ชุดกิจกรรม โครงสร้างของเซลล์

1

2 คู่มือครู ชุดกิจกรรมการเรียนรู้แบบสืบเสาะ วิชาวิทยาศาสตร์ชีวภาพ เรื่องโครงสร้างของเซลล์ สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4

3 คำชี้แจงสำหรับครู สิ่งที่ครูต้องเตรียม 1. ชุดกิจกรรมตามจำนวนกลุ่มผู้เรียน 2. อุปกรณ์ต่างๆ ที่ต้องใช้ในการศึกษาชุดกิจกรรม 3. แบบทดสอบเท่ากับจำนวนผู้เรียน 4. แบ่งกลุ่มผู้เรียนออกเป็น 6 กลุ่ม 5. จัดโต๊ะตามจำนวนกลุ่มผู้เรียน 6. กระดาษจดบันทึกช่วยจำในกรณีที่ผู้เรียนต้องการ 7. บัตรเนื้อหา บัตรกิจกรรมเท่ากับจำนวนกลุ่ม 8. บัตรคำสั่งหรือคำแนะนำสำหรับผู้เรียนแต่ละกลุ่มเท่ากับจำนวนกลุ่ม 9. สื่อต่างๆประจำกลุ่มทั้ง 6 กลุ่ม

4 การเตรียมการสอน ขั้นเตรียมก่อนสอน ข้อปฏิบัติในการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ผู้สอนควรดำเนินการดังนี้ 1. ศึกษาข้อมูลการใช้กิจกรรมการเรียนให้เข้าใจ 2. ตรวจดูอุปกรณ์ต่างๆ ในชุดกิจการเรียนรู้ว่ามีครบตามที่ระบุหรือไม่ 3. ศึกษาเนื้อหาและกิจกรรมการเรียนรู้ในชุดกิจกรรมโดยละเอียด 4. ก่อนสอนต้องเตรียมชุดกิจกรรมการเรียนรู้ไว้บนโต๊ะ 5. ครูต้องเตรียมกระดาษคำตอบ หรือใช้สมุดจดบันทึกของนักเรียนในการใช้กิจกรรม เพื่อดูความก้าวหน้าของนักเรียน 6. ครูแบ่งนักเรียนเป็น 6 กลุ่มจำนวนใกล้เคียงกัน คละนักเรียน เก่ง อ่อน ปานกลาง อยู่รวมกัน 7. ครูต้องชี้แจงให้นักเรียนทราบเกี่ยวกับบทบาทนักเรียนในการทำกิจกรรม

5 ขั้นสอน ขั้นหลังสอน 1. จัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 1.1 ขั้นตรวจสอบความรู้เดิม 1.2 ขั้นสร้างความสนใจ 1.3 ขั้นสำรวจและค้นหา 1.4 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป 1.5 ขั้นขยายความรู้ 1.6 ขั้นประเมิน 1.7 ขั้นนำความรู้ไปใช้ 2. ขณะที่นักเรียนทำกิจกรรมครูต้องไม่พูดเสียงดัง และเดินดูการทำงานของนักเรียนทุกกลุ่มอย่าง ใกล้ชิด หากกลุ่มใดมีปัญหาครูต้องให้การช่วยเหลือ 3. การสรุปผลที่ได้จากการทำกิจกรรมการเรียนรู้ควรเป็นกิจกรรมร่วมของนักเรียนทุกกลุ่มหรือตัวแทน ของกลุ่มร่วมกัน ครูควรเปิดโอกาสให้นักเรียนแสดงออกมากที่สุด 4. ในกรณีที่นักเรียนขาดเรียน ให้นักเรียนศึกษาเป็นรายบุคคล 1. เมื่อปฏิบัติกิจกรรมการเรียนการสอนเรียบร้อยแล้ว ให้นักเรียนตรวจสอบและเก็บวัสดุอุปกรณ์ให้ เรียบร้อย 2. หลังจากดำเนินการจัดกิจกรรมเรียบร้อยแล้ว ให้นักเรียนทำแบบทดสอบเพื่อตรวจสอบความเข้าใจ ของผู้เรียนอีกครั้งหนึ่ง

6 แผนการจัดการเรียนรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ รายวิชาวิทยาศาสตร์ชีวภาพ รหัสวิชา ว31101 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2567 เรื่อง โครงสร้างของเซลล์ เวลา 5 ชั่วโมง

7 1. สาระการเรียนรู้ สาระที่ 1: สิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดำรงชีวิต สาระที่ 8: ธรรมชาติของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 2. มาตรฐานการเรียนรู้ มาตรฐาน ว 1.1 เข้าใจหน่วยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต ความสัมพันธ์ของโครงสร้าง และหน้าที่ ของระบบต่างๆ ของสิ่งมีชีวิต ที่ทำงานสัมพันธ์กัน มีกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ สื่อสารสิ่งที่รู้ และนำความรู้ไปใช้ในการดำรงชีวิตของตนเองและดูแลชิ่งมีชีวิต มาตรฐาน ว 8.1 ใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์และจิตวิทยาศาสตร์ในการสืบเสาะหา ความรู้ การแก้ปัญหา รู้ว่าปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สามารถ อธิบายและตรวจสอบได้ ภายใต้ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลานั้นๆ เข้าใจว่าวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อมมีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน 3. ตัวชี้วัด มาตรฐาน ว 1.1 ตัวชี้วัด ที่ 1 สังเกตและอธิบายรูปร่าง ลักษณะของเซลล์ของสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวและ เซลล์ของสิ่งมีชีวิตหลายเซลล์ ตัวชี้วัด ที่ 2 สังเกตและเปรียบเทียบส่วนประกอบสำคัญของเซลล์พืชและสัตว์ มาตรฐาน ว 8.1 ตัวชี้วัด ที่ 8 บันทึกและอธิบายผลการสังเกต การสำรวจ ตรวจสอบ ค้นคว้าเพิ่มเติม จากแหล่งความรู้ต่าง ๆ ให้ได้ข้อมูลที่เชื่อถือได้ และยอมรับการเปลี่ยนแปลงความรู้ที่ค้นพบเมื่อมี ข้อมูลและประจักษ์พยานใหม่เพิ่มขึ้นหรือโต้แย้งจากเดิม

8 4. จุดประสงค์การเรียนรู้ 4.1 อธิบายส่วนประกอบที่สำคัญของเซลล์พืชและเซลล์สัตว์ได้ 4.2 เขียนแผนภาพแสดงส่วนประกอบที่สำคัญของเซลล์พืชและเซลล์สัตว์ได้ 4.3 เปรียบเทียบลักษณะรูปร่างของเซลล์พืชและเซลล์สัตว์ได้ 4.4 แสดงความเป็นคนซื่อสัตย์ ใฝ่รู้ และมุ่งมั่นในการทำงาน 5. สาระสำคัญ รูปร่างของเซลล์ รูปร่างของเซลล์สิ่งมีชีวิต จะมีขนาดแตกต่างกันแล้วแต่ชนิดของเซลล์ เช่น เซลล์ของแบคทีเรีย จะมีขนาดเล็ก ส่วนของเซลล์ไข่สัตว์ปีกขนาดใหญ่ นอกจากนี้เซลล์ยังมีรูปร่างแตกต่างกันไปเพื่อให้ เหมาะสมกับหน้าที่และตำแหน่งของเซลล์ในร่างกาย เช่น - เซลล์ของอะมีบา มีรูปร่างเปลี่ยนแปลงไม่แน่นอน - เซลล์อสุจิ มีรูปร่างเรียวยาวและมีแฟลกเจลลา จึงสามารถเคลื่อนที่ไปผสมกับไข่ได้รวดเร็ว - เซลล์ประสาทมีรูปร่างยาว เพื่อให้ส่งแรงกระตุ้นกระแสประสาทได้อย่างรวด โครงสร้างของเซลล์ เซลล์โดยทั่วไปไม่ว่าจะมีรูปร่างและขนาดแตกต่างกันเพียงใดก็ตาม ก็จะมีโครงสร้างที่ คล้ายคลึงกันมาก ซึ่งเมื่อศึกษาด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนจะมีส่วนประกอบใหญ่ๆ 2 ส่วน คือ ผนังของเซลล์ (Cell membrane and Cell wall) และโปรโตพลาซึม (Protoplasm)

9 6. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ จัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการสืบเสาะหาความรู้ ซึ่งมีขั้นตอนดังนี้ 6.1 ขั้นตรวจสอบความรู้เดิม ครูทบทวนความรู้เดิมเกี่ยวกับเรื่องเซลล์ที่ได้เรียนรู้มาแล้ว โดยครูตั้งประเด็นคำถามดังนี้ - หน่วยที่เล็กที่สุดของร่างกายเราคืออะไร 6.2 ขั้นสร้างความสนใจ 1) ครูตั้งคำถามให้นักเรียนร่วมกันอภิปรายในประเด็นต่อไปนี้ - เซลล์พืช เซลล์สัตว์เหมือนกันหรือไม่ เพราะอะไร 2) นักเรียนร่วมกันอภิปรายหาคำตอบเกี่ยวกับคำถามตามความคิดเห็นของแต่ละคน 6.3 ขั้นสำรวจและค้นหา 1) ให้นักเรียนศึกษาโครงสร้างของเซลล์จากบัตรความรู้ โดยครูช่วยอธิบายให้นักเรียน เข้าใจว่า มีลำดับขั้นอย่างไรบ้าง 2) แบ่งนักเรียนกลุ่มละ 5–6 คน แล้วให้สืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับโครงสร้างของเซลล์ 3) นักเรียนทำกิจกรรม ตามบัตรคำสั่งโดยครูเป็นผู้ดูแลให้คำปรึกษา 6.4 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป 1) นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนกลุ่มนำเสนอผลการปฏิบัติกิจกรรมหน้าชั้นเรียน 2) นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายและหาข้อสรุปจากการปฏิบัติกิจกรรม 3) นักเรียนและครูร่วมกันสรุปผลจากการปฏิบัติกิจกรรม โดยให้ได้ข้อสรุปว่าโครงสร้าง ของเซลล์ประกอบด้วยอะไรบ้าง 6.5 ขั้นขยายความรู้ 1) ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมาอภิปรายในเรื่องที่ศึกษาค้นคว้ามา 2) นักเรียนค้นคว้าบทความหรือคำศัพท์ภาษาอังกฤษเกี่ยวกับเนื้อเยื่อพืชและสัตว์จาก หนังสือเรียนภาษาอังกฤษหรืออินเทอร์เน็ต และนำเสนอให้เพื่อนในห้องฟังพร้อมทั้งรวบรวมคำศัพท์ และคำแปลลงสมุดส่งครู

10 6.6 ขั้นประเมิน 1) ครูให้นักเรียนทำแบบทดสอบท้ายชุดกิจกรรม 2) ครูประเมินนักเรียนจากผลการทำบัตรกิจกรรม แบบประเมินการปฏิบัติงานกลุ่มและ ผลการทำแบบทดสอบท้ายชุดกิจกรรมของนักเรียน 6.7 ขั้นนำความรู้ไปใช้ 1) นักเรียนและครูร่วมกันแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับประโยชน์ที่ได้รับจากการปฏิบัติ กิจกรรมและการนำความรู้ที่ได้ไปใช้ประโยชน์ 2) ครูทดสอบความเข้าใจของนักเรียนโดยการให้ตอบคำถาม เช่น - โครงสร้างของเซลล์ต่างกันอย่างไร

11 7. สื่อ/แหล่งเรียนรู้ 7.1 บัตรเนื้อหา 7.2 บัตรกิจกรรม 7.3 บัตรเฉลยบัตรกิจกรรม 7.4 แบบทดสอบ 7.5 เฉลยแบบทดสอบ 8. การวัดผลและประเมินผล 8.1 วิธีการวัด 1) ตรวจบัตรกิจกรรม 2) สังเกตการปฏิบัติงานกลุ่ม 3) ตรวจแบบทดสอบ 8.2 เครื่องมือวัด 1) บัตรกิจกรรม 2) แบบประเมินการปฏิบัติงานกลุ่ม 3) แบบทดสอบ 8.3 เกณฑ์การประเมิน 1) ผลการทำบัตรกิจกรรมต้องผ่านเกณฑ์อย่างน้อยร้อยละ75 2) ผลการสังเกตการปฏิบัติงานกลุ่มต้องผ่านเกณฑ์อย่างน้อยร้อยละ 75

12 แบบประเมินปฏิบัติงานกลุ่ม เรื่อง.............................................................................................................. เลขที่ ชื่อ-สกุล วางแผนในการทำงานทำงานอย่างมีระบบ ร่วมแสดงความคิดเห็นและยอมรับฟังความ คิดเห็นของผู้อื่น ทำงานอย่างกระตือรือร้นและทำงานเต็ม ความสามารถ ยอมรับหลักฐานข้อมูลข้อเท็จจริงมีเหตุผล นำเสนอข้อมูลตามความจริงมีความซื่อสัตย์ ใช้วัสดุอุปกรณ์อย่างประหยัดเก็บและทำความ สะอาด รวม 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19

13 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 เกณฑ์การให้คะแนน ระดับ 3 หมายถึง มีผลการปฏิบัติมาก ระดับ 2 หมายถึง มีผลการปฏิบัติปานกลาง ระดับ 1 หมายถึง มีผลการปฏิบัติน้อย ลงชื่อ................................................ผู้ประเมิน (...................................................) .............../……..……../………….

14 แบบประเมินการปฏิบัติงานกลุ่ม รายการประเมิน ระดับคะแนน 3 2 1 1. การวางแผนในการทำงาน และความรอบคอบ 2. การแสดงความคิดเห็น 3. ความสนใจใฝ่รู้ ความมุ่งมั่น อดทน 4. ความมีเหตุผล 5. ความซื่อสัตย์ 6. ความประหยัด เกณฑ์การให้คะแนน ระดับ 3 หมายถึง มีผลการปฏิบัติมาก ระดับ 2 หมายถึง มีผลการปฏิบัติปานกลาง ระดับ 1 หมายถึง มีผลการปฏิบัติน้อย

15 คำชี้แจง: ให้นักเรียนศึกษาและปฏิบัติการหัวข้อต่อไปนี้ 1. แบ่งกลุ่มนักเรียนออกเป็น 5 กลุ่ม กลุ่มละประมาณ 4-6 คน 2. ตัวแทนแต่ละกลุ่มออกมารับชุดกิจกรรมที่ 1 เรื่องโครงสร้างของเซลล์จากครูผู้สอน 3. ศึกษาบัตรเนื้อหาที่ 1 เรื่องโครงสร้างของเซลล์ 4. ศึกษาบัตรเนื้อหาที่ 2 เรื่องโครงสร้างของเซลล์ 5. ศึกษาและปฏิบัติตามบัตรกิจกรรมที่ 1 เรื่องโครงสร้างของเซลล์ 6. ตอบคำถามลงในใบงานที่ 1 เรื่องโครงสร้างของเซลล์โดยสมาชิกทุกคนช่วยกันหาคำตอบ 7. ศึกษาและปฏิบัติตามบัตรกิจกรรมที่ 2 เรื่องโครงสร้างของเซลล์ 8. ตอบคำถามลงในใบงานที่ 2 เรื่องโครงสร้างของเซลล์โดยสมาชิกทุกคนช่วยกันหาคำตอบ 9. สมาชิกภายในกลุ่มร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นภายในกลุ่ม 10. นำผลการศึกษาร่วมแลกเปลี่ยนกับกลุ่มอื่น 11. เมื่อศึกษาชุดกิจกรรมเสร็จแล้ว ให้นักเรียนนำชุดกิจกรรมส่งครูผู้สอน บัตรคำสั่ง เรื่องโครงสร้างของเซลล์

16 โครงสร้างของเซลล์ เซลล์โดยทั่วไปไม่ว่าจะมีรูปร่างและขนาดแตกต่างกันเพียงใดก็ตาม ก็จะมีโครงสร้างที่ คล้ายคลึงกันมาก ซึ่งเมื่อศึกษาด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนจะมีส่วนประกอบใหญ่ ๆ 2 ส่วน คือ ผนัง ของเซลล์ (Cell membrane and Cell wall) และโปรโตพลาซึม (Protoplasm) ภาพ 1 โครงสร้างของเซลล์ (ที่มา : https://www.slideshare.net/KankamolKunrat/4cell) บัตรเนื้อหาที่ 1 เรื่อง โครงสร้างของเซลล์

17 เซลล์ของสิ่งมีชีวิต (Cell of organisms) เซลล์ (Cell) หมายถึง หน่วยพื้นฐานที่เล็กที่สุดของสิ่งมีชีวิต มีรูปร่างลักษณะและขนาด แตกต่างกันขึ้นอยู่กับชนิดของสิ่งมีชีวิตและหน้าที่ของเซลล์เหล่านั้นเซลล์ที่มีขนาดเล็กที่สุด คือ ไมโครพลาสมา (Mycoplasma) หรือ PPLO (Pleuropneumonia-like organism) และเซลล์ที่มี ขนาดใหญ่ที่สุด คือ เซลล์ไข่นกกระจอกเทศ ภาพ 2 โครงสร้างพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต (ที่มา : http://jacksom4266.blogspot.com/2015/09/blog-post_17.html)

18 ในปี พ.ศ. 2381 มัดทิอัส ยาคบชไลเดน (Matthias Jakob Schleiden) นักพฤกษศาสตร์ ชาวเยอรมันค้นพบว่าเนื้อเยื่อพืชทุกชนิดประกอบไปด้วยเซลล์และในปี พ.ศ. 2382 เทโอดอร์ชวานน์ (Theoder Schwann) นักสัตวศาสตร์ชาวเยอรมันพบว่า เนื้อเยื่อสัตว์ทุกชนิดประกอบด้วยเซลล์จึง ได้มีการเสนอทฤษฎีเซลล์ (Cell Theory) ของชวานน์และชไลเดน ซึ่งมีใจความสำคัญว่า "สิ่งมีชีวิตทั้งหลายประกอบด้วยเซลล์และเซลล์คือหน่วยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิตทุกชนิด" โครงสร้างพื้นฐานของเซลล์แบ่งเป็น 3 ส่วน คือ 1. ส่วนที่ห่อหุ้มเซลล์ 1.1 เยื่อหุ้มเซลล์ 2. นิวเคลียสและโครงสร้างภายในนิวเคลียส แบ่งออกเป็น 3 ส่วนคือ 2.1 เยื่อหุ้มนิวเคลียส 2.2 โครมาทิน 2.3 นิวคลีโอลัส 3. ไซโทพลาสซึมและโครงสร้างภายในไซโทพลาสซึม ไซโทพลาสซึม เป็นของเหลวที่มีสารประกอบหลายชนิดรวมกันอยู่ และมีโครงสร้างสำคัญ ที่เรียกว่า ออร์แกเนลล์ (organell) ในของเหลวนั้น ซึ่งออร์แกเนลล์ที่สำคัญ ได้แก่ 1. ร่างแหเอนโดพลาซึม (Endroplasmic reticulum) 2. ไรโบโซม (Ribosome) 3. กอลจิ คอมเพล็กซ์/กอลจิบอดี(Golgi complex/Golgi body) 4. ไลโซโซม (Lysosome) 5. ไมโทคอนเดรีย (Mitrocondria) 6. คลอโรพลาสต์(Chloroplast) 7. แวคิวโอล (Vacuole) 8. ไซโทสเกเลตอนหรือสารโครงร่างของเซลล์(Cytoskeleton)

19 สิ่งมีชีวิตมีทั้งสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวและสิ่งมีชีวิตหลายเซลล์ โดยเซลล์ของสิ่งมีชีวิตเหล่านี้จะมี ลักษณะรูปร่างแตกต่างกัน ดังนี้ 1. สิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีขนาดเล็กมากมองด้วยตาเปล่าไม่เห็นการศึกษาต้องใช้ กล้องจุลทรรศน์ส่องดูสามารถทำกิจกรรมทุกอย่างที่สิ่งมีชีวิตทั่ว ๆ ไปทำได้เช่น อะมีบา พารามีเซียม ยูกลีนา เป็นต้น อะมีบา พารามีเซียม ยูกลีนา ภาพ 3 อะมีบา พารามีเซียม และยูกลีนา (ที่มา :https://www.slideshare.net/krudararad/manybio)

20 2. สิ่งมีชีวิตหลายเซลล์เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีเซลล์หลายเซลล์มารวมกันเป็นรูปร่าง โดยแต่ละเซลล์ จะมีรูปร่างและหน้าที่แตกต่างกันแต่มีการทำงานประสานกันของเซลล์ทั้งหมดที่ประกอบกัน อันมีผล ทำให้สิ่งมีชีวิตนั้นๆ สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ นอกจากนั้นเซลล์ใหม่จะเกิดจากกระบวนการแบ่งเซลล์ ของเซลล์ที่มีชีวิตอยู่ก่อนและเซลล์ใหม่จะได้รับการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมจากเซลล์เดิมด้วย เช่น เซลล์เม็ดเลือดขาวของคน มีรูปร่างกลม ไม่มีสีมีขนาดใหญ่กว่าเซลล์เม็ดเลือดแดงแต่มีจำนวน น้อยกว่า มีนิวเคลียสขนาดใหญ่ทำหน้าที่ทำลายเชื้อโรค เซลล์เม็ดเลือดแดงของคน มีรูปร่างกลมแบน ตรงกลางเว้าเข้าหากัน ไม่มีนิวเคลียส เพื่อเพิ่มพื้นที่ผิวในการแลกเปลี่ยนแก๊สและลำเลียงแก๊ส ภาพ 4 เซลล์เม็ดเลือดขาวและเซลล์เม็ดเลือดแดงของมนุษย์ (ที่มา : http://www.thaigoodview.com/node/16299 และ https://flowvella.com/s/3mph/6E00544D-3E63-4615-9BFD-C911598C6A54 )

21 แต่อย่างไรก็ตามมีการค้นพบอีกว่ามีสิ่งมีชีวิตบางชนิดที่ไม่ประกอบด้วยเซลล์ เช่น Virus และ Viroid เพราะเหตุว่า ไม่มีเยื่อหุ้มเซลล์และโพรโทพลาซึม ภาพ 5 โครงสร้างของไวรัส (virus) (ที่มา : https://mrborden.wordpress.com/2012/04/29/cell-parts-prokaryotic-eukaryoticviruses/)

22 ความแตกต่างของเซลล์พืช และเซลล์สัตว์ ภาพ 6 เซลล์พืช (ซ้าย) และเซลล์สัตว์ (ขวา) (ที่มา : https://www.slideshare.net/KankamolKunrat/4cell) บัตรเนื้อหาที่ 2 เรื่อง ความแตกต่างของเซลล์พืชและเซลล์สัตว์

23 ทั้งพืชและสัตว์ต่างก็เป็นสิ่งมีชีวิตหลายเซลล์ ซึ่งองค์ประกอบของเซลล์ของทั้ง 2 ชนิด ส่วน ใหญ่ประกอบด้วยออร์แกเนลล์ชนิดเดียวกัน แต่มีลักษณะรูปร่างและขนาดที่ต่างกันไปตามหน้าที่ของ เซลล์นั้นๆ เซลล์พืช เซลล์สัตว์ – มีรูปร่างเป็นเหลี่ยม – มีรูปร่างกลม หรือรี – มีผนังเซลล์อยู่ด้านนอก – ไม่มีผนังเซลล์ แต่มีสาร เคลือบเซลล์ อยู่ด้านนอก – มีคลอโรพลาสต์ ภายในเซลล์ – ไม่มีคลอโรพลาสต์ – ไม่มีเซนทริโอล – มีเซนทริโอลใช้ในการแบ่งเซลล์ – แวคคิวโอลมีขนาดใหญ่ มองเห็นได้ชัดเจน – แวคคิวโอลมีขนาดเล็ก มองเห็นได้ไม่ชัดเจน – ไม่มีไลโซโซม – มีไลโซโซม

24 ชื่อ………………………………………..….เลขที่……...........……ชั้น มัธยมศึกษาปีที่ 4 คำชี้แจง ให้นักเรียนศึกษาบัตรเนื้อหาเรื่อง โครงสร้างของเซลล์และเติมชื่อของออร์แกเนลล์ตาม หมายเลขที่กำหนดไว้ให้ถูกต้อง 1. หมายเลข 1 คือ ……………………………………….. 2. หมายเลข 2 คือ ……………………………………….. 3. หมายเลข 3 คือ ……………………………………….. 4. หมายเลข 4 คือ ……………………………………….. 5. หมายเลข 5 คือ ……………………………………….. บัตรกิจกรรมที่ 1 เรื่อง โครงสร้างของเซลล์ 2 4 1 5 3

25 1. หมายเลข 1 คือ นิวเคลียส 2. หมายเลข 2 คือ ไรโบโซม 3. หมายเลข 3 คือ กอลจิ คอมเพล็กซ์/ กอลจิบอดี(golgi complex/ golgi body) 4. หมายเลข 4 คือ เยื่อหุ้มเซลล์ 5. หมายเลข 5 คือ ไมโทคอนเดรีย (mitochondria) บัตรเฉลยกิจกรรมที่ 1 เรื่อง โครงสร้างของเซลล์ ไมโทคอนเดรีย ไรโบโซม กอลจิคอมเพล็กซ์/กอลจิบอดี เยื่อหุ้มเซลล์ นิวเคลียส

26 ชื่อ………………………………………..….เลขที่……...........……ชั้น มัธยมศึกษาปีที่ 4 คำชี้แจง ให้นักเรียนศึกษาบัตรเนื้อหาเรื่อง ความแตกต่างของเซลล์พืชและเซลล์สัตว์และอธิบายความ ความแตกต่างที่ได้จากการศึกษาลงในตารางที่กำหนดให้ เซลล์พืช เซลล์สัตว์ บัตรกิจกรรมที่ 2 เรื่อง ความแตกต่างของเซลล์พืชและเซลล์สัตว์

27 ความแตกต่างของเซลล์พืช และเซลล์สัตว์ เซลล์พืช เซลล์สัตว์ – มีรูปร่างเป็นเหลี่ยม – มีรูปร่างกลม หรือรี – มีผนังเซลล์อยู่ด้านนอก – ไม่มีผนังเซลล์ แต่มีสาร เคลือบเซลล์ อยู่ด้านนอก – มีคลอโรพลาสต์ ภายในเซลล์ – ไม่มีคลอโรพลาสต์ – ไม่มีเซนทริโอล – มีเซนทริโอลใช้ในการแบ่งเซลล์ – แวคคิวโอลมีขนาดใหญ่ มองเห็นได้ชัดเจน – แวคคิวโอลมีขนาดเล็ก มองเห็นได้ไม่ชัดเจน – ไม่มีไลโซโซม – มีไลโซโซม บัตรเฉลยกิจกรรมที่ 2 เรื่อง ความแตกต่างของเซลล์พืชและเซลล์ สัตว์

28 แบบทดสอบ เรื่องโครงสร้างของเซลล์ ชื่อ-สกุล..................................................ชั้น...............เลขที่........................ คำชี้แจง ให้นักเรียนกาเครื่องหมาย ทับหัวข้อที่ถูกที่สุดในกระดาษคำตอบ 1. สิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวกับสิ่งมีชีวิตหลายเซลล์มี สิ่งใดที่เหมือนกัน ก. ขนาดของเซลล์ ข. รูปร่างของเซลล์ ค. ความแข็งแรงของเซลล์ ง. ส่วนประกอบพื้นฐานของเซลล์ 2. ส่วนประกอบของเซลล์ที่พบในเซลล์พืชแต่ ไม่พบในเซลล์สัตว์คืออะไร ก. นิวเคลียส ข. เยื้อหุ้มเซลล์ ค. ไซโทพลาซึม ง. คลอโรพลาสต์ 3. ส่วนประกอบของเซลล์ที่พบเฉพาะในเซลล์ พืชคืออะไร ก. ผนังเซลล์ ข. นิวเคลียส ค. เยื่อหุ้มเซลล์ ง. ไซโทพลาซึม ดูภาพแล้วตอบคำถามข้อ 4 - 7 4. หมายเลข 1 ในภาพคืออะไร ก. ไรโบโซม ข. นิวเคลียส ค. กอลจิบอดี ง. ไมโทคอนเดรีย

29 5. หมายเลข 2 ในภาพคืออะไร ก. ไรโบโซม ข. นิวเคลียส ค. กอลจิบอดี ง. ไมโทคอนเดรีย 6. หมายเลข 3 ในภาพคืออะไร ก. ไรโบโซม ข. นิวคลีโอลัส ค. ไซโทพลาซึม ง. ไมโทคอนเดรีย 7. หมายเลข 4 ในภาพคืออะไร ก. ไรโบโซม ข. กอลจิบอดี ค. คลอโรพลาสต์ ง. ไมโทคอนเดรีย 8. เซลล์เม็ดเลือดแดงของสัตว์เลี้ยงลูกด้วย น้ำนมไม่มีส่วนประกอบใด ก. ไรโบโซม ข. นิวเคลียส ค. เยื่อหุ้มเซลล์ ง. ไซโทพลาซึม 9. เซลล์ชนิดใดมีผนังเซลล์ ก. สาหร่ายยูกลีนา ข. plasmodium ค. แบคทีเรีย ง. paramecium 10. สิ่งมีชีวิตในข้อใดไม่ใช่สิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว ก. อะมีบา ข. ยูกลีนา ค. พารามีเซียม ง. แมงกะพรุน

30 1. ง 2. ง 3. ก 4. ง 5. ก 6. ค 7. ค 8. ข 9. ค 10. ง เฉลยแบบทดสอบ เรื่องโครงสร้างของเซลล์

31 กระดาษคำตอบ ชื่อ…………………………………………………….เลขที่…………ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ข้อที่ ตัวเลือก ก ข ค ง 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

32 บรรณานุกรม สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, กระทรวงศึกษาธิการ. (2556). หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐานชีววิทยา. กรุงเทพฯ: สกสค.ลาดพร้าว. ออร์แกเนลล์. สืบค้นเมื่อวันที่ 9 ธันวาคม 2558. สืบค้นจาก http://yuiyii2539.wixsite.com/ mysite0857?lightbox=dataItem-ivw3kjkb4 เซลล์. สืบค้นเมื่อ วันที่ 9 ธันวาคม 2558. สืบค้นจาก http://202.143.165.163/sci_t2/chap3/ chap3_1.pdf ทฤษฎีเซลล์. สืบค้นเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2558. สืบค้นจาก http://e-book.ram.edu/e- book/c/CU474/chapter3.pdf เซลล์พืชและเซลล์สัตว์. สืบค้นเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2558. สืบค้นจาก https://sites.google.com /a/mpp.ac.th/rung/home/hnwy-thi-3 ภาพโครงสร้างเซลล์. สืบค้นเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2558. สืบค้นจาก https://www.slideshare.net /KankamolKunrat/4cell ภาพโครงสร้างพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต. สืบค้นเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2558. สืบค้นจาก http:// jacksom4266.blogspot.com/2015/09/blog-post_17.html ภาพอะมีบา พารามีเซียม และยูกลีนา. สืบค้นเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2558. สืบค้นจาก https:// www. slideshare.net/krudararad/manybio ภาพเซลล์เม็ดเลือดขาว. สืบค้นเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2558. สืบค้นจาก https://flowvella.com /s/3mph/6E00544D-3E63-4615-9BFD-C911598C6A54 ภาพเซลล์เม็ดเลือดแดงของมนุษย์. สืบค้นเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2558. สืบค้นจาก https:// flowvella.com/s/3mph/6E00544D-3E63-4615-9BFD-C911598C6A54 ไวรัส. สืบค้นเมื่อวันที่ 10ธันวาคม 2558. สืบค้นจาก https://mrborden.wordpress. com/2012 /04/29/cell-parts-prokaryotic-eukaryotic-viruses/ เซลล์พืชและเซลล์สัตว์. สืบค้นเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2558. สืบค้นจาก https://www. slideshare .net/KankamolKunrat/4cell