โครงงาน ดอยเลา สร้างอาชีพ

านเขรตงพเืร้ีนยทนี่ดกอายรศหึลกวษงามรััชธมยังมคศลึกาภษิ าเชี
สำนักง ยงรเาษยก

โ

ดอยเลา สร้างอาชี พ

งสาวอรญา สมสุริน ด
นยาง
ทร์นา างสาวนฤมล เจ็นจั

นาง
สาวเบญจรัตน์ ก้าง

ครูที่ปรึกษาโครงงาน : นางสาวภาพิมน สุ ดงาม นางสาวเพ็ญศรี ประทีปคีรี




รายงานฉบับนี้เป็ นส่ วนหนึ่งของโครงงานทักษะอาชีพ

เนื่องในงานนำเสนอผลงานนวัตกรรม/วิธีการปฏิบัติที่เป็ นเลิศ (BEST PRACTICE)

รายงานโครงงานทกั ษะอาชพี

ดอยเลา สรา้ งอาชีพ

โดย
นางสาวเบญจรัตน์ กา้ งยาง
นางสาวอรญา สมสรุ นิ ทร์

นางสาวนฤมล เจน็ จัด
นักเรยี นชัน้ มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5

ครทู ป่ี รึกษา
นางสาวภาพิมน สดุ งาม
นางสาวเพ็ญศรี ประทปี ครี ี
โรงเรยี นดอยหลวง รชั มังคลาภิเษก
สานกั งานเขตพ้นื ที่การศกึ ษามัธยมศึกษาเชยี งราย

รายงานฉบับน้ีเปน็ ส่วนหน่งึ ของโครงงานทกั ษะอาชีพ
เนือ่ งในงานนาเสนอผลงานนวัตกรรม/วธิ กี ารปฏบิ ัติท่ีเป็นเลิศ (Best Practice)

วันท่ี 1 เดอื น กุมภาพนั ธ์ พ.ศ. 2565

ดอยเลา สร้างอาชพี

โดย
นางสาวเบญจรัตน์ กา้ งยาง
นางสาวอรญา สมสุรนิ ทร์

นางสาวนฤมล เจน็ จัด
นักเรยี นชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 5

ครทู ป่ี รกึ ษา
นางสาวภาพิมน สดุ งาม
นางสาวเพ็ญศรี ประทีปครี ี

ก

บทคัดย่อ

โครงงานทักษะอาชีพ เรื่อง ดอยเลา สร้างอาชีพ ในรายวิชาการการงานอาชีพ2 ของนักเรียน
ช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนดอยหลวง รัชมังคลาภิเษก สานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษามัธยมศึกษาเชียงราย
มีวัตถุประสงค์เพ่ือศึกษา เพ่ือศึกษาลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของดอกเลา ฝึกทักษะการสร้างช้ินงานจากการ
ย้อมสีดอกเลาโดยใช้สีย้อมกก สรา้ งทกั ษะงาน ทักษะอาชพี จากดอกเลารว่ มกันระหว่างโรงเรยี น วัดและชุมชน
และพฒั นารูปแบบผลติ ภณั ฑอ์ อกสูท่ อ้ งตลาดนาไปสู่การทาอาชพี เสริมระหว่างเรียนน้นั

จากผลการดาเนนิ โครงงานพบว่า ใบของตน้ เลาสามารถนามาทาเปน็ เชือกหรือเครื่องจักสาน รากของ
ต้นเลามีรสหวาน ใช้เป็นยาขับปัสสาวะ ยาบารุง ยาสมาน และรักษาอาการอาหารไม่ย่อย ส่วนดอกเลา นามา
จดั ช่อดอกเลาหรือย้อมสีเพื่อประดบั ตกแต่งสถานท่ี

ผลคะแนนการฝึกทักษะการสร้างช้ินงานจากการย้อมสีดอกเลาโดยใช้สีย้อมกก พบว่า ผู้ศึกษา
ได้คะแนนเฉล่ียรอ้ ยละ 84.48 ผลการประเมินคณุ ภาพอยู่ในระดบั ดี

ผลการสร้างทักษะงาน ทักษะอาชีพจากดอกเลาร่วมกันระหว่างโรงเรยี น วัดและชุมชน พบว่า ต้นทุน
การผลิตต่อหน่วย เท่ากับ 5.54 บาทต่อก้าน และราคาจัดจาหน่ายแบบปลีกและส่งต่อก้าน เท่ากับ 20 บาท
คิดเป็นกาไรร้อยละ 60-70 และผลการพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ออกสู่ท้องตลาดนาไปสู่การทาอาชีพเสริม
ระหว่างเรียนพบว่า นักเรียนใช้แพลตฟอร์มออนไลน์ CANVA ออกแบบงานกราฟิกบนบรรจุภัณฑ์ ที่ให้
เหมาะสมกับผลิตภัณฑ์ รวมไปถึงการแสดงช่องทางการติดต่อบนบรรจุภัณฑ์ เพื่อให้เข้าถึงกลุ่มลูกค้า
หลากหลายอาชีพ

ข

กติ ติกรรมประกาศ

ในการจัดทาโครงงานทักษะอาชีพ เรื่อง ดอยเลา สร้างอาชีพ ของนักเรียนช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 5
ท่ีเรียนในรายวิชาการงานอาชีพ2 กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ โรงเรียนดอยหลวง รัชมังคลาภิเษก
สานกั เขตพ้นื ท่ีการศกึ ษามธั ยมศึกษาเชียงราย

ขอขอบพระคุณพระครูอภิวัฒน์โชติปัญโญ เจ้าอาวาสวัดป่าซางงาม และชุมชนบ้านป่าซางงาม
อาเภอดอยหลวง จงั หวัดเชยี งราย ท่ีมอบประสบการณใ์ ห้กับทางผูจ้ ัดทา เพื่อให้เกิดประโยชนต่อการศึกษา

ขอขอบคุณนายวรวัติ กิติวงค์ ผู้อานวยการโรงเรียนดอยหลวง รัชมังคลาภิเษก ท่ีให้กาลังใจและ
สนับสนนุ การดาเนนิ โครงงานในครั้งน้ี ตลอดจนให้คาแนะนา เพอ่ื ใหผ้ ลงานมีคุณภาพ จัดจาหนา่ ย สร้างรายได
และสามารถเปน็ พื้นฐานในการต่อยอดความคดิ ในการสร้างสรรค์ผลงาน

ขอขอบคุณคุณครูภาพิมน สุดงาม และคุณครูเพ็ญศรี ประทีปคีรี ครูที่ปรึกษาท่ีให้คาแนะนา ช้ีแนะ
แนวทางการปฏบิ ตั ิงาน การแกไขปญั หาทเี่ กดิ ขน้ึ ในการดาเนนิ โครงงาน ตลอดจนขอ้ แนะนาตา่ งๆ ในการจดั ทา
โครงงานน้ีท้งั ในเวลาราชการและนอกเวลาราชการ

ขอขอบคุณคณะครูโรงเรียนดอยหลวง รัชมังคลาภิเษก ผู้ปกครองและครอบครัวของเรา ทุกคนท่ีคอย
ให้กาลังใจ ใหค้ วามชว่ ยเหลอื และขอ้ เสนอแนะต่างๆจนโครงงานสาเรจ็ ลุลวงดว้ ยดี

ในการจัดทาโครงงาน เรื่อง ดอยเลา สร้างอาชีพคร้ังน้ี หวังว่าจะเป็นประโยชน์ต่อผู้ท่ีสนใจ ชื่นชอบ
ผลงานจากดอกเลายอ้ มสี และการสร้างสรรคช์ นิ้ งานจากดอกเลางานหัตถกรรมพืน้ บ้านของดดี อยหลวง

คณะผ้จู ัดทา

สารบัญ ค

บทคัดยอ่ หนา้

กติ ตกิ รรมประกาศ ก
ข
สารบญั ค
สารบัญตาราง ง
สารบัญรูปภาพ จ
โครงงานทักษะอาชีพ ดอยเลา สรา้ งอาชีพ 1-17
1-2
บทที่ 1 บทนา
- หลกั การและเหตผุ ล 3-9
- วัตถปุ ระสงคข์ องโครงงาน 10-12
- ขอบเขตของกการทาโครงงาน
- ประโยชนท์ ่ีไดร้ บั 13-15
บทท่ี 2 เอกสารทีเ่ ก่ียวข้อง
บทที่ 3 อุปกรณแ์ ละวิธีการดาเนินการ 16-17
- วัสดุ อปุ กรณแ์ ละเคร่ืองมือ 18
- วธิ ีการดาเนินการ
บทที่ 4 ผลการดาเนนิ การ
- ผลการดาเนนิ การ
- การนาไปใช้
บทท่ี 5 สรุปผลการดาเนนิ การ/อภปิ รายผลการดาเนินการ

บรรณานุกรม

ภาคผนวก

ง

สารบญั ตาราง

โครงงานทกั ษะอาชพี ดอยเลา สร้างอาชพี หน้า

ตารางที่ 1.1 แสดงค่าเฉลีย่ คะแนนทักษะการสร้างชนิ้ งานจากการย้อมสดี อกเลาโดยใชส้ ีย้อมกกของกลุ่ม 13

ตารางที่ 1.2 ตน้ ทนุ การผลิตและคา่ ใช้จา่ ย 14

ตารางที่ 1.3 การกาหนดราคาจาหน่ายมาตรฐานตลาดดอกเลา 15

สารบญั รปู ภาพ จ

โครงงานทักษะอาชีพ ดอยเลา สร้างอาชพี หน้า

ภาพที่ 1 ทาไมต้องฐานสมรรถนะ 8
ภาพท่ี 2 กรอบหลักสตู รฐานสมรรถนะ 8
ภาพที่ 3 คดิ ได้ ทาเปน็ เห็นคุณคา่ 8
ภาพที่ 4 วิธกี ารดาเนินงาน ดอยเลา สรา้ งอาชีพ 10
ภาพที่ 5 วสั ดุ อปุ กรณแ์ ละเครื่องมือ 11

1

บทท่ี 1

บทนำ

หลักกำรและเหตผุ ล
สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ท่ีมีการแพร่ระบาดไปท่ัวโลก

รวมถึงประเทศไทย สร้างผลกระทบต่อเศรษฐกิจของประเทศไทยทั้งทางตรงและทางอ้อม ทาให้หลาย
ครอบครัวเกิดปัญหาติดขัดทั้งในเร่ืองการใช้ชีวิต การทางาน และการดาเนินธุรกิจที่มีความเสี่ยงต่ออาชีพ
ถึงข้ันปิดกิจการหรือถูกเลิกจ้าง ด้วยสถานการณ์ดังกล่าวก่อให้เกิดปัญหาการชะลอตัว การหยุดชะงัก
และขาดรายได้ในการดารงชีพ ทาให้สภาพคล่องของแต่ละครอบครัวไม่เพียงพอ ไม่สามารถประกอบอาชีพ
หรือหารายไดไ้ ดต้ ามปกติ

โรงเรียนดอยหลวง รัชมังคลาภิเษก ตั้งอยู่อาเภอดอยหลวง จังหวัดเชียงราย เป็นอาเภอที่อยู่ราบลุ่ม
แม่น้ากก มีดอยสูง 1,043 เมตรจากระดับน้าทะเลปานกลาง ภายใต้คาขวญั “ดอยหลวงสูงสง่า ธาราสองสาย
หลากหลายประเพณี ส่ีเผ่าพี่น้อง แดนทองเกษตรกรรม” นั้น ภาคเกษตรจึงมีความสาคัญในกับบุคคล
ในท้องถ่ินและบริบทของโรงเรียน ในปีการศึกษา 2564 นี้ ทางโรงเรียนได้จัดกิจกรรมทักษะอาชีพร่วมกับ
วัดป่าซางงาม อาเภอดอยหลวง จังหวัดเชียงราย ซึ่งเป็นกลุ่มเครือข่ายศูนย์การเรียนรู้ตามหลักปรัชญา
ของเศรษฐกิจพอเพียง ด้านการจัดการศึกษา โดยมีพระอภิวัฒน์โชติปัญโญ นาแนวคิดใหม่ในการพัฒนาส่ิงท่ีมี
ในชุมชน โดยพบว่าในช่วงต้นเดือนธันวาคมจนถึงปลายเดือนมกราคมในพื้นที่อาเภอดอยหลวงจะพบ
ต้นดอกเลาขึ้นตามริมทางชูช่องามสะพรั่ง จึงเป็นจุดเริ่มต้นของความคิดจากดอกเลาดอกไม้ริมทางมา
จุดประกายความคิดสร้างสรรค์ด้วยการย้อมสีดอกเลา (ชื่อวิทยาศาสตร์: Saccharum spontaneum)
เป็นไม้ล้มลุกในวงศ์หญ้า (Poaceae) อายุหลายปี มีถ่ินกาเนิดในเอเชียใต้ ลาต้นกลวงแข็งตั้งข้ึนสูง 1-2 เมตร
ข้ึนเป็นกอและมีเหง้าแตกแขนงเป็นวงกว้างบริเวณ ใบมีลักษณะปลายเรียวแหลม กว้าง 0.5-1.58 ซม. ยาว
60-100 ซม. ขอบใบมีขนสากมือ ออกดอกช่วงฤดูหนาวลักษณะของดอกออกเป็นช่อแตกแขนงกว้าง
สีขาวแกมเทา มีช่อย่อยจานวนมากยาว 3-4 ซม. กาบช่อย่อย เนื้อบางผิวเกล้ียง ขอบมีขนอ่อนนุ่มคล้ายไหม
กาบเป็นขนบาง เมื่อติดเมล็ดจะหลุดปลิวไปกับลมได้ง่าย อัตราการเจริญเติบโตเร็ว ลักษณะการเจริญเติบโต
ในพ้ืนที่ดินท่ัวไป และต้องการแสงแดดตลอดวัน การใช้ประโยชน์จากดอกเลาโดยปกติทั่วไปจะใช้ในส่วนของ
ใบเลามาทาเป็นเชือกหรือเครื่องจักสานเป็นส่วนใหญ่ ทาให้ในส่วนของช่อดอกมักถูกตัดทิ้งหรือปล่อย
ใหเ้ หี่ยวเฉาไปตามธรรมชาติ

ดังนั้น ทางคณะผู้จัดทาเล็งเห็นความสาคัญของดอกเลาในพ้ืนที่อาเภอดอยหลวง โดยมีวัตถุประสงค์
เพ่ือศึกษาลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ทดลอง ฝึกทักษะการย้อมสีดอกเลาโดยใช้สีย้อมกก และส่งเสริมพัฒนา
ต่อยอดสู่การประกอบอาชพี รว่ มกันระหว่างโรงเรียน วัดและชมุ ชน ซ่ึงใชห้ ลกั “กำรคิดได้ ทำเปน็ เห็นคณุ ค่ำ”
ตามสมรรถนะหลัก 6 ด้าน ในรายวิชาการงานอาชีพ2 กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ เรื่อง ดอยเลำ
สร้ำงอำชีพ ผ่านลงมือปฏิบัติจริงอย่างครบวงจรต้ังแต่กระบวนการวิเคราะห์ วางแผน การปฏิบัติงาน
การจัดการกับผลผลิตดอกเลาโดยใช้สีย้อมกก และเป็นทางเลือกในการสร้างรายได้หรือการประกอบอาชีพ
จากการจาหน่ายผลิตภณั ฑ์ดอกเลาย้อมสีรปู แบบของตลาดออนไลน์ เพ่ือพัฒนาต่อยอดเป็นหัตถกรรมพื้นบา้ น
ของดีอาเภอดอยหลวง

2

วัตถุประสงค์
1. เพอ่ื ศกึ ษาลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของดอกเลา
2. เพือ่ ฝึกทกั ษะการสรา้ งชิน้ งานจากการย้อมสดี อกเลาโดยใช้สยี อ้ มกก
3. เพื่อสร้างทกั ษะงาน ทกั ษะอาชพี จากดอกเลารว่ มกนั ระหวา่ งโรงเรยี น วัดและชุมชน
4. เพื่อพัฒนารูปแบบผลติ ภณั ฑ์ออกสทู่ อ้ งตลาดนาไปสกู่ ารทาอาชพี เสรมิ ระหว่างเรยี น

ขอบเขตของโครงงำน
โครงงานทักษะอาชีพ เรื่อง ดอยเลา สร้างอาชีพ ในรายวิชาการงานอาชีพ 2 ชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี 5 น้ี

ไดก้ าหนดขอบเขตของโครงงาน ดังนี้
1. ขอบเขตด้ำนกำรศึกษำและเผยแพร่ข้อมลู
- ศกึ ษาลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของดอกเลา ในพน้ื ทอี่ าเภอดอยหลวง จังหวดั เชยี งราย
- ศกึ ษาขน้ั ตอนการย้อมสีดอกเลาโดยใชส้ ีย้อมกก
- ศึกษาการตลาดออนไลน์
- เผยแพรข่ ้อมลู และการแชร์ผลงานผ่าน Facebook page: @NAETerrarium
2. ขอบเขตดำ้ นเปำ้ หมำย
เป้ำหมำยเชิงปริมำณ
- ย้อมสีดอกเลาโดยใชส้ ยี อ้ มกก 3-5 กา้ น/ครั้ง
เป้ำหมำยเชิงคณุ ภำพ
- ไดผ้ ลงานดอกเลาดว้ ยสีที่หลากหลาย สวยงาม สามารถใช้ไดจ้ รงิ ในชีวติ ประจาวนั
และสร้างรายได้แก่ครอบครวั
3. ขอบเขตด้ำนระยะเวลำ
ตั้งแตว่ ันท่ี 1 เดอื น ธันวาคม พ.ศ. 2564 ถงึ วนั ท่ี 28 เดือน มกราคม พ.ศ. 2565
4. ขอบเขตดำ้ นสถำนที่
- โรงเรยี นดอยหลวง รชั มังคลาภิเษก สานกั งานเขตพนื้ ที่การศกึ ษามัธยมศึกษาเชยี งราย
- วดั ปา่ ซางงาม หมู่ 2 ตาบลหนองปา่ ก่อ อาเภอดอยหลวง จังหวัดเชียงราย

ประโยชน์ท่ีคำดว่ำจะไดร้ บั
1. ไดศ้ ึกษาลกั ษณะทางพฤกษศาสตรข์ องดอกเลาเบ้ืองตน้
2. ไดใ้ ช้ดอกเลาหญา้ ท้องถิน่ มาสร้างมูลค่า ในชว่ งสถานการณ์การแพร่ระบาดไวรสั โคโรนา 2019
(COVID-19)
3. ได้ฝึกทักษะการย้อมสีดอกเลาโดยใชส้ ยี ้อมกก ตามกระบวนการทางานตามข้นั ตอน และพ้นื ฐาน
งานอาชพี
4. ไดเ้ ทคนิคการใช้สารช่วยตดิ สี
5. ไดน้ วัตกรทักษะงาน ทักษะอาชพี จากดอกเลารว่ มกนั ระหวา่ งโรงเรยี น วัดและชุมชน
6. ได้เรยี นรูข้ องตามหลักสูตรสมรรถนะ การคดิ ได้ ทาเป็น เห็นคุณค่า
7. ได้จัดจาหน่ายผลิตภัณฑ์ดอกเลาย้อมสีรูปแบบของตลาดออนไลน์ ผ่าน Facebook page:
@NAETerrarium

3

บทท่ี 2

เอกสำรอ้ำงองิ

โครงงานทักษะอาชีพฉบับนี้จัดทาขึ้น เพ่ือพัฒนาตนเองให้ คิดได้ ทาเป็น เห็นคุณค่า ตามสมรรถนะ
เรื่อง ดอยเลา สร้างอาชีพ ผู้จัดทาได้ศึกษาค้นคว้า รวบรวมแนวคิดตา่ ง ๆ จากเอกสารที่เกี่ยวข้องและงานวิจัยที่
เก่ียวข้อง ดงั น้ี

1. ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ของเลา
2. ขอ้ มลู ทั่วไปของอาเภอดอยหลวง

2.1. ที่ตง้ั
2.2. คาขวัญ
2.3. วดั ปา่ ซางงาม
3. เอกสารท่ีเกี่ยวข้องกบั การทาโครงงาน
4. แนวคดิ และหลกั การย้อมสี
4.1. การย้อม
4.2. สยี อ้ ม
4.3. แหลง่ ของสีย้อม
4.4. สารช่วยย้อม ( Mordant )
4.5. ปัจจยั ที่มผี ลตอ่ คุณภาพการย้อม
5. วัสดุ-อปุ กรณ์ เครื่องมือ
6. หลักสตู รสมรรถนะ
7. การออกแบบ
8. เอกสารและงานวิจัยทเ่ี กย่ี วข้อง
ซงึ่ ในรายละเอยี ดของแตล่ ะแนวคดิ ทฤษฎี เอกสารและงานวิจยั ที่เกย่ี วขอ้ งจะไดก้ ลา่ วตามลาดับ ดงั น้ี

1. ขอ้ มูลทำงพฤกษศำสตร์ของเลำ
เลา (ช่ือวิทยาศาสตร์: Saccharum spontaneum) เป็นพืชในวงศ์หญ้า (Poaceae) สกุลอ้อย

(Saccharum) มีถ่ินกาเนิดในเอเชียใต้ เป็นหญ้าอายุหลายปี ลาต้นกลวง แข็งต้ังขึ้นสูง 1-2 เมตร บริเวณข้อมี
ตาราก 2 แถว กาบใบผิวเกล้ียง มีขนที่ขอบใบ รูปขอบขนานแคบ กว้าง 0.5-1.58 ซม. ยาว 60-100 ซม.
ขอบใบมขี นสากมือ ลิน้ ใบเป็นแผ่นแข็งปลายโคง้

ดอกเลาออกเป็นช่อแตก แขนงกว้าง สีขาวแกมเทา ช่อดอกย่อยรูปไข่หรือรูปหอก ยาว 3-4 ซม. กาบ
ช่อย่อยรูปเรือ เน้ือบางผิวเกล้ียง ขอบมีขนอ่อนนุ่มคล้ายไหมกาบเป็นขนบาง ขอบบนมีขน กลีบเกล็ดรูปกรวย
รงั ไข่รปู กระสวย ยอดเกสรสีมว่ งหรอื ชมพู อบั เรณสู ีเหลอื ง จานวน 3 อนั

2. ขอ้ มูลท่ัวไปของอำเภอดอยหลวง
2.1.ที่ตงั้ ของอำเภอดอยหลวง
(คาเมือง: ) เป็นอาเภอหน่ึงของจังหวัดเชียงราย เป็นอาเภอท่ีกาลังพัฒนาทางด้านคมนาคม

ดา้ นเศรษฐกิจ ดา้ นผังเมอื ง และเปน็ อาเภอที่จะผา่ นไปยังอาเภอเชียงของ เชียงแสน และพรมแดนประเทศลาว
และพม่า จดั เป็นอาเภอทอ่ี ย่รู าบลุม่ นา้ แมก่ ก มดี อยหลวงสงู 1,043 เมตรจากน้าทะเลปานกลาง

4

2.2. คำขวญั อำเภอดอยหลวง
ดอยหลวงสูงสง่า ธาราสองสาย หลากหลายประเพณี ส่เี ผ่าพีน่ ้อง แดนทองเกษตรกรรม
2.3. วดั ปำ่ ซำงงำม (Wat Pa Sang Ngam)
ตั้งอยู่ท่ีบ้านป่าซางงาม หมู่ 2 ตาบล หนองป่าก่อ อาเภอดอยหลวง จังหวัดเชียงราย มีโดย
พระครูอภิวัฒน์โชติปญั โญ ดารงตาแหน่งเจ้าอาวาสวดั ปา่ ซางงาม

3. เอกสำรท่ีเกี่ยวข้องกบั กำรทำโครงงำน
3.1. ควำมหมำยของโครงงำน
งานวิจัยเล็ก ๆ สาหรับนักเรียน เป็นการแก้ปัญหา หรือข้อสงสัย หาคาตอบโดยใช้กระบวนการทาง

วทิ ยาศาสตร์ หากเน้ือหาหรือข้อสงสยั เป็นไปตามรายวชิ าใด จะเรยี กวา่ โครงงานในรายวิชาน้นั
โครงงานอาชีพ กิจกรรมศึกษาวิชาการงานท่ีส่งเสริมสนับสนุน ให้ผู้เรียนได้เลือกศึกษาค้นคว้า ริเร่ิม

สร้างสรรค์ผลงาน ตามทีต่ นเองมคี วามถนัด มคี วามพร้อม และสนใจ แล้วลงมอื ปฏิบัตใิ ห้บรรลตุ ามจดุ ม่งุ หมาย
ที่กาหนดไว้ โดยมีรายละเอียดของงานที่จะจัดทาไวล้ ว่ งหน้า เปน็ ข้นั ตอนพร้อมทง้ั คาดการณ์ผลที่จะเกิดขน้ึ ทั้ง
ทโ่ี ดยได้รับคาแนะนาจากผู้รู้ และครู-อาจารย์ ทที่ าหน้าท่เี ปน็ ทป่ี รึกษาของกลุม่

3.2 ขั้นตอนกำรทำโครงงำน วิธกี ารทาโครงงานมี 6 ข้นั ตอน ดงั น้ี
3.2.1. กำรเลือกหัวเร่ือง เป็นข้ันตอนแรกของการทาโครงงาน จะศึกษาข้อมูลเบ้ืองต้น

โดยใช้การค้นพบความรู้ด้วยตนเอง ตามความสนใจ ความอยากรู้อยากเห็น ตลอดจนประสบการณ์ทั้งภายใน
และภายนอกหอ้ งเรียน

3.2.2. กำรรวบรวมข้อมูลและศึกษำแหล่งเรียนรู้ เป็นการศึกษาค้นคว้าข้อมูลและ
เอกสารทเี่ ก่ยี วขอ้ งกบั เร่อื งที่จะทา เป็นการกาหนดแนวคดิ ขอบเขตของเร่ืองให้เฉพาะเจาะจงมากขน้ึ จนสามารถ
ออกแบบและวางแผนการดาเนินการทาโครงงานได้อย่างเหมาะสม

3.2.3. กำรออกแบบกำรทำงำน การออกแบบคือการเขียนเค้าโครงของโครงงาน ถือว่า
เป็นการกาหนดแผนงานที่นักเรียนคิดไว้ล่วงหน้าให้เป็นขั้นตอนไม่สับสน ว่าจะทาอะไร ทากับใคร ทาไมต้องทา
จะทาเมื่อใด จะทาที่ไหน และสนใจจะทาอย่างไร แล้วเสนอต่อครูท่ีปรึกษาเพื่อขอความเห็นชอบและคาแนะนา
การเขยี นเค้าโครงของโครงงาน ประกอบด้วย

1) ชื่อเร่อื ง
2) ชือ่ ผทู้ าโครงงาน
3) ชื่อทป่ี รึกษาโครงงาน
4) ท่มี าและความสาคัญของโครงงาน
5) จุดมุ่งหมายของการศึกษาค้นคว้า
6) สมมตฐิ านของการศกึ ษาคน้ คว้า
7) วธิ ดี าเนินงาน
8) แผนปฏบิ ตั ิงาน
9) ผลที่คาดว่าจะได้รับ
10) เอกสารอ้างอิง
3.2.4. กำรลงมือทำโครงงำน การลงมือทาโครงงานเป็นขัน้ ตอนที่ต้องลงมือปฏิบัติตาม
แผนงานทไ่ี ด้ออกแบบเค้าโครงที่วางไวเ้ พ่ือใหโ้ ครงงานนั้น ๆ เปน็ ไปตามลาดับขัน้ ตอน
3.2.5. กำรเขยี นรำยงำน
3.2.6. กำรนำเสนอโครงงำนและประเมินผล

5

3.3 ประโยชนข์ องกำรเรียนรแู้ บบโครงงำน
การทาโครงงานมีประโยชน์ต่อผู้เรียนคือ ผู้เรียนได้เรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ิมต้ังแต่การเลือกหัวข้อเรื่อง
การเลือกวิธีการเรียนรู้ แหล่งเรียนรู้ กระบวนการเรียนรู้ เป็นข้ันตอน ผู้เรียนได้มีวิถีชีวิตประชาธิปไตย
คือมีการยอมรับฟังความคิดเห็นผู้อ่ืน ให้เกียรติซึ่งกันและกัน ช่วยเหลือกัน เอ้ืออาทรกัน มีเหตุผล มีการแสดง
ความคิดเหน็ ได้ฝึกภาวะผู้นาและผ้ตู าม มคี วามเท่าเทยี มกันในการแสดงออกและมีความสาคญั เทา่ เทียมกนั ได้
ฝึกความรับผิดชอบ มีนิสัยรักการทางานและสามารถทางานร่วมกับผู้อ่ืนได้ มีการแลกเปล่ียนความรู้และ
ประสบการณ์ซึ่งกันและกัน ซึง่ สามารถนาไปใช้ในสถานการณ์อน่ื หรอื ในชีวิตจรงิ ได้

4. แนวคิดและหลักกำรยอ้ มสี
4.1. กำรยอ้ ม
ชบุ ดว้ ยสี อาบดว้ ยสี ทาใหด้ า้ ย ไหม หรือผา้ เป็นตน้ เป็นสตี า่ ง ๆ ดว้ ยการชุบลงไปในน้าสี
4.2. สยี อ้ ม
สีย้อม (dyestuff) สารให้สีที่ละลายน้าได้ หรือบางชนิดที่ละลายไม่ได้ในขณะท่ียังไม่นาไปย้อมแต่เมื่อ

นาไปย้อมโมเลกุลของสีย้อมจะซึมผ่านเข้าไปในเส้นใยด้วยวิธีการใดๆก็ตาม และสามารถเกาะติดเส้นใยได้ไม่
หลดุ ออกงา่ ย ทาใหว้ ตั ถุนน้ั มีสีเหมอื นกบั สีย้อม

ตารางท่ี 1 สขี องการดูดกลนื แสงทค่ี วามยาวคลนื่ ต่าง ๆ ท่ีสายตามองเห็นได้

ความยาวคลน่ื (nm) สีของแสงทีถ่ กู ดดู กลนื สที ส่ี ายตามองเหน็

400 -435 ม่วง เขยี วแกมเหลือง

435 - 480 น้าเงิน เหลอื ง

480 - 490 นา้ เงินแกมเขียว สม้

490 - 500 เขียว แดง

500 - 560 เขยี วแกมเหลือง มว่ ง

560 - 580 เหลอื ง น้าเงิน

580 - 605 สม้ นา้ เงินแกมเขียว

605 - 750 แดง เขียว

ที่มา : กลุ ธวชั ศรจี รรยาและกุลรัญญา พรหมเมอื งยอง, 2542.

4.3. แหล่งของสีย้อม
การจาแนกสยี อ้ มทางวิชาการมีการจาแนกได้ 2 แบบคือ การจาแนกตามลกั ษณะโครงสรา้ งของสารสี

และจาแนกตามวิธีการใช้งาน นอกจากนี้ยังสามารถจาแนกสีย้อมได้เป็น 2 ชนิดใหญ่ๆ ตามแหล่งที่มาคือ
สีสังเคราะห์หรือสีเคมีและสจี ากธรรมชาตคิ ณุ ลกั ษณะของสยี ้อมท้ัง 2 ชนดิ มีรายละเอียด ดงั นี้

4.2.1 สีสงั เครำะห์หรอื สเี คมี
เปน็ สีทไ่ี ด้จากการทนี่ กั วทิ ยาศาสตรน์ าเอาสารเคมตี า่ งๆ มาทาปฏกิ ิริยากนั หรอื เกดิ จากการสังเคราะห์
ขึ้นในห้องปฏิบัติการ สีเคมีหรือสีสังเคราะห์เป็นสีที่มีเน้ือสีอยู่ในปริมาณท่ีเข้มข้นมาก ทาให้ได้สีที่เข้มเมื่อ
นาไปใช้ย้อมและสามารถใช้ในปริมาณท่ีน้อยๆ ได้ทาให้สะดวกในการใช้ การใช้สีสังเคราะห์อาจมีสารเคมีท่ี
ป้องกันการตกสีผสมอยู่ดว้ ย สีเคมีมีมากมายทง้ั เฉดสีและคุณภาพของสีมรี าคาแตกตา่ งกันตามคณุ ภาพของสี

6

4.2.2 สีจำกธรรมชำติ
เป็นสีท่ีได้จากแหล่งในธรรมชาติได้แก่ พืช สัตว์และแร่ธาตุสีชนิดน้ีเกิดข้ึนมาโดยกระบวนการตาม
ธรรมชาติซึ่งเช่ือกันว่าไม่ก่อให้เกิดมลพิษใดๆ เมื่อนาไปใช้ย้อมน้าทิ้งที่ได้ก็ประกอบด้วยสารธรรมชาติที่
สลายตัวได้ง่าย และสารท่ีเกิดจากการสลายตัวยังมีความเป็นพิษต่า หรือไม่มีความเป็นพิษต่อสภาวะแวดล้อม
และสีท่ีได้จากธรรมชาติ รวมทั้งสารที่เกิดข้ึนจากการสลายตัวของมันยังมีความเป็นพิษต่าต่อผิวหนังหรือ
สุขภาพของผ้ใู ชง้ าน ขอ้ ด้อยทส่ี าคัญของสธี รรมชาติได้แก่ ปรมิ าณตวั สีในวัสดุให้สีมนี ้อยส่งผลใหย้ ้อมสไี ด้ไม่เข้ม
เม่ือย้อมไปสีซีดง่าย โดยเฉพาะเมื่อโดนแสง การย้อมกลับมาเป็นสีเดิมทาได้ยาก และในกรณีท่ีแหล่งตาม
ธรรมชาติท่ีใหส้ ีหมดไป ทาใหข้ าดแคลนวัสดุใหส้ ี
4.4. สำรชว่ ยย้อม ( Mordant )

สารเคมที ใี่ ช้ชว่ ยในการย้อมมีหลายชนดิ ได้แก่

4.4.1 กรด ใช้สาหรับการย้อมใยโปรตีนและไนล่อนด้วยแอซิค ทาหน้าที่ที่เป็นตัวทาละลายสีทาให้
ประจไุ ฟฟา้ ลบในเส้นใยน้อยลงและเพิ่มประจุไฟฟา้ บวกแอนไอออนจงึ เขา้ ไปติดภายในเสน้ ใยได้ ตวั สีทด่ี ดู ซึมได้
น้อยต้องเพิ่มกรดให้มากข้ึน ทาให้ตัวสีซึมกระจายตัวจากส่วนท่ีติดสีมากไปยังส่วนที่ติดสีน้อยทาให้ย้อมได้
สม่าเสมอ

4.4.2 ด่ำง ใช้สาหรบั ย้อมใยเซลลโู ลสดว้ ยสีอะโซอิคแวต กามะถนั และรีแอคทีฟสีแวต และสีกามะถัน
ต้องย้อมในน้าย้อมที่เป็นด่างแก่มีสารรีดิวซ์รวมอยู่ด้วยด่าง ทาหน้าที่ให้โมเลกุลของสีทาปฏิกิริยายึดติดกับ
โมเลกุลของใยเซลลูโลสไดด้ ยี ิ่งข้นึ

4.4.3 เกลอื ทาหน้าทล่ี ดปฏกิ ิริยาลบของเส้นใยพชื ทาให้แอนไอออนของสีเข้าไปใกล้เสน้ ใยได้ดี
4.4.4 สำรลดแรงตึงผวิ ใชก้ ับการย้อมดว้ ยสีแวตหรอื สีดิสเพอสและสแี อซดิ บางตวั
4.4.5 สำรพำ (carrier) ใช้ในการย้อมผา้ จากเสน้ ใยสังเคราะห์ เช่นการย้อมผา้ พอลเิ อสเทอร์
4.4.6 ตัวทำละลำยอินทรีย์ (organic solvent) ใช้ในการย้อมเส้นใยขนสัตว์หรือเส้นใยสังเคราะห์
บางชนิดจะยอ้ มได้ดีขึน้
4.4.7 สำรรีดวิ ซ์ (reducing agents) สบี างชนดิ ไมล่ ะลายน้า ตอ้ งใช้สารเคมีมาทาใหโ้ มเลกุลของสีมี
ขนาดเล็กลงจนสามารถซึมผา่ นเขา้ ไปในช่องวา่ งของเสน้ ใยได้ สารน้ีเรยี กว่า สารรีดิวซ์ (reducing agents)
4.5. ปจั จัยท่ีมีผลต่อคณุ ภำพกำรย้อม
4.5.1. คุณภำพของสง่ิ ย้อม วัตถุดิบตั้งตน้ ท่สี ง่ ผลตอ่ คุณภาพการย้อม เน่อื งจากสง่ิ ยอ้ มที่คุณภาพดมี ี
ความสมา่ เสมอจะมคี ุณสมบตั ทิ ี่ซึ่งสง่ ผลต่อคุณภาพการย้อมด้วย
4.5.2. กำรเตรียมกอ่ นกำรย้อม กระบวนการเตรียมสงิ่ ย้อมดีมผี ลต่อคุณภาพของกระบวนการต่อไป
4.5.3. คุณภำพของสีและสำรเคมี สีและสารเคมที ี่มาจากแหลง่ ผลิตทแ่ี ตกตา่ งกนั มคี วามแตกต่างใน
ด้านคุณภาพ และอตั ราสว่ นผสม
4.5.4. คุณภำพของน้ำย้อม นา้ ฝน เปน็ น้า ท่ีเหมาะสมสาหรบั ใช้ในกระบวนการฟอกย้อมทีส่ ุด
เนื่องจากน้าฝน มีสิ่งเจือปนน้อยสารแขวนลอย สารที่ทาให้น้ากระด้าง (สารจาพวกแคลเซียมคาร์บอเนต ,
แมกนเี ซียม และคารบ์ อเนต เป็นตน้ ) หรอื คลอรีน
4.5.5. อตั รำสว่ นนำ้ ยอ้ ม โดยปกติมกี ารกาหนดปริมาณน้าท่ีเหมาะสมกบั สียอ้ ม
4.5.6. ปรมิ ำณสีและสำรเคมี การช่ังตวงวัดสารเคมแี ละสที ่ีใชท้ ุกคร้ังและหากตอ้ งการย้อมซา้ ให้ไดส้ ี
เดมิ ปรมิ าณสารเคมที ี่ไดจ้ ากการชง่ั ตวงน้าหนกั ทาการจดบนั ทกึ ไวแ้ ละเกบ็ ตัวอย่างสไี ดจ้ ากการย้อม
4.5.7. อุณหภมู ิ โดยปกตผิ ู้ย้อมสรี ะดบั ชมุ ชนจะใชป้ ระสบการณใ์ นการประมาณอุณหภูมิท่ีเหมาะสม
สาหรบั กระบวนการย้อมสีนัน้ ๆ โดยการสังเกตลกั ษณะของนา้ จากไอความร้อนของน้า

7

4.5.8. ระยะเวลำ การควบคมุ ระยะเวลาทีใ่ ช้ในกระบวนยอ้ มสีโดยใชน้ าฬิกา แต่ผูย้ ้อมโดยส่วนใหญ่
ยังคงใช้วิธีการประมาณจากประสบการณ์โดยการสัมผัสความลื่น-ความฝืด สังเกตความด่าง โดยปกติการ
ย้อมสแี ต่ละชนิดจะมรี ะยะเวลาทเ่ี หมาะสม สาหรบั การตดิ ทนของสีในเส้นใยพชื ทแี่ ตกตา่ งกัน

4.5.9. กำรหมนุ เวียนของสำรละลำยหรอื น้ำย้อม ควรเกดิ ตลอดเวลา เพื่อให้สารละลายและน้า
ยอ้ มไม่อยู่นงิ่ ซ่ึงอาจเกิดการตกตะกอนได้ และหากตะกอนของสารเคมหี รือสีตกลงบนเส้นใยพืชจะทาการย้อมสี
ไมส่ มา่ เสมอหรอื ด่างไดง้ ่าย

4.5.10. ภำชนะเครอื่ งมือ หรอื อุปกรณท์ ี่ใช้ ควรมีขนาด ความกว้าง และความลึกที่เหมาะสมตอ่
การใช้งาน ทั้งนี้เพื่อมิให้เส้นใยพืชแนบสัมผัสกับภาชนะ ซ่ึงจะเป็นการสัมผัสกับความร้อนท่ีให้ในกระบวนการ
หากปากภาชนะท่ีกว้างเกินไปอาจทาให้ความร้อนสูญเสียมากเกิดความส้ินเปลืองที่สาคัญควรทาจากวัสดุท่ี
ทนทานต่อสารเคมีทง้ั กรดและดา่ ง สามารถลา้ งทาความสะอาดง่ายจาพวกเหล็ก ปลอดสนมิ (Stainless steel)
หรือภาชนะเคลือบ

5. วัสดุ อุปกรณ์และเครอื่ งมือ
วัสดุ หรือ วัตถุดิบ (material) เป็นแก่นสารทางวัตถุท่ีใช้ในกระบวนการผลิต เป็นวัตถุในขั้นแรกที่

ไดม้ าจากแหลง่ วตั ถดุ บิ ก่อนจะนาไปแปรรูปเป็นผลติ ผล สาหรับการอุปโภคหรือบริโภค
ประเภทของวัสดุ อาจจาแนกตามสสารที่ประกอบเป็นวัสดุ เช่น ไม้ กระดาษ กระจก ปูนซีเมนต์ หรือ

จาแนกตามการใช้งานเช่น วัสดกุ อ่ สร้าง วสั ดุอุตสาหกรรม วสั ดุตกแต่ง
อปุ กรณ์ สง่ิ ท่ีมีความคงทนถาวร หรอื เคร่ืองมือที่ใชส้ ร้าง,ช่วยสร้างวัสดุใหเ้ ปน็ ผลิตภัณฑ์ เช่น กระดาน

ดา เคร่ืองฉายภาพยนตร์ เครอื่ งบันทึกภาพ
เคร่ืองมือ สิ่งของสาหรับการใช้ในการงาน แม้ว่าสัตว์จะใช้เครื่องมืออย่างง่ายได้ แต่มีเพียงมนุษย์

เทา่ นัน้ ทส่ี ามารถใช้อปุ กรณ์ประดิษฐ์เป็นอุปกรณ์ได้ โดยมนษุ ยไ์ ด้ใชเ้ คร่ืองมือทาจากหินมานานหลายพันปีแล้ว
แต่ละเครอ่ื งมือกใ็ ชใ้ นวตั ถุประสงคท์ ี่แตกตา่ งกนั

6. หลกั สตู รสมรรถนะ
6.1. ควำมหมำยของหลกั สตู รสมรรถนะ
หลักสูตรท่ีเนน้ การวัดผลแบบสมรรถนะแทนการท่องจาเนอ้ื หาเพียงเพื่อนามาสอบ เดิมวัดผลจากการ

จาความรู้ แต่ฐานสมรรถนะวัดผลจากการนาความรู้มาใชง้ านท่ีนามาใช้แทนท่ีหลกั สูตรในปัจจุบัน ฐานคิดของ
หลักสตู รการศึกษาข้นั พ้ืนฐาน (หลกั สูตรฐานสมรรถนะ)

8

5.2 ฐำนคิดของหลักสตู รกำรศึกษำขน้ั พ้ืนฐำน (หลกั สูตรฐำนสมรรถนะ)
5.2.1. ส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพของผู้เรียนรายบุคคล (Personalization) การเป็นเจ้าของการ
เรยี นรู้และพัฒนาตนเองอยา่ งต่อเนอ่ื ง
5.2.2. พัฒนาให้ผู้เรียนเกิดสุขภาวะ (Well-being) ทั้งในด้านสุขภาพ ความฉลาดรู้ สังคมและอารมณ์
อยา่ งสมดุล รอบดา้ นและเปน็ องค์รวม โดยยดึ หลักความเสมอภาค
5.2.3. พัฒนาสมรรถนะที่จาเป็นเพ่ือใช้ในการดารงชีวิต การแก้ปัญหา ในสถานการณ์ต่าง ๆ ใน
ชวี ิตประจาวนั และการสรา้ งประโยชน์ต่อสงั คม
5.2.4. พัฒนาผู้เรียนให้รู้เท่าทันและสามารถปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพสังคมและ
ความก้าวหนา้ ทางวิทยาการ

ภาพท่ี 1 ทาไมตอ้ งฐานสมรรถนะ ภาพที่ 2 กรอบหลกั สตู รฐานสมรรถนะ

ภาพที่ 3 คดิ ได้ ทาเป็น เหน็ คณุ คา่

คาอธิบายแผนภ าพ หลักสูตรการศึกษาข้ันพ้ืนฐ าน หลักสูตรกาหนดสมรรถนะหลั ก
(Core Competency) ไว้ 6 ประการ เพอื่ เป็นเป้าหมายในการพัฒนาความสามารถท่ีจาเป็นของผู้เรยี นต่อการ

9

ใช้ชีวิตในปัจจุบันและอนาคต นิยามและองค์ประกอบของ 6 สมรรถนะที่เด็กไทยควรมีในการปฏิรูปหลักสูตร
การศึกษาขนั้ พืน้ ฐาน หลกั สตู รฐานสมรรถนะ วัดผลจากสมรรถนะทัง้ 6 ด้าน ไดแ้ ก่

1. สมรรถนะการจัดการตนเอง
2. สมรรถนะการสอ่ื สาร
3. สมรรถนะการรวมพลังทางานเปน็ ทมี
4. สมรรถนะการคดิ ข้นั สงู
5. สมรรถนะการเปน็ พลเมอื งทเี่ ข้มแขง็
6. การอย่รู ่วมกับธรรมชาติและวิทยาการอยา่ งยัง่ ยนื

7. กำรออกแบบ
การออกแบบ (Design) มีรากศัพท์มาจากภาษาลาตินว่า Designare ซ่ึงหมายถึง การกาหนดออกมา

หรือขดี เขยี นไว้ เป้าหมายท่ีไดแ้ สดงออกมาในการออกแบบ
การออกแบบ (Design) การแสดงออกของสิ่งที่อยู่ในความรู้สึก ความคิด อาจเป็นโครงการ รูปแบบ

หรือ แผนผัง ซ่ึงผู้ออกแบบได้กาหนดข้ึนด้วยการจัดท่าทาง ถ้อยคา เส้น สี แสง รูปร่าง โครงสร้าง ลักษณะ
พ้นื ผวิ ตามหลกั เกณฑ์

กล่าวโดยสรุป การออกแบบย่อม หมายถึง กระบวนการทางความคิดในอันท่ีจะวางแผนการรวบรวม
องค์ประกอบทั้งหลายเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ เพื่อสร้างสรรค์หรือปรับปรุงประดิษฐ์กรรมต่างๆ อย่างมี
ประสทิ ธภิ าพทั้งในด้านประโยชนใ์ ชส้ อยและด้านความสวยงาม

8. เอกสำรและงำนวจิ ัยท่เี กย่ี วขอ้ ง

กำรศึกษำเรื่องคุณภำพกำรย้อมสีและควำมคงทนสีของผ้ำไหมและผ้ำฝ้ำยที่ย้อมด้วย น้ำสกัดจำก
เปลือกของตน้ ยูคำลิปตัส (รตั นพล และคณะ,2550) การสกดั สยี ้อมจากเปลือกของต้นยูคาลปิ ตสั และนามา
ย้อมบนผ้าไหม ใช้อุณหภูมิย้อมที่ 90 องศาเซลเซียส นาน 40 นาที ค่า pH น้าย้อมเป็น 4 อัตราส่วน
วัสดุส่ิงทอต่อน้าย้อม 1:30 สาหรับผ้าฝ้ายใช้อุณหภูมิท่ี 60 องศาเซลเซียส ไม่ต้องปรับ ค่า pH น้าย้อม
ส่วนสารมอแดนซ์จะได้สีเทาอ่อนถึงแก่ คุณสมบัติของผ้าไหมและผ้าฝ้ายท่ีผ่านการทามอร์แดนซ์แล้วย้อมสี
จะมีความคงทนต่อการซักล้างต่อเหงื่อและน้าอยู่ในระดับดี แต่จะมีความคงทนต่อการขัดถูในระดับ
ปานกลางถึงดี

กำรพัฒนำของตกแต่งบ้ำนด้วยกำรย้อมสีธรรมชำติจำกใบต้นคูณ (ประพาฬ และคณะ,2561)
ผลการย้อมไหมด้วยธรรมชาติจากใบคูณโดยไม่ใช้สารช่วยติด ให้สีเหลือง แต่หลังจากการซักความเข้มข้น
ของสีบนผ้าซีดจางลงเล็กน้อย และผลการย้อมไหมด้วยธรรมชาติจากใบคูณโดยใช้สารช่วยติด คือ
น้าส้มสายชู น้ามะนาว น้าสนิม น้าปูนใส และน้าเกลือ พบว่า สารช่วยติดทั้ง 5 ชนิดน้ีคงสภาพได้จริง
หลังจากการซกั

ข้นั ดำเนนิ กำร 10

บทท่ี 3
วธิ ีกำรดำเนินงำน

การดาเนินโครงงานทักษะอาชีพ เรื่อง ดอยเลา สร้างอาชีพ ในรายวิชาการงานอาชีพ2
ช้ันมัธยมศกึ ษาปีที่ 5 กลุม่ สาระการเรยี นรูก้ ารงานอาชีพ โรงเรยี นดอยหลวง รัชมงั คลาภิเษก สานักงานเขตพ้ืนท่ี
การศึกษามัธยมศึกษาเชียงราย เป็นการศึกษาตามสมรรถนะ “คิดได้ ทาเป็น เห็นคุณค่า” เพ่ือให้บรรลุตาม
วตั ถุประสงค์ทตี่ ้ังไว้ ดงั นี้

ภาพท่ี 4 วิธกี ารดาเนนิ งาน ดอยเลา สรา้ งอาชพี

ขน้ั ตอนกำรดำเนนิ งำน
โครงงานทกั ษะอาชพี ดอยเลา สรา้ งอาชีพ มีขนั้ ตอนการดาเนินงาน ดังน้ี
ขนั้ วำงแผน
1. ปรกึ ษาการเลือกหัวข้อโครงงาน วิเคราะหข์ ้อมลู เพ่ือนาเสนอครทู ี่ปรึกษาโครงงาน
2. การรวบรวมข้อมูล และการดาเนนิ การตามขน้ั ตอนในการทาโครงงาน
3. ศกึ ษาคน้ คว้าข้อมูลของดอกเลา
4. ศึกษาวธิ กี ารทาย้อมสีผลติ ภณั ฑจ์ ากแหลง่ การเรียนรู้และสื่อประเภทตา่ งๆ
5. จดั เตรียมวสั ดุ อปุ กรณ์ และเครื่องมือในการดาเนินงาน
6. ลงมอื ปฏบิ ัตกิ ารตามแผนท่ีวางไว้
7. ประเมิน สรุปผลการทาโครงงาน
8. รายงานโครงงาน

11

12

ขัน้ เตรยี มกำร
วสั ดุ-อุปกรณ์ เครื่องมือที่ใช้ในการย้อมสดี อกเลา มดี งั นี้

ดอกเลา น้าเปลา่ ยางรัด เชอื กไนล่อน ไฟแช็ค

ขนั นา้ ถงั เหล็ก ฟนื

สีย้อมกก เกลือ ถุงมอื ยาง

ภาพที่ 5 วสั ดุ อุปกรณ์และเครอ่ื งมือ

ขนั้ ดำเนินกำร

ขั้นตอนท่ี 1 กำรเก็บ-ตำก-ปนั่ ดอกเลำ
1) ตดั ช่อดอกเลาสด กา้ นขนาดใหญ่ มขี นาดความยาวของก้าน 60 เซนตเิ มตร
2) คัดเลือกดอกเลา โดยความยาวของช่วงดอก 70-90 เซนตเิ มตร (ตามมาตรฐานของโรงงาน
และสง่ ออก)
3) นาดอกเลาท่คี ดั แลว้ มาแขวนผงึ่ แดดให้แหง้ (ถ้าเป็นไปได้ต้องเปน็ แดดทีจ่ ดั )
4) นาดอกเลาท่ีตากแหง้ แล้วมาปั่นด้วยมอื เพื่อให้ดอกท่แี กจ่ ัดร่วง
5) นาช่อดอกเลามดั เป็นมดั ๆ มัดละ 3-5 ก้านรอการย้อมสี

13

ขั้นตอนที่ 2 กำรต้ม-ยอ้ มส-ี ตำก ดอกเลำ

1) เลือกซ้ือสีสาหรับย้อมดอกเลาโดยใช้สีย้อมกกสีต่าง ๆ ท่ีมีสีสันสวยงาม เช่น สีแดง สีชมพู

สีเหลอื ง สีมว่ ง สดี า สเี ขียว เปน็ ต้น

2) กอ่ ไฟโดยไฟที่ใชต้ ้องสมา่ เสมอ

3) นาถัง 200 ลติ ร ใส่นา้ พอประมาณ 20 ลิตร นามาตัง้ บนเตารอให้น้าเดอื ด

4) พอนา้ เดือดก็นาสีท่ีเลือกมาเทลง จานวน 1 ซอง

5) อตั ราส่วนของการย้อม

นา้ (ลิตร) : ส(ี กรมั ) : เกลอื แกง(กรัม)

อัตราสว่ น 20 : 5 : 100

6) นาดอกเลาทค่ี ดั เลือกเป็นมัดไว้ลงย้อม โดยใช้ภาชนะตักน้าย้อมใส่ช่อดอกทลี ะมัด

7) นาดอกเลาทยี่ ้อมสีแล้วไปตากแดดทจี่ ัด จนแห้ง (ระยะเวลาประมาณ 1-2 ชัว่ โมง) ในการตาก

ตอ้ งให้ก้านอย่ดู ้านบนราว ให้ปลายดอกทิง้ ตวั ลงมาดา้ นล่าง โดยระมัดระวังไม่ใหด้ อกตดิ กนั

8) ขณะตากตอ้ งม่นั เคาะเบาๆ ใหด้ อกฟูออกไมจ่ บั ตัวเป็นกอ้ น

ขัน้ ตอนท่ี 3 กำรตำก-ตี-แขวน ดอกเลำ

1) นาดอกเลาท่ยี ้อมสีตากแหง้ แลว้ มาเก็บเป็นมดั โดยแยกเปน็ สี
2) ม่ันตีหรือเคาะเบาๆ ให้ดอกฟอู อกไมจ่ ับตัวเปน็ ก้อน
3) เกบ็ รักษาใสถ่ ุง โดยการแขวนห้อยไว้ในบรเิ วณทีแ่ ห้ง

ขัน้ ตอนที่ 4 กำรจำหน่ำยและประเมนิ ผล
1) การทาการตลาดรปู แบบออนไลนผ์ า่ น Facebook @NAETerrarium
2) ออกแบบรรจภุ ณั ฑ์โดยใช้แอพพลิเคชนั่ Canva
3) เพ่อื ออกจาหนา่ ยตามรายการส่ังซื้อของลูกคา้
การคานวณหาตน้ ทุนการผลิต ดังน้ี

การต้งั ราคาคดิ จากราคาขายสนิ ค้า (Markup on Selling Price) ดงั น้ี
ราคาขาย = ตน้ ทุนสนิ คา้ ท่ขี าย + สว่ นบวกเพ่ิมที่ต้องการ%

4) การประเมินผล

14

บทท่ี 4
ผลกำรดำเนนิ งำน

การดาเนินโครงงานทักษะอาชีพ เรื่อง ดอยเลา สร้างอาชีพ ในรายวิชาการงานอาชีพ
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ โรงเรียนดอยหลวง รัชมังคลาภิเษก สานักงานเขต
พื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเชียงราย เป็นการศึกษาตามสมรรถนะ “คิดได้ ทาเป็น เห็นคุณค่า” ซึ่งผู้ศึกษาได้
ดาเนนิ การเกบ็ รวบรวมข้อมูลและนาเสนอการวเิ คราะห์ข้อมูลตามลาดับขน้ั ตอน ดงั น้ี

ตอนที่ 1 ผลกำรศกึ ษำลักษณะทำงพฤกษศำสตร์ของดอกเลำ

จากการศึกษาลักษณะทางพฤกษศาสตร์ดอกเลาในพ้ืนท่ีอาเภอดอยหลวง จังหวัดเชียงราย ในช่วง
ระหว่างเดือนธันวาคมจนถึงปลายเดือนมกราคม ในพ้ืนท่ีอาเภอดอยหลวง พบว่า ต้นดอกเลาข้ึนตามริมทางชู
ช่องามสะพรง่ั และเป็นจุดเรมิ่ ต้นของความคดิ จากดอกเลาดอกไมร้ ิมทางมาสรา้ งสรรค์ด้วยการย้อมสี

ดอกเลา (ช่ือวิทยาศาสตร์: Saccharum spontaneum L.) เป็นไม้ล้มลุกในวงศ์หญ้า (Poaceae)
อายุหลายปี มีถ่ินกาเนิดในเอเชียใต้ ลาต้นกลวงแข็งตั้งขึ้นสูง 1-2 เมตร ขึ้นเป็นกอและมีเหง้าแตกแขนงเป็นวง
กว้างบริเวณ ใบมีลักษณะปลายเรียวแหลม กว้าง 0.5-1.58 ซม. ยาว 60-100 ซม. ขอบใบมีขนสากมือ ออก
ดอกช่วงฤดูหนาวลักษณะของดอกออกเป็นช่อแตกแขนงกว้าง สีขาวแกมเทา มีช่อย่อยจานวนมากยาว 3-4
ซม. กาบช่อย่อย เน้ือบางผิวเกลี้ยง ขอบมีขนอ่อนนุ่มคล้ายไหมกาบเป็นขนบาง เมื่อติดเมล็ดจะหลุดปลวิ ไปกับ
ลมได้ง่าย อัตราการเจริญเติบโตเร็ว ลักษณะการเจริญเติบโตในพ้ืนที่ดินท่ัวไป และต้องการแสงแดดตลอดวัน
การใช้ประโยชน์จากดอกเลาโดยปกติทั่วไปจะใช้ในส่วนของใบเลามาทาเป็นเชือกหรือเคร่ืองจักสานเป็นส่วน
ใหญ่ และนาช่อดอกเลามาใช้ประโยชน์การการย้อมสีเพื่อประดับตกแต่งมีประโยชน์มากกว่าการตัดท้ิงหรือ
ปล่อยให้เหีย่ วเฉาไปตามธรรมชาติ

ตอนท่ี 2 ผลคะแนนกำรฝกึ ทักษะกำรสรำ้ งชนิ้ งำนจำกกำรยอ้ มสดี อกเลำโดยใช้สีย้อมกก

ตำรำงที่ 1.1 แสดงค่าเฉลยี่ คะแนนทักษะการสร้างชนิ้ งานจากการย้อมสีดอกเลาโดยใช้สีย้อมกกของกลุ่ม

ที่ รำยกำรประเมนิ คะแนนเตม็ ̅ ร้อยละ

1 เตรียมวัสดอุ ุปกรณท์ ีใ่ ชใ้ นการผลิต 15 12.48 83.18

2 ทักษะการย้อมสีและการเกบ็ รักษา 35 31.24 89.27

3 ประโยชนใ์ ช้สอยและผลงานนาไปสรา้ งเปน็ อาชีพได้ 15 12.29 81.96

4 ความสวยงามและการออกแบบผลิตภัณฑ์ 20 15.70 78.51

5 การบรรจภุ ณั ฑ์และการกาหนดราคาทจี่ าหน่าย 15 12.77 85.13

รวม 100 84.48 84.48

จากตารางท่ี 1.1 แสดงให้เห็นว่า ทักษะการสร้างชิ้นงานจากการย้อมสีดอกเลาโดยใช้สีย้อมกกของ

กลุ่ม จานวน 3 คน ได้คะแนนเฉล่ียเท่ากับ 84.48 คิดเป็นร้อยละ 84.48 ผลการประเมินคุณภาพอยู่ในระดับ

ดี เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านทักษะการย้อมสีและการเก็บรักษา มีค่าเท่ากับ 89.27 ด้านการบรรจุ

ภัณฑ์และการกาหนดราคาที่จาหน่าย มีค่าเท่ากับ 85.13 ด้านเตรียมวัสดุอุปกรณ์ท่ีใชใ้ นการผลิต มีค่าเท่ากับ

83.18 และดา้ นประโยชนใ์ ชส้ อยและผลงานนาไปสรา้ งเปน็ อาชีพได้ มีคา่ เท่ากบั 81.96 ตามลาดบั

15

เมื่อทาการศึกษาและปฏิบตั ิการยอ้ มสีดอกเลาโดยใช้สยี อ้ มกก ผ่านลงมือปฏิบัตจิ รงิ อย่างครบวงจร
ต้ังแตก่ ระบวนการวเิ คราะห์ วางแผน พบวา่

1. การเก็บดอกเลาและตากให้แหง้ ทาให้ยดื อายกุ ารเก็บรักษา
2. อุณหภูมิของน้าทจ่ี ุดเดอื ด (100 องศาเซลเซียส) ขน้ึ ไป กอ่ นผสมสีย้อมกกจะช่วยใหส้ ลี ะลายไดด้ ี
3. การใช้เกลือแกงเป็นส่วนผสมในสยี ้อมกก จะลดปฏิกิริยาลบของเสน้ ใยพืชทาให้แอนไอออนของสี

เข้าไปใกลเ้ ส้นใยได้ จึงส่งผลให้ดอกเลาตดิ สไี ดด้ ขี ้ึน

ตอนท่ี 3 ผลกำรสร้ำงทักษะงำน ทักษะอำชีพจำกดอกเลำร่วมกนั ระหวำ่ งโรงเรียน วัดและชุมชน
ตำรำงที่ 1.2 ตน้ ทุนการผลติ และค่าใชจ้ ่าย

ที่ รำยกำร จำนวนต่อ รำคำต่อหน่วย รวมท้ังส้ิน

หน่วย (บำท) (บำท)

คำ่ วัตถดุ ิบ

1 ดอกเลา 100 ก้าน 250 250

2 สยี อ้ มกก 5 กรัม 1 ซอง 10 10

3 ยางรัด 1 ขีด 10 10

4 เกลอื 500 กรมั 10 10

รวม 280

คำ่ ใชจ้ ำ่ ยในกำรผลติ

1 น้าเปล่า 20 ลิตร 1 ถัง 10 10

2 เชอื กไนล่อน 8 มม. 1 ม้วน 50 50

3 ไฟแชค็ 1 อนั 10 10

4 ขนั นา้ 1 ใบ 15 15

5 ถงั เหลก็ (ของเก่า) - --

6 ฟนื (ไมย้ างพาราในชุมชน) - - -

7 ถุงมือยาง 50 ช้ิน 59 59

8 ออกแบบ/ห่อหุ้ม 10 ก้าน 10 10

รวม 124

คำ่ แรง X3 50 150

รวมท้ังสิน้ 554

คำนวณต้นทุนกำรผลิตของดอกเลำ ได้ดังนี้

ตน้ ทุนการผลติ = (วตั ถดุ บิ +คา่ แรง+ค่าใช้จา่ ยในการผลติ ) /จานวนหนว่ ยทผ่ี ลิตได้

= (280+114+150)/100

ตน้ ทุนการผลติ ต่อหนว่ ย = 554/100 กา้ น

= 5.54 บาท/ก้าน

= 6 บาท/ก้าน

16

ตำรำงท่ี 1.3 การกาหนดราคาจาหนา่ ยมาตรฐานตลาดดอกเลา

กำรจำหน่ำย ต้นทุน ตอ้ งกำรกำไร ต้องขำยในรำคำ

ปลกี 6.00 บาท/กา้ น 70% ของราคาขาย 20.00 บาท/ก้าน

สง่ 6.00 บาท/ก้าน 50% ของราคาขาย 12.00 บาท/กา้ น

อา้ งอิง: https://cal.postjung.com/calculateprice

ตอนที่ 4 ผลกำรพัฒนำรูปแบบผลิตภณั ฑ์ออกสู่ทอ้ งตลำดนำไปส่กู ำรทำอำชีพเสรมิ ระหวำ่ งเรียน
ผลการพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ออกสู่ท้องตลาดนาไปสู่การทาอาชีพเสริมระหว่างเรียน

เรื่อง ดอยเลา สร้างอาชีพ ของนักเรียนชน้ั มธั ยมศึกษาปีท่ี 5 ในรายวิชาการงานอาชพี 2 พบว่า การใช้
แพลตฟอร์มออนไลน์ CANVA ออกแบบงานกราฟิกบนบรรจุภัณฑ์ จาเป็นต้องแสดงข้อมูลสาคัญบน
บรรจุภัณฑ์ ไม่ว่าจะเป็นในส่วนของภาพประกอบ การเลือกสี ขนาดอักษรให้เหมาะสมกับผลิตภัณฑ์
ของตนเอง รวมไปถึงการแสดงช่องทางการติดต่อบนบรรจุภัณฑ์นั้น จะช่วยให้เข้าถึงกลุ่มลูกค้า
หลากหลายอาชีพ สามารถสร้างภาพลักษณ์ผลิตภัณฑ์ให้มีจุดเด่น สวยงาม เป็นที่จดจาและเอ้ือต่อ
การตัดสินใจเลือกซื้อของผู้บริโภคได้มากข้ึนอันจะนาไปสู่มาตรฐานฉลากบนผลิตภัณฑ์กับตลาด
ออนไลนไ์ ดม้ ปี ระสทิ ธภิ าพย่ิงข้ึน

17

บทที่ 5
กำรสรปุ ผลและข้อเสนอแนะ

กำรสรปุ ผลกำรดำเนนิ โครงงำน

1. ผลจากการศึกษาขอ้ มูลทางพฤกษศาสตรด์ อกเลา
การศึกษาลักษณะทางพฤกษศาสตร์ดอกเลาในพ้ืนท่ีอาเภอดอยหลวง จังหวัดเชียงราย

พบว่า ส่วนใหญ่ต้นเลาขน้ึ ตามริมทางในช่วงระหว่างเดือนธันวาคมจนถึงปลายเดอื นมกราคม
การใช้ประโยชน์จากต้นเลา ส่วนของใบเลามาทาเปน็ เชือกหรือเคร่อื งจกั สาน ด้านอายุรเวท

รากของต้นเลามีรสหวาน ใช้เป็นยาขับปัสสาวะ ยาบารุง ยาสมาน และรักษาอาการอาหารไม่ย่อย ส่วน
ดอกเลา นามาจัดชอ่ ดอกเลาหรอื ยอ้ มสีเพอื่ ประดับตกแต่งสถานที่

2. ผลคะแนนการฝกึ ทักษะการสรา้ งชนิ้ งานจากการย้อมสีดอกเลาโดยใช้สยี ้อมกก
จ า ก ก า ร ศึ ก ษ า ทั ก ษ ะ ก า ร ส ร้ า ง ช้ิ น ง า น ก า ร ย้ อ ม สี ด อ ก เ ล า โ ด ย ใ ช้ สี ย้ อ ม ก ก ข อ ง ผู้ ศึ ก ษ า

ไดค้ ะแนนเฉล่ียเท่ากบั 84.48 คดิ เป็นร้อยละ 84.48 ผลการประเมนิ คุณภาพอยู่ในระดบั ดี
2.1 ดา้ นทักษะการยอ้ มสแี ละการเก็บรักษา มคี า่ รอ้ ยละ 89.27
2.2 ด้านการบรรจุภัณฑแ์ ละการกาหนดราคาที่จาหน่าย มีค่ารอ้ ยละ 85.13
2.3 ด้านเตรยี มวสั ดุอปุ กรณ์ทีใ่ ชใ้ นการผลิต มีคา่ รอ้ ยละ 83.18
2.4 ด้านประโยชนใ์ ช้สอยและผลงานนาไปสรา้ งเป็นอาชีพได้ มีค่าร้อยละ 81.96

3. ผลการสรา้ งทกั ษะงาน ทกั ษะอาชีพจากดอกเลาร่วมกันระหว่างโรงเรยี น วดั และชมุ ชน
จากการศึกษา พบว่า ต้นทุนการผลิตต่อหน่วย เท่ากับ 5.54 บาทต่อก้าน และราคาจัด

จาหน่ายแบบปลีกต่อก้าน เท่ากับ 20 บาท คิดเป็นกาไรร้อยละ 70 แบบราคาส่ง คิดเป็นกาไร
รอ้ ยละ 60

4. ผลการพัฒนารปู แบบผลติ ภณั ฑอ์ อกสทู่ ้องตลาดนาไปสู่การทาอาชีพเสรมิ ระหวา่ งเรียน
จากการศึกษาผลการพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ออกสู่ท้องตลาดนาไปสู่การทาอาชีพเสริม

ระหว่างเรียนเร่ือง ดอยเลา สร้างอาชีพ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ในรายวิชาการงานอาชีพ2
พบว่า นักเรียนใชแ้ พลตฟอรม์ ออนไลน์ CANVA ออกแบบงานกราฟิกบนบรรจภุ ณั ฑ์ ทใ่ี ห้เหมาะสมกับ
ผลิตภัณฑ์ รวมไปถึงการแสดงช่องทางการติดต่อบนบรรจุภัณฑ์ เพื่อให้เข้าถึงกลุ่มลูกค้าหลากหลาย
อาชีพ รวมถึงการสร้างภาพลกั ษณ์ผลติ ภัณฑใ์ หม้ จี ดุ เดน่ สวยงาม เปน็ ทีจ่ ดจาและเออื้ ต่อการตัดสินใจ
เลือกซ้ือของผู้บริโภคได้มากข้ึนอันจะนาไปสู่มาตรฐานฉลากบนผลิตภัณฑ์กับตลาดออนไลน์ได้มี
ประสทิ ธภิ าพยงิ่ ข้ึน

18

ปญั หำกำรจัดดำเนนิ กำรโครงงำน
1. ดอกเลามีฤดูกาลในการบานเฉพาะในช่วง ธันวาคม – กุมภาพันธ์ เท่าน้ัน อาจทาให้ขาดแคลน
วตั ถดุ บิ ในชว่ งเวลาอน่ื
2. ดอกเลาเปน็ ดอกไม้ที่รว่ งได้งา่ ย จงึ ควรใช้ความระมัดระวังในทกุ ข้นั ตอนการผลิต

ข้อเสนอแนะ
1. ควรมีการศึกษาพืชชนิดอื่นๆ เพื่อให้มีความหลากหลายและเป็นไปความต้องการของตลาด
และพฒั นาให้มรี ายไดท้ ม่ี นั่ คงต่อไป
2. ศึกษาดา้ นการตลาด เพอื่ ขยายฐานการส่งและการจาหน่ายใหม้ ากขน้ึ

19

บรรณำนกุ รม

Competency - based Education. 2546 “หลกั สูตรการศึกษาขนั้ พืน้ ฐาน (หลักสตู รฐานสมรรถนะ)”
https://cbethailand.com/(1 มกราคม 2565).

ดร.เฉลมิ พร ทองพนู .2559 “แหลง่ ของสีย้อม”.[ระบบออนไลน์].https://research.psru.ac.th/
files/res_che2553/resche_files/557_chapter2.pdf(2 มกราคม 2565).

ดร.พชั ราภรณ์ พิมพ์จันทร์.2557 “ผลติ และพฒั นาสียอ้ มกกจากธรรมชาติ” .[ระบบออนไลน์].
http://research.rmu.ac.th/rdi-mis//upload/fullreport/1615216348.pdf(3 มกราคม 2565).

รตั นพล มงคลรัตนาสทิ ธ์ิ และคณะ .2550. คณุ ภำพกำรย้อมสีและควำมคงทนสีของผำ้ ไหมและผำ้ ฝ้ำยท่ี
ย้อมด้วยน้ำสกดั จำกเปลอื กของต้นยคู ำลิปตสั . รายงานวิจยั ฉบบั สมบูรณ์ วารสารวิจยั มทร.พระนคร.
กรุงเทพฯ

ประพาฬภรณ์ ธรี มงคลและคณะ.2561. กำรพัฒนำผลิตภัณฑ์ของตกแตง่ บำ้ นดว้ ยกำรย้อมสีธรรมชำตจิ ำก
ใบตน้ คูณ คณะเทคโนโลยคี หกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร

ภาคผนวก

โ ค ร ง ง า น ทั ก ษ ะ อ า ชี พ
ด อ ย เ ล า ส ร้ า ง อ า ชี พ

โ ร ง เ รี ย น ด อ ย ห ล ว ง รั ช มั ง ค ล า ภิ เ ษ ก
สำ นั ก ง า น เ ข ต พื้ น ที่ ก า ร ศึ ก ษ า มั ธ ย ม ศึ ก ษ า เ ชี ย ง ร า ย

ประวั ติ ส่ วนตั วผู้ จั ดทำ

โครงงานทักษะอาชีพ

ดอยเลา สร้างอาชีพ

เกิด วันอังคารที่ 22 เดือนมีนาคม พ.ศ. 2548 อายุ 16 ปี
ที่อยู่ปัจจุบัน 45 หมู่ที่ 1 ต.โชคชัย อ.ดอยหลวง จ.เชียงราย 57110

ประวัติการศึกษา

ปี พ.ศ.2559 สำเร็จการศึกษาระดับชั้นประถมศึกษา โรงเรียนบ้านทุ่งกวาง

ปี พ.ศ.2562 สำเร็จการศึกษาระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนดอยหลวง รัชมังคลาภิเษก

ปัจจุบัน กำลังศึกษาระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนดอยหลวง รัชมังคลาภิเษก

น.ส.เบญจรัตน์ ก้างยาง

เกิด วันอังคาร ที่ 12 เดือนเมษายน พ.ศ. 2548 อายุ 16 ปี
ที่อยู่ปัจจุบัน 106 หมู่ที่ 12 ต.โชคชัย อ.ดอยหลวง จ.เชียงราย 57110

ประวัติการศึกษา

ปี พ.ศ.2559 สำเร็จการศึกษาระดับชั้นประถมศึกษา โรงเรียนบ้านทุ่งกวาง

ปี พ.ศ.2562 สำเร็จการศึกษาระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนดอยหลวง รัชมังคลาภิเษก

ปัจจุบัน กำลังศึกษาระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนดอยหลวง รัชมังคลาภิเษก

น.ส.อรญา สมสุรินทร์

เกิด วันจันทร์ที่ 20 เดือนธันวาคม พ.ศ 2547 อายุ 17 ปี
ที่อยู่ปัจจุบัน 191 หมู่ที่ 2 ต.ปงน้อย อ.ดอยหลวง จ.เชียงราย 57110

ประวัติการศึกษา

ปี พ.ศ.2559 สำเร็จการศึกษาระดับชั้นประถมศึกษา โรงเรียนผ่านศึกสงเคราะห์1

ปี พ.ศ.2562 สำเร็จการศึกษาระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนดอยหลวง รัชมังคลาภิเษก

ปัจจุบัน กำลังศึกษาระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนดอยหลวง รัชมังคลาภิเษก

น.ส นฤมล เจ็นจัด

โรงเรียนดอยหลวง รัชมังคลาภิเษก

สำนักงานเขตพื้ นที่การศึกษามัธยมศึกษาเชียงราย

ครูที่ ปรึกษาโครงงาน

โครงงานทักษะอาชีพ

ดอยเลา สร้างอาชีพ

นางสาวภาพิมน สุดงาม
ครู วิทยฐานะ ชำนาญการ
กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ

นางสาวเพ็ญศรี ประทีปคีรี
ครู วิทยฐานะ ชำนาญการ
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

โรงเรียนดอยหลวง รัชมังคลาภิเษก

สำนักงานเขตพื้ นที่การศึกษามัธยมศึกษาเชียงราย

โครงงานทักษะอาชีพ




ภาพประกอบ "ดอยเลา สร้างอาชีพ"

ขั้นตอนที่ 1 เก็บ-ตาก-ปั่ น

เก็บ

ตาก

ปั่ น


คัดเลือกดอกเลาคค(ววตาาามมมยยมาาาววตขขรออฐงงากชน่้วาขนงอด6งอ0โกรงเ7ซง0นา-นติ9แเม0ลตะเสรซ่งนอตอิเกม)ตร

การใช้ประโยชน์จากดอกเลา

โดยปกติทั่วไปจะใช้ในส่วนของใบเลามาทำเป็นเชือกหรือเครื่องจักสานเป็นส่วน
ใหญ่ และนำช่อดอกเลามาใช้ประโยชน์การการย้อมสี

เพื่ อประดับตกแต่งมีประโยชน์มากกว่าการตัดทิ้ งหรือปล่อยให้เหี่ยวเฉาไปตามธรรมชาติ

โครงงานทักษะอาชีพ




ภาพประกอบ "ดอยเลา สร้างอาชีพ"

ขั้นตอนที่ 2 ต้ม-ย้อมสี-ตาก ดอกเลา

ต้ม

ย้อม

ตาก ด(อรกะเยละาเทวี่ลย้าอปมรสีะแมลา้วณไป1ต-า2กชแั่วดโดมทีง่จ)ัด




อัตราส่วนการย้อมสี



น้ำ(ลิตร) : สี(กรัม) : เกลือแกง(กรัม)

20 : 5 : 100

โครงงานทักษะอาชีพ




ภาพประกอบ "ดอยเลา สร้างอาชีพ"

ขั้นตอนที่ 3 ตาก-ตี-แขวน ดอกเลา

ตาก

ตี

แขวน ให้ดมอั่นกตฟีจูหัอบรอืตอักวเคเปเา็พ
ืนะ่เอกบ้ไอาม่ๆนให้ดอก




การเก็บรักษาดอกเลา
--------------

ตากแห้งแล้วมาเก็บเป็นมัด
โดยการแขวนห้อยไว้ในบริเวณที่แห้ง

โครงงานทักษะอาชีพ




ภาพประกอบ "ดอยเลา สร้างอาชีพ"

ขั้นตอนที่ 4 การจำหน่ายและประเมินผล



จำหน่าย

ราคาส่ง ประเมิน
ราคาปลีก

FAกาCรEตBลOาดOรKูปแ@บNบAอEอTนEไลRนR์ผA่าRนIUM

โค รงงานทักษะอาชีพ
ดอยเลา

สร้างอาชีพ

97 หมู่ 5 ตำบลโชคชัย อำเภอดอยหลวง จังหวัดเชียงราย 57110

@NAETerrarium