เงื่อน

เง่อื น

กจิ กรรมพัฒนาผู้เรยี น ลูกเสอื -เนตรนารี ม.๒
โรงเรยี นดอยหลวง รชั มังคลาภเิ ษก

สานกั งานเขตพ้นื ทก่ี ารศึกษามัธยมศึกษาเชียงราย

๑. เง่อื นตะกรุดเบ็ด ( Cleve Hitch )

ประโยชน์

๑. ใช้ผูกเชอื กกบั เสาหรือหลักเพื่อลา่ มสตั ว์เล้ยี งหรือเรือแพเพื่อปอ้ งกันไม่ให้ปมเชอื กคลายหลดุ ควรเอา
ปลายเชอื กผกู ขัดสอดกับตวั เชอื ก ๑ รอบ )

๒. ใช้ผกู บันไดเชอื ก บนั ไดลงิ ผกู กระหวัดไม้
๓. ใช้ในการผูกแนน่ เช่น ผูกประกบ ผูกกากบาท

๒. เงอื่ นพิรอด ( Reef Knot หรือ Square Knot )

ประโยชน์
๑. ใช้ต่อเชอื ก ๒ เสน้ ท่ีมีขนาดเท่ากัน เหนยี วเท่ากนั
๒. ใชผ้ กู ชายผ้าพนั แผล ผกู ชายผ้าทาสลิงคลอ้ งคอ
๓. ใช้ผกู มดั หีบห่อ และวัตถตุ า่ ง ๆ
๔. ผูกเชือกรองเท้า ( ปลายกระตุก ๒ ข้าง ) และผูกโบว์
๕. ใชผ้ กู กากบาทญป่ี ุน่
๖. ใชต้ อ่ ผา้ เพือ่ ให้ไดค้ วามยาวตามต้องการเพ่ือชว่ ยคนท่อี ยู่ท่สี งู ในยามฉุกเฉนิ ( ต้องเป็นผา้ เหนยี ว ๆ )

๓. เงื่อนขัดสมาธิ ( Sheet Bend )

ประโยชน์ของเงื่อนขดั สมาธิ
๑. ใช้ต่อเชอื กที่มขี นาดต่างกนั ( เสน้ เลก็ เป็นเสน้ พันขัด ) หรือตอ่ เชือกที่มีขนาดเดียวกนั กไ็ ด้
๒.ใช้ต่อเชือกแข็งกับเชอื กออ่ น(เส้นอ่อนเปน็ เสน้ พันขัด)
๓.ใช้ต่อเชอื กท่ีค่อนข้างแข็ง เช่น เถาวลั ย์
๔.ใช้ต่อดา้ ยต่อเสน้ ไหมทอผ้า
๕. ใชผ้ ูกเชือกกับขอหรือบ่วง ( ใช้เชอื กเลก็ เปน็ เสน้ ผูกขัดกบั บว่ งหรือขอ ) เชน่ ผกู เชือกกับธงเพ่ือเชญิ ธงข้ึน - ลง

๔. เง่อื นผูกร่น หรอื ทบเชือก (Sheepshank)

ประโยชน์
๑. ใชผ้ กู ร่นเชอื กตรงส่วนทชี่ ารดุ เลก็ นอ้ ย เพ่อื ให้เชือกมกี าลงั เท่าเดมิ
๒. เปน็ การทบเชอื กให้เกดิ กาลงั ลากจูง
๓. การร่นเชอื กท่ียาวมากๆ ใหส้ น้ั ตามตอ้ งการ

๕. เง่อื นกระหวดั ไม้ (Two Haft Hitch)

ประโยชน์
๑. ใช้ผกู ชั่วคราวกบั ห่วง หรอื กบั ร่วั กบั ก่ิงไม้
๒. แก้ง่าย แต่มปี ระโยชน์
๓. ผูกเชอื กสาหรับโหน

๖. เงอ่ื นบว่ งสายธนู ( Bowline ) ใชท้ าเป็นบว่ งที่มขี นาดที่ไม่เล่ือนไม่รดู

ประโยชน์
๑. ทาบว่ งคลอ้ งกบั เสาหลักหรือวัตถุ เชน่ ผกู เรือ แพไว้กบั หลกั ทาให้เรือ แพขึ้น - ลง ตามนา้ ได้
๒. ทาบ่วงคล้องเสาหลัก เพอ่ื ผูกลา่ มสตั วเ์ ลยี้ ง เชน่ ววั ควาย เพอ่ื ใหส้ ตั วเ์ ดินหมุนได้รอบ ๆ เสาหลกั เชือก

จะไม่พนั รัดคอสตั ว์
๓. ใช้ทาบว่ งใหค้ นนั่ง เพื่อหย่อนคนลงสู่ทต่ี ่าหรือดึงขนึ้ ส่ทู ส่ี ูง
๔. ใช้คล้องคันธนู เพ่ือโก่งคนั ธนู
๕. ใชท้ าบ่วงต่อเชอื กเพื่อการลากโยงของหนัก ๆ หรือทาบว่ งบาศ
๖. ใช้ผกู ปลายเชือก ผกู ถงั ต้ังถงั นอน

๗. เงอ่ื กผูกรง้ั ( Tarbuck Knot )

ประโยชน์
๑. ใชผ้ กู สายเตน็ ท์ ยดึ เสาธงกนั ล้ม ใชร้ งั้ ตน้ ไม้
๒. เปน็ เงื่อนเล่อื นใหต้ ึงหรือหยอ่ นตามต้องการได้

๘. เง่อื นประมง ( Fishirman's Knot )

ประโยชน์
๑. ใชต้ ่อเส้นดา้ ยเลก็ ๆ เชน่ ด้ายเบด็ ต่อเสน้ เอ็น
๒. ใชต้ ่อเชือก ๒ เสน้ ท่ีมขี นาดเดยี วกัน
๓. ใชผ้ ูกคอขวดสาหรบั ถือหว้ิ
๔. ต่อเชือกขนาดใหญ่ท่ลี ากจงู
๕. ใชต้ ่อสายไฟฟ้า
๖. ใชผ้ ูกเรือแพกับท่าเรือหรอื กบั หลักหรือห่วง
๗. เป็นเงือ่ นท่ีผูกง่ายแก้ง่าย

๙. เง่อื นผกู ซุง ( A Timber Hitch )

ประโยชน์
๑. ใช้ผกู วตั ถทุ อ่ นยาว ก้อนหิน ต้นซุง เสา เพอ่ื การลากโยง
๒. ใช้ผูกทแยง
๓. ใชผ้ ูกสตั ว์ เรือแพไว้กับทา่ หรือเสาหรือร้วั ต้นไม้
๔. เปน็ เชือกผกู งา่ ยแกง้ า่ ย

๑๐. เงื่อนเก้าอ้ี ( Chair Knot or ireman's Chair Knot ) **

ประโยชน์
เป็นเงอ่ื นกู้ภัยใชช้ ่วยคนทตี่ ดิ อยบู่ นท่ีสูง ไม่สามารถลงทางบันไดได้ หรือใชช้ ่วยคนขึน้ จากท่ตี ่า ใช้

ประโยชน์เชน่ เดยี วกบั บว่ งสายธนู ๒ ช้นั ยึดกนั แนน่ โดยมีสิง่ ของอยู่ตรงกลางภายในบ่วงเพ่ือดึงลากสิง่ ของไป
ระหว่างจดุ ๒ จุด

เงื่อนผูกแน่น(Lashing ) มี ๓ ชนิด ได้แก่

๑. ผกู ประกบ ( Sheer Lasning )
๒. ผกู กากบาท ( Square Lashing )
๓. ผูกทแยง ( Diagonal Lashing )

ผูกประกบ มหี ลายวิธี เชน่ ผกู ประกบ ๒ ประกบ ๓
ผูกประกบ ๒ ใช้ตอ่ เสาหรือไม้ ๒ ท่อนเขา้ ด้วยกัน

วธิ ผี กู เอาไมท้ จ่ี ะต่อกันวางขนานกัน ให้สว่ นที่จะผกู วางซอ้ นกันประมาณ ๑/๔ ของความยาว ( ต่อ
แล้วเสาจะตรง ) เอาเชือกท่ีจะผูกผูกด้วยเง่ือนตะกรุดเบ็ดที่เสาต้นหนึ่งเอาปลายเชือกพันบิดเข้ากับตัวเชือก
( แต่งงานกัน ) เอาล่ิมหนาเท่าเส้นเชือกค่ันระหว่างเสาทั้งสองรูป จัดให้เงื่อนอยู่ใกล้ ๆ ปลายเสาด้านที่ซ้อน
กันแล้วจับตวั เชือกพนั รอบเสาท้ังสองจากปลายเสาเข้าใน เรยี งเส้นเชือกใหเ้ รยี บ พนั ให้เท่าความกว้างของเสา
ท้ัง ๒ ต้น ดังรูป ๒ เสร็จแล้วพันสอดเชือกเข้าระหว่างไม้เสาท้ังสองพันหักคอไก่ พันรอบเชือกท่ีพันเสาทั้ง
๒ ต้น ดึงรัดให้แน่น รูป ๓ แล้วผูกด้วยตะกรุดเบ็ดบนเสาอีกต้นหนึ่ง ( คนละต้นกับอันข้ึนต้น ) เหน็บซ่อน
ปลายเชือกใหเ้ รียบร้อย

ผูกประกบ ๓ เอาไม้ ๓ ท่อนมาเรียงขนานกัน เริ่มผูกตะกรูดเบ็ดท่ีเสาอันกลางเอาปลายเชือก
แต่งงานกันกับตัวเชือก แล้วเอาเชือกพันรอบเสาทั้ง ๓ ต้น เรียงเส้นเชือกให้เรียบร้อย พันให้มีความกว้างเท่า
เสาทงั้ ๓ ตน้ ( ก่อนพันอยา่ ลืมเอาลมิ่ ขนาดเส้นเชอื กค่ันระหว่างเสา ) พันเสร็จแล้วหักคอไก่ระหว่างซอกเสาท้ัง
๓ ตน้ ใหแ้ น่น แล้วผกู ลงทา้ ยด้วยเงอื่ นตะกรูดเบด็ ทเี สาต้นรมิ ตน้ ใดต้นหน่ึงเกบ็ ซ่อนปลายเชือก ใหเ้ รียบร้อย

ผูกกากบาท (Square Lashing )

วิธีท่ี ๑ กากบาทแบบ Gilwell และแบบ Thurman

วิธีผกู เอาไมห้ รือเสามาวางซอ้ นกันเปน็ รปู กากบาท (กางเขน ) เอาเชือกผูกตะกรูดเบ็ดที่เสาอันตั้งใต้
เสาอันขวาง เอาปลายเชือก แต่งงานกับตัวเชือก รูป๑ เอาเชือกอ้อมใต้เสาอันขวางทางด้านขวา ( ซ้ายก่อนก็
ได้ ) ของไม้ต้ังดึงข้ึนเหนือไม้อันขวางพันอ้อมไปด้านหลังไม้อันตั้งไปทางซ้ายของไม้อันต้ัง ดึงเชือกอ้อมมาทาง
ด้านหน้าพนั ลงใต้ไม้อันขวาง ดึงอ้อมไปด้านหลงั ไมอ้ ันตั้งผา่ นมาทางด้านขวาของไม้อันต้ังดึงเชือก ข้ึนพาดบน
ไม้อันขวางทางขวาไม้อันต้ังแล้วพันตั้งต้นใหม่เหมือนเริ่มแรก ทุกรอบต้องดึงให้เชือกตึง เรียงเส้นเชือกให้
เรียบดว้ ย แลว้ พนั วนเร่ือย ๆ ไปประมาณ ๓ - ๔ รอบ (หรือเส้นเชือกด้านกลังชิดกัน ) จึงพันหักคอไก่ ๒ - ๓
รอบ แล้วเอาปลายเชอื กผูกตะกรุดเบ็ดที่ ไม้อันขวาง ( คนละอนั กับขน้ึ ตน้ ผกู )

ผกู ทแยง (Diang Lashing )

วิธีผูก เอาเชือกพันรอบเสาทั้ง ๒ ต้น ตรงระหว่างมุมตรงข้ามด้วยเง่ือนผูกซุง แล้วดึงตัวเชือกไม้เสา
ท้ัง ๒ ต้น ตามมุมตรงข้ามคู่แรก ( มุมทแยง ) ประมาณ ๓ รอบ ( ทุกรอบดึงให้เชือกตึง ) แล้วดึงเชือกพัน
เปล่ียนมุมตรงข้ามคู่ท่ี ๒ อีก ๓ รอบ แล้วดึงเชือกพันหักคอไก่ ( พันรอบเชือกระหว่างไม้เสา ท้ังสอง ) สัก
๒ - ๓ รอบ พนั เสร็จเอาปลายเชือกผูกตะกรูดเบด็ ทีไม้เสาต้นใดตน้ หนึง่ เกบ็ ซ่อนปลายเชือกให้เรียบร้อย
ประโยชน์
๑. ใช้ในงานก่อสรา้ ง
๒. ให้ผูกเสาหรือไม้ค้ายนั ป้องกันล้ม
๓. ทาตอม่อสะพาน

ผูกตอมอ่ สะพาน ( Trestle )

อุปกรณ์ทาตอม่อสะพาน ด้วยไมพ้ ลองหรือเสาเขม็
๑. เสายาวพอสมควร จานวน ๖ต้น ( ใชพ้ ลองฝกึ )
๒. เชือกมนลิ าสาหรบั ผูก ๙ เสน้ ขนาดโตพอสมควร ( ฝกึ ด้วยพลองเชือกยาว ๓ เมตร )

วิธสี รา้ ง ฝึกดว้ ยไมพ้ ลอง
๑. วางไม้พลอง ๒ อนั ขนานกนั ห่างกนั ประมาณ ๒ ใน ๓ ของความยาว เป็นเสาตง้ั ( leg )
๒. เอาไมพ้ ลองอีก ๒ อัน วางทับลงบนไม้พลองคู่แรก ( leg ) ใหป้ ลายยน่ื ออกไปดา้ นละ ๑/๖ หรือ ๑/๘
๓. เอาเชือกวัดความยาวของพลอง ทบเชือกแบ่งเปน็ ๘ และ ๑๖ ส่วน เลื่อนหวั เสาท้งั ๒ อนั เข้าหากันอีก
ขา้ งละ ๑/๑๖ เพือ่ ทาให้หัวเสาสอดเขา้ หากนั
๔. เง่ือนท่ีใชผ้ ูกใชเ้ งื่อนผูกกากบาทและผกู ทแยง ( ตรงกลาง )

ประโยชน์
๑. ใชต้ ่อเสาหรือไมใ้ หย้ าว
๒. ทาตอมอ่ สะพาน เสาธงลอย
๓. ทาน่ังร้าน ทาหอคอย

การเก็บเชอื ก