0

ความสัมพันธ์
ในระบบนิเวศ

ภาวะปรสิต (parasitism)

สิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่งอาศัยอยู่กับสิ่งมีชีวิตชนิด
อีกชนิดหนึ่งโดยผู้อาศัย (parasite) ได้รับ
ประโยชน์จากผู้ถูกอาศัย

ปรสิตภายใน endoparasite
คือ พยาธิใบไม้ในตับ|พยาธิตัวตืดขอสัตว์หรือคน
ฟาจกับแบคทีเรีย

ปรสิตภายนอก ectoparasite
คือกาฝาก/ฝอยทองกับต้นไม้ใหญ่
ยุงดูดเลือดสัตว์หรือคน

ปรสิตสังคม social parasite
คือการวางไข่ในรังนกตัวอื่ นของนกกาหว่า

parasitoidism

สิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่งจะล่าสิ่งมีชีวิตอีก
ชนิดหนึ่ง เพื่อใช้เป็นพื้นที่วางไข่และ
แหล่งอาหารสำหรับตัวอ่อน

มักพบเป็นตัวเบียนภายใน

แตนเบียนที่ว่างไข่ไว้บนหนอนผีเสื้อระยะดักเเด้
แมลงวันหลังลายเบียนแมลงชนิดต่างๆ
แตนเบียน Aphelinus sp.กับเพลี้ยอ่อน

ภาวะล่าเหยื่อ(predation)

ผู้ล่า(predator)จับสิ่งมีชีวิต
ที่เป็นเหยื่อ(prey)กินเป็นอาหาร

การอยู่ร่วมกันของสิ่งมีชีวิตโดยฝ่าย
หนึ่งจับอีกฝ่ายหนึ่งเป็นอาหาร เรียก
ว่า ผู้ล่า (predator) ส่วนฝ่ายที่ถูก
จับเป็นอาหารหรือถูกล่า เรียกว่า เหยื่อ
(prey)

โดยผู้ล่าได้รับประโยชน์ ส่วนเหยื่อเสียประโยชน์

ความสัมพันธ์แบบพึ่งพา
(Mutualism)

การอยู่ร่วมกันของสิ่งมีชีวิต 2 ชนิด
โดยต่างก็ได้รับประโยชน์ซึ่งกันและ
กัน

ไลเคนส์ ( Lichens) : สาหร่าย
อยู่ร่วมกับรา สาหร่ายได้รับ
ความชื้นและแร่ธาตุจากรา ราได้รับ
อาหารและออกซิเจนจากสาหร่าย

หากแยกกันอยู่จะไม่สามารถดำรงชีวิตต่อไปได้

(คCวoามmสัpมeพัtนitธi์oแnบ)บแข่งขัน

การอยู่ร่วมกันของสิ่งมีชีวิตที่มีการแย่งปัจจัยในการ
ดำรงชีพเหมือนกันจึงทำให้เสียประโยชน์ทั้งสองฝ่าย
เช่น เสือ , สิงโต , สุนัขป่าแย่งชิงกันครอบครองที่อยู่
อาศัยหรืออาหารพืชหลายชนิดที่เจริญอยู่ในบริเวณ
เดียวกัน เป็นต้น

ความสัมพันธ์แบบอิงอาศัยหรือความสัมพันธ์
แบบเกื้อกูล (Commensalism)

การอยู่ร่วมกันของสิ่งมีชีวิต 2 ชนิด โดยฝ่าย
หนึ่งได้ประโยชน์ อีกฝ่ายหนึ่งไม่ได้และไม่เสีย
ประโยชน์

ปลาฉลามกับเหาฉลาม

พืชอิงอาศัย (epiphyte) บนต้นไม้
ใหญ่ เช่น กล้วยไม้ที่อยู่บนต้นมะม่วง

นก ต่อ แตน ผึ้ง ทำรังบนต้นไม้

ค(Nวeามuสtัrมaพlัiนsmธ์แ:บ0บเ,ป0็น) กลางต่อกัน

เป็นการอยู่ร่วมกันของสิ่งมีชีวิตที่เป็นอิสระต่อ
กันจึงไม่มีฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดได้หรือเสียประโยชน์

นกกับกระต่ายในทุ่งหญ้า

คำถาม

1.ข้อใดต่อไปนี้ สอดคล้องกับภาวะการได้ประโยชน์ ร่วมกัน

ก.ชาวนากับงูเห่า

ข.กาฝากกับต้นไม้ใหญ่

ค.ฉลามกับเหาฉลาม

ง.ดอกไม้กับแมลง

2.สิ่ งมีชีวิตใดอยู่มีความสั มพันธ์แบบเดียวกับมดดำและเพลี้ย

ก.ฉลามและเหาฉลาม
ข.กบและแมลง
ค.แมงมุมและกระต่าย
ง.นกเอี้ยงและควาย

3.สิ่ งมีชีวิตประเภทใดที่เป็นผู้ย่อยสลายซาก

ก.เห็ดรา
ข.นกแร้ง
ค.ไส้ เดือน
ง.แมว




4.สิ่งมีชีวิตคู่ใด ไม่ได้มีความสัมพันธ์แบบปรสิต

ก.พยาธิปากขอ-คน
ข.เห็บ-สุนั ข
ค.ปลวก-โปรโตซัว
ง.ถูกทุกข้อ

5.ข้อใดเป็นความสั มพันธ์แบบพึ่งพาอาศั ย

ก.ปลวกและโปรโตซัว
ข.แบคทีเรียไรโซเบียมและถั่ว
ค.ปูเสฉวนและดอกไม้ทะเล
ง.ข้อ 1 และ 2




6.ข้อใดต่อไปนี้ เป็นความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตแบบภาวะพึ่งพา

ก.ดอกไม้กับแมลง
ข.ไลเคน
ค.กาฝากกับต้นไม้ใหญ่
ง.นกเอี้ยงกับควาย

7.ระบบนิ เวศที่ใหญ่ที่สุด คือ

ก.ทุ่งหญ้า
ข.ขอนไม้
ค.โลกของสิ่ งมีชีวิต
ง.ทะเล




8.สิ่ งมีชีวิตคู่ใดที่มีความสั มพันธ์แบบเดียวกับฉลาม-เหาฉลาม

ก.ปลวก-โปรโตซัว
ข.ผึ้ง-ดอกไม้
ค.กวาง-กระต่าย
ง.ต้นไม้ใหญ่-เฟิน

9.ข้อใดกล่าวไม่ถูกต้องเกี่ยวกับภาวะแบบปรสิ ต

ก.สิ่งมีชีวิตที่ปรสิตอาศัยเรียกว่า โฮสต์ (Host)
ข.เป็นภาวะที่ฝ่ายหนึ่ งได้ประโยชน์ และอีกฝ่ายเสียประโยขน์
ค.สามารถเขียนได้เป็น (+.-) หรือ (-, +)
ง.ตัวอย่าง เช่น ไรแดง-ปลาหางนกยูง




10.ข้อใดจัดเป็นความสั มพันธ์ของสิ่ งมีชีวิตภาวะปรสิ ต

ก.แมวกับหนู
ข.นกเอี้ยงกับควาย
ค.กาฝากบนต้นไม้
ง.โพรโทซัวในลำไส้ ปลวก

เฉลย…

1.ง 6.ข
2.ง 7.ค




3.ก 8.ง
4.ค 9.ง
5.ง 10.ค

จั ด ทำ โ ด ย

นาย ฟีกรี กาเจร์ เลขที่ 12
นาย ณัฐพงษ์ บุญระนอม เลขที่ 43

นาย นิ ฟิรเดาส์ มะเด็ง เลขที่ 44

ชั้นมัธยมศึกษาปีที 6/4

เสนอ

อาจารย์ มุฮตาซีดี เดียได

โรงเรียนดรุณศาสน์ วิทยา จ.ปัตตานี