติ・Low frequency job (ยกเว้นงำนปกติ) 2. ป้ำยชี้บ่งที่เครื่องจักร (Machine Tag): กำรจัดเก็บ ให้จัดเก็บ Tag เครื่องจักรไว้ในจุด เดียวกัน และเป็นจุดที่สำมำรถน ำออกมำใช้งำนได้ทันที ต ำแหน่งกำรแขวน : ให้แขวนไว้ที่ Control Panel, Breaker,ว ำล์วลม, วำล์ว Gas หรือต ำแหน่งอื่นๆที่เกี่ยวข้องกับกำรหยุด เครื่องจักร
62 กฎระเบียบข้อบังคับด้านความปลอดภัยเฉพาะงาน ขอบเขตการหยุด (STOP Zone) & อุปกรณ์ Lock Out อ้ำงอิง ระเบียบปฏิบัติ กำรจัดกำรสิ่งผิดปกติของเครื่องจักร ของกลุ่มบริษัท ไอชิน ทำกำโอกะ ในประเทศไทย Lock out ที่ปุ่ม emergency , Manual master valve , เบรคเกอร์ เป็นต้น ยกตวัอย่างเครื่องจกัรLine ต่อเนื่อง หากซ่อม OP 20B จ าเป็นต้องกดปุ่ ม Emer. ทั้ง No. 5 และ 6 ของเครื่อง OP 10B ด้วย พร้อมทั้งต้อง Lock กุญแจด้วยทั้ง 2 จุด 21 การสญูเสียเนื่องจากการเกิดอบุตัิเหตุ เมื่อเกิดอุบัติเหตุทุกครั้ง ไม่ว่ำจะเป็นอุบัติเหตุที่รุนแรงหรือไม่ก็ตำม ผลที่ ตำมมำ คือ กำรสูญเสียที่สำมำรถประเมินเป็นค่ำใช้จ่ำยได้และไม่ได้ ซึ่งแบ่ง ออกเป็น 2 ประเภท คือ 1.กำรสูญเสียที่คิดเป็นค่ำใช้จ่ำยโดยตรง (Direct cost) คือ มีกำรใช้จ่ำย เงินโดยตรง เช่น ค่ำรักษำพยำบำล ค่ำท ำศพ ค่ำทดแทนกำรสูญเสีย สมรรถภำพในกำรท ำงำน หรือสูญเสียอวัยวะ หรือทุพพลภำพ 2.กำรสูญเสียที่ไม่สำมำรถคิดเป็นค่ำใช้จ่ำยได้โดยตรง (Indirect cost) เป็นกำรสูญเสียที่โดยปกติมักจะคำดไม่ถึงหรือประเมินเป็นค่ำใช้จ่ำยไม่ได้ อำจ กล่ำวอีกนัยหนึ่งว่ำเป็นลักษณะกำรสูญเสียค่ำใช้จ่ำยแฝงหรือซ่อนเร้น (hidden cost) ซึ่งจะก่อให้เกิดผลกระทบต่อลูกจ้ำง นำยจ้ำง ครอบครัว และประเทศชำติ กำรสูญเสียโดยตรงที่คิดเป็น ค่ำใช้จ่ำยได้ เช่น ค่ำรักษำพยำบำล ค่ำท ำขวัญ เงินทดแทน เป็นต้น กำรสูญเสียโดยอ้อม ที่ไม่สำมำรถคิดเป็นค่ำใช้จ่ำยได้ โดยตรง เช่น กำรผลิตหยุดชะงัก สูญเสียเวลำท ำงำนของพนักงำน เสีย ภำพลักษณ์องค์กร ผลกระทบต่อ จิตใจ และครอบครัวของพนักงำน เป็นต้น
22 เกณฑก์ารแบ่งประเภทอบุตัิเหตขุอง ATTG 1. อบุตัิเหตุถึงขนั้เสียชีวิต (Fatal Accident) หมำยถึง อุบัติเหตุจำกกำร ท ำงำนถึงขั้นเสียชีวิต 2. อบุตัิเหตุถึงขนั้หยดุงาน / สญูเสียอวยัวะ (With Leave Accident / Lost of Organ) หมำยถึง (1) อุบัติเหตุที่เกิดจำกกำรท ำงำนของตนเอง หรือผู้อื่น กระท ำในขณะปฏิบัติงำน รวมถึงกำรออกไปท ำงำนนอกสถำนที่ และเมื่อเกิด อุบัติเหตุแล้วพนักงำนไม่สำมำรถกลับมำท ำงำนได้ในวันท ำงำนถัดไป ( 2) อุบัติเหตุที่มีผลให้เกิดกำรสูญเสียอวัยวะ เช่น นิ้วมือ/นิ้วเท้ำตั้งแต่ 1 ข้อขึ้นไป 3. อบุตัิเหตไุม่ถึงขนั้หยดุงาน (Without Leave Accident) หมำยถึง อุบัติเหตุที่เกิดขึ้นแล้ว พนักงำนผู้ประสบเหตุได้รับบำดเจ็บ จนไม่สำมำรถกลับ เข้ำมำ ปฏิบัติงำนในหน่วยงำนเดิมได้ ในวันท ำงำนถัดไป 4. อบุตัิเหตุเลก ็ น้อย (Injury Accident) หมำยถึง อุบัติเหตุที่เกิดขึ้นแล้ว พนักงำนผู้ประสบเหตุได้รับบำดเจ็บเล็กน้อย เช่น บำดแผลฉีกขำดเย็บตั้งแต่ 1 เข็มขึ้นไป ,ถูกน ้ำร้อนลวก เป็นแผลพุพอง, /น ้ำเหล็ก/อลูมิเนียมกระเด็นใส่เป็น แผล Burn และสำมำรถกลับเข้ำมำปฏิบัติงำนในหน่วยงำนเดิมได้ทันที/ในวัน ท ำงำนถัดไป 5. เกือบเกิดอบุตัิเหตุ(Near miss) หมำยถึง เหตุกำรณ์ที่ไม่พึงประสงค์ แต่ เมื่อเกิดขึ้นแล้วมีแนวโน้มที่จะก่อให้เกิดอุบัติเหตุได้ 61 กฎระเบียบข้อบังคับด้านความปลอดภัยเฉพาะงาน ประเภท เครอ่ืงมอื/อุปกรณ์ เครื่องจกัร ที่เดินเครื่องแบบ One cycle เครอ่ืงจกัรท่มีหีลกั การทา งานงา่ย ๆ ・จดัการโดยใชม้าตรการ ไมซ่บัซอ้น หยุด เรยีก คอย ☆1 เครื่องจกัร ・อุปกรณ์ดา้นความปลอดภยั ที่เดินเครื่องแบบ ตอ้งมปีระสทิธภิาพ ต่อเนื่อง เครอ่ืงจกัรท่มีกีาร ทา งานยุ่งยาก ・จดัการโดยใชม้าตรการ สลบัซบัซอ้น หยุด เรยีก คอย การทา งานกบัเครื่องจกัรอุปกรณ์ที่มีความเสี่ยงอนัตรายสงูจา เป็นตอ้ง ตอ้งน ารา่งกายเขา้ไปภายในเครอ่ืงจกัรขนาดใหญ่มคีู่มอื (ตวัอย่างเช่น)・Die Cast M/C・เครอ่ืง Molding การเกิด B/D อยา่งกระทนัหนั・เป็นปัญหาใหมท่่ไีมเ่คยเกดิมาก่อน・เป็นการจดัการแกไ้ขสิ่งผดิปกตทิ่ไีมม่ ปีระสบการณ์มาก่อน จดัการโดยการบงัคบัดว้ยมอื จากภายนอกของสว่น ที่เครื่องจกัรกา ลงัทา งาน จดัการโดยที่จะต้องยนื่มอืเขา้ไป ในบริเวณที่เครื่องจกัรกา ลงั ทา งานอยู่ จดัการโดยการบงัคบัดว้ยมอื จากภายนอกของสว่น ที่เครื่องจกัรกา ลงัทา งาน จดัการโดยที่จะต้องยอื่มอืเขา้ไป ในบริเวณที่เครื่องจกัรกา ลงั ทา งานอยู่ ประสบการณ์การทา งาน ไม่ถงึ4 เดือน 4 เดือนขนึ้ ไป 1 ปีขนึ้ ไป หมายเหตุ รายละเอียดการจดัการ แกไ้ขเมอ่ืมสีิ่งผดิปกตเิกดิข้นึ ผทู้่ยีงัไมช่า นาญ งาน พนกังานทวั่ ไป ผจู้ดัการความผดิ ปกติ เป นผู้ที่ผ่านการ อบรมการจัดการ ความผิดปกติ จ ำเป นต้องจัดท ำคู่มือกำรจัดกำรควำมผิดปกติ ・มำตรำกำร หยุด เรียก คอย จัดท ำตำรำงอุปกร์เครื่องจักรกรณีที่หยุดเครื่อง แล้วไม่สำมำรถเข้ำไปจัดกำรได้และท ำขั้นตอน ปฏิบัติให้ชัดเจน ต้องรำยงำนและได้รับกำรอนุญำตหรือค ำสั่งจำก S/L ก่อน โดยพื้นฐำนแล้วต้องจัดกำรโดยใช้มำตรกำร หยุด เรียก คอย ต้องปฏิบัติตำมค ำสั่งที่ได้รับจำกผู้จัดกำรควำม ผิดปกติตำมคู่มือกำรจัดกำรควำมปกติ และเป น งำนในขอบเขตที่T/L พิจำรณำอนุญำติเท่ำนั้น มาตรการ หยุด เรียก คอย มีคู่มือ ในการ ปฏิบัติงาน อ้ำงอิง ระเบียบปฏิบัติ กำรจัดกำรสิ่งผิดปกติของเครื่องจักร ของกลุ่มบริษัท ไอชิน ทำกำโอกะ ในประเทศไทย
60 กฎระเบียบข้อบังคับด้านความปลอดภัยเฉพาะงาน ขั้นตอนพื้นฐำนในกำรท ำงำนเมื่อต้องกำรจัดกำรควำมผิดปกติ Switch พิจำรณำสภำพกำรณ์ หยุดกำรท ำงำนอย่ำงต่อเนื่อง กลับต ำแหน่งเดิมโดยกำรบังคับด้วยมือ ตรวจสอบ Cycle Finish-Stop Emergency stop ก ำลังท ำงำน เครื่องหยุด ปล่อยแรงดันตกค้ำง ป้องกันกำรตก ดึง Key switch ติด Safety Tag และ ล็อคกุญแจ กำรจัดกำร ตรวจสอบควำมปลอดภัย ส่งสัญญำณกำรเริมเดินเครื่อง เตรียมกำรเดินเครื่อง กลับต ำแหน่งเดิมโดยกำรบังคับด้วยมือ เริ่ม Start 23 การชี้บง่อนัตรายและประเมินความเสี่ยง การชี้บ่งอนัตราย 1. กำรแจกแจงอันตรำยจำกกำรท ำงำนที่เคยเกิดขึ้นมำแล้วในอดีต 2. กรณียังไม่เคยเกิดอันตรำย แต่มีแนวโน้มว่ำอำจจะเกิดได้โดยค้นหำว่ำ อันตรำยเกิดที่ไหน เกิดกับใครหรือเกิดอะไร ลักษณะกำรเกิดเป็นอย่ำงไร และสำเหตุที่อำจจะเกิดเพรำะอะไร แล้วน ำมำพิจำรณำวิธีกำรในกำรป้องกันและ ควบคุมมิให้เกิดอันตรำยขึ้น การประเมินความเสี่ยง เป็นกระบวนกำรน ำอันตรำยที่ชี้บ่งได้มำหำระดับของอันตรำยนั้นโดยใช้ ควำมสัมพันธ์ของควำมรุนแรงกับโอกำสที่จะเกิด แล้วน ำควำมเสี่ยงต่อ อันตรำยตำมระดับมำก ำหนดและจัดท ำมำตรกำรป้องกัน
24 ปัจจยัเสี่ยงที่มีผลกระทบต่อสขุภาพ จากกระบวนการผลิต ของอตุสาหกรรมหล่อหลอมโลหะชิ้นส่วนยานยนต ์ กระบวนการผลิต ปัจจัยเสี่ยงหลัก ผลต่อสุขภาพ การป้องกัน - หลอมโลหะ - หล่อโลหะตำม แบบ - ท ำไส้แบบ - ซ่อมบ ำรุง - ซ่อมเบ้ำ ควำมร้อน สูญเสียน ้ำและเกลือแร่ ท ำให้มี อำกำรอ่อนเพลีย หน้ำมืดเป็น ลมได้ - ควรให้ควำมรู้แก่ พนักงำนในเรื่อง อันตรำยจำกควำมร้อน - จัดหำชุดป้องกันควำม ร้อน และถุงมือชนิด ป้องกันควำมร้อน หรือ จัดฉำกกั้นรังสีควำมร้อน - จัดน ้ำดื่มให้เพียงพอ เหมำะสม - ตรวจควำมพร้อมของ ร่ำงกำยโดยหัวหน้ำงำน ก่อนเริ่มงำน 59 กฎระเบียบข้อบังคับด้านความปลอดภัยเฉพาะงาน ขอบเขตของการจดัการแก ้ไขความผิดปกติ (10) หลังจำกเสร็จสิ้นกำรด ำเนินกำร ส ำหรับพนักงำนที่ท ำงำนทั่วไปในกรณีที่เจอควำม ผิดปกติที่มีสภำพเหมือนกันให้ระลึกไว้ว่ำ 「 ห้ำมจัดกำรเองอย่ำงเด็ดขำด ต้องท ำกำร แจ้ง」หัวหน้ำให้ทรำบ (11) ปฏิบัติตำมกฏระเบียบอย่ำงเคร่งครัด เพื่อป้องกันอุบัติเหตุตนเอง และเพื่อน ร่วมงำน หมำยเหตุ อ้ำงอิงมำตรฐำนกำรจัดกำรควำมผิดปกติของเครื่องจักร
58 กฎระเบียบข้อบังคับด้านความปลอดภัยเฉพาะงาน ขอบเขตของการจดัการแก ้ไขความผิดปกติ ผู้ที่ถูกก ำหนดให้เป็นผู้จัดกำรควำมผิดปกติ มีประสบกำรณ์ในกำรท ำงำน 1 ปีขึ้นไป หรือ 4 เดือนส ำหรับผู้ที่มีประสบกำรณ์ท ำงำนแล้ว โดยเป็นผู้ที่ส ำเร็จกำรอบรมกำรจัดกำรควำม ผิดปกติ ผ่ำนเกณฑ์ทดสอบ และได้รับกำรแต่งตั้งจำก GM (1) ผู้จัดกำรควำมผิดปกติเท่ำนั้น สำมำรถด ำเนินกำรจัดกำรควำมผิดปกติได้ ผู้ที่ไม่ได้ ถูกก ำหนดให้จัดกำรควำมผิดปกติ ห้ำมช่วยเหลือกำรจัดกำรควำมผิดปกติภำยใน เครื่องจักร (2) ก่อนยื่นร่ำงกำยหรือส่วนใดส่วนหนึ่งเข้ำไปในเครื่องจักร ต้องหยุดฉุกเฉินด้วย ตนเอง ดึงกุญแจ ป้องกันกำรตก กำรปล่อยลมค้ำง แขวน Safety tag & Lock กุญแจ (3) กรณีที่ต้องท ำงำนอย่ำงเดียว พื้นที่เดียวกันในกรณีที่มีป้ำย และ Lock กุญแจซ่อม แขวนไว้ก่อนแล้ว คนที่ตำมมำพบเห็นให้ด ำเนินกำรปฎิบัติงำนด้วยกฏระเบียบ อย่ำงเดียวกัน (4) ท ำ KY ก่อนเริ่มงำน และหลังเลิกงำน เพื่อตรวจสอบจ ำนวนทีมงำนก่อน Test run (5) Safety Plug ต้องท ำงำนได้อย่ำงปกติ เมื่อเข้ำไปในเครื่องจักร และห้ำมปรับระบบ หรือ By pass โดยเด็ดขำด (6) Cover หรือ Safety device จะต้องกลับคืนสู่สภำพเดิมภำยหลังจำกที่จัดกำรควำม ผิดปกติเรียบร้อยแล้ว (7) กำรเริ่มเดินเครื่องอีกครั้ง เมื่อตอนที่จ่ำยกระแสไฟในกำรเดินเครื่อง ( รวมถึงลม ) ให้ตรวจสอบว่ำไม่มีใครอยู่ภำยในเครื่องจักร ( รวมถึงพนักงำนที่ท ำงำนอื่น ๆ อยู่ ด้วย ) ส่งสัญญำณและเริ่มเดินเครื่องจักร (8) หลังจำกเสร็จสิ้นกำรด ำเนินกำรให้ถอด 「ป้ำย Safety Tag และ Lock out」 ออกด้วยตนเอง (9) ห้ำมให้บุคคลอื่นปล็ดล็อคกุญแจให้โดยเด็ดขำด (10) หำกพบกุญแจล็อคไว้ แต่ไม่พบเจ้ำตัว ให้ติดต่อเจ้ำของกุญแจตำมเบอร์ใน Safety Tag ก่อนหำกพยำยำมติดต่อแล้วไม่ได้ ให้ขออนุมัติท ำลำยกุญแจ 25 กระบวนการผลิต ปัจจัยเสี่ยงหลัก ผลต่อสุขภาพ การป้องกัน - หลอมโลหะ - หล่อโลหะตำม แบบ - ท ำไส้แบบ - Machining - Shot blast - Grinding - ซ่อมบ ำรุง เสียงดัง - มีอำกำรเริ่มจำกกำรได้ยินไม่ ชัดเจน เวียนศีรษะบ่อยครั้ง มีอำกำรหูอื้อจนถึงหูตึง - บำงครั้งท ำให้มีควำมดันโลหิต สูง - ท ำโครงกำรอนุรักษ์ กำรได้ยิน ตำมกฎหมำย - ลดระดับเสียงตำม หลักวิศวกรรมที่แหล่ง ก ำเนิดเสียง - ให้ควำมรู้อันตรำยจำก เสียงดังให้กับพนักงำน - จัดอุปกรณ์ลดเสียงให้ พนักงำนและรณรงค์ให้ มีกำรใช้อย่ำงถูกต้อง หลอมโลหะและ หล่อโลหะตำม แบบ รังสีultraviolet และ infrared มีผลต่อจอประสำทตำ และเลนส์ ตำท ำให้เป็นโรคจอประสำทตำ เสื่อมและเป็นโรคต้อกระจกได้ - ให้ควำมรู้เรื่องอันตรำย จำกรังสีแก่พนักงำน - จัดแว่นตำตัดแสง และแนะน ำกำรใช้งำนให้ พนักงำน - กำรเฝ้ำระวังควำมผิด ปกติทำงสำยตำ - หลอมโลหะ - หล่อโลหะตำม แบบ - Shot blast - Grinding - ซ่อมบ ำรุง ฝุ่นโลหะ - ระคำยเคืองผิวหนังเกิดโรค ผิวหนังชนิด Contact dermatitis ได้ - สูดฝุ่นโลหะ เข้ำสู่ระบบ ทำงเดินหำยใจ ท ำให้เกิดพังผืด ในปอดซึ่งจะมีอำกำรเหนื่อย ง่ำย ไอ หอบ ซึ่งถ้ำสูบบุหรี่จะ ท ำให้เป็นได้ง่ำยขึ้น - ลดกำรฟุ้งกระจำย ของฝุ่นโลหะ - จัดระบบดูดมลพิษ อำกำศให้มี ประสิทธิภำพ - จัดให้มีและรณรงค์ กำรใช้หน้ำกำกป้องกัน ฝุ่นชนิด N95 - หลอมโลหะ - หล่อโลหะตำม แบบ ฟูมโลหะ - ท ำให้เกิดโรค Metal fume fever โดยจะมีอำกำรไข้ หรือไอ หอบเหนื่อยตอนบ่ำย - รณรงค์ให้มีกำรใช้ หน้ำกำกป้องกันฝุ่นชนิด N95
26 กระบวนการผลิต ปัจจัยเสี่ยงหลัก ผลต่อสุขภาพ การป้องกัน - หลอมโลหะ - หล่อโลหะตำม แบบ - ท ำไส้แบบ - Machining และ กำรชุบสี - ซ่อมบ ำรุง - ส ำนักงำน ท่ำทำงกำรท ำงำนที่ไม่ เหมำะสม ท ำให้เกิดกำรปวดเมื่อย (Musculo skeleton disorders) ซึ่งถ้ำปล่อยนำนเข้ำก็จะ กลำยเป็นโรคได้ - จัดสภำพกำรท ำงำนให้ เหมำะสม เช่น ระดับ ควำมสูง พื้นที่ - จัดทีมกำรยศำสตร์ ภำยในสถำนประกอบ กำรเพื่อค้นหำจุดที่มี ควำมเสี่ยง - ส่งเสริมกำรออกก ำลัง กำย - หล่อโลหะตำม แบบ (Molding) -ท ำไส้แบบ - ซ่อมบ ำรุง ฝุ่นซิลิกำ - เสี่ยงต่อกำรเกิดโรคซิลิโคสิส โดยจะมีอำกำรไอ หอบ เหนื่อย ไอเป็นเลือด หรือเป็นมะเร็ง ปอด เป็นวัณโรคปอด (ใช้ เวลำนำนกว่ำ 15-20 ปี) - กำรสูบบุหรี่จะท ำให้เป็นง่ำย ขึ้น - ปรับปรุงระบบท่อ เพื่อ ลดฝุ่นซิลิกำที่รั่วจำก ระบบ - ท ำควำมสะอำดพื้น โดยใช้เครื่องดูดฝุ่นหรือ ม็อบเปียก - จัดท ำโครงกำรลดบุหรี่ รณรงค์ให้มีกำรใช้ หน้ำกำกป้องกันฝุ่นชนิด N95 - Machining และ กำรชุบสี - ชุบน ้ำมันกันสนิบ และพ่นสี สำรตัวท ำละลำย (Solvent) - Toluene - แอมโมเนียและ ไซยำไนด์ - ท ำให้มีอำกำรทำงระบบ ประสำท ได้แก่ อำกำรมือเท้ำ ชำ ติดกันอย่ำงน้อย 3 วัน - หำกสัมผัสระยะเวลำนำนจะ ท ำให้มีอำกำรคล้ำยคนเป็นโรค พิษสุรำเรื้อรัง - ควำมดันโลหิตสูงและหัวใจ เต้นผิดจังหวะได้ - ท ำให้มีอำกำรระคำยเคือง ตำจมูก และปำก คอ มีอำกำร ไอ แน่นหน้ำอก ไซยำไนด์ท ำ ให้มีอำกำรปวด มึนศีรษะ - ควบคุมไม่ให้เกินค่ำ มำตรฐำนของ TLVs หรือ TWA ตำมควำม รุนแรงของสำรเคมี - สวมอุปกรณ์ป้องกัน - กำรตรวจหำสำรเคมี เลือดหรือในปัสสำวะนั้น ให้ทรำบว่ำมีกำรสัมผัส ดังนั้น ถ้ำควบคุม สภำพแวดล้อมได้ ไม่ ควรตรวจพบในตัวคน 57 18 กฎเหล็กด้านความปลอดภัย (ต่อ)
56 18 กฎเหล็กด้านความปลอดภัย 27 กระบวนการผลิต ปัจจัยเสี่ยงหลัก ผลต่อสุขภาพ การป้องกัน Machining น ้ำหล่อเย็น เพื่อถูก ควำมร้อนจะกลำยเป็น oil mist น ้ำมันกันสนิม 2-butoxyethanol - ท ำให้เกิดกำรระคำยเคือง ผิวหนังและทำงเดินหำยใจ - บำงครั้งถ้ำแพ้ จะเป็นผื่น ผิวหนัง - ท ำให้เกิดอำกำรระคำยเคือง ตำและทำงเดินหำยใจส่วนต้น แสบจมูก เป็นหวัดและไอ - ควบคุมกำรกระเด็น ของน ้ำหล่อเย็น - จัดเตรียมอุปกรณ์ ป้องกัน คือ ผ้ำปิดจมูก ถุงมือยำงไนไตร เพิ่มเติมจำก PPE มำตรฐำน - ควรท ำกำรตรวจวัด ปริมำณสำรเคมีใน สิ่งแวดล้อม - ควรปรับกระบวนกำร ท ำงำนให้เป็นระบบปิด เช่น ท ำกำรชุบในตู้และ มีที่ดูดอำกำศ - รณรงค์กำรใช้หน้ำกำก N95 อย่ำงถูกต้อง ควรงดกำรสูบบุหรี่ ซ่อมบ ำรุง Machining ควำมสั่นสะเทือน ถูกกดทับ หนีบ บำด ตัด ไฟฟ้ำช็อต นิ้วมือและที่แขนทั้ง 2 ข้ำง จะ ท ำให้เกิดอำกำรปวดเมื่อย กล้ำมเนื้อและกระดูกบริเวณ แขนและท ำให้เกิดภำวะนิ้วซีด ได้รับบำดเจ็บต่ออวัยวะ ฟกซ ้ำ แผลบำด กระดูกร้ำว หัก สูญเสียอวัยวะ หรือเสียชีวิตได้ - ควรบริหำรจัดกำรโดย กำรลดระยะเวลำในกำร ท ำงำนและหมุนเวียน กำรท ำงำน - เฝ้ำระวังอำกำรนิ้วซีด เพื่อป้องกันไม่ให้เกิด แผล - หยุดเครื่องจักรก่อน ซ่อมทุกครั้ง - มีกำรสื่อสำรระหว่ำง ทีมงำนอย่ำงชัดเจน - ปฏิบัตำม Safety Culture กำรป้องกันมือ - มี Job leader และ ปฏิบัติตำม WI
28 หมายเหตุ: ข้อมูลข้ำงต้น เป็นกำรวิเครำะห์ผลกระทบต่อสุขภำพ จำกปัจจัยเสี่ยงในกระบวนกำรผลิตหลัก จำกกำรเดินส ำรวจโรงงำนเหล็กหล่อ โดยนำยแพทย์อดุลย์ บัณฑุกุล แพทย์อำชีวเวชศำสตร์ โรงพยำบำล นพรัตน์รำชธำนี ร่วมกับหน่วยงำนควำมปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม 55 กฎระเบียบข้อบังคับด้านความปลอดภัยเฉพาะงาน การหยุด เรียก คอย (STOP CALL WAIT) หยุด ทันทีเมื่อพบควำมผิดปกติของเครื่องจักร/อุปกรณ์ เรียกหัวหน้ำงำน แจ้งให้ทรำบถึงควำมผิดปกติ รอ รับค ำสั่งกำรจำกหัวหน้ำงำน ห้ำมพนักงำนจัดกำรควำมผิดปกติของเครื่องจักรเองโดยมิใช่หน้ำที่ ถ้ำไม่ทรำบขั้นตอน ไม่เคยท ำ ไม่ใช่หน้ำที่เรำ หยุด เรียก คอย ปลอดภัยกว่ำเนอะ
54 กฎระเบียบข้อบังคับด้านความปลอดภัยเฉพาะงาน มุมมองการค้นหาอันตราย 20 + 1F (View point) 29 อันตรายจากการท างานในสถานประกอบการ ขอบเขตของอันตรายจากการท างาน 1. งำนประจ ำ (Routine) คือ งำนที่ท ำตำมกระบวนกำรผลิตปกติ 2. งำนประจ ำควำมถี่ต ่ำ (Low frequency Job) คือ งำนที่นำนๆ จะท ำ สักครั้ง, งำน Trial, งำนจัดเก็บสำรเคมี,งำนติดตั้งเครื่องจักร เช่น งำนท ำควำม สะอำด, งำน Kaizen, งำนเปลี่ยนแบบ และกำรบ ำรุงรักษำด้วยตนเอง เป็นต้น 3. งำนที่ผิดปกติ (Abnormal) ที่เกิดในงำนประจ ำ คือ ขณะปฏิบัติงำนอยู่ และพบปัญหำว่ำเกิดควำมผิดปกตินอกเหนือจำกที่มำตรฐำนก ำหนด หรือไม่ได้ คำดกำรณ์ไว้ 4. งำน Maintenance คือ งำนซ่อมบ ำรุงรักษำอุปกรณ์ เครื่องจักร งำน PM เป็นต้น ซึ่งงานเหล่านี้ถ้ามีมาตรฐานและการควบคมุที่ไม่ดีกจ็ะเกิดอนัตรายและอบุตัิเหตุ
30 การป้องกนัอบุตัิเหตจุาก STOP 1 : เครื่องจักร 1. มีอุปกรณ์ควำมปลอดภัยที่เครื่องจักร ครอบคลุมและ ท ำงำนได้ดีตำมปกติ 2. มีกำรป้องกันกำรเข้ำใจผิดเกี่ยวกับกำรหยุดเครื่อง 3. มีกำรตรวจเช็คส่วนที่เคลื่อนไหวของเครื่องจักร ว่ำมีกำร์ดครอบป้องกันกำร หนีบ ดึงรั้ง เป็นประจ ำ สม ่ำเสมอ 4. มีมำตรกำรปฏิบัติงำนในขณะที่เครื่องจักรไม่หยุดท ำงำน 5. มีมำตรกำรปฏิบัติงำนในขณะที่มีแรงดันตกค้ำง 6. มีกำรป้องกันกำรถูกหนีบขณะที่มีระบบแรงดัน เช่น Stopper pin 7. มีกำรป้องแรงเฉื่อยของส่วนที่เคลื่อนไหวของเครื่องจักร 8. มีมำตรฐำนกำรปฏิบัติงำนกับเครื่องจักร (Manual Operation) 9. มีกำรป้องกันกำรใช้มือข้ำงเดียวท ำงำน เช่น ติดตั้งปุ่ม Auxiliary button ปุ่มกด 2 มือ (2 hands switch) เป็นต้น 10. ปุ่มควบคุมกำรท ำงำนของเครื่องจักร มีกำรชี้บ่งชัดเจน ถูกต้อง เข้ำใจง่ำย 11. มีกำรป้องกันชิ้นงำน หรือเศษเหล็กเข้ำตำ ใบหน้ำ ล ำตัว เช่น ติดตั้ง Safety door 12. มีสัญญำณแสดงสถำนะกำรท ำงำนของเครื่องจักร 13. มีขั้นตอนกำรปฏิบัติงำนที่ปลอดภัย และมีกำรเตือนอันตรำยทุกขั้นตอน 14. มีกำรอบรมให้พนักงำนทรำบฟังก์ชั่นกำรท ำงำนและระบบควำมปลอดภัย ของเครื่องจักรก่อนใช้งำน 15.มำตรกำรอื่นๆ ที่เหมำะสมและปลอดภัย ตำมลักษณะเฉพำะของเครื่องจักร ที่ต้องปฏิบัติตำม SWS หรือ WI 53 กฎระเบียบข้อบังคับด้านความปลอดภัยเฉพาะงาน กฎความปลอดภัยพื้นฐาน 12 ประการ (12 Basic Safety Rule)
52 กฎระเบียบข้อบังคับด้านความปลอดภัยเฉพาะงาน กฎความปลอดภัยพื้นฐาน 12 ประการ (12 Basic Safety Rule) 31 การป้องกนัอบุตัิเหตจุาก STOP 2 : วตัถหุนักตกใส่ 1. วัสดุถล่มหรือล้มมำทับ ควรมีวัสดุที่ใช้เป็นตัวป้องกันอันตรำยจำกกำร ลื่นหล่นเมื่อเกิดกำรสั่นสะเทือน มีกำรใช้ลวดสลิงยกหรือรัดส ำหรับ hoists , lifts และอื่นๆ โดยเฉพำะ 2. กำรซ้อนสูง วำงไม่สมดุล ควรมีกำรก ำหนดจ ำนวนชั้นกำรจัดเก็บของ บรรจุภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ที่มีควำมยืดหยุ่นมีกำรจัดเก็บอย่ำงสมดุล 3. วัสดุถล่มหรือล้มมำทับจำกรถ ดังนั้นสิ่งของที่บรรทุกถูกจัดให้อยู่บน Platform 4. โครงสร้ำงรถและทำงขนส่ง ควรเลือกใช้รถเข็นที่เหมำะสมกับขนำด ของสิ่งที่จะบรรทุก 5. ก ำหนดเส้นทำงกำรขนย้ำย และเคลื่อนย้ำย/หลีกเลี่ยงสิ่งกีดกวำง 6. กำรถูกหนีบจำกของที่แขวน ควรตรวจสอบจุดวำงวัตถุก่อนที่จะยก จำกพื้น 7. ให้ปฏิบัติงำนอยู่ประจ ำจุดที่ห่ำงจำกพื้นที่ที่อุปกรณ์ยกของ ที่อำจอยู่ นอกเหนือกำรควบคุมได้ ไม่น้อยกว่ำ 1.5 m 8. เมื่อมีกำรปรับต ำเหน่งตอนยกลง ไม่ควรอยู่ตรงต ำแหน่งที่มีกำรยก ของลง 9. มีกำรตรวจสอบตะขอว่ำอยู่ในสภำพปกติหรือมีกำรสึกหรอก่อนเริ่ม กำรใช้งำน เพื่อป้องกันสิ่งที่แขวนหลุด ตกลงมำ
32 10. ใช้สลิงยกของที่มีน ้ำหนักเบำกว่ำพิกัดน ้ำหนักที่สลิงสำมำรถยกได้ และมีกำรตรวจสอบก่อนกำรใช้งำน เพื่อป้องกันสำยสลิงหรือเชือกขำด 11. เครนหรือรถยกต้องมีสภำพสมบูรณ์ ต้องจัดให้มีกำรตรวจสอบอย่ำง สม ่ำเสมอ 12. ถูกเครนหนีบเข้ำกับ ตึก , ก ำแพง ต้องมีกำรเตือนในระหว่ำงที่เครน เคลื่อนที่ ระหว่ำงผู้ปฏิบัติงำนและเพื่อนร่วมงำนที่จะเข้ำไปท ำงำนในพื้นที่ ที่ เครนเคลื่อนที่ 13. มีกำรก ำหนดเส้นทำงเดินคน หลีกเลี่ยงบริเวณที่เครนเคลื่อนที่ และมี สัญญำณแสงและเสียงแสดงเมื่อเครนเคลื่อนที่ 14. กำรขนย้ำยเปลี่ยนทิศทำงควรตรวจสอบจุดศูนย์ถ่วงของวัตถุก่อน กำรเคลื่อนย้ำย 15. มีมำตรกำรป้องกันอันตรำยจำกวัสดุล้มลงมำ โดยกำรหนุน วำงอย่ำง สมดุล มีกำรยึดให้มั่นคง 16. มีมำตรกำรป้องกันกำรปลิว หรือตกหล่นของวัตถุที่อยู่เหนือศีรษะ โดยมีอุปกรณ์ในกำรยึดชิ้นงำนที่มีกำรสั่น/โคลงเคลง 51 กฎระเบียบข้อบังคับด้านความปลอดภัยเฉพาะงาน กฎความปลอดภัยพื้นฐาน 12 ประการ (12 Basic Safety Rule)
50 กฎระเบียบข้อบังคับด้านความปลอดภัยเฉพาะงาน กฎความปลอดภัยพื้นฐาน 12 ประการ (12 Basic Safety Rule) 33 การป้องกนัอบุตัิเหตจุาก STOP 3 : ยานพาหนะในโรงงาน 1. กรณีทัศนวิสัยไม่ดี ควรให้สัญญำณเมื่อขับผ่ำน บริเวณทำงแยก ทำงร่วม และมุมอับ 2. ผู้ขับขี่รถฟอร์คลิฟต์ ต้องขับถอยหลังเมื่อมีกำร บรรทุกสิ่งของสูงเกินระดับสำยตำ 3. มีคนให้สัญญำณ/บอกทำงขณะที่คนขับก ำลัง บรรทุกสิ่งของขนำดใหญ่ที่เป็นอุปสรรคต่อกำรมองเห็น 4. มีกำรแสดงให้เห็นชัดเจนว่ำต้องเสียบงำระยะ เท่ำไหร่และมีกำรตรวจสอบ 5. สิ่งของร่วงหล่นจำกกำรหงำยงำในระหว่ำงกำร เคลื่อนที่หรือบรรทุกเกินพิกัด โดยต้องก ำหนดพิกัดน ้ำหนัก และระดับควำมสูงให้ชัดเจน 6. กำรพลิกคว ่ำ/กำรชนระหว่ำงกำรขับขี่ด้วยควำมเร็ว สูง ป้องกันโดยกำรควบคุมพฤติกรรมคนขับ และมีกำรอบรม 7. กำรสื่อสำรไม่ดี หรือยืนผิดต ำแหน่งขณะก ำลัง ประสำนงำนกำรยกเคลื่อนย้ำย โดยต้องบอกทิศทำงในกำร Unload หรือ Load ให้ชัดเจน 8. มีสิ่งของตกลงมำจำกงำระหว่ำงกำรซ่อม/กำรท ำงำน ดังนั้นห้ำมท ำงำนใต้งำหรือใต้สิ่งของที่บรรทุกอยู่ และ หน่วยงำนซ่อมบ ำรุงต้องจัดท ำมำตรกำรป้องกันกำรตกหล่น กรณีซ่อมใต้งำ 9. ควบคุมควำมเร็วนอกอำคำรที่ 12 กม./ชม. และในอำคำรที่ 7 กม./ชม. 10. ผู้ขับขี่ต้องผ่ำนกำรอบรม และมีใบอนุญำต
34 การป้องกนัอบุตัิเหตจุาก STOP 4 : การตกจากที่สูง 1. ก่อนกำรปีนขึ้น-ลงทุกครั้งผู้ปฏิบัติงำนทุกคนจะต้องตรวจสอบควำมพร้อม ร่ำงกำยก่อนทุกครั้ง 2. มีมำตรกำรป้องกันกำรลื่นบนบันได(กำรดูแลรักษำ บันไดไม่ให้มีเศษวัสดุยื่นจำกตัวบันไดที่สำมำรถเกี่ยวกับ เสื้อผ้ำได้) 3. ผู้ปฏิบัติงำนที่ปีนขึ้น - ลงมีอุปกรณ์อ ำนวยควำมสะดวก ในกำรท ำงำน เช่น ถุงใส่เครื่องมือคำดที่เอว 4. ผู้ปฏิบัติงำนสวมใส่ safety belt และปฏิบัติงำนในจุดที่ เท้ำสำมำรถเหยียบตัว support ได้ 5. มีอุปกรณ์ป้องกันกำรตกเช่น แผงกั้น, Safety belt 2 ตะขอ, lifeline และกำรสร้ำงจิตส ำนึกด้ำนควำมปลอดภัย ให้กับผู้ปฏิบัติงำนบนที่สูง 6. มีมำตรกำรป้องกันอันตรำยที่เกิดจำกหลุม ท่อให้กับ ผู้ปฏิบัติงำน (พื้นที่ที่ไม่คุ้นเคย) 7. ติดตั้งนั่งร้ำนอย่ำงปลอดภัยและตรวจสอบก่อนใช้งำน 8. มีมำตรกำรในกำรเคลื่อนที่ ระหว่ำงกำรปฏิบัติงำนบนที่สูงอย่ำง เพียงพอ เช่น มีเชือกหรือท่อส ำหรับ ช่วยในกำรเคลื่อนที่ขณะสวมใส่เข็ม ขัดนิรภัย 49 ส ่ วนท ี ่ 3 ข้อบงัคบัว่าด้วยความปลอดภยัอาชีวอนามยัและ สภาพแวดล้อมในการท างาน
48 4. ระยะของกำรมอง ซึ่งต้องมองระยะใกล้เป็นเวลำนำน มักเกิดควำมล้ำ ของตำ ต้องพักสำยตำ จะแก้ไขด้วยกำรมองไกลและกำรบริหำรนัยตำ ด้วยกำร กลอกตำเป็นวงกลม มองไปรอบ ๆ กว้ำงตำมเข็มนำฬิกำ 3 รอบ และกระพริบ ตำบ่อย ๆ เพื่อให้น ้ำตำหล่อเลี้ยงได้ทั้งตำ ช่วยลดควำมระคำยตำและกำรล้ำ ของตำ การลดผลกระทบต่อร่างกาย 1. ควรพักสำยตำเป็นระยะ ทุกๆ 30 นำทีโดยกำรมองไกล หรือมองออกไปนอก หน้ำต่ำงเพื่อพักสำยตำบ้ำง 2. ลุกเดิน เปลี่ยนอิริยำบททุกๆ 1 ชั่วโมง 3. จัดระดับจอภำพคอมพิวเตอร์ให้ต ่ำกว่ำระดับสำยตำ 15 องศำ เพื่อช่วยลด อำกำรปวดตำและปวดต้นคอ 4. ปรับควำมสว่ำงหน้ำจอคอมพิวเตอร์ให้สบำยตำ 35 การป้องกนัอบุตัิเหตจุาก STOP 4 การตกจากที่สูง (ต่อ) 9. ป้องกันกำรตกจำกนั่งร้ำนเคลื่อนที่หรืออุปกรณ์ อื่นๆ โดยก ำหนดระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับกำรท ำงำน เช่น ต้องลงจำกนั้งร้ำนก่อนเคลื่อนย้ำย บันไดตัว A ต้องมี ตัวล๊อคเพื่อป้องกันกำร slide ของบันได 10. กรณีบันไดลิง ต้องมีผู้ช่วยจับบันไดขณะปีนขึ้น-ลง 11. กรณีเป็นรถกระเช้ำ หรือ lifter ต้องมีรำวกันตกที่มีควำมสูงเพียงพอ มีตัว เกี่ยวยึดส ำหรับเข็มขัดนิรภัยและมีตัวล็อคเพื่อป้องกันกำรเคลื่อนที่ขึ้น-ลงของ กระเช้ำ
36 การป้องกนัอบุตัิเหตจุาก STOP 5 :ไฟฟ้า 1. ผู้ปฏิบัติงำนต้องตรวจสอบควำมพร้อมของอุปกรณ์ และเครื่องมือวัดกระแสไฟฟ้ำ ก่อนใช้งำน 2. วัสดุที่เป็นฐำนอุปกรณ์ไฟฟ้ำต้องมีกำร ต่อลงดิน 3. ไม่มีรอยแตก หรือขำดวิ่นบนที่จับปำกเชื่อม 4. ผู้ปฏิบัติงำนต้องหลีกเลี่ยงจำกกำรสัมผัสโลหะเมื่อ ท ำงำนกับท่อโลหะ 5. บริเวณที่มีกระแสไฟฟ้ำอยู่ภำยในแผงวงจรต้องมีกำร ปิดคลุม 6. ผู้ปฏิบัติงำนต้องตัดกระแสไฟฟ้ำก่อนเปลี่ยนฟิวส์ 7. ผู้ปฏิบัติงำนมีกำรตรวจสอบรอบๆ ว่ำไม่มีใครอยู่แล้วจึงท ำกำรถ่ำยเท พลังงำนไฟฟ้ำ 8. ผู้ปฏิบัติงำนมีกำรปิดกั้นกระแสไฟฟ้ำและตรวจสอบว่ำไฟมีกระแสไฟฟ้ำก่อน เริ่มท ำงำน 9. กรณีไฟฟ้ำแรงสูง ซึ่งเป็นพื้นที่อันตรำยต้องแยกออกจำก พื้นที่อื่นเพื่อไม่ให้บุคคลที่ไม่เกี่ยวข้องเข้ำไป 10. มีกำรติดป้ำยเตือนอันตรำยแสดง " ระวังไฟฟ้ำแรงสูง " 11. กรณีซ่อมบ ำรุง มีกำรตรวจสอบว่ำไม่มีกระแสไฟฟ้ำแล้ว และเป็นไปตำมระเบียบปฏิบัติที่ก ำหนด 12. กำรปฏิบัติงำนภำยในพื้นที่ที่กั้นเขตไว้ ต้องได้รับ อนุญำตจำกผู้มีอ ำนำจอนุมัติ 13. เครื่องมือมีกำรต่อลงดินอย่ำงถูกต้อง และเป็นแบบฉนวนหุ้ม 2 ชั้น 14. มีกำรตรวจสอบว่ำไม่มีสำยไฟฟ้ำภำยในวัสดุที่จะเจำะ เช่น กำรเจำะผนัง เพื่อป้องกันไฟฟ้ำช็อต 47 อนัตรายและโรคที่เกิดกบัการทา งานกบัเครื่องคอมพิวเตอร ์ ปัจจุบันส ำนักงำนมีกำรใช้คอมพิวเตอร์กันอย่ำงแพร่หลำย วิวัฒนำกำร ของอุปกรณ์เหล่ำนี้ได้พัฒนำเร็วมำก ปัญหำจำกอุปกรณ์คอมพิวเตอร์เก่ำ ๆ ถูก แก้ไข แต่อย่ำงไรก็ตำมผู้ที่ท ำงำนเกี่ยวข้องยังต้องใช้สำยตำในกำรเพ่งมอง จอภำพจนเกิดอำกำรตำล้ำ และกำรกดแป้นพิมพ์หรือนั่งท ำงำนกับเครื่องเป็น เวลำนำนโดยไม่ได้มีกำรเคลื่อนไหวส่วนต่ำง ๆ ของร่ำงกำยส่งผลต่อปัญหำ ควำมปวดเมื่อยกล้ำมเนื้อตำมส่วนต่ำง ๆ ของร่ำงกำย เช่น ข้อมือ หัวไหล่ หลัง หรือเอว และมีควำมเครียดซึ่งท ำให้ผู้ปฏิบัติงำนมีอำกำรหงุดหงิด ขำดสมำธิ เกิดควำมล้ำ อำกำรเจ็บ ปวดไหล่ ปวดหลังและปวดเอว อำจเกิดจำกสำเหตุ ดังต่อไปนี้ 1. สภำพกำรท ำงำน เช่น พื้นที่คับแคบ จ ำกัด เป็นต้น 2. ขนำดของโต๊ะและเก้ำอี้หรือระดับควำมสูงของอุปกรณ์ไม่เหมำะสม 3. ท่ำทำงกำรท ำงำนซึ่งมีผลกำรหมุนเวียนของโลหิตไม่สะดวก กล้ำมเนื้อของร่ำงกำยจะได้รับออกซิเจนไปหล่อเลี้ยงไม่เพียงพอ ท ำให้เกิด ควำมเมื่อยล้ำ และปวดเมื่อยตำมส่วนต่ำง ๆ ของร่ำงกำย ที่มำ: สมำคมส่งเสริมควำมปลอดภัยและอนำมัยในกำรท ำงำน (ประเทศไทย)
46 อนัตรำยจำกเครือ่งถ่ำยเอกสำร มีดังนี้ กลิ่นฉุนจำกกำรท ำงำนของเครื่องถ่ำยเอกสำร ท ำให้ผู้ที่ต้องใช้งำนนำนๆ จะมีอำกำรปวดศีรษะ อ่อนเพลีย ง่วงซึม รู้สึกมึนชำ การป้องกันอันตราย 1. กำรติดตั้งเครื่องถ่ำยเอกสำร ไม่ควรตั้งติดผนัง ควรตั้งในห้องที่มี อำกำศถ่ำยเทสะดวก เพื่อให้สำรเคมีที่ออกมำขณะปฏิบัติงำน จะเจือจำงลงเพื่อ ลดกำรสัมผัสสำรเคมีของผู้ปฏิบัติงำนได้ ถ้ำไม่สำมำรถติดตั้งในที่โล่งให้แยก เครื่องถ่ำยเอกสำรจำกห้องผู้ปฏิบัติงำนอื่น ๆ 2. ถ้ำได้กลิ่นฉุนหรือไหม้ เนื่องจำกกำรใช้งำนมำก ต้องเลิกใช้ชั่วครำว หรือถ้ำจ ำเป็น แจ้งช่ำงหรือผู้รับผิดชอบ 3. กำรบ ำรุงรักษำเครื่องเป็นประจ ำอยู่เสมอ จะช่วยให้ลดสำรเคมีที่อำจ เพิ่มปริมำณจำกกำรใช้งำน 4. อย่ำมองแสง อัลตรำไวโอเลต ควรใช้ฝำปิด ทุกครั้งที่ใช้ถ่ำยเอกสำร 5. กรณีหญิงตั้งครรภ์ควรหลีกเลี่ยงกำรถ่ำย เอกสำรติดต่อกันเป็นเวลำนำน หรือสวมผ้ำกันรังสี บริเวณท้องและผ้ำปิดจมูก 6. ขณะที่เปลี่ยนถ่ำยสำรเคมี หรือผงคำร์บอน ผู้ปฏิบัติงำนควรใส่ อุปกรณ์ป้องกันอันตรำย ได้แก่ ถุงมือยำง ผ้ำปิดจมูก ( Mask) 37 การป้องกนัอบุตัิเหตจุาก STOP 6 :ไฟไหม้ อนัตรำยจำกเหตเุพลิงไหม้ สำเหตุกำรเกิดอัคคีภัย จะต้องประกอบด้วยองค์ประกอบ 3 อย่ำง คือ 1. เชื้อเพลิง 2. อำกำศ 3. ควำมร้อน “ประเภทของไฟ” กำรจะดับเพลิงนั้นต้องค ำนึงถึงประเภทของเพลิงด้วย โดยทั่วไปแบ่งออกเป็น 4 ประเภท คือ 1. ประเภท ก หรือ A ได้แก่ เพลิงไหม้เชื้อเพลิงธรรมดำ เช่น ไม้ กระดำษ เสื้อผ้ำ ต่ำงๆ 2. ประเภท ข หรือ B ได้แก่ เพลิงไหม้เชื้อเพลิงเหลวหรือไขมัน เช่น น ้ำมันเบนซิน ทินเนอร์ ฯลฯ 3. ประเภท ค หรือ C ได้แก่ เพลิงไหม้อุปกรณ์ไฟฟ้ำที่มีกระแส เช่น มอเตอร์ไฟฟ้ำ และแผงสวิทซ์ เป็นต้น 4. ประเภท ง หรือ D ได้แก่ เพลิงไหม้โลหะเชื้อเพลิง เช่น แมกนีเซียม เซอร์โคเนียม และติตำเนียม “วิธีการดบัเพลิง” โดยทั่วไปจึงแบ่งได้ 3 วิธี ดังนี้ 1. กำรก ำจัดเชื้อเพลิง เช่น กำรเคลื่อนย้ำยสิ่งที่จะเป็นเชื้อเพลิงออกจำกที่นั้น 2. กำรก ำจัดอำกำศ เช่น ใช้ทรำยกลบ ใช้น ้ำยำดับเพลิงฉีดเพื่อเป็นกำรคลุมบริเวณ นั้น มิให้อำกำศเข้ำไปช่วยกำรเผำไหม้ 3. กำรลดอุณหภูมิให้เย็นลง เป็นกำรถ่ำยเทควำมร้อนออกจำกจุดนั้นโดยเร็ว จะท ำ ให้อุณหภูมิลดลงจนต ่ำกว่ำจุดติดไฟ เช่น ใช้น ้ำรำด
38 การป้องกนัอบุตัิเหตจุาก STOP 6 :ไฟไหม้ วิธีกำรใช้เครื่องดับเพลิง หันหน้ำเข้ำหำกองไฟ และยืนห่ำงจำกไฟ ประมำณ 6-8 ฟุต และท ำตำมขั้นตอนดังนี้ บิด และดึงสลักออก ปลดสำยและจับปลำยสำยหรือหันหัวฉีด และชี้ไปที่ฐำนของไฟ กดคันบีบลงให้สุด ส่ำยปลำยสำยหรือหัวฉีด จำกซ้ำยไปขวำ หรือขวำไปซ้ำย กำรอพยพหนีไฟ มีสัญญำณกริ่ง และประกำศแจ้งว่ำมีเพลิงไหม้เกิดขึ้น ให้พนักงำนทุกคน หยุดกำรท ำงำน ปิดอุปกรณ์ไฟฟ้ำทุกชนิด และเตรียมเอกสำรส ำคัญ พร้อม อพยพตำมผู้น ำทำง (ถือธง) เมื่อได้ยินเสียงประกำศแจ้งให้อพยพ ผู้ถือธงหนีไฟจะท ำหน้ำที่ถือธงหนีไฟ และพำสมำชิกไปยังจุดรวมพล สมำชิกใช้วิธีเดินเร็วๆ ห้ำมวิ่ง ห้ำมหยอกล้อกัน เมื่อถึงจุดรวมพล แต่ละหน่วยงำนเช็คพนักงำนในหน่วยงำน และรำยงำนให้ ผู้เช็คยอดทรำบ ผู้เช็คยอดมีหน้ำที่รวบรวมจ ำนวนสมำชิก และรำยงำนต่อหัวหน้ำทีม/ ผู้อ ำนวยกำรดับเพลิง กรณี มีผู้มำติดต่อหน่วยงำนนั้นๆ ต้องพำผู้มำติดต่อ ออกไปยังจุดรวมพลด้วย 45 อันตรำยจำกสภำพแวดล้อม อุณหภูมิ แสง เสียง กำรระบำยอำกำศ ตลอดจนถึงรังสีที่เกิดจำกอุปกรณ์ เครื่องใช้ในส ำนักงำนนั้น หำกอุณหภูมิหรือคุณภำพอำกำศในส ำนักงำนที่ไม่ เหมำะสม เช่น ร้อนเกินไป หรือหนำวเกินไปย่อมก่อให้เกิดโรคปวดศีรษะจำก กำรท ำงำน ประสิทธิภำพกำรท ำงำนลดลง แสงสว่ำงในที่ท ำงำนมีเพียงพอแก่ ลักษณะงำนที่ท ำหรือไม่ ถ้ำมีมำกเกินไปจนแสงจ้ำหรือแสงน้อยเกินไป มีผลต่อ กำรปฏิบัติงำนโดยตรง 4. กำรที่วัตถุตกลงมำกระแทก วัตถุที่ตก มักจะวำงอยู่ในต ำแหน่งที่สูง และไม่มั่นคง เมื่อเกิดกำรสั่นสะเทือนจะมีกำรขยับและ เลื่อนต ำแหน่ง 5. กำรถูกบำด อุปกรณ์ส ำนักงำนบำงอย่ำง จะมีควำมคม เช่น คัตเตอร์ตัดกระดำษ ผู้ปฏิบัติงำนหลำยคนไม่ทรำบวิธีกำรใช้ อุปกรณ์เหล่ำนี้อย่ำงถูกต้องท ำให้เกิดกำร บำดเจ็บ แม้กระทั่งกระดำษที่ใช้กับเครื่อง ถ่ำยเอกสำรก็มีควำมคมบำดนิ้วได้ 6. กำรเกี่ยวและหนีบ ในบริเวณที่ท ำงำน บำงครั้งจะพบว่ำมีกำรจัดวำงของซึ่งยื่น ออกมำจนมีกำรเกี่ยวผู้ปฏิบัติงำนได้ บำงครั้งจะพบผู้ปฏิบัติงำนถูกประตู หน้ำต่ำง หรือตู้หนีบจนเกิดกำรบำดเจ็บ 7. อัคคีภัย จะถือว่ำเป็นอุบัติเหตุประเภทที่ รุนแรงที่สุด ดังนั้นกำรฝึกปฏิบัติกำร ฝึกซ้อมกำรป้องกันและระงับอัคคีภัยและ กำรอพยพผู้ปฏิบัติงำนในส ำนักงำนจึงมี ควำมจ ำเป็น
44 ความปลอดภัยในส านักงาน กำรระบุ อุบัติเหตุและอันตรำยจำกกำรท ำงำนในส ำนักงำนเป็นสิ่งที่ยำก ต่อกำรระบุ ซึ่งโดยเฉพำะสถำนประกอบกำรที่มีกิจกรรมหรือพนักงำนใน ส ำนักงำนเป็นจ ำนวนมำก บทควำมนี้จึงกล่ำวถึงกิจกรรมควำมปลอดภัยใน ส ำนักงำนเพื่อให้แนวทำงควำมรู้โดยทั่วๆ ไปเป็นหลัก เรำสำมำรถแยกประเภท ของอุบัติเหตุในส ำนักงำนได้เป็น 7 ประเภท ดังนี้ 1. กำรพลัดตกหกล้ม เป็นอุบัติเหตุที่ ผู้ปฏิบัติงำนในส ำนักงำนประสบมำก ที่สุด แต่มักจะละเลยจนดูเป็นเรื่อง ธรรมดำและไม่ค่อยได้มีกำรบันทึกไว้ โดยส่วนใหญ่เกิดจำก กำรลื่นหรือกำรสะดุดหกล้ม เก้ำอี้ล้ม กำรตกจำกที่สูง 2. กำรยกเคลื่อนย้ำยวัสดุ ผู้ปฏิบัติงำนอำจ ต้องยกของซึ่งใช้ท่ำทำงกำรท ำงำนที่ผิดวิธี ท ำให้ผู้ปฏิบัติงำนต้องเอื้อมหรือเขย่งจน ก่อให้เกิดอุบัติเหตุและอันตรำยได้ กำรยก น ้ำหนักมำกเกินกว่ำมำตรฐำนก ำหนด ก่อให้เกิดกำรหักงอของกระดูกสันหลัง 3. กำรถูกชนหรือชนกับสิ่งของ ในบำง พื้นที่แคบหรือในมุมอับอำจจะไม่สำมำรถ หลีกเลี่ยงกำรชนกัน หรือชนกับสิ่งของ ดังนั้น ควรจะจัดพื้นที่เพื่อควำมเหมำะสม ทั้งจัดกระจกเงำติดต ำแหน่งแยกทำงเพื่อ ป้องกันกำรชน 39 NON STOP 6 : อนัตรายจากแหล่งอื่นๆ และการป้องกนั เช่น งำนก่อสร้ำง สาเหตุ 1. การขาดความตระหนักของคนงานก่อสร้าง เช่น ขณะท ำงำนอำจ แต่งกำยไม่รัดกุม รุ่มร่ำม ใส่รองเท้ำแตะท ำให้ลื่นไถลได้ง่ำย ไม่สวมหมวก นิรภัย เดินบนไม้ทที่พำดบนช่องเปิดหรือเกิดควำมสะเพร่ำจำกกำรท ำงำนโดย ทิ้งเศษไม้ที่ตอกตะปูหงำยขึ้น 2. อบุตัิเหตุจากลกัษณะงาน 2.1 กำรพลัดตกจำกที่สูง เช่น พลัดตกจำกนั่งร้ำน จำกช่องเปิด บันไลิฟต์ หลุมเสำเข็มเจำะ หรือพลัดตกจำกเครื่องจักรในขณะปฏิบัติ หน้ำที่ 2.2 วัสดุตกใส่ 2.3 กำรพังของโครงสร้ำงชั่วครำว 2.4 กำรใช้เครื่องทุ่นแรงและเครื่องจักรกล 2.5 กำรใช้เครื่องมือไปฟ้ำและอุปกรณ์ไฟฟ้ำ 3. อบุตัิเหตจุากสิ่งแวดล้อม เช่น เสียงดัง แสงที่จ้ำหรือมัวจนเกินไป ควำมสะเทือนฝุ่น ควัน 4. อบุตัิเหตเุนื่องจากการทา งาน ดิน ยุบตัวโครงสร้ำง ป้องกันดินพังเพรำะมีแรงดัน
40 NON STOP 6 : อนัตรายจากแหล่งอื่นๆ และการป้องกนั พื้นที่หน้ำเตำหลอม 1. ต้องมีรั้วเพื่อกั้นแยกพื้นที่อันตรำย ติดตั้งในต ำแหน่งที่เหมำะสม ป้องกันกำร ตกเตำหลอม และกรณีที่ไม่สำมำรถท ำงำนนอกรั้วได้ ต้องคำด Safety belt 2. มีกำรจ ำกัดพื้นที่ที่ห้ำมเข้ำไว้อย่ำงชัดเจน มีกำรแสดง เครื่องหมำยให้ทรำบ 3. ส ำหรับบุคคลภำยนอก ที่ไม่มีหน้ำที่โดยตรงบริเวณ เตำหลอม ต้องสวมอุปกรณ์ PPE ให้ครบถ้วน สวม เสื้อกั๊ก และติดบัตรไว้หน้ำ Safety gate เตำหลอม 43 NON STOP 6 : อนัตรายจากแหล่งอื่นๆ และการป้องกนั กำรยกเคลือ่นย้ำยวสัดอุย่ำงถกูวิธี กำรยกเคลื่อนย้ำยวัสดุเป็นกำรท ำงำนที่ร่ำงกำยต้องออกแรงมำก โดยเฉพำะกล้ำมเนื้อ ซึ่งหำกท ำไม่ถูกวิธีก็อำจท ำให้ปวดเมื่อย ล้ำ หรือว่ำ กล้ำมเนื้อฉีกขำดได้ ในกรณีที่รุนแรงข้อกระดูก หรือหมอนรองกระดูกต่ำงๆ โดยเฉพำะส่วนกระดูกสันหลังก็อำจเคลื่อนที่จนยื่นไปกดทับเส้นประสำทไขสัน หลัง ส่งผลเสียร้ำยแรงได้ในภำยหลัง กำรยกของทีถ่กูวิธี ยืนชิดวัสดุสิ่งของ วำงเท้ำให้มั่นคง เพื่อป้องกันกำรเสียสมดุลของ ร่ำงกำย ย่อเข่ำให้หลังเป็นแนวตรง เพื่อรักษำสภำพควำมโค้งของกระดูกสันหลัง ให้เป็นแนวตรง ให้แรงกดลงบนหมอนรองกระดูกสันหลังกระจำยตัวเท่ำๆ กัน จับวัสดุให้มั่นคงโดยใช้ฝ่ำมือจับ เพื่อป้องกันกำรลื่นหลุดมือ และหำก เป็นไปได้ ควรมีที่จับหรือหูจับ เพื่อท ำให้จับได้ถนัดและง่ำยขึ้น ควรให้แขนชิดล ำตัว ไม่ควรกำงแขนออก และให้วัสดุสิ่งของที่จะยกอยู่ ชิดกับล ำตัวให้มำกที่สุด เพื่อให้น ้ำหนักของวัสดุสิ่งของผ่ำนลงที่ต้นขำทั้งสอง ข้ำงซึ่งจะท ำให้มองเห็นทำงเดินได้ชัดเจนในขณะที่ยกขึ้นและเดิน กฎหมาย ก ำหนดอัตรำน ้ำหนักที่ นำยจ้ำงให้ลูกจ้ำงท ำงำนได้ ยก แบก หำม หำบ ทูน ลำก หรือเข็นของหนักไม่ เกินอัตรำน ้ำหนักโดยเฉลี่ย คือ (1) 25 กิโลกรัมส ำหรับลูกจ้ำงหญิง (2) 55 กิโลกรัมส ำหรับลูกจ้ำงชำย AT-A & ATTG ก ำหนดมำตรฐำน ยกได้ ด้วยแรงคนไม่เกิน 20 กิโลกรัม หำก น ้ำหนักมำกกว่ำนี้ ให้ใช้เครื่องทุ่นแรง
42 สัญลักษณ์สำรเคมีอันตรำย ตำมมำตรฐำน GHS - Globally Harmonized System for Classification & Labeling ที่สำมำรถสังเกตเห็นได้ตำมภำชนะบรรจุที่ใช้บริเวณ พื้นที่ปฏิบัติงำนงำน และกรณีขนส่ง 41 NON STOP 6 : อนัตรายจากแหล่งอื่นๆ และการป้องกนั อันตรำยจำกสำรเคมี 1. มีข้อมูลควำมปลอดภัยเคมีภัณฑ์ทุกตัวที่มีใช้งำน (SDS: Safety data sheet) ในสถำนประกอบกำร 2. ภำชนะบรรจุที่ใช้มีรูปร่ำงหรือสีที่แตกต่ำง สำมำรถ แยกแยะได้ง่ำย 3. ต้องมีวีธีกำรผสมสำรเคมีและส่วนประกอบที่เหมำะสม เพื่อป้องกันกำรเกิดปฏิกิริยำเคมีและกำรระเบิดของสำรเคมี 4. ผู้ปฏิบัติงำนมีควำมรู้อย่ำงเพียงพอเกี่ยวกับคุณสมบัติของสำรเคมีและ อันตรำย รวมถึงกำรป้องกันอันตรำย 5. มีกำรแยกจัดเก็บสำรเคมีตำมประเภท เช่น สำรไวไฟแยกจัดเก็บในห้อง ไม่ เก็บสำรไวไฟ เช่น ทินเนอร์ ไว้กับสำรออกซิไดซ์ เช่น แคลเซียมไฮโปคลอไรท์ และโซเดียมคลอเรต เป็นต้น 6. และข้อควรระวังอื่นๆ ตำมข้อมูลควำมปลอดภัยสำรเคมี (SDS) กรณีปฐมพยำบำลสำรเคมีสมัผสัร่ำงกำย 1. สำรเคมีเข้ำตำ ให้ล้ำงตำด้วยน ้ำสะอำด 15 นำทีขึ้นไปโดยล้ำงจำกหัวตำออกไปด้ำนข้ำง 2. สดูดมสำรเคมีใหน้ ำผปู้่วยออกไปยงัพน้ืทท่ีอ่ีำกำศบรสิุทธิ์กำรระบำย อำกำศดี 3. สำรเคมีสัมผัสผิวหนัง ให้ล้ำงผิวหนังด้วยน ้ำสะอำด 15 นำทีขึ้นไป