แบบฝึกทักษะเรื่องพุทธประวัติ ป.2

แบบฝึกทักษะ

เร่อื ง พระพทุ ธ

นายวสิษฐ์ นอ้ ยอดุ ม
ตำแหน่ง ครู คศ. ๑
โรงเรียนวัดหนงั

สำนักงานเขตพ้นื ทก่ี ารศกึ ษาประถมศึกษากรงุ เทพมหานคร

แบบฝึกทกั ษะรายวชิ าพระพุทธศาสนา

เรอื่ ง พระพุทธ ชั้นประถมศึกษาปที ่ี 2

เรื่อง พระพุทธ

นายวสษิ ฐ์ นอ้ ยอดุ ม

โรงเรียนวัดหนัง

สํานกั งานเขตพ้ืนทก่ี ารศึกษาประถมศกึ ษากรุงเทพมหานคร

คำนำ

แบบฝึกทักษะเลมน้ี ใชประกอบการเรียนการสอนกลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา
และวัฒนธรรม หนวยการเรียนรูที่ 1 พระพุทธ เรื่อง พระพุทธสุขสนุก จัดทําขึ้นตามหลักสูตรการศึกษาขั้น
พื้นฐานพุทธศักราช 2551 มีจุดประสงคเพื่อใหนักเรียนมีความรู ความเขาใจความหมาย ความสําคัญของพุทธ
ประวัติสามารถปฏิบัติตนตามหลักพระพุทธศาสนาไดอยางถูกตอง พรอมทั้งนอมนําไปใชในชีวิตประจําวันได
แนะนําใหผูอื่นปฏิบัติตามได รายละเอียดในบทเรียนประกอบไปดวย สาระสําคัญ จุดประสงคการเรียนรู
คําแนะนําในการใชแบบฝกทักษะ เนื้อหาและรายละเอียดโดยเรียงจากงายไปหายากเนื้อหาแตละกรอบจะมี
ความสัมพนั ธกนั มีภาพประกอบอยางชดั เจน นกั เรยี นสามารถศึกษาคนควาเพ่ือตอบคําถามและตรวจคําตอบท่ี
ถูกตอง ไดดวยตนเอง ผูจัดทําหวังเปนอยางยิ่งวา แบบฝกทักษะเลมนี้จะสามารถทําใหนักเรียนเกิดการเรียนรู
ตามศักยภาพและความแตกตางระหวางบุคคลไดเปนอยางดีและมีประสิทธิภาพเอื้อประโยชนตอการเรียนการ
สอนใหบรรลุวัตถุประสงคของหลักสตู รได ขอขอบคุณผูเช่ียวชาญและผูที่เก่ียวของท่ีไดใหคําปรึกษาใหขอเสนอ
แนะในการจัดทําแบบฝกทกั ษะจนสําเรจ็ ลุลวงไปไดดวยดี ขอขอบพระคณุ ไว ณ โอกาสน้ี

วสิษฐ์ นอ้ ยอดุ ม

สารบญั หนา
1
เรื่อง 2
คําแนะนําสาํ หรับครู.................................................................................. 3
สาระสำคญั ................................................................................................ 4
คาํ แนะนําสาํ หรับนักเรียน......................................................................... 5
จุดประสงคการเรียนรู............................................................................... 8
แบบทดสอบกอนเรยี น.............................................................................. 9
เฉลยแบบทดสอบกอนเรียน...................................................................... 10
ใบความรทู ่ี 1.1 ......................................................................................... 11
แบบฝกทกั ษะท่ี 1.1................................................................................... 14
เฉลยแบบฝกทักษะที่ 1.1.......................................................................... 15
ใบความรทู ี่ 1.2 ......................................................................................... 16
แบบฝกทกั ษะที่ 1.2................................................................................... 17
เฉลยแบบฝกทักษะท่ี 1.2.......................................................................... 19
ใบความรทู ่ี 1.3 ......................................................................................... 20
แบบฝกทกั ษะที่ 1.3................................................................................... 21
เฉลยแบบฝกทักษะท่ี 1.3.......................................................................... 22
ใบความรทู ี่ 1.4 ......................................................................................... 23
แบบฝกทกั ษะท่ี 1.4................................................................................... 24
เฉลยแบบฝกทักษะท่ี 1.4.......................................................................... 25
เกมส์หรรษา นา่ สนกุ ................................................................................ 26
เฉลยเกมสห์ รรษา นา่ สนกุ .........................................................................
แบบฝกทกั ษะท่ี 1.5..........................................................................

เฉลยแบบฝกทักษะท่ี 1.5 ......................................................................... 27
ใบความรทู ่ี 1.6.......................................................................................... 28
แบบฝกทักษะท่ี 1.6................................................................................... 29
แบบฝกทกั ษะท่ี 1.6 ................................................................................. 30
ใบความรทู ่ี 1.7.......................................................................................... 31
แบบทดสอบหลงั เรยี น................................................................................ 32
เฉลยแบบทดสอบหลังเรยี น....................................................................... 35
บรรณานุกรม

คำแนะนำสำหรับครู

1. ใช้แบบฝกทักษะเลมนี้ประกอบแผนการจัดการเรียนรูที่ 1 หนวยการเรียนรูท่ี 1
พระพทุ ธ ชน้ั ประถมศกึ ษาปที่ 2
2. ใชแบบฝกทกั ษะเลมนีเ้ สริมสาํ หรับนักเรียนที่เรียนดแี ละชวยนกั เรียนที่เรยี นชาให
เรียนทันเพือ่ น
3. ศกึ ษาแบบฝกทกั ษะตง้ั แตกรอบแรกจนถึงกรอบสุดทาย ท้ังเนอ้ื หาและกจิ กรรมให
เขาใจกอน
4. ศกึ ษาวากิจกรรมใดท่ีครูผูสอนตองเปนผูคอยใหคําแนะนํา ชวยเหลอื หรือ
ใหคาํ ปรกึ ษาบาง
5. ชี้แจงใหนกั เรียนอานคําแนะนําในการใชแบบฝกทักษะ และปฏิบตั ิตามทุกข้ันตอน
ทุกกรอบ ทง้ั เนื้อหา กจิ กรรม คาํ ถาม คําตอบ แบบทดสอบกอนเรยี นและหลังเรยี น

สาระสำคัญ

พระพุทธศาสนามีความสำคัญต่อสังคมไทยในฐานะเป็นเอกลักษณ์ของชาติ
ไทย ซึ่งพิจารณาได้จากด้านต่าง ๆ ได้แก่ ด้านวัฒนธรรมและประเพณี ด้านนิสัยใจคอ
และด้านวิถีชีวิต พุทธประวัติคือ ประวัติของพระพุทธเจ้า การศึกษาพุทธประวัติ
ต้ังแต่ประสูติจนถึงการเสด็จออกผนวชจะช่วยให้เกิดศรัทธาในคุณงามความดีของ
พระพทุ ธเจ้าและสามารถนำพระจริยาวัตรของพระองค์มาเปน็ แบบอย่างในการดำเนิน
ชีวิตได้ ชาดกคือเรื่องราวของพระโพธิสัตว์ในชาติต่าง ๆ กว่า 500 ชาติก่อนที่จะ
ประสูติและตรัสรูเ้ ป็น พระพุทธเจ้าในชาติสุดท้าย การศึกษาวรุณชาดกจะทำให้เราได้
ข้อคิดเกี่ยวกับการทำงาน คืองานใดมีความจำเป็นรีบด่วนต้องรีบทำก่อน และ
การศึกษาวานรินทชาดกทำให้เราได้ข้อคิดเกี่ยวกับคุณธรรม 4 ประการ คือ สัจจะ
ธรรมะ ธิติ และจาคะ ซึ่งขอ้ คดิ เหลา่ นี้สามารถนำไปประพฤตปิ ฏิบัตัิในชีวิตประจำวัน

คำแนะนำสำหรับนกั เรียน

แบบฝกทักษะเลมนี้เปนบทเรียนที่ใชประกอบการเรียนการสอนและเปน
บทเรียนที่นักเรียนสามารถเรียนรูไดดวยตนเอง ใหนักเรียนอานคําแนะนําและ
ทาํ ตามคาํ ชแี้ จงแตละข้นั ตอนตั้งแตตนจนจบ นกั เรยี นจะไดความรูอยางครบถวนโดย
ปฏบิ ัติตามขัน้ ตอนดงั นี้

1. กอนศึกษาเนื้อหาในแบบฝกทักษะเลมนี้ ใหนักเรียนทําแบบทดสอบกอนเรียน
พรอมตรวจคําตอบในหนาถดั ไป
2. กอนศึกษาเนื้อหาสาระใหอานจุดประสงคการเรียนรูใหเขาใจ
3. การเสนอแบบฝกทกั ษะไดแบงออกเปนตอน ๆ เรียกวาใบความรูจะมีเน้อื หาสั้นๆ
จัดเรยี งตามลาํ ดบั ใหศกึ ษาทีละใบความรูไมขาม ดําเนนิ ไปจนครบ
4. ขณะที่ศึกษาแตละใบความรู ใหตอบคําถามที่กําหนดไว ถาตอบผิดใหนักเรียน
กลับไปศกึ ษาสาระอีกครั้ง เมือ่ ตอบถูกตองจึงเร่ิมศึกษาใบความรูตอไป
5. ศึกษาใหครบทุกใบความรูแลวทําแบบทดสอบหลงั เรียนพรอมทั้งตรวจคาํ ตอบใน
หนาถัดไป จากน้ันเปรยี บเทียบผลความกาวหนาของการเรยี น
6. เมื่อนักเรียนเขาใจถึงขั้นตอนการศึกษาแบบฝกทักษะแลว ขอใหนักเรียนเร่ิม
ศกึ ษาไดเลย
7. เมือ่ ทํากจิ กรรมครบทุกขั้นตอนแลวนําบทเรียนสงคุณครู

จุดประสงค์การเรียนรู้

1. อธิบายความสำคัญของพระพุทธศาสนาในฐานะเป็น
เอกลักษณข์ องชาตไิ ทยได้
2. นกั เรียนมคี วามรู ความเข้าใจ ความสําคัญของพุทธประวตั ิ
3. นักเรียนมีความเขา้ ใจเร่ืองวรณุ ชาดกและวานรินทชาดก
4. นักเรยี นนำขอ้ คดิ จากพุทธประวัติ วรณุ ชาดกและวานรินท
ชาดกไปประยุกต์ใชใ้ นชวี ติ ประจำวัน

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น

คาํ ชีแ้ จง 1. แบบทดสอบมที ้ังหมด 10 ขอ เปนแบบเลอื กตอบ 4 ตัวเลอื ก
2. ใชเวลาในการทําแบบทดสอบ 10 นาที
3. ใหนกั เรียนเลือกคาํ ตอบท่ีถูกทส่ี ดุ เพยี งคําตอบเดียวโดยทาํ เคร่ืองหมาย

กากบาท (x) ลงในกระดาษคําตอบ

1. การกราบเป็นวฒั นธรรมที่เกดิ จากศาสนาใด้
ก ครสิ ต์ศาสนา
ข ศาสนาอิสลาม
ค พระพทุ ธศาสนา

2. การแสดงความเคารพข้อใดเกิดจากการนับถือพระพุทธศาสนา
ก การไหว้
ข การกอด
ค การโค้งคำนับ

3. การทาํ บญุ ตักบาตรเปน็ เอกลักษณข์ องชาตไิ ทยในดา้ นใด
ก วิถชีิ ีวิต
ข นิสัยใจคอ
ค วัฒนธรรมและประเพณี

4. การเป็นคนยม้ิ งา่ ยและเป็นมิตรกับคนท่วั ไปเปน็ ลักษณะนิสยั ของคนไทยดา้ นใด
ก วถิ ีชีวิต
ข นสิ ัยใจคอ
ค วัฒนธรรม

5. ขอ้ ใดเปน็ เอกลักษณข์ องไทยด้านประเพณี
ก การไหว้
ข การแตง่ งาน
ค การแหเ่ ทยี นพรรษา

6. ขอ้ ใดมีสว่ นสําคัญใหเ้ จ้าชายสิทธัตถะทรงตัดสินพระทยั เสดจ็ ออกผนวช
ก เทวทูต 4
ข อรยิ สจั 4
ค อทิ ธบิ าท 4

7. ใครเปน็ ผ้อู บรมเล้ียงดูพระโอรสสทิ ธัตถะหลังจากพระมารดาส้ินพระชนม์
ก พระนางพิมพา
ข พระนางเขมาเทวี
ค พระนางมหาปชาบดีโคตมี

8. พระชายาของเจ้าชายสิทธัตถะมีชี่อื ว่าอะไร
ก เขมา
ข พมิ พา
ค วิสาขา

9. เจา้ ชายสิทธตั ถะทรงสลดพระทัยเพราะทรงเหน็ อะไร
ก คนแก่
ข คนแกค่ นเจบ็
ค คนแกค่ นเจบ็ คนตาย

10. วรณุ ชาดกเป็นเร่ืองราวเกี่ยวกับเรื่องใด
ก ลงิ ทำลายสวน
ข ศิษยผ์ ู้เกยี จคร้าน
ค พญาลงิ เจ้าป้ญญา

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรยี น

1. ค
2. ก
3. ก
4. ข
5. ค
6. ก
7. ค
8. ข
9. ค
10. ข

ใบความรทู ่ี 1.1

พระพุทธศาสนา เปน็ ศาสนาท่สี ำคัญศาสนาหนง่ึ ของโลกเเละเป็นศาสนาประจำชาติไทยมาเปน็
เวลาช้านาน มีอทิ ธพิ ลต่อโครงสร้างของวัฒนธรรมไทยมากทสี่ ุด เป็นบอ่ เกดิ เอกลักษณ์ของชาติไทย
เเละในปัจจุบันประเทศไทยนับว่าเปน็ ศนู ย์กลางของพระพทุ ธศาสนาในโลก

เอกลักษณ์ หมายถึง ลกั ษณะท่ีคนส่วนใหญม่ ีเหมอื นกัน พิจารณาได้จาก
1. ดา้ นวัฒนธรรมและประเพณี

1.1 ดา้ นวฒั นธรรม เช่น การไหว้ การกราบ เป็นการแสดงออกถึงความอ่อนนอ้ มถอ่ มตนของชาว
พทุ ธ

1.2 ดา้ นประเพณี เช่น การบวช การแห่เทียนพรรษา การตักบาตร
2. ด้านนสิ ัยใจคอ

ประเทศไทยได้ชื่อวา่ “สยามเมอื งยม้ิ ” ในสายตาของชาวต่างชาติ เพราะคนไทยเป็นคนอารมณด์ ี
ยม้ิ แยม้ แจ่มใส และมีความเป็นมิตรกับคนทั่วไป เนื่องจากได้นำหลกั ธรรมทางพระพทุ ธศาสนามาปฏบิ ตั ิ
จนกลายเป็นเอกลักษณข์ องคนไทย
3. ดา้ นวิถชี วี ิต

การดำเนินชีวติ ของชาวพทุ ธมพี ิธกี รรมทางพระพุทธศาสนาสอดแทรกอยู่ดว้ ยเสมอ เชน่ การ
แตง่ งาน การขึน้ บ้านใหม่ จะนมิ นต์พระสงฆม์ าประกอบพิธกี รรมทบ่ี ้าน

แบบฝึกทักษะท่ี 1.1

เขียนเครอ่ื งหมาย ลงใน หน้าขอ้ ความทตี่ รงกับความเป็นจริง
1. บุคคลในภาพกำลงั ทำอะไร
ทำบญุ ตกั บาตร
แสดงความเคารพต่อพระสงฆ์
ถวายสังฆทานแดพ่ ระสงฆ์

2. การกระทำของบคุ คลในภาพมผี ลดตี อ่ พระพทุ ธศาสนาอยา่ งไร
ส่งเสริมให้มีวัดเพมิ่ ขึ้น
สง่ เสริมพระพทุ ธศาสนาใหค้ งอย่ตู อ่ ไป
สง่ เสริมให้พระสงฆไ์ ด้ปฏบิ ตั ิกิจของสงฆ์

3. การกระทำของบุคคลในภาพมีผลดีต่อตนเองอยา่ งไร
ทำใหร้ ่ำรวยเงนิ ทอง
ทำให้รู้จกั การเสียสละ
ทำให้ผอู้ ่ืนได้ยดึ ถือเป็นแบบอยา่ ง

4. นักเรียนเคยปฏบิ ตั ิเหมอื นบคุ คลในภาพหรอื ไม่

เคยปฏิบตั ิ ไมเ่ คยปฏบิ ตั ิ

5. ถา้ เคยปฏบิ ัตไิ ดป้ ฏบิ ตั ใิ นวันใด (ตอบไดม้ ากกว่า 1 ข้อ)
วันพระ
วันสำคญั ทางพระพทุ ธศาสนา
วนั คล้ายวนั เกดิ
ปฏิบตั เิ ป็นประจำทกุ วัน

เฉลยแบบฝกึ ทกั ษะท่ี 1.1

เขยี นเคร่อื งหมาย ลงใน หนา้ ข้อความท่ีตรงกบั ความเป็นจรงิ
1. บคุ คลในภาพกำลงั ทำอะไร
ทำบุญตักบาตร

แสดงความเคารพต่อพระสงฆ์

ถวายสงั ฆทานแด่พระสงฆ์

2. การกระทำของบคุ คลในภาพมผี ลดตี อ่ พระพทุ ธศาสนาอยา่ งไร
ส่งเสริมใหม้ วี ัดเพ่มิ ข้ึน
ส่งเสรมิ พระพุทธศาสนาใหค้ งอยตู่ อ่ ไป
ส่งเสริมให้พระสงฆ์ได้ปฏบิ ตั ิกจิ ของสงฆ์

3. การกระทำของบุคคลในภาพมผี ลดตี ่อตนเองอยา่ งไร
ทำใหร้ ำ่ รวยเงินทอง
ทำให้รู้จักการเสยี สละ
ทำใหผ้ ้อู ่ืนไดย้ ดึ ถือเป็นแบบอย่าง

4. นกั เรยี นเคยปฏบิ ตั ิเหมอื นบุคคลในภาพหรอื ไม่

เคยปฏบิ ตั ิ ไมเ่ คยปฏบิ ตั ิ

5. ถ้าเคยปฏบิ ตั ไิ ดป้ ฏิบัตใิ นวนั ใด (ตอบไดม้ ากกวา่ 1 ขอ้ )
วันพระ
วันสำคัญทางพระพุทธศาสนา
วันคลา้ ยวันเกดิ
ปฏบิ ัติเปน็ ประจำทกุ วนั

ใบความรทู ่ี 1.2

ความสำคัญของพระพทุ ธศาสนา

๑. พระพุทธศาสนาเปน็ เอกลักษณข์ องชาติ
วถิ ีชวี ติ ของคนไทยไดร้ ับการผสมผสานเป็นอนั หน่งึ เดยี วกนั กับพระพทุ ธศาสนา ไมว่ า่ จะเป็น

พระราชพิธี กจิ กรรมทางสังคม อีกทง้ั ลักษณะนิสยั ของคนไทย เช่น ความเมตตา กรุณา ความกตญั ญูกต
-เวที ความเสียสละ เป็นตน้

๒. พระพทุ ธศาสนาเป็นรากฐานและมรดกทางวัฒนธรรม
การทค่ี นไทยมีความผูกพนั กบั พระพุทธศาสนาทำใหห้ ลกั ธรรมทางพุทธศาสนาสอดแทรก

อยใู่ นวถิ ชี วี ิตจนกลายเปน็ รากฐานทางวัฒนธรรมไทยในดา้ นต่างๆ เชน่
๑) ศิลปะทางสถาปัตยกรรม ประติมากรรม จิตรกรรม เช่น การกอ่ สร้างวัดวาอาราม

ท่มี คี วามงดงาม การปน้ั พระพุทธรปู ปางตา่ งๆ ภาพวาดพุทธประวตั ิ และอดีตชาตขิ องพระพุทธเจ้า
๒) ประเพณี เชน่ ประเพณสี งกรานต์ ประเพณเี ข้าพรรษา เปน็ ต้น
๓) ภาษาและวรรณคดี เชน่ ไตรภมู พิ ระร่วง พระเวสสนั ดรชาดก เปน็ ตน้ ซงึ่ วรรณคดี

เหลา่ นีส้ ว่ นใหญจ่ ะมีเนื้อหาเกย่ี วกับพระพทุ ธศาสนา
๓. พระพทุ ธศาสนาเป็นศูนยร์ วมจิตใจ
พระพุทธศาสนาเป็นศนู ยร์ วมจิตใจของชาวพุทธ โดยมวี ดั เป็นศูนย์กลางในการอบรม

สั่งสอนจริยธรรมของคนในสังคม เป็นบอ่ เกิดของศลิ ปะ เปน็ สถานที่ประกอบพิธีกรรมสำคัญ มพี ระสงฆ์
เปน็ ผเู้ ผยแผ่หลกั ธรรมให้ประชาชนรับทราบและนำไปปฏบิ ตั ิ

๔. พระพทุ ธศาสนาเป็นหลกั ในการพัฒนาชาติไทย
หลักธรรมทางพระพทุ ธศาสนาน้นั จะเป็นเครือ่ งชว่ ยทำให้การพัฒนาถกู ต้อง เหมาะสม

เช่น พระพุทธศาสนามหี ลกั ธรรม โอวาท 3 ท่สี อนให้ละเว้นความช่ัว ทำความดี และทำจติ ใจใหบ้ รสิ ุทธิ์

แบบฝกึ ทกั ษะท่ี 1.2

ความสำคัญของพระพทุ ธศาสนา

เฉลยแบบฝกึ ทกั ษะท่ี 1.2

ความสำคัญของพระพทุ ธศาสนา

อยู่ในดุลยพนิ จิ ของครูผสู้ อน
อยู่ในดุลยพินจิ ของครผู ้สู อน

อยใู่ นดลุ ยพนิ จิ ของครผู สู้ อน
อยใู่ นดุลยพนิ ิจของครูผสู้ อน

ใบความรทู้ ่ี 1.3

พระพุทธเจ้าทรงมีพระนามเดิมว่า “สิทธัตถะ” ทรงเป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุทโธทนะ
กษัตริย์ผู้ครองกรุงกบิลพัสดุ์ และ“พระนางสิริมหามายา”ประสูติที่ใต้ต้นสาละ ณ สวนลุมพินีวัน
(ปัจจุบันสวนลุมพินีวันอยู่ในประเทศเนปาล) ทันทีที่ประสูติ เจ้าชายสิทธัตถะทรงดำเนินด้วยพระบาท
7 ก้าว และมีดอกบัวผุดขึ้นมารองรับพระบาท พร้อมเปล่งพระวาจาว่า “เราเป็นเลิศที่สุดในโลก
ประเสรฐิ ท่สี ดุ ในโลก การเกดิ ครง้ั น้ีเป็นครง้ั สดุ ท้ายของเรา” แตห่ ลังจากเจ้าชายสิทธัตถะประสูติได้แล้ว
7 วัน พระนางสิริมหามายาก็เสด็จสวรรคาลัย เจ้าชายสิทธัตถะจึงอยู่ในความดูแลของพระนาง
ประชาบดีโคตมี ซึ่งเป็นพระกนิษฐาของพระนางสิริมหามายา พระเจ้าสุทโธทนะได้เชิญพราหมณ์มา
ทำนายลักษณะของเจ้าชาย พราหมณ์ ทั้ง 8 ได้ทำนายว่า เจ้าชายสิทธัตถะมีลักษณะเป็นมหาบุรุษ คือ
หากดำรงตนในฆราวาสจะได้เป็นจักรพรรดิ ถ้าออกบวชจะได้เป็นศาสดาเอกของโลก แต่โกณฑัญญะ
พราหมณ์ผอู้ ายุน้อยท่สี ดุ ในจำนวนนน้ั ยืนยนั หนกั แน่นวา่ พระราชกมุ ารสิทธตั ถะจะเสด็จออกบวช และ
จะได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจา้ แน่นอน ในวัยเด็กเจ้าชายสิทธัตถะทรงศึกษาเล่าเรียนจนจบศิลปศาสตร์ทัง้
18 แขนง ในสำนักครูวิศวามิตร เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะพระชนมายุ 16 พรรษา ทรงอภิเษกสมรสกับพระ
นางพิมพา หรือยโสธรา จนกระทั่งมีพระชนมายุ 29 พรรษา พระนางพิมพาได้ให้ประสูติพระราชโอรส
มีพระนามวา่ “ราหุล”

คำศัพท์นา่ รู้

พระนาม หมายถงึ ช่ือ
พระราชโอรส หมายถงึ ลกู ชาย
ประสูติ หมายถงึ เกิด
พระบาท หมายถึง เท้า
เสดจ็ สวรรคาลัย หมายถึง เสยี ชีวิต , ตาย
ฆราวาส หมายถึง คนทั่วไป
ตรสั รู้ หมายถึง ร้แู จง้ (ใชเ้ ฉพาะกับพระพทุ ธเจ้า)
จักรพรรดิ หมายถงึ ผ้ปู กครองอาณาจักรหรือเมอื ง
พระกนิษฐา หมายถงึ น้องสาว
พระชนมายุ หมายถงึ อายุ
พรรษา หมายถงึ ปี (ช่วงเวลา)

แบบฝกึ ทักษะที่ 1.3

ช่ือ......................................นามสกุล............................................
ชั้นประถมศกึ ษาปที.่ ........../........... เลขท.่ี ...................................

คําชีแ้ จง ใหนักเรียนตอบคําถามตอไปน้ีใหถูกตอง
1. พระพุทธเจามนี ามเดมิ วา่ อยางไร
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
2. เจ้าชายสทิ ธตั ถะทรงเปน็ พระราชโอรสของใคร
…………………………………………………………………………………………….….…………………………………………………..
3. เจาชายสทิ ธัตถะทรงอภเิ ษกสมรสเมอ่ื พระชนมายุเท่าไร
……………………………………………………..………………………………………….………………………………………………….
4. โอรสของเจาชายสทิ ธตั ถะมพี ระนามวาอยางไร
……………………………………………………………….………………………………….………………………………………………..
5. พราหมณ์คนใดทำนายวา่ เจ้าชายสทิ ธัตถะจะเสดจ็ ออกบวช และจะได้ตรัสรเู้ ปน็ พระพุทธเจ้าแน่นอน
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

เฉลยแบบฝกึ ทกั ษะท่ี 1.3

ช่ือ......................................นามสกุล............................................
ชนั้ ประถมศึกษาปท.ี่ ........../........... เลขท.่ี ...................................

คําช้แี จง ใหนกั เรียนตอบคําถามตอไปนีใ้ หถูกตอง
1. พระพุทธเจามีนามเดิมวา่ อยางไร
……………………สทิ ธตั ถะ………………………………………………………………………………………………………………….
2. เจา้ ชายสิทธตั ถะทรงเป็นพระราชโอรสของใคร
……………………พระเจ้าสุทโธทนะและพระนางสริ ิมหามายา……………………………………………………………….
3. เจาชายสิทธตั ถะทรงอภิเษกสมรสเม่ือพระชนมายุเท่าไร
……………………16…พรรษา……………………………..………………………………………….…………………………………..
4. โอรสของเจาชายสิทธัตถะมพี ระนามวาอยางไร
……………………ราหุล………………………………………….………………………………….……………………………………….
5. พราหมณค์ นใดทำนายว่าเจ้าชายสทิ ธัตถะจะเสด็จออกบวช และจะได้ตรสั รเู้ ป็นพระพุทธเจา้ แนน่ อน
……………………โกณฑญั ญะ…………………………………………………………………………………………………………….

ใบความรทู้ ่ี 1.4

ครั้งหนึ่งได้ทอดพระเนตรเห็นเทวทูตทั้ง 4 ได้แก่ คนแก่ คนเจ็บ คนตาย และนักบวช
พระองค์จึงใคร่จะเสด็จออกบรรพชา โดยพระองค์ทรงม้ากัณฐกะไปกับนายฉันทะ สู่แม่น้ำ
อโนมาและปลงผมที่นั่น ได้พยายามแสวงทางพ้นทุกข์ ด้วยการศึกษาในสำนักอาฬารดาบส
และอุทกดาบส และทรงบำเพ็ญทุกรกิริยาด้วยการขบฟันด้วยฟัน กลั้นหายใจและอดอาหาร
จนร่างกายซูบผอม แต่หลังจากทดลองได้ 6 ปี ทรงเห็นว่านี่ยังไม่ใช่ทางพ้นทุกข์ จึงทรงเลิก
และหันมาฉันอาหารตามเดิม ทำให้พระปัญจวัคคีย์ทั้ง 5 ที่มาคอยรับใช้พระองค์เกิดเสื่อม
ศรทั ธาทพ่ี ระองค์ล้มเลกิ ความตัง้ ใจ จงึ เดินทางกลับไปท่ีปา่ อิสิปตนมฤคทายวัน พระองค์ตรัส
รู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 ด้วยหลักธรรมที่เรียกว่า “อริยสัจ 4”
และเผยแผ่หลกั ธรรมปน็ เวลา 45 ปี และเสด็จปรินพิ พานเมื่อพระชนมายุ 80 พรรษา

แบบฝึกทักษะท่ี 1.4

วันประสตู ิ หลกั ธรรมที่พระพทุ ธเจ้าตรสั รู้
พระนางสิรมิ หามายา พระราชบิดาของเจ้าชายสิทธัตถะ

อริยสจั 4 ผทู้ ี่เลย้ี งดูเจา้ ชายสทิ ธัตถะ
พระนางปชาบดโี คตมี วันข้ึน 15 ค่ำ เดือน 6

ราหลุ พระราชมารดาของเจา้ ชายสทิ ธตั ถะ
พระเจ้าสุทโธทนะ พระนามเดมิ ของพระพทุ ธเจ้า
เจ้าชายสทิ ธตั ถะ พระโอรสของเจา้ ชายสทิ ธตั ถะ

เฉลยแบบฝกึ ทกั ษะท่ี 1.4

วันประสูติ หลกั ธรรมท่พี ระพทุ ธเจา้ ตรสั รู้
พระนางสิรมิ หามายา พระราชบดิ าของเจา้ ชายสิทธัตถะ

อริยสจั 4 ผ้ทู ่เี ลีย้ งดูเจา้ ชายสทิ ธตั ถะ
พระนางปชาบดีโคตมี วนั ขน้ึ 15 คำ่ เดือน 6

ราหลุ พระราชมารดาของเจา้ ชายสิทธตั ถะ
พระเจ้าสุทโธทนะ พระนามเดมิ ของพระพุทธเจา้
เจ้าชายสทิ ธตั ถะ พระโอรสของเจา้ ชายสทิ ธัตถะ

เกมสห์ รรษา นา่ สนกุ

เฉลยเกมสห์ รรษา น่าสนกุ

แบบฝกึ ทักษะท่ี 1.5

คำช้แี จง : ให้นกั เรยี นระบายสีลงในหนา้ ข้อความท่ีถูกต้องเกี่ยวกับประวตั ิของพระพุทธเจา้

1. หลงั จากเจ้าชายสทิ ธตั ถะประสตู ไิ ด้ 7 วนั พระราชมารดากส็ น้ิ พระชนม์
2. พราหมณ์ ไดท้ ำนายวา่ พระราชกมุ ารสิทธตั ถะจะได้เปน็ กษตั รยิ ผ์ ูย้ ง่ิ ใหญ่
3. เจ้าชายสิทธตั ถะได้อภิเษกสมรสกบั พระนางพมิ พา และมโี อรสชอ่ื “ราหลุ ”
4. เจา้ ชายสิทธัตถะเสด็จประพาสอุทยาน ไดท้ อดพระเนตรเห็นประชาชนอยู่ดี กินดี มีความสขุ
5. เทวทตู 4 ได้แก่ คนเกดิ คนแก่ คนเจ็บ และคนตาย
6. เหตุผลทเี่ จา้ ชายสิทธตั ถะตดั สินพระทัยออกผนวชเพราะตอ้ งการไปทอ่ งเที่ยว
7. เจ้าชายสทิ ธัตถะทรงคดิ ว่าวธิ ีการทจ่ี ะเอาชนะ ความแก่ ความเจ็บ ความตาย ได้คือ การบวช
8. เจา้ ชายสิทธัตถะเสด็จออกผนวชเมอ่ื ตอนอายุ 30 พรรษา

เฉลยแบบฝกึ ทกั ษะท่ี 1.5

คำช้แี จง : ใหน้ กั เรยี นระบายสลี งในหน้าข้อความที่ถูกต้องเก่ียวกบั ประวตั ิของพระพุทธเจา้

1. หลังจากเจ้าชายสิทธตั ถะประสูติได้ 7 วัน พระราชมารดากส็ นิ้ พระชนม์
2. พราหมณ์ ไดท้ ำนายวา่ พระราชกุมารสิทธัตถะจะได้เปน็ กษตั ริย์ผูย้ งิ่ ใหญ่
3. เจ้าชายสิทธตั ถะไดอ้ ภเิ ษกสมรสกับพระนางพิมพา และมีโอรสชื่อ “ราหลุ ”
4. เจ้าชายสิทธตั ถะเสด็จประพาสอทุ ยาน ได้ทอดพระเนตรเหน็ ประชาชนอยดู่ ี กนิ ดี มีความสขุ
5. เทวทูต 4 ได้แก่ คนเกิด คนแก่ คนเจ็บ และคนตาย
6. เหตุผลท่ีเจา้ ชายสทิ ธัตถะตัดสนิ พระทัยออกผนวชเพราะต้องการไปทอ่ งเท่ียว
7. เจ้าชายสทิ ธตั ถะทรงคดิ วา่ วธิ ีการทจี่ ะเอาชนะ ความแก่ ความเจ็บ ความตาย ได้คือ การบวช
8. เจา้ ชายสทิ ธตั ถะเสด็จออกผนวชเม่ือตอนอายุ 30 พรรษา

ใบความร้ทู ่ี 1.6

วรุณชาดก

วันหนึ่งลูกศิษย์ทั้งหลายได้เข้าป่าเพื่อไปหาฟืน หนึ่งในจำนวนนั้นเป็นคนเกียจคร้าน
ไดห้ ลบจากพวกหนีไปนอนหลบั อยใู่ ตต้ น้ ไม้ เวลาผ่านไป เพอื่ นๆหาฟนื กันได้จำนวนมากแล้วจึง
พากนั เดนิ ทางกลับ ลกู ศษิ ยค์ นหนึ่งเห็นเจ้าคนขเี้ กียจมาแอบหลับจงึ สะกิดเรียกให้ตื่น เขางัวเงีย
ปะติดปะต่อเรื่องราวหลงั จากนอนหลับไปพักใหญ่ แล้วรีบปีนขึ้นไปหักก่ิงไม้กิ่งหนึ่งเต็มแรง ก่ิง
ไม้หักลงมาทิ่มตาข้างหนึ่งของเขาอย่างจัง ทำให้ได้รับความเจ็บปวดแสนสาหัสจึงเอามือข้าง
หนึ่งปิดตาไว้ ข้างหนึ่งหักฟืนสดๆ ลงจากต้นไม้รีบมัดแล้วแบกกลับโดยเร็ว ทิ้งฟืนสดทับฟืน
แหง้ ของเพือ่ นที่มากองไวก้ ่อนหนา้ น้ี

ในวันนั้นเองมีคนมานิมนต์อาจารย์ไว้ว่าจะทำบุญบ้าน อาจารย์จึงสั่งลูกศิษย์ทั้งหลาย
ว่า ให้นอนแต่หัวค่ำแล้วรีบตื่นแต่เช้ามืดมาหุงอาหารก่อนที่จะเดินทางไปยังบ้านเจ้าภาพเมื่อ
พวกเขาตืน่ แล้วก็รีบจัดแจงก่อไฟ ดว้ ยว่าเปน็ เช้ามืดจึงมองอะไรไมถ่ นัด จึงหอบเอาฟืนสดท่ีอยู่
ด้านบนไปก่อไฟ ทำให้ไฟไม่ติดสักที จนกระทั่งสายไปงานไม่ทันเวลา ได้พากันไปหาท่าน
อาจารย์แลว้ เล่าเร่อื งราวท้ังหมดใหฟ้ ัง ชายเกียจคร้านจึงถกู อาจารย์ว่ากลา่ วและทำโทษ

ขอ้ คดิ จากชาดก : นิทานชาดก วรณุ ชาดก
จะทำสง่ิ ใดควรพิจารณาถงึ ความสำคัญว่าสิง่ ใดควรทำกอ่ นควรทำหลงั หากไมล่ ำดับ

ความสำคัญให้ดีอาจเดอื ดรอ้ นไดใ้ นภายหลัง

แบบฝึกทกั ษะท่ี 1.6

คำชแ้ี จง ให้นกั เรียนตอบคำถามต่อไปนี้

1. ถา้ นักเรยี นเกียจครา้ นไม่ยอมทำการบา้ น จะเกดิ ผลอย่างไร
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
2. คตธิ รรมที่ไดจ้ ากเรอ่ื ง วรณุ ชาดก คืออะไร
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
3. คณุ ธรรมใดบา้ ง ที่ทำให้วานรรอดพน้ จากการเป็นอาหารของจระเข้
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
4. คตธิ รรมทไ่ี ด้จากเร่ืองวานรินทชาดก คอื อะไร
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
5. นกั เรยี นสามารถนำคติธรรมจากชาดกท้งั 2 เรื่อง มาประยุกตใ์ ช้ในชีวติ ประจำวันของนกั เรยี น
อย่างไร
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………

เฉลยแบบฝึกทกั ษะท่ี 1.6

คำชีแ้ จง ให้นักเรยี นตอบคำถามต่อไปน้ี

1. ถา้ นักเรยี นเกียจครา้ นไมย่ อมทำการบา้ น จะเกิดผลอย่างไร

………..ทำให้การบ้านเสร็จไม่ทันตามที่ครูกำหนด และอาจทำใหโ้ ดนครูลงโทษ………………….
…………………………………………………………………………………………………………..

2. คติธรรมท่ไี ดจ้ ากเร่ือง วรุณชาดก คืออะไร
….การท่ีบุคคลผ้ใู ดผหู้ น่งึ ไม่ได้พจิ ารณาว่า การงานใดควรทำกอ่ นหรือการงานใดควรทำทหี ลงั ….

.…ย่อมทำความเดือดร้อนใหภ้ ายหลงั ………………………………………………………………..

3. คุณธรรมใดบา้ ง ท่ีทำให้วานรรอดพน้ จากการเป็นอาหารของจระเข้

………1) สัจจะ ได้แก่ คำพูดท่ีเปน็ จริง……2) ธรรม ไดแ้ ก่ ใช้ปัญญาไตรต่ รองว่า เมื่อทำแลว้ จะได้รบั ผลเช่นไร
……..3) ธิติ ได้แก่ ความเพยี ร ตั้งใจแน่วแน่…….4) จาคะ ได้แก่ การเสียสละ…………………..

4. คตธิ รรมทไ่ี ด้จากเร่ืองวานรนิ ทชาดก คืออะไร

………การแกป้ ญั หาโดยใชค้ ุณธรรมและปัญญา จะทำให้ล่วงพ้นภัยได้……………………………

………………………………………………………………………………………………………………………
5. นักเรยี นสามารถนำคติธรรมจากชาดกท้งั 2 เรอื่ ง มาประยุกตใ์ ชใ้ นชีวติ ประจำวนั ของนักเรียน
อยา่ งไร
………(พจิ ารณาตามคำตอบของนักเรยี น โดยให้อย่ใู นดลุ ยพนิ ิจของครูผู้สอน)………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………

ใบความรูท้ ่ี 1.7

วานรนิ ทชาดก

กาลครง้ั หนง่ึ นานมาแล้ว พระโพธสิ ตั วเ์ กดิ เปน็ พญาวานรตัวหน่งึ มีพละกำลังมาก อาศัยอยู่
ในชายป่าแห่งหน่ึง เที่ยวหากินอยู่บนเกาะกลางแม่น้ำแห่งหนึ่งซึ่งอุดมสมบูรณ์ไปด้วยผลไม้นานา
ชนิด พญาวานรจะกระโจนจากฝั่งแม่น้ำข้างหนึง่ ไปพกั ทีแ่ ผ่นหินกลางน้ำ แล้วกระโจนจากแผ่นหิน
ไปขึ้นบนเกาะนั้นในเวลาเช้า เที่ยวหากินผลไม้ต่างๆ ในเกาะนั้นในเวลากลางวัน แล้วจะกระโดด
กลับในเวลาเย็น ทำเช่นนีเ้ ปน็ ประจำทุกวัน

ในแม่น้ำนั้น มีจระเข้ผัวเมียคู่หนึ่งอาศัยอยู่ ได้มองเห็นลิงนั้นกระโดดข้ามไปมาทุกเช้าเยน็
เช้าวันหนึ่ง จระเข้ตวั เมยี เกิดแพท้ อ้ งต้องการกินหวั ใจของลิง ฝ่ายพญาวานรเท่ียวหากินบนเกาะนั้น
ทั้งวัน เมื่อถึงเวลาเย็นก็มายืนอยู่ที่ชายฝั่งที่เคยกระโดดข้ามทุกวัน มองเห็นความผิดปกติของแผ่น
หินกลางนำ้ แล้วคิดว่า “ วันนี้ ทำไมแผน่ หนิ จงึ สงู กว่าเดิม ” จงึ แกล้งเรยี กและคุยกับก้อนหินก็ไม่ได้
รบั คำตอบ จึงพูดเปรยๆขน้ึ ว่า “ หนิ ทำไมวันนี้ ท่านจึงไมข่ านรับข้าพเจ้าละ ”

ฝ่ายจระเข้ทนี่ อนอยู่บนแผน่ หิน ไดฟ้ ังเช่นนั้นคดิ หลงกลว่า
“ ในวนั อ่นื ๆ แผ่นหินน้ี คงใหค้ ำตอบแก่ลิงเป็นแน่ ” จึงตอบกลับไป พญาวานรจึงรวู้ า่ เป็น
จระเขแ้ ละเล่าความจรงิ ให้พญาวานรไดร้ ู้ หลงั จากน้ันพญาวานรจงึ วางแผนแกลง้ ยอมใหจ้ ระเขก้ ิน
และบอกให้จระเข้อา้ ปาก

หลกั ความจริงมีอยวู่ า่ เม่ือจระเขอ้ ้าปาก ตาท้ัง ๒ ข้างก็จะหลบั จระเขไ้ มท่ ันคดิ ถงึ เหตุน้ี
จงึ อ้าปากคอย พญาวานรจงึ กระโดดเหยยี บหัวจระเขก้ ระโดดขา้ มไปยงั ฝ่งั ตรงข้ามอยา่ งรวดเร็ว

ขอ้ คิดจากชาดก : วานรนิ ทชาดก

ผมู้ ีปญั ญาสามารถเอาชีวติ รอดไดด้ ้วยสตปิ ัญญาของตน

แบบทดสอบหลังเรยี น

คาํ ชี้แจง 1. แบบทดสอบมีทงั้ หมด 10 ขอ เปนแบบเลอื กตอบ 4 ตัวเลือก
2. ใชเวลาในการทําแบบทดสอบ 15 นาที
3. ใหนกั เรยี นเลือกคําตอบท่ีถูกท่สี ดุ เพียงคาํ ตอบเดยี วโดยทําเคร่อื งหมาย

กากบาท (x) ลงในกระดาษคาํ ตอบ

1. ขอ้ ใดคือเอกลกั ษณข์ องชาตไิ ทย
ก การไหว้
ข การจับมอื
ค การสวมกอด

2. ลักษณะนิสยั ของคนไทยข้อใดที่เกิดจากการนับถอื พระพทุ ธศาสนา
ก ความเหน็ แกต่ ัว
ข ความเมตตากรุณา
ค ความทะเยอทะยาน

3. ใครปฏบิ ตั ิตนตามเอกลักษณ์ของชาติไทยท่ีเกดิ จากการนับถือพระพุทธศาสนา
ก ธานไี ปโรงเรยี นทกุ วัน
ข วชิ ติ สวดมนต์ไหว้พระทุกวนั
ค ราตรีช่วยแมท่ ำงานบ้านทุกวนั

4. “คนไทยส่วนใหญอ่ ารมณ์ดีย้ิมงา่ ย มคี วามเป็นมติ ร ” คำกลา่ วนเ้ี ปน็ เอกลกษณ์ของชาติไทยด้านใด
ก ด้านวถิ ีชีวติ
ข ด้านนิสยั ใจคอ
ค ด้านวฒั นธรรมและประเพณี

5. พุทธประวัติเกย่ี วข้องกบั ประวัตศิ าสดาของศาสนาใด
ก ครสิ ต์ศาสนา
ข ศาสนาอสิ ลาม
ค พระพทุ ธศาสนา

6. “สาํ เร็จตามที่ตอ้ งการ” เปน็ ความหมายของช่ือใด
ก ราหุล
ข สทิ ธตั ถะ
ค สุทโธทนะ

7. เจ้าชายสทิ ธัตถะนัง่ สมาธคิ รั้งแรกจนไดป้ ฐมฌานในเหตกุ ารณ์ใด
ก แรกนาขวัญ
ข เสดจ็ ออกผนวช
ค ศกึ ษาศิลปวทิ ยา

8. คนแก่ คนเจบ็ คนตาย และสมณะมีชอ่ืี เรยี กรวมว่าอะไร
ก เทวดา
ข เทวทูต
ค เทวธรรม

9. เจ้าชายสิทธัตถะทรงใช้วิธใิี ดเพอ่ื หาทางช่วยมนษุ ยใ์ หห้ ลดุ พ้นจากความทกุ ข์
ก อภเิ ษกสมรส
ข เสด็จออกผนวช
ค ศกึ ษาศิลปวิทยาตา่ ง ๆ

10. ในวานรินทชาดกใครมีคุณธรรม 4 ประการ คอื สจั จะ ธรรมะ ธติ ิ และจาคะ
ก พญาลิง
ข จระเข้ต้วผู้
ค จระเข้ต้วเมยี

เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน

1. ก
2. ข
3. ข
4. ข
5. ค
6. ข
7. ก
8. ข
9. ข
10. ก

บรรณานกุ รม

กระทรวงศกึ ษาธกิ าร. (2545). คมู ือการสอน สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม.
สำนกั พมิ พวฒั นาพานชิ : กรุงเทพฯ
. (2560). สาระและมาตรฐานการเรียนรูและตัวช้ีวัด สาระภมู ิศาสตร์ (ฉบบั ปรับปรุง
พ.ศ. 2560) กลมุ่ สาระการเรยี นรสู้ ังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม. กรุงเทพฯ :
สำนกั พมิ พวฒั นาพานชิ สำราญราษฎร์.
. (2551). หลักสูตรการศกึ ษาขั้นพนื้ ฐาน พุทธศักราช 2551. กรงุ เทพฯ : สำนกั พมิ พ
วัฒนาพานิช สำราญราษฎร์.

สมพร ออ่ นนอ้ ม และคณะ. สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม. กรุงเทพฯ : สำนกั พมิ พ์วฒั นา
พานิช.