MODUL LITERASI MAKLUMAT BERASASKAN SCHOOLWIDE ENRICHMENT MODEL (SEM) 2016 MARA Knowledge Centre, Bahagian Teknologi Kreatif dan Multimedia Kuala Lumpur
Cetakan pertama 2016 © Majlis Amanah Rakyat Hakcipta terpelihara. Tidak dibenarkan mengeluar ulang mana-mana bahagian, isi kandungan dan ilustrasi modul ini dalam apa jua bentuk dan dengan apa cara sekalipun, samada secara elektronik, fotokopi, mekanik, rakaman atau cara lain sebelum mendapat izin bertulis daripada Majlis Amanah Rakyat (MARA). Tanggungjawab hak cipta tidak ada kena mengena dengan maklumat yang terkandung di dalam panduan modul ini. Pihak Penerbit dan penulis tidak bertanggungjawab ke atas sebarang kesilapan ataupun maklumat yang tidak dimasukkan walaupun langkah berjaga-jaga sudah diambil. Pihak Penerbit dan penulis juga tidak bertanggungjawab ke atas sebarang maklumat yang disalahgunakan. Editor: Shamila Mohamed Shuhidan (Ph.D) Mohammad Fazli Baharuddin Diterbitkan oleh: MARA Knowledge Centre, Bahagian Teknologi Kreatif dan Multimedia, Majlis Amanah Rakyat (MARA), Tingkat 4, Ibu Pejabat MARA, No 21, Jalan Raja Laut, 50609 Kuala Lumpur. Tel: 03-2613 2422 Faks: 03-2691 0075 emel: [email protected] Dicetak oleh, W & S Budi Enterprise, 108, Jalan Sultan Abdul Samad, Off Jalan Tun Sambanthan, 5070 Kuala Lumpur. Tel: 0193048966 Faks: 03-2274 44640
PRAKATA PENGARAH BAHAGIAN TEKNOLOGI PENDIDIKAN MARA Modul Literasi Maklumat Berasaskan Schoolwide Enrichment Model Maktab Rendah Sains MARA (MRSM) ini merupakan suatu garis panduan atau rujukan yang akan digunakan oleh Guru Media di MRSM untuk tujuan membimbing para pelajar mencari maklumat dalam menjayakan kajian saintifik atau pun kajian sains sosial melalui program Schoolwide Enrichment Model. Sebagai pakar rujuk dan pemudahcara dalam pencarian maklumat, Guru Media di MRSM sewajarnya memantapkan bidang professional mereka menjadi pustakawan yang proaktif membantu pelajar, guru dan kakitangan mencari maklumat sama ada melalui bahan rujukan yang berbentuk fizikal mahupun yang berbentuk digital melalui enjin carian seperti Google atau pun pangkalan data atas talian seperti Emerald Insight. Dengan kepakaran dalam bidang pengurusan literasi, Guru Media berkeupayaan memperkasakan pembelajaran Abad Ke-21 yang mengutamakan pengendalian perpustakaan digital yang lebih berkualiti. Setinggi-tinggi tahniah dan penghargaan diucapkan kepada 12 orang Guru Media terpilih yang telah menggubal modul ini dengan bimbingan daripada Dr. Shamila binti Mohamed Shuhidan dan Encik Mohammad Fazli bin Baharuddin dari Fakulti Pengurusan Maklumat, Universiti Teknologi MARA (UiTM). Usaha murni dan inisiatif berterusan daripada MARA Knowledge Centre untuk menganjurkan Bengkel Pembinaan Modul Literasi Maklumat sehingga terhasilnya modul seperti ini patut dipuji dan disokong. Semoga Modul Literasi Maklumat untuk IPMa yang lain seperti IKM, KKTM, KPM dan Kolej MARA pula akan dapat digubal pada masa akan datang. Syabas! KAMARUZAMAN BIN JAFFAR PENGARAH BAHAGIAN TEKNOLOGI PENDIDIKAN MARA
PRAKATA PENGARAH BAHAGIAN PENDIDIKAN MENENGAH MARA Literasi maklumat ialah keupayaan untuk mengakses, menilai dan menggunakan maklumat daripada pelbagai sumber. Dari aspek polisi dan pembangunan negara, literasi maklumat penting dan perlu untuk membangunkan ekonomi berasaskan pengetahuan (k-ekonomi). Selain itu, literasi maklumat juga dapat memperkukuh pembangunan sumber manusia untuk menghasilkan tenaga manusia berpengetahuan. Modul Literasi Maklumat Berasaskan Schoolwide Enrichment Model (SEM) Maktab Rendah Sains MARA (MRSM) digubal untuk kegunaan guru-guru Media agar subjek Literasi Maklumat boleh diajar kepada para pelajar MRSM. Modul ini menghimpunkan enam buah modul berkaitan koleksi bahan rujukan, kaedah menggunakan enjin carian (Google), pangkalan data atas talian, rujukan bibliografi, penilaian maklumat serta kertas cadangan penyelidikan dan analisis data (Microsoft Excel). Modul ini bukan sahaja dapat membantu guru Media malah menjadi bahan rujukan pelajar-pelajar MRSM tentang proses pencarian maklumat menggunakan sumber elektronik untuk membantu proses pembelajaran. Saya ingin merakamkan setinggi-tinggi penghargaan kepada semua pihak yang terlibat secara langsung dan tidak langsung dalam penyediaan modul ini. Semoga modul ini dapat dimanfaatkan dan menjadi sumber rujukan kepada semua pihak khususnya guru dan pelajar MRSM. Sekian, terima kasih. ABD HAMID BIN HJ AHMAD PENGARAH BAHAGIAN PENDIDIKAN MENENGAH MARA SENARAI NAMA PENULIS
Bil. Nama Organisasi 1. Dr. Shamila Mohamed Shuhidan Fakulti Pengurusan Maklumat, UiTM 2. Mohammad Fazli Baharuddin Fakulti Pengurusan Maklumat, UiTM 3. Suhaizal Bin Samsudin MRSM Felda Trolak 4. Mohd Norazli Bin Bani MRSM Gerik 5. Zuraimin Bin Zahari MRSM Lenggong 6. Kamal Fadhly Bin Amir MRSM Baling 7. Norliyadis Bt Zamin MRSM Parit 8. Wan Norharlina Bt Wan Jaafar MRSM Pengkalan Chepa 9. Andi Farah Binti Bongkasa MRSM Kota Kinabalu 10. Raihan Fitti Binti Mohd Nor MRSM Batu Pahat 11. Siti Jasiah Binti Jasmi MRSM Kuala Kubu Bharu 12. Noor Fadhilah Binti Musa MRSM Pasir Salak 13. Marziah Omar MRSM Kuching 14. Noraina Bt Mohd Raman MRSM Bentong SENARAI NAMA PENILAI 1. Encik Kamaruzaman bin Jaffar Pengarah Bahagian Teknologi Pendidikan 2. Encik Idris bin Alias Timbalan Pengarah I, BTP 3. Puan Hazlina binti Jaafar Ketua Unit MARA Knowledge Centre, BTP 4. Puan Maslynda binti Abu Bakar Ketua Penolong Pengarah, BPM
ISI KANDUNGAN KONSEP DALAM LITERASI MAKLUMAT...........................................................................................10 PENGENALAN .....................................................................................................................................10 DEFINISI LITERASI MAKLUMAT......................................................................................................10 LITERATUR TERDAHULU.................................................................................................................11 MODEL DAN TEORI LITERASI MAKLUMAT .................................................................................12 MODEL WILSON .............................................................................................................................12 MODEL ELLIS ..................................................................................................................................12 MODEL KUHLTHAU........................................................................................................................13 MODEL MARCHIONINI ..................................................................................................................13 SUMBER MAKLUMAT ........................................................................................................................15 STANDARD LITERASI MAKLUMAT ................................................................................................15 PERILAKU CELIK MAKLUMAT.........................................................................................................15 KEPENTINGAN LITERASI MAKLUMAT..........................................................................................16 PERANAN GURU MEDIA DALAM LITERASI MAKLUMAT BAGI MENYOKONG PELAKSANAAN SCHOOLWIDE ENRICHMENT MODEL (SEM) ...................................................17 PENGENALAN .....................................................................................................................................17 PERANAN GURU MEDIA...................................................................................................................17 MODUL 1...................................................................................................................................................19 KOLEKSI BAHAN RUJUKAN.................................................................................................................20 BAHAN RUJUKAN BERCETAK ........................................................................................................20 1. KAMUS..........................................................................................................................................20 2. TESAURUS ..................................................................................................................................21 3. ENSIKLOPEDIA...........................................................................................................................22 4. ALMANAK.....................................................................................................................................23 5. ATLAS ...........................................................................................................................................23 6. BIBLIOGRAFI...............................................................................................................................24 KOLEKSI BAHAN RUJUKAN BUKAN BERCETAK / SUMBER ELEKTRONIK ........................25 1. CAMBRIDGE DICTIONARIES ONLINE (KAMUS).................................................................26 2. ENCYCLOPEDIA BRITANNICA (ENSIKLOPEDIA)...............................................................27 3. TESAURUS CAMBRIDGE.........................................................................................................28 4. MAPQUEST (PETA)....................................................................................................................28
5. ATLAS ATAS TALIAN.................................................................................................................29 MODUL 2...................................................................................................................................................31 KAEDAH MENGGUNAKAN ENJIN CARIAN (GOOGLE) .................................................................32 PENGENALAN .....................................................................................................................................32 ENJIN PENCARIAN.............................................................................................................................32 CONTOH JENIS ENJIN CARIAN YANG DIGUNAKAN OLEH PENGGUNA INTERNET:...33 GOOGLE...............................................................................................................................................33 KAEDAH PENCARIAN MAKLUMAT MENGGUNAKAN GOOGLE .........................................35 KAEDAH PENCARIAN MAKLUMAT: I’M FEELING LUCKY ....................................................38 KAEDAH PENCARIAN: ADVANCED SEARCH..........................................................................40 KAEDAH PENCARIAN: BOOLEAN (AND, OR, NOT) ...............................................................42 MODUL 3...................................................................................................................................................45 PANGKALAN DATA SECARA DALAM TALIAN.................................................................................46 PENDAHULUAN ..................................................................................................................................46 PANGKALAN DATA ............................................................................................................................46 KEBAIKAN PENGGUNAAN PANGKALAN DATA..........................................................................47 PENCARIAN MAKLUMAT MENGGUNAKAN EMERALD INSIGHT ...........................................47 PENGGUNAAN ADVANCED SEARCH .......................................................................................50 PENGGUNAAN BOOLEAN AND OR NOT..................................................................................51 MELIHAT DALAM FORMAT PDF .................................................................................................52 MODUL 4...................................................................................................................................................54 RUJUKAN BIBLIOGRAFI .......................................................................................................................55 PENGENALAN .....................................................................................................................................55 KEPENTINGAN BIBLIOGRAFI..........................................................................................................56 CARA MENYEDIAKAN BIBLIOGRAFI FORMAT APA..............................................................57 CARA MUDAH MENYEDIAKAN BIBLIOGRAFI .........................................................................60 MODUL 5...................................................................................................................................................62 PENILAIAN MAKLUMAT ........................................................................................................................63 PENGENALAN .....................................................................................................................................63 DEFINISI INTERNET...........................................................................................................................63 DEFINISI MAKLUMAT ........................................................................................................................64 PENILAIAN MAKLUMAT ....................................................................................................................64
PENILAIAN MAKLUMAT (INTERNET DAN BAHAN BERCETAK)..............................................65 SUMBER MAKLUMAT YANG BOLEH DIPERCAYAI DAN MEMPUNYAI KESAHAN YANG TINGGI:..............................................................................................................................................71 MODUL 6...................................................................................................................................................73 KERTAS CADANGAN PENYELIDIKAN & ANALISIS DATA (MICROSOFT EXCEL) ..................74 PENGENALAN PENYEDIAAN KERTAS PENYELIDIKAN ...........................................................74 KAJIAN SAINTIFIK ..............................................................................................................................78 ANALISIS DATA...................................................................................................................................78 JENIS-JENIS DATA.............................................................................................................................79 PENGUMPULAN DATA......................................................................................................................79 MENTAFSIR DATA (MICROSOFT EXCEL)....................................................................................82 RUJUKAN..................................................................................................................................................87
KONSEP DALAM LITERASI MAKLUMAT PENGENALAN Literasi Maklumat adalah suatu kemahiran yang digunakan untuk mencari maklumat tertentu yang diperlukan oleh seseorang. Ianya merangkumi kebolehan mencari dan memperolehi maklumat dalam apa jua format samada melalui bahan bercetak atau secara elektronik serta mengggunakan maklumat tersebut secara aktif. Pada masa kini, dalam semua jenis institusi pendidikan, kurikulum telah disatukan dengan pembelajaran dalam talian untuk memenuhi permintaan maklumat dan pengetahuan. Sistem capaian maklumat dalam talian kini boleh didapati di perpustakaan moden termasuk katalog dalam talian, sistem rangkaian perkongsian sumber perpustakaan, CD-ROM dan pencarian talian untuk pangkalan data rangkaian. Sekolah dan universiti dilengkapi dengan Internet untuk menyokong proses pengajaran dan pembelajaran. Pelajar digalakkan mempunyai kemahiran maklumat sebagai keupayaan untuk mengakses dan menilai maklumat bagi membantu membuat pemilihan dan penyelesaian masalah secara efektif. Maklumat berasal daripada perkataan Latin yang membawa maksud konsep atau idea. Di Malaysia, diperingkat awal pembangunan literasi maklumat ianya diperkenalkan melalui 3M, iaitu membaca, mengira dan menulis. Pelajar Malaysia didedahkan konsep 3M sebagai asas pembelajaran mereka. Konsep 3M adalah teras kepada literasi maklumat yang mana untuk mencari maklumat, pelajar perlu membaca dan memahami apa kandungan bahan bacaan tersebut untuk menyelesaikan masalah tugasan yang diberikan oleh guru. DEFINISI LITERASI MAKLUMAT Definisi UNESCO (2004), “literasi maklumat adalah satu set kebolehan untuk mengenali maklumat apabila diperlukan, mencari dan memilih secara maklumat kritikal, digunakan secara beretika dan berkomunikasi dengan berkesan” Manakala, "Memperkasakan semua lapisan masyarakat untuk sedar dan mengetahui perlunya mencari, menilai, menggunakan dan mewujudkan maklumat dengan berkesan untuk mencapai matlamat peribadi, sosial, pendidikan dan profesyen mereka" Alexandria Proclamation on Information Literacy and Life Long Learning, 2005. Literasi Maklumat sebagai “keupayaan untuk mengkakses dan menilai maklumat bagi membuat pemilihan dan menyelesaikan permasalahan secara efektif.” Bahagian Teknologi Pendidikan (2002)
LITERATUR TERDAHULU Terdapat sejumlah besar penyelidikan bertujuan tentang bagaimana pelajar sekolah menengah menggunakan sumber elektronik dan faktor yang mempengaruhi tingkah laku pencarian mereka yang berkaitan tentang proses pembelajaran (Kuhlthau, 1993;. Fidel et al, 1999; Wilson, 1997; Hess, 1999).Kebanyakan penyelidik telah menjalankan kajian tentang tingkah laku carian menggunakan sumber elektronik untuk mentafsir corak proses pembelajaran. Pelajar menggunakan komputer dan mengakses Internet untuk tugasan mereka dan juga untuk tujuan peribadi. Hirsh (1999), Large, Beheshti dan Rahman (2002) dan Madden et al. (2007) menunjukkan bahawa pelajar semakin meningkat menggunakan sumber elektronik untuk mencari keperluan maklumat mereka; oleh itu, dengan memahami cara-cara mereka menggunakan sumber elektronik mempunyai implikasi untuk literasi maklumat. American Library Association, (American Library Association Presidential Committee on Information Literacy, Final Report, 1989, p.1) mentakrifkan tentang kemahiran literasi maklumat sebagai "dapat mengenali maklumat yang diperlukan dan mempunyai keupayaan untuk mengesan, menilai dan menggunakan maklumat yang diperlukan dengan berkesan”. Gunn dan Hepburn (2003) mendapati bahawa pelajar sering belajar untuk bagaimana melaksanakan tugasan sekolah melalui percubaan dan kesilapan. Tambahan pula, pelajar juga bergantung kepada rakan-rakan sekelas yang sering mengajar mereka bagaimana untuk mencari maklumat di Internet dengan cara yang berbeza berbanding dengan yang ditunjukkan oleh pensyarah atau pustakawan. Dalam usaha untuk mewujudkan seorang celik maklumat, pensyarah dan pustakawan harus sedar tentang kepentingan nilai maklumat yang diperolehi (seperti pemilihan sumber, pencarian pangkalan data, dan teknik dalam pangkalan data pencarian), penilaian maklumat (terutamanya maklumat yang didapati daripada Internet), penggunaan maklumat, gaya petikan elektronik, dan teknik untuk pemikiran analitikal (Kamal & Othman, 2012). Pelajar perlu didedahkan dalam proses mendapatkan maklumat dan bagaimana mereka menangani keperluan maklumat mereka. Guru dan pustakawan juga perlu memahami prosesproses pencarian maklumat di kalangan pelajar mereka dan membuat cadangan untuk meningkatkan kemahiran pencarian maklumat mereka. Proses pencarian maklumat boleh ditakrifkan sebagai proses mencari, mendapatkan dan menggunakan maklumat untuk tujuan apabila seseorang itu tidak mempunyai pengetahuan terlebih dahulu yang mencukupi (Vakkari, 1999). Sementara itu pencarian maklumat adalah salah satu strategi daripada proses pencarian maklumat yang menjelaskan tentang strategi bagaimana pencari maklumat mendapatkan maklumat. Sebagai contoh, Kuhlthau (1993) mengenal pasti enam peringkat proses pencarian maklumat (ISP) dengan setiap peringkat merangkumi tiga aspek: kognitif / pemikiran (apa yang perlu dicapai), afektif / perasaan (apa pencari adalah perasaan), dan tindakan / fizikal (apa pencari lakukan) atau strategi / fizikal (apa pencari cuba untuk mencapai). Seterusnya pelajar perlu mengenal pasti objektif dan persoalan kajian yang berkaitan untuk kajian ini.
MODEL DAN TEORI LITERASI MAKLUMAT Berikut adalah empat (4) model maklumat-mencari yang boleh diguna pakai di sekolah-sekolah: MODEL WILSON Model Wilson (1999) adalah menjelaskan pelbagai faktor sains maklumat tetapi lebih fokus kepada keperluan maklumat. Dalam kajian Wilson sebelum ini, beliau membangunkan model tingkah laku pencarian maklumat yang berkaitan dengan keperluan fisiologi, kognitif dan berkesan individu. Wilson percaya bahawa orang yang memerlukan maklumat adalah disebabkan oleh tuntutan kerja mereka, hidup atau persekitaran. Dalam kerja-kerja Wilson yang kemudian, beliau mencadangkan satu model penyelesaian masalah. Dalam model Wilson, peringkat pencarian maklumat adalah: pengenalan masalah, definisi masalah, penyelesaian masalah dan penyata penyelesaian. Orang mula mencari maklumat untuk menyelesaikan masalah. Perkara pertama yang kebiasaannya orang lakukan adalah untuk menentukan jenis masalah yang mereka ada, dan kemudian bergerak ke lebih terperinci mengenai jenis masalah. Langkah seterusnya adalah untuk mengenal pasti jawapan kepada masalah ini dengan mencari maklumat sebanyak mungkin untuk menyelesaikannya. Akhirnya, mereka mendapati dan membentangkan jawapan kepada masalah ini. MODEL ELLIS Ellis (1989) mencadangkan model untuk menjelaskan cara pengguna berinteraksi dengan sumber maklumat. Ellis mengkaji tentang tingkah laku mencari maklumat dalam sains sosial, sains fizikal dan kejuruteraan dan mendapati bahawa ciri-ciri yang dibangunkan oleh beliau boleh digunakan untuk disiplin ini. Beliau mengenal pasti senarai tindakan ciri tingkah laku maklumat seperti berikut: Permulaan - aktiviti carian awal untuk mendapatkan maklumat; Rantaian - berikutan rantaian petikan atau bentuk-bentuk sambungan rujukan antara bahan-bahan; Pelayaran – pencarian separa di kawasan kepentingan yang berpotensi; Membezakan - menggunakan perbezaan antara sumber sebagai penapis kepada jenis dan kualiti bahan yang diperiksa; Pemantauan - mengekalkan kesedaran perkembangan dalam bidang melalui pengawalan sumber-sumber tertentu; Mengekstrak - sistematik bekerja melalui sumber tertentu untuk mencari bahan yang menarik; Mengesahkan - aktiviti yang berkaitan dengan memeriksa ketepatan maklumat; Akhir - aktiviti ciri pencarian maklumat pada akhir topik atau projek, sebagai contoh, semasa penyediaan kertas untuk penerbitan. Ellis menyatakan dengan terperinci tentang interaksi dalam apa-apa corak pencarian maklumat individu yang bergantung kepada aktiviti mencari malumat tentang orang yang berkenaan pada masa yang tertentu.
MODEL KUHLTHAU Kuhlthau (1993) bekerjasama dengan Ellis dengan menambahkan peringkat proses pencarian maklumat yang berkaitan dengan perasaan, pemikiran dan tindakan. Kajian awal Kuhlthau ini adalah tentang pelajar sekolah menengah yang berkaitan dengan satu siri peringkat berdasarkan pemikiran, perasaan dan tindakan dalam proses menyiapkan tugasan. Dalam model Kuhlthau, dia memerhatikan tentang hubungan antara pencarian maklumat dan pembelajaran. Beliau mengkaji tentang pelajar sekolah tinggi kerana mereka mendapatkan maklumat untuk tugasan sekolah, dengan menggunakan jurnal, log carian, pemerhatian, peta konsep, soal selidik dan penilaian guru. Dari hasil kajian ini, Kuhlthau mengembangkan model proses pencarian maklumat dengan merangkumi tiga alam utama iaitu domain kognitif, afektif dan fizikal. Model ISP terdiri daripada enam peringkat yang boleh digambarkan seperti berikut: Permulaan - di mana seseorang mempunyai perasaan yang tidak menentu tentang keperluan untuk mendapatkan maklumat Pemilihan - di mana seseorang mempunyai perasaan keyakinan dan cuba untuk mengenal pasti topik umum untuk mencari maklumat Penerokaan - di mana seseorang mempunyai perasaan kekeliruan dan cuba untuk menyiasat atau mencari maklumat lanjut mengenai topik ini Formulasi- di mana seseorang mempunyai perasaan kejelasan dan akan memberi tumpuan kepada kawasan tertentu di dalam topik Koleksi - di mana seseorang mempunyai perasaan keyakinan dan mengumpulkan semua maklumat yang relevan yang diperlukan untuk pusat tumpuan maklumat yang diperlukan Pembentangan- di mana seseorang mempunyai perasaan kepuasan atau kekecewaan dan melengkapkan pencarian maklumat atau tugas. MODEL MARCHIONINI Dalam kajian Marchionini (1989) pelajar dari Gred 3-4 dan berumur dari 9 tahun hingga 12 tahun menggunakan sumber elektronik dalam proses penyelidikan dan mengenal pasti bahawa pencarian maklumat bergantung kepada interaksi antara beberapa faktor seperti pencari maklumat, tugas, sistem carian, domain, tetapan dan hasil carian. Proses ini melibatkan tentang pencarian maklumat yang sistematik dan oportunis yang terlibat. Marchionini (1989) mendapati bahawa tingkah laku pencarian pelajar adalah lebih kepada pendekatan percubaan dan kesilapan dan kemudiannya menghasilkan model penyelesaian masalah dalam persekitaran laman sesawang. Dalam model ini, proses pencarian maklumat terdiri daripada satu set subproses yang bermula dengan pengiktirafan dan penerimaan masalah maklumat, diikuti dengan menentukan dan memahami masalah, kemudian memilih sistem carian, merumuskan pertanyaan, melaksanakan carian, memeriksa keputusan, mendapatkan maklumat, dan akhirnya orang itu tidak akan berhenti sehingga masalah itu diselesaikan. Walau bagaimanapun sekali lagi, sub-proses mungkin terlalu kompleks untuk kanak-kanak kerana model itu melibatkan tentang perumusan pertanyaan dan memeriksa keputusan.
Jadual Komparatif Model-Model Literasi Maklumat Model Peringkat Pengguna Perspektif Wilson (1999) 1. Pengenalan masalah 2. Pentakrifan masalah 3. Penyelesaian masalah 4. Penyata penyelesaian Pengguna profesional Penyelesaian masalah dengan ketidaktentuan dan aktiviti Ellis (1989) 1. Permulaan 2. Rantaian 3. Pencarian 4. Membezakan 5. Pemantauan 6. Mengekstrak 7. Mengesahkan 8. Pengakhiran Pengguna profesional Aktiviti pencarian maklumat Kuhlthau (1993) 1. Permulaan 2. Pemilihan 3. Explorasi 4. Formulasi 5. Koleksi 6. Penyampaian pengguna perpustakaan Kognitif, afektif, tingkah laku fizikal Marchonini (1995) 1. Pengiktirafan masalah 2. Masalah pemahaman 3. Memilih sistem carian 4. Merumuskan pertanyaan 5. Melaksanakan carian 6. Meneliti keputusan 7. Mengekstrak maklumat Pengguna dalam persekitaran elektronik Penyelesaian Masalah Setiap model menerangkan langkah-langkah tentang proses pencarian maklumat tetapi dari perspektif yang berbeza. Wilson dan Marchionini mencadangkan model dari perspektif penyelesaian masalah, yang bererti bahawa masalah disepadukan ke dalam proses pencarian maklumat. Wilson tidak menggabungkan interaksi pengguna dengan sistem capaian semula maklumat, manakala model Machionini adalah terlalu kompleks untuk kanak-kanak sekolah rendah kerana model ini melibatkan perumusan pertanyaan dan memeriksa keputusan. Kekuatan model Ellis adalah seperti model Kuhlthau, yang berdasarkan tentang kajian empirikal dan telah diuji dalam kajian. Model Ellis mencadangkan senarai aktiviti-aktiviti yang boleh digunakan oleh pengguna dalam proses pencarian maklumat. Walau bagaimanapun, aktivitiaktiviti seperti mengesahkan atau semakan mungkin tidak relevan atau realistik untuk kanakkanak. Kuhlthau (1993) mencadangkan bahawa pengguna dipengaruhi oleh afektif (perasaan), kognitif (pemikiran) dan fizikal (tindakan/strategi) dalam pencarian maklumat. Walaupun model Kuhlthau adalah tidak bersepadu dengan sistem capaian semula maklumat dan persekitaran
web, model beliau adalah tentang mewakili tugas-tugas yang dianggap paling berkaitan dengan proses pencarian maklumat yang dilakukan oleh kanak-kanak untuk penyelidikan ini. Penyelidikan Kuhlthau telah dijalankan dalam persekitaran perpustakaan dan perkhidmatan maklumat, dan juga berkaitan dengan proses pembelajaran pelajar sekolah tinggi. Dalam kerjakerja yang lebih terkini, Kuhlthau, et al., (2008) mendapati bahawa Proses Pencarian Maklumat adalah model yang masih sah dalam persekitaran maklumat yang berubah, iaitu era digital, untuk menerangkan tingkah laku pencarian maklumat pelajar dalam tugas-tugas yang memerlukan pembinaan pengetahuan. Penemuan yang masih menyokong tiga elemen adalah seperti perasaan, pemikiran dan tindakan yang dicadangkan di dalam model beliau. Kuhlthau juga telah menambahkan elemen lain untuk disesuaikan dengan proses pencarian maklumat dalam era digital dengan menggabungkan pendekatan konstruktif yang melibatkan: lakonan dan mencerminkan, perasaan dan dirumuskan, meramal dan memilih, juga mentafsir dan mewujudkan proses pembelajaran. Beliau juga telah memasukkan strategi bekerjasama, meneruskan, berbual, carta dan mengarang. Walau bagaimanapun, Kuhlthau (2008) mendakwa bahawa aspek yang paling penting dalam mencari maklumat pada abad ke dua puluh satu adalah keupayaan untuk menggunakan maklumat untuk menyelesaikan masalah dan tidak mengambil berat dengan bagaimana teknologi digunakan untuk mencari maklumat. SUMBER MAKLUMAT Tedapat banyak jenis sumber maklumat yang boleh digunakan oleh pihak sekolah. Antaranya ialah bahan bercetak seperti risalah, buku, surat khabar, majalah, peta dan poster. Bahan yang tidak bercetak pula terbahagi kepada dua sumber iatitu sumber elektronik dan sumber media. Antara contoh sumber elektronik adalah seperti pankalan data, Internet dan media social manakala bagi sumber media adalah seperti CD ROM, Filem dan VCD/DVD. Selain itu, sumber maklumat lain yang boleh dipakai oleh pihak sekolah adalah seperti temuramah, pemerhatian, lisan dan penceritaan. STANDARD LITERASI MAKLUMAT Antara standard literasi maklumat adalah seperti dibawah: 1. Kualiti sebagai asas atau contoh atau prinsipal di mana orang lain dihakimi. 2. Tahap kecemerlangan, dan sebagainya yang diperolehi untuk tujuan tertentu. 3. Asas untuk perbandingan, rujukan terhadap perkara-perkara lain boleh dinilai. 4. Yang diiktiraf secara meluas sebagai model pihak berkuasa atau kecemerlangan. PERILAKU CELIK MAKLUMAT Antara perilaku celik maklumat adalah seperti di bawah: 1. Autoriti 2. Menentukan ketepatan dan relevan. 3. Menentukan samaada ianya adalah pandangan dan pendapat peribadi berbanding fakta 4. Menolak maklumat yang tidak tepat dan mengelirukan. 5. Menghasilan maklumat yang baru bagi menggantikan maklumat tidak tepat atau hilang
KEPENTINGAN LITERASI MAKLUMAT "Maklumat adalah mata wang dunia baru dan kekayaan yang akan diukur oleh berapa banyak maklumat dari syarikat, individu, atau negara yang boleh dibuat, diedar, dikumpulkan, dan digunakan." Menurut ALA, literasi maklumat adalah "semakin penting dalam persekitaran kontemporari perubahan teknologi yang pesat dan sumber maklumat yang berkembang ..." "Literasi maklumat membentuk asas bagi pembelajaran sepanjang hayat dan adalah perkara biasa untuk semua disiplin, untuk semua persekitaran pembelajaran, dan kepada semua peringkat pendidikan." Untuk membuat keputusan dengan bijak – tanpa maklumat yang lengkap mungkin keputusan yang dibuat tidak mencapai keberkesanan atau boleh merugikan diri sendiri. Contohnya untuk menuju ke sesuatu lokasi samada menaiki bas, kapal terbang atau kereta api. Perlu diteliti dan mendapatkan maklumat dari segi masa, kos dan keselesaan mana yang lebih memudahkan seseorang itu. Untuk menentukan halatuju kerjaya – maklumat tentang sesuatu kerjaya contohnya kerjaya seorang doktor begitu mencabar dari segi pencapaian akademik yang tinggi dan kehidupan setelah tamat. pengajian berbanding kerjaya seorang pengurus perpustakaan di sebuah syarikat swasta Menjadi lebih kreatif dan inovatif – melalui pembacaan dan penilaian maklumat yang diperolehi seseorang itu akan mendapat idea baru dan memperbaiki kesilapan dan menjimatkan masa. Contohnya telefon berevolusi menjadi lebih canggih di masakini. Petani boleh menuai hasil tanaman tiga kali setahun berbanding dahulu. Buah rambutan dan nenas boleh ditinkan dan menjana ekonomi. Boleh mengelak dari ditipu dan diperdaya – Contohnya apabila sesuatu yang ingin diketahui atau dibeli boleh menyemak dari pelbagai sumber untuk mempastikan kebenarannya. Untuk meningkatkan prestasi akademik – Seorang pelajar yang mampu menggunakan pelbagai sumber maklumat boleh menghasilkan hasil kerja yang lebih baik dan bermutu.
PERANAN GURU MEDIA DALAM LITERASI MAKLUMAT BAGI MENYOKONG PELAKSANAAN SCHOOLWIDE ENRICHMENT MODEL (SEM) PENGENALAN Pelbagai inovasi telah dijalankan dalam meningkat kualiti pendidikan di Malaysia dan seperti yang telah dilakukan oleh Majlis Amanah Rakyat (MARA) melalui Bahagian Pendidikan Menengah MARA (BPM) telah membuat inovasi dalam sistem pendidikan MRSM dengan melaksanakan model pendidikan pintar cerdas. Menurut Hamzan (2009), Model pendidikan pintar cerdas yang diadaptasi oleh pihak BPM telah dilaksanakan dalam beberapa buah MRSM terpilih iaitu MRSM Tun Ghafar Baba (Jasin), MRSM Taiping, MRSM Pengkalan Chepa dan MRSM Langkawi. Keempat-empat MRSM ini juga dikenali sebagai MRSM Program Khas Pendidikan atau MRSM BITARA. Model pendidikan pintar cerdas yang dipilh oleh MARA untuk digunakan di MRSM BITARA ialah model Schoolwide Enrichment Model (SEM) yang diperkenalkan oleh Joseph Renzulli (1988). Perkara ini berasaskan objektif utama dan kepercayaan bahawa pelajar-pelajar yang dipilih menyertai dan belajar di MRSM terdiri daripada mereka yang mempunyai daya pemikiran yang hebat serta individu yang pintar certas. Sejajar dengan itu pendidikan yang sesuai perlu disediakan untuk memenuhi keperluan mereka yang berbeza dari segi keupayaan intelek, kecekapan berfikir, potensi serta keperluan pendidikan dan bimbingan. Secara ringkasnya, pelaksanaan model pintar cerdas atau program SEM di MRSM BITARA telah memberikan peluang, sumber dan galakan yang lebih kepada pelajar untuk mengembangkan minat, bakat dan potensi diri, (Renzulli & Reis 1997). Hal ini dinyatakan sedemikian kerana para pelajar MRSM BITARA ditawarkan dengan beberapa perkhidmatan yang tidak ditawarkan kepada pelajar MRSM lain ataupun kepada institusi pendidikan menengah di bawah Kementerian Pendidikan Malaysia. Model SEM ini secara dasarnya memfokuskan terhadap pembangunan keupayaan dan perilaku yang pintar di dalam area pembelajaran dan pendidikan kepada pelajar-pelajar. Model ini sangat berbeza dengan model pembelajaran yang pernah dilaksanakan di Malaysia kerana pelajar-pelajar diberi peluang meningkatkan daya kreativiti dan berhadapan dengan pelbagai cabaran yang perlu diselesaikan. Ini menjadikan daya kognitif pelajar-pelajar ini bertambah maju. Model ini akan membantu mereka ketika di university nanti (Renzulli & Reis, 1994). PERANAN GURU MEDIA Terdapat 3 jenis pengayaan yang terdapat di dalam SEM. Pengayaan Jenis 1 iaitu aktiviti yang bercorak penerokaan dan antara aktiviti-aktiviti yang boleh dilakukan adalah ceramah, lawatan ke pameran luar dan ekspo, mengadakan tayangan filem/video, mengadakan forum, melakukan khidmat masyarakat, pengalaman pelajar dan sebagainya. Manakala pengayaan Jenis 2 iaitu aktiviti yang memberi kemahiran kepada pelajar dan kemahiran-kemahiran yang boleh diberi focus adalah kemahiran menggunakan Pusat Sumber Pembelajaran (PSP) atau Perpustakaan Sekolah, kemahiran komunikasi, kemahiran pengucapan awam, penulisan kreatif, kemahiran rakaman, kemahiran suntingan video, kemahiran penyelidikan dan kemahiran analisis statsitik dan sebagainya.
Pengayaan yang terakhir adalah pengayaan Jenis 3 iaitu aktiviti yang memerlukan pelajar membuat penyelidikan terhadap sesuatu masalah sebenar (real-problem) dengan tujuan melatih pelajar menghasilkan sesuatu produk secara kreatif dan boleh digunakan bagi sesuatu kumpulan sasaran; kelompok pengayaan (enrichment cluster) iaitu para pelajar yang mempunyai minat yang sama terhadap sesuatu topik, isu dan aktiviti dalam konteks masalah sebenar (real world problem) akan berkumpul, berbincang dan melakukannya sesama mereka. Menurut Renzulli & Reis (1997), melalui kelompok pengayaan ini pelajar akan dapat meningkatkan kemahiran berfikir pada peringkat tinggi (high-order thinking). Antara objektif SEM pula adalah: 1. Memberi pelbagai tahap pengkayaan kepada pelajar. 2. Mempertingkatkn prestasi pelajar. 3. Mempertingkatkan professional staf. 4. Mewujudkan masyarakat pelajar yang toleransi, demokratik dan peka. 5. Mewujudkan iklim persekolahan yang menjurus kearah permuafakatan. 6. Melibatkan pelajar dalam aktiviti yang lebih bermakna. 7. Mewujudkan standard dan cabaran yang lebih tinggi. 8. Melahirkan pelajar yang berautonomi. Apabila kita melihat ketiga-tiga jenis pengayaan ini, peranan Guru Media dilihat amatlah penting dalam membantu melaksanakan program SEM ini. Guru Media merupakan pakar dalam pengurusan dan sains maklumat. Oleh yang demikian, peranan mereka boleh membantu membentuk kemahiran maklumat pelajar-pelajar. Antara perkara-perkara yang boleh diajar adalah: 1. Kemahiran mencari maklumat menggunakan pelbagai sumber. 2. Kemahiran menggunakan bahan rujukan asas seperti kamus, ensiklopedia dan bibliografi. 3. Kemahiran menilai maklumat bercetak dan elektronik. 4. Kemahiran menggunakan pangkalan data atas talian. 5. Kemahiran menganalisa data. 6. Kemahiran bibliografi dan sitasi. Oleh yang demikian, buku Modul Literasi Maklumat berasaskan Schoolwide Enrichment Model (SEM) ini akan menerangkan lebih detail mengenai kemahiran-kemahiran yang disebut di atas.
MODUL 1 Tajuk Koleksi Bahan Rujukan Objektif 1. Memberi pemahaman kepada pelajar tentang koleksi bahan rujukan. 2. Mendedahkan kepada pelajar tentang kaedah berkesan menggunakan koleksi bahan rujukan. Hasil Pengajaran 1. Pelajar dapat memahami tentang jenis koleksi bahan rujukan yang ada. 2. Pelajar dapat menggunakan kaedah berkesan menggunakan koleksi bahan rujukan. Kemahiran Mencari dan menggunakan bahan rujukan yang tepat dan bersesuaian. Isi Kandungan 1. Definisi koleksi bahan rujukan 2. Jenis-jenis bahan rujukan 3. Fungsi bahan rujukan 4. Cara penggunaan Pengajaran / Alat Bantu Mengajar Buku Modul Slaid Pembentangan Contoh Bahan Rujukan Latihan Penilaian Hasil Latihan Pemerhatian sewaktu kelas Gerak Kerja dan tempoh masa Ceramah – 45 minit Latihan Amali – 45 minit
KOLEKSI BAHAN RUJUKAN Menurut Kamus Dewan Edisi Ke-4, bahan rujukan boleh ditakrifkan sebagai bahan terbitan yang dijadikan rujukan untuk pembelajaran, pengkajian dan lain-lain. Bahan rujukan boleh dikategorikan kepada dua bahagian utama iaitu bahan rujukan bercetak dan bahan rujukan bukan bercetak. BAHAN RUJUKAN BERCETAK 1. KAMUS Kamus adalah merupakan buku yang menerangkan tentang makna perkataan. Kamus berfungsi untuk membantu pengguna mengenal perkataan baru. Selain menerangkan maksud perkataan, kamus juga memberi panduan tentang ejaan, sebutan, asal-usul perkataan dan contoh-contoh penggunaan perkataan tersebut. Jenis-jenis kamus adalah seperti: 1. Kamus Umum - Kamus Dewan Bahasa Dan Pustaka Edisi Keempat 2. Kamus Khusus - Samih ‘Athifuzzain. Mu’jam al-Amtsal fi al-Qur’an al-Karim 3. Kamus Subjek – Dictionary of Computer Science
2. TESAURUS Tesaurus adalah buku yang mengandungi senarai kata seerti dan kata yang berkaitan maknanya yang disusun mengikut sistem atau olahan tertentu.
3. ENSIKLOPEDIA Ensiklopedia adalah merupakan buku yang mengandungi maklumat am tentang segala cabang pengetahuan atau maklumat tuntas berkenaan sesuatu cabang pengetahuan. Ensiklopedia kebiasaannya diterbitkan di dalam banyak jilid dan disusun mengikut abjad, subjek atau nama. Jenis-jenis Ensiklopedia yang diterbitkan seperti: 1. Ensiklopedia Umum – Encyclopedia Americana 2. Ensiklopedia Subjek Khusus – Ensiklopedia Islam 3. Ensiklopedia Elektronik – www.britannica.com
4. ALMANAK Almanak merupakan buku tahunan yang memberikan maklumat tentang data atau statistik yang berkaitan dengan negara, organisasi, peristiwa, subjek dan kehidupannya. Almanak diterbitkan secara tahunan atau separa tahunan. Almanak disusun mengikut kronologi sesuatu peristiwa atau fakta. 5. ATLAS Atlas adalah merupakan buku yang mengandungi peta-peta dalam bentuk gambar rajah dan maklumat-maklumat lain tentang sesebuah negara atau negeri.
6. BIBLIOGRAFI Bibliografi adalah merupakan bahan rujukan yang menyenaraikan terbitan buku dan sebagainya tentang sesuatu subjek atau daripada seseorang pengarang. Bibliografi biasanya disusun mengikut abjad pengarang, kronologi atau subjek.
KOLEKSI BAHAN RUJUKAN BUKAN BERCETAK / SUMBER ELEKTRONIK Koleksi bahan rujukan elektronik adalah berbentuk digital. Apakah itu digital? Digital bermaksud bahan ini telah ditukarkan formatnya ke dalam bentuk elektronik di mana ianya boleh dibaca atau diakses melalui atas talian atau pun melalui peralatan elektronik lain seperti komputer, PDA, tablet, telefon dan sebagainya. Koleksi bahan rujukan seperti kamus, ensiklopedia, almanak, tesaurus, peta dan atlas telah ditukar format kepada elektronik dan ianya memudahkan pengguna untuk mendapatkan maklumat tersebut melalui rangkaian Internet. Fungsi penggunaan koleksi bahan rujukan ini masih sama, tapi pengguna dapat menjimatkan masa dan mudah untuk mendapatkan maklumat tersebut secara atas talian (online). Berikut merupakan contoh laman web yang menyediakan servis percuma kepada pengguna dalam mengakses koleksi bahan rujukan bukan bercetak atas talian.
1. CAMBRIDGE DICTIONARIES ONLINE (KAMUS)
2. ENCYCLOPEDIA BRITANNICA (ENSIKLOPEDIA)
3. TESAURUS CAMBRIDGE 4. MAPQUEST (PETA) Sumber: http://www.mapquest.com/
5. ATLAS ATAS TALIAN
MODUL 2 Tajuk Kaedah Menggunakan Enjin Carian (GOOGLE) Objektif 1. Memberi pemahaman kepada peserta tentang jenis-jenis Enjin Carian dan penggunaannya. 2. Memastikan pengguna mendapat maklumat yang tepat dan pantas. Hasil Pengajaran 1. Peserta akan memahami serta mengetahui fungsi dan kegunaannya. 2. Peserta akan mampu melakukan pencarian berkesan menggunakan Enjin Carian. Kemahiran Strategi Pencarian Maklumat Isi Kandungan 1. Pengenalan i) Internet ii) Google 2. Kaedah Pencarian dalam Google i) Advance Search ii) I’m feeling lucky iii) Boolean Searching Pengajaran / Alat Bantu Mengajar Buku Modul Slaid Pembentangan Contoh Bahan Rujukan Latihan Penilaian Hasil Latihan Pemerhatian sewaktu kelas Gerak Kerja dan tempoh masa Ceramah – 60 minit Latihan Amali – 30 minit
KAEDAH MENGGUNAKAN ENJIN CARIAN (GOOGLE) PENGENALAN Revolusi teknologi maklumat menyebabkan pengguna lebih berminat menggunakan bahanbahan dari internet daripada menggunakan bahan bercetak. Situasi ini terjadi berpunca daripada permintaan yang tinggi daripada pengguna tentang pelbagai perkara dalam tempoh masa yang pantas. Internet telah memberikan kesan kepada pelbagai perkara untuk memberikan pendedahan fungsi sumber dari perspektif yang berbeza termasuk hubungan media dan lain-lain (Carla Ruiz Mafe´, Silvia Sanz Blas, 2006). Teknologi maklumat berkait dengan internet yang merupakan hasil teknologi komputer dan komunikasi yang berkembang pesat kerana ia mampu memberikan berbagai kemudahan dan manfaat. Landsberger (2000) menyatakan internet ialah sesuatu yang tidak berperaturan dan tidak boleh pula dikenakan peraturan. Beliau berkata begitu kerana berlaku lambakan maklumat yang tidak mampu dikawal kualitinya. Dengan jumlah pengguna di seluruh dunia yang semakin bertambah, internet mampu membawa kesan yang amat besar kepada kehidupan manusia. Web telah menyebabkan para pendidik dari prasekolah hingga ke pengajian siswazah terpaksa memikir semula asas pengajaran, pembelajaran dan konsep persekolahan. Internet dan Web telah membuka ruang untuk pembelajaran tanpa batas fizikal dan waktu.Internet juga merupakan suatu teknologi maklumat dan komunikasi global yang tidak membezakan faktor lingkungan. Sebagai sumber dan media maklumat global, Internet boleh menyampaikan berbagai bentuk komunikasi secara interaktif dan cepat. Zainuddin (2001) dalam bukunya yang bertajuk “Memahami Internet” telah mentakrifkan Internet sebagai satu rangkaian global yang terdiri daripada gabungan rangkaian-rangkaian komputer yang lebih kecil. Rangkaian sejagat ini menghubungkan berjuta-juta komputer di pelbagai negara di seluruh dunia. Komputer-komputer ini yang terdiri daripada komputer peribadi hinggalah ke komputer kerangka utama menggunakan satu set aturan atau piawai pemindahan data yang dikenali sebagai Protokol Kawalan Transmisi dan Protokol Internet (TCP/IP). ENJIN PENCARIAN Enjin Carian atau “search engine” merupakan kaedah yang dicipta untuk mencari maklumat di World Wide Web (WWW). Maklumat ini termasuk laman web, imej, buku, translator, akhbar, peta, video dan pelbagai jenis fail lain. Antara contoh enjin carian yang popular didunia ialah Google, Yahoo, Altavista dan sebagainya. Enjin carian merupakan sebuah pangkalan data yang mampu menyimpan pautan-pautan laman web dan kata kunci atau frasa.Enjincarian digunakan sebagai sebuah sistem yang dibangunkan bertujuan membantu pengguna untuk mendapatkan maklumat yang lebih meluas dalam sebuah komputer, melalui sebuah jaringan besar seperti World Wide Web, rangkaian kecil seperti LAN atau dalam komputer peribadi Apabila anda menaip kata kunci ‘MARA” pada Google atau Yahoo misalnya, enjin carian akan mencari kata kunci yang dimasukkan dengan kata kunci yang terdapat di dalam indeks pangkalan data. Apabila kata kunci ‘MARA’ dijumpai, maka laman web yang berkaitan dengan ‘MARA’ akan dipaparkan kepada pengguna. Namun, tidak semua enjin carian adalah sama. Sesetengah enjin carian akan mengindeks nama tajuk halaman sahaja, sesetengah enjin carian pula hanya akan mengindeks kandungan sahaja. Penggunaan internetyang meluas menyebabkan pengguna mencari maklumat dari laman web atau sumber yang berbeza. Setiap laman web ini menyampaikan maklumat yang berbeza mengikut carian yang diingin oleh pengguna. Situasi ini jelas menunjukkan maklumat yang diperoleh oleh pengguna boleh di perluaskan dan dipelbagaikan menjadi sebuah maklumat yang baru dan boleh diguna pakai oleh pelbagai lapisan masyarakat.
CONTOH JENIS ENJIN CARIAN YANG DIGUNAKAN OLEH PENGGUNA INTERNET: GOOGLE Google, merupakan enjin carian terkemuka di seluruh dunia yang ditubuhkan pada tahun 1998 oleh pelajar-pelajar siswazah Universiti Stanford Larry Page dan Sergei Brin. Permulaan sejarah Google bermula apabila Page dan Grin berjaya menubuhkan pusat data pertama pada tahun 1998. Atas galakan dari rakan-rakan maka mereka memutuskan untuk memulakan penubuhan sebuah syarikat.Google , Inc. telah berjaya ditubuhkan pada 7 September 1998 dimana mereka telah mengupah pekerja pertama mereka Craig Silverstein, yang kemudiannya menjadi Pengarah Google of Technology. Google telah berjaya menyakinkan pengguna dengan memberikan perkhidmatan yang terbaik kepada pengguna dengan berjaya memenuhi permintaan pengguna dalam pencarian maklumat dan merespon kepada persoalan pengguna dengan pantas. Kejayaan ini telah menyebabkan syarikat itu berpindah dari bangunan sederhana kepada ibu pejabat Googleplex yang tersergam indah di Mountain View, California.Google telah berjaya dengan cemerlang kerana google telah membantu pengguna mendapatkan maklumat atau data yang diingini dengan cepat dan pantas. Selain itu, google juga telah diperakui oleh pengguna sebuah laman web yang mudah diguna pakai oleh pengguna dalam mencari maklumat. Google juga membantu pengguna mendapatkan maklumat dalam pelbagai format serta dari pelbagai sumber. Google mampu menyampaikan maklumat dengan lebih mendalam dan membantu pengguna mendapat maklumat yang diperlukan.Pada tahun 2000 , Google telah berjaya menggantikan enjin carian dalaman Yahoo sebagai enjin carian yang paling tertinggi dalam carian maklumat.
Laman web : www.google.com
KAEDAH PENCARIAN MAKLUMAT MENGGUNAKAN GOOGLE
KAEDAH PENCARIAN MAKLUMAT: I’M FEELING LUCKY
KAEDAH PENCARIAN: ADVANCED SEARCH
Kegunaan site or domain: Pencarian mengikut domain yang dikehendaki Contoh: edu, gov dll. Kegunaan term appearing: Kegunaan istilah dalam tajuk keseluruhan artikel yang dikehendaki Kegunaan safesearch: Memastikan dan menapis isi Kandungan article mengandungi unsurunsur yang tidak Kegunaan bermoral filetype: Pencarian maklumat/article dalam pelbagai format. Kegunaan usage rights: Halaman yang boleh dan bebas digunakan Kegunaan language: Penggunaan Bahasa yang ingin digunakan dalam Pencarian maklumat Kegunaan region: Article yang dikeluarkan mengikut negara yang dipilih Kegunaan last update: Article dipilih mengikut tempoh masa.
KAEDAH PENCARIAN: BOOLEAN (AND, OR, NOT) Pencarian Boolean adalah pencarian yang berdasarkan logik Boolean yang telah dibangunkan oleh George Boole. Ia menggunakan tiga operator asas, iaitu AND, OR dan NOT, untuk mencari maklumat secara lebih dan tepat daripada pencarian terperinci kata kunci biasa. Operator Boolean ini digunakan untuk menggabungkan kata-kata kunci yang berkaitan semasa mencari maklumat. AND dan NOT boleh mengecilkan skop pencarian manakala OR boleh meluaskan skop pencarian I. Pencarian Boolean menggunakan frasa AND (“ “) Mengabungkan 2 atau lebih perkataan berbeza bagi memudahkan carian. Mengurangkan paparan maklumat yang tidak betul, tidak berkaitan dan tidak tepat dalam sesuatu carian. Contohnya pengguna ingin mencari maklumat kulit telur dan timun dalam kecantikan, kata kunci atau carian perkataan Kulit Telur AND Timun. Penggunaan AND: Pengguna mengguna kan ‘AND’ untuk menunjukkan dua tajuk carian yang di inginkan. Contoh: kulit telur AND timun
II. Pencarian Boolean menggunakan frasa OR (*) Mendapatkan sekurang-kurangnya salah satu daripada kata kunci carian akan dipaparkan dalam keputusan carian. Mendapatkan keputusan carian salah satu daripada kata kunci atau semua kata kunci yang ditaip. Contohnya adalah seperti kata kunci ,Kulit telur dan timun Pengguna boleh mengabungkan setiap perkataan kata kunci dengan perkataan OR seperti Kulit Telur OR Timun. Kegunaan OR: Pengguna menggunakan OR untuk memilih salah satu tajuk carian Contoh: kulit telur OR timun
III. Pencarian Boolean menggunakan frasa NOT (-) Mencari maklumat yang ada istilah tertentu tetapi tidak ada istilah lain yang dikecualikan. NOT digunakan untuk mengecualikan istilah yang tidak dicari Contohnya Pengguna boleh mengunakan setiap perkataan kata kunci dengan perkataan NOT seperti Kulit Telur NOT Timun dalam kecantikan. Keputusan Pencarian menggunakan Boolean Search: Kata Kunci Keputusan Carian Kulit telur AND timun 134,000 Kulit telur OR timun 439,000 Kulit telur NOT timun 101,000 Kegunaan NOT: Pengguna menggunakan NOT untuk mengecualikan istilah yang tidak diingini. Contoh: kulit telur NOT timun
MODUL 3 Tajuk Pangkalan Data Atas Talian (EMERALD INSIGHT) Objektif 1. Memberi pemahaman kepada peserta tentang pangkalan data dan penggunaannya. 2. Mendedahkan peserta tentang kaedah pencarian berkesan menggunakan pangkalan data EMERALD INSIGHT 3. Mengalakkan pelajar menggunakan pangkalan data atas talian dalam melaksanakan kerja projek mereka. Hasil Pengajaran 1. Peserta akan memahami serta mengetahui fungsi pangkalan data dan kegunaannya. 2. Peserta akan mampu melakukan pencarian berkesan menggunakan pangkalan data emerald insight melalui pengarang, judul, kata kunci, subjek Kemahiran Penggunaan Pangkalan Data Atas Talian Isi Kandungan 1. Kaedah Pencarian Dalam Emerald insight 2. Pencarian Melalui Judul (Title). 3. Pencarian Pengarang (Author). 4. Pencarian kata kunci;subjek 5. Catatan bibliografi Pengajaran / Alat Bantu Mengajar Buku Modul Slaid Pembentangan Contoh Bahan Rujukan Latihan Penilaian Hasil Latihan Pemerhatian sewaktu kelas Gerak Kerja dan tempoh masa Ceramah – 45 minit Latihan Amali – 45 minit
PANGKALAN DATA SECARA DALAM TALIAN PENDAHULUAN Perpustakaan adalah khazanah pengetahuan untuk warisan keintelektualan, perolehan, proses, penyelenggaraan, dan menyediakan ilmu pengetahuan dan maklumat dalam bentuk bahan bercetak dan bahan bukan bercetak. Maklumat diperoleh daripada pelbagai sumber bercetak untuk menyediakan perkhidmatan perpustakaan dan sumber maklumat. Perpustakaan dan pusat maklumat secara tradisionalnya berkongsi sumber melalui pinjaman antara perpustakaan dan perkhidmatan pembekalan maklumat. Dengan perkembangan teknologi komputer dan penggabungannya dengan teknologi telekomunikasi dan media telah ada anjakan paradigma antara perpustakaan dan pustakawan. Maklumat dan pengetahuan kini disebarkan melalui pelbagai sumber media seperti pangkalan data dalam talian Via Internet, CD-ROM dan lain-lain optical disk. Kita boleh mengakses sumber maklumat dengan mudah melalui Internet. Untuk memungkinkan perpustakaan dan pusat maklumat supaya menyaingi terhadap kehendak masyarakat ICT, perpustakaan perlu menyediakan produk dan perkhidmatan dalam bentuk elektronik. Modul penggunaan pangkalan data secara dalam talian ini adalah untuk memastikan pelajar atau pun pengguna mengunakan pangkalan data secara dalam talian yang telah dilanggan oleh organisasi. Dalam penglibatan Schoolwide Enrichment Model, kebolehan pencarian maklumat melalui pangkalan data secara dalam talian amat diperlukan bagi memastikan pelajar mendapat dan memprolehi maklumat dengan sebaik-baik mungkin berdasarkan tajuk projek mereka. PANGKALAN DATA Pangkalan Data didefinisikan sebagai himpunan maklumat/data yang banyak disimpan pada satu tempat simpanan data (data respository). Pangkalan data ditakrifkan sebagai koleksi data logikal yang saling berkaitan. Kebiasannya data-data tersebut berkait antara satu sama lain dan disusun supaya mudah dicapai serta dapat digunakan oleh pelbagai kategori pengguna. Menurut Ruslan et al. (1998), pangkalan data ialah sekumpulan data tidak melimpah yang dapat dikongsi oleh sistem-sistem aplikasi berlainan. Pendekatan-pendekatan pangkalan data dapat meningkatkan faedah-faedah yang boleh diperolehi daripada sesuatu maklumat termasuk sistem maklumat geografi. Kelebihan pendekatan ini adalah meminimumkan kelimpahan data; kekonsistanan data; pengintegrasian data; perkongsian data; penguatkuasaan piawaian; memudahkan pembangunan aplikasi; kawalan keselamatan, kerahsiaan, dan kesepaduan yang seragam; ketersampaian dan tindak balas data; ketidaksandaran data; dan penyelenggaraan program yang kurang. Pangkalan data dalam talian adalah pangkalan data yang boleh diakses melalui rangkaian Internet. Pangkalan data dalam talian ini memberi maklumat dalam bentuk yang tersusun yang terdiri daripada elemen-elemen data seperti pengarang, judul, penerbit dan deskripsi fizikal. Perkembangan teknologi yang sejajar dengan kehendak pengguna yang berubah-ubah telah menghasilkan rangkaian komputer yang berkemampuan dan dapat berkongsi sumber maklumat secara lebih efektif. Ada terdapat beberapa sistem rangkaian komputer yang boleh diakses melalui Internet contohnya Civil Service Link (CSL), SIRMLINK, Knowledge Resourse Centre (PSI), NSTP Library On-Line Reference Service, PALMOILIS, South Invesment Trade and Technology Data Exchange Centre (SITTDEC). Emerald Insight adalah pangkalan data dalam
talian yang dilanggan oleh MARA dan membolehkan pengguna/pelajar membuat carian sumber maklumat secara dalam talian. KEBAIKAN PENGGUNAAN PANGKALAN DATA Setiap pangkalan data yang dilanggan atau dibeli mempunyai peranan yang penting kepada semua pelanggan Perpustakaan terutamanya bagi tujuan; 1. Penyelidikan 2. Pengajaran 3. Pembelajaran 4. Perundingan 5. Bacaan Ilmiah 6. Sumber rujukan PENCARIAN MAKLUMAT MENGGUNAKAN EMERALD INSIGHT ID: MARA Password: amanahrakyat MUKA HADAPAN
KLIK KLIK
Masukkan username dan password Masukkan maklumat yang ingin dicari
PENGGUNAAN ADVANCED SEARCH Keputusan Advanced search