การตีตราทางสังคมที่เกี่ยวข้องกับโควิด 19

การตีตราทางสังคมท่เี ก่ียวขอ้ งกับ COVID-19

แนวทางปฏบิ ัติเพ่ือป� องกันและแกป้ ั ญหาการตีตราทางสงั คม1

กลมุ่ เป้าหมาย: หน่วยงานภาครฐั สอ่ื มวลชน และองคก์ รทอ้ งถน่ิ ทม่ี กี ารดาํ เนนิ งานเกย่ี วขอ้ งกบั
โรคตดิ เชอ้ื ไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19)

การตตี ราทางสงั คมคอื อะไร

ในบรบิ ททางสาธารณสขุ การตตี ราทางสงั คม (social stigma) หมายถงึ การเชอ่ื มโยง
ความสมั พนั ธร์ ะหว่างบคุ คลหรอื กล่มุ บคุ คลกบั ลกั ษณะบางอย่างทม่ี รี ่วมกนั หรอื เป็นโรคบางชนิดท่ี
เป็นเหมอื นกนั ในแง่การระบาดของโรค คาํ น้อี าจหมายถงึ การปฏบิ ตั ติ ่อกลุ่มบุคคลดว้ ยการ
เรยี กชอ่ื แบบดแู คลน การเหมารวม การเลอื กปฏบิ ตั ิ การปฏบิ ตั แิ ยกจากคนอ่นื และ/หรอื การ
สญู เสยี สถานะบางอย่างเน่ืองจากความเชอ่ื มโยงกบั โรคชนดิ หน่งึ ทเ่ี กดิ ขน้ึ จากการรบั รู้
การปฏบิ ตั ดิ งั กลา่ วอาจมผี ลกระทบต่อผปู้ ่วย ผดู้ แู ลคนป่วย ครอบครวั เพอ่ื นฝงู และชมุ ชน คนท่ี
ไมเ่ ป็นโรคแตม่ ลี กั ษณะอน่ื ทเ่ี หมอื นกบั คนกลมุ่ น้ีอาจพลอยไดร้ บั ความทุกขร์ อ้ นใจจากการตตี รา
ทางสงั คมดว้ ยการระบาดในปัจจบุ นั ของ COVID-19 เรง่ เรา้ ใหเ้ กดิ การตตี ราทางสงั คมและ
พฤตกิ รรมเลอื กปฏบิ ตั ทิ ม่ี ผี ลต่อชนบางเชอ้ื ชาตแิ ละทุกคนทส่ี งั คมเขา้ ใจว่าสมั ผสั กบั เชอ้ื ไวรสั

ทาํ ไม COVID-19 กอ่ ให้เกดิ การตีตราทางสงั คมมากมาย

ระดบั การตตี ราทางสงั คมทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั COVID-19 สมั พนั ธก์ บั ปัจจยั หลกั 3 ประการ 1) COVID-19 เป็นโรคใหมแ่ ละมี
หลายอยา่ งทเ่ี รายงั ไม่รเู้ กย่ี วกบั โรคน้ี 2) เรามกั กลวั สง่ิ ทไ่ี มร่ ู้ และ 3) การแสดงความรสู้ กึ กลวั “คนอ่นื ” ทาํ ไดง้ า่ ย
เป็นทเ่ี ขา้ ใจไดว้ า่ มคี วามสบั สน ความวติ กกงั วล และความหวาดกลวั เกดิ ขน้ึ ในสงั คม ปัจจยั เหลา่ น้ีแพรค่ วามคดิ แบบ
เหมารวมทอ่ี นั ตรายเพม่ิ ขน้ึ ดว้ ย

ผลกระทบคืออะไร

การตตี ราทางสงั คมทาํ ลายความสมคั รสมานในสงั คมและทาํ ใหเ้ กดิ การแยกตวั ทางสงั คมของกลมุ่ คน ซง่ึ อาจเป็นปัจจยั
สง่ เสรมิ ใหเ้ กดิ สถานการณ์ทเ่ี ออ้ื อาํ นวยการแพร่ระบาดของไวรสั มากขน้ึ ไม่ใช่น้อยลง ผลทต่ี ามมาคอื ปัญหาสขุ ภาพท่ี
รนุ แรงขน้ึ และการควบคมุ การระบาดทย่ี ากลาํ บากขน้ึ

1 หัวขอ ตอ ไปนีเ้ ปนคําแนะนาํ ทป่ี ระมวลจาก John Hopkins Center for Communication, READY Network

ปรบั ปรุงขอมลู เมอ่ื 24 กุมภาพนั ธ 2563 1

การตตี ราทางสงั คม
• อาจทาํ ใหป้ ระชาชนปกปิดอาการเจบ็ ป่วยเพ่อื หลกี เลย่ี งการเลอื กปฏบิ ตั ิ
• อาจขดั ขวางไมใ่ หป้ ระชาชนเขา้ รบั การรกั ษาทนั ที
• อาจทาํ ใหป้ ระชาชนหมดกาํ ลงั ใจทจ่ี ะเปลย่ี นพฤตกิ รรมเพอ่ื สขุ ภาพทด่ี ี

วธิ ีแก้ปั ญหาการตตี ราทางสงั คม

ผลการวจิ ยั บง่ ชอ้ี ยา่ งชดั เจนว่าการตตี ราทางสงั คมและความกลวั โรคตดิ ต่อเป็นอุปสรรคต่อการป้องกนั และควบคมุ โรค
มาตรการทม่ี ปี ระสทิ ธผิ ลประกอบดว้ ยการสรา้ งความเชอ่ื มนั่ ในการบรกิ ารสขุ ภาพและคาํ แนะนําเกย่ี วกบั สขุ ภาพทเ่ี ช่อื ถอื ได้
การแสดงความเหน็ อกเหน็ ใจผไู้ ดร้ บั ผลกระทบ การเขา้ ใจโรค และการดาํ เนินมาตรการทม่ี ปี ระสทิ ธผิ ลและปฏบิ ตั ไิ ดจ้ รงิ
เพอ่ื ใหป้ ระชาชนสามารถชว่ ยดแู ลตนเองและคนใกลช้ ดิ ใหป้ ลอดภยั

วธิ กี ารสอ่ื สารเกย่ี วกบั COVID-19 มคี วามสาํ คญั มากในการสนบั สนุนใหป้ ระชาชนปฏบิ ตั ติ นอยา่ งเหมาะสมเพอ่ื ชว่ ยต่อสกู้ บั
โรคและหลกี เลย่ี งการทาํ ใหค้ วามหวาดกลวั และการตตี ราทางสงั คมแพรก่ ระจายมากขน้ึ เราจาํ เป็นตอ้ งสรา้ งสภาพแวดลอ้ ม
ทเ่ี ออ้ื ต่อการพดู ถงึ โรคและผลกระทบรวมทงั้ การแกป้ ัญหาอย่างเปิดเผย ตรงไปตรงมา และมปี ระสทิ ธผิ ล

ต่อไปน้เี ป็นคาํ แนะนําการแกป้ ัญหาการตตี ราทางสงั คมและหลกี เลย่ี งการทาํ ใหป้ ัญหาพอกพนู

1. การใชค้ าํ พดู นนั้ สาํ คญั : สง่ิ ทค่ี วรทาํ / ไม่ควรทาํ เวลาพดู ถงึ โรคตดิ เชอ้ื ไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19)
2. ทกุ คนมบี ทบาทสาํ คญั : ความคดิ ง่าย ๆ ทช่ี ว่ ยขจดั การตตี ราทางสงั คม
3. คาํ แนะนําและขอ้ ความทใ่ี ชใ้ นการสอ่ื สาร

การใช�คําพู ดนนั� สาํ คัญ

เวลาพดู ถงึ โรคไวรสั โคโรน่า คาํ บางคาํ (ผปู้ ่วยสงสยั , แยกกกั เป็นตน้ ) และภาษาทใ่ี ชอ้ าจกลายเป็นความหมายไมด่ ใี นสงั คม
และสรา้ งทศั นคตแิ บบเหมารวม คาํ เหลา่ น้ีอาจทาํ ใหค้ วามคดิ แบบเหมารวมหรอื การคดิ ไปเองในแงล่ บคงอยตู่ ลอดไป ตอก
ย้าํ ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งโรคกบั ปัจจยั อน่ี ทไ่ี ม่มอี ยจู่ รงิ สรา้ งความหวาดกลวั ในวงกวา้ ง หรอื ทาํ ใหส้ งั คมไรค้ วามรสู้ กึ เหน็ อก
เหน็ ใจผตู้ ดิ เชอ้ื

สภาพเช่นน้ีจะบบี คนั้ ใหป้ ระชาชนหลกี เลย่ี งการคดั กรอง การตรวจ และการกกั ตวั เราแนะนําใหใ้ ชภ้ าษาทค่ี าํ นงึ ถงึ ความ
เป็นมนุษย์ (people-first language) ซง่ึ ใหค้ วามเคารพและไม่จาํ กดั สทิ ธคิ นในทกุ ชอ่ งทางการสอ่ื สารรวมทงั้ สอ่ื ต่าง ๆ คาํ ท่ี
ใชใ้ นสอ่ื ต่าง ๆ สาํ คญั อยา่ งยงิ่ เพราะคาํ เหล่าน้มี อี ทิ ธพิ ลต่อภาษาทน่ี ยิ มใชแ้ ละการสอ่ื สารเกย่ี วกบั โรคตดิ เชอ้ื ไวรสั โคโรนา
2019 (COVID-19) การรายงานขอ้ มลู แงล่ บอาจมอี ทิ ธพิ ลต่อความรสู้ กึ นึกคดิ เกย่ี วกบั และการปฏบิ ตั ติ ่อบคุ คลตอ้ งสงสยั ตดิ
เชอ้ื โคโรน่าพนั ธใุ์ หม่ (COVID-19) ผปู้ ่วย ครอบครวั ของผปู้ ่วย และชมุ ชนทไ่ี ดร้ บั ผลกระทบ

มตี วั อยา่ งมากมายเกย่ี วกบั การใชภ้ าษาทไ่ี มแ่ บง่ แยกและการใชศ้ พั ทส์ าํ นวนทล่ี ดการตตี ราทางสงั คมทจ่ี ะช่วยควบคมุ การ
ระบาดในวงกวา้ งและการระบาดทวั่ โลกของเอชไอวี วณั โรค และไขห้ วดั ใหญ่ชนดิ H1N1 2

2 แนวทางปฏิบัตกิ ารใชศัพทส าํ นวนของ UNAIDS: เปลยี่ นจากคําวา “เหยือ่ โรคเอดส” (AIDS victim) เปน “ผูติดเชอื้ เอชไอว”ี (people living with
HIV) เปล่ยี นจากคําวา “การตอ สูกบั โรคเอดส” (fight against AIDS) เปน “การปองกนั และควบคุมโรคเอดส” (response to AIDS)

ปรบั ปรงุ ขอ มลู เม่อื 24 กมุ ภาพนั ธ 2563 2

ส่ิงท่ีควรทํา/ ไมค่ วรทํา

ตอ ไปนี้เปน สิง่ ท่ี ควรทาํ /ไมค่ วรทาํ บางสวนเวลาพดู ถงึ โรคติดเชอ้ื ไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19)

ส่ิงท่ีควรทาํ – ใชค ําวาโรคตดิ เชอ้ื ไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19)
ส่ิงท่ีไมค่ วรทํา – พูดชอ่ื สถานท่หี รอื เชอ้ื ชาติประกอบกบั ชอื่ โรค โรคน้ืไมใ ช “ไวรัสอฮู น่ั ” “ไวรสั จีน” หรือ“ไวรสั

เอเชีย” ชอ่ื ทางการของโรคผา นการพจิ ารณาคัดเลอื กอยา งรอบคอบเพือ่ หลกี เล่ียงการตตี ราทางสังคม – “co” ยอมา
จาก Corona “vi” ยอมาจาก virus “d” หมายถงึ disease และเหตทุ เ่ี รียกวา 19 เพราะโรคนอ้ื ุบัตขิ นึ้ ในป 2019

ส่ิงท่ีควรทาํ – ใชคําวา “ผตู ดิ เชื้อ COVID-19” “คนทไี่ ดร ับการรกั ษา COVID-19” “คนทีท่ ุเลาจาก COVID-19” หรือ

“ผเู สียชวี ิตจากการตดิ เช้อื COVID-19”

ส่ิงท่ีไม่ควรทํา – เรยี กผตู้ ดิ เชอ้ื ว่า “ผปู้ ่วย COVID-19” หรอื “เหย่อื COVID-19”

ส่ิงท่ีควรทํา – ใชคําวา “คนที่อาจตดิ เช้ือ COVID-19” หรอื “คนท่สี ันนษิ ฐานวาตดิ เชื้อ COVID-19”
ส่ิงท่ีไม่ควรทํา – ใชค้ าํ วา่ “ผตู้ อ้ งสงสยั ตดิ เชอ้ื COVID-19” หรอื “ผปู้ ่วยตอ้ งสงสยั ”

ส่ิงท่ีควรทํา – ใชค ําวา คนที่ “ไดรับเชอ้ื ” หรอื “ติดเชอ้ื ” COVID-19
ส่ิงท่ีไม่ควรทํา – ไม่ใชค้ าํ ว่าคนท่ี “แพร่เชอ้ื COVID-19” “ทาํ ใหค้ นอน่ื ตดิ เชอ้ื ” หรอื “แพรเ่ ชอ้ื ไวรสั ”

เน่ืองจากถอ้ ยคาํ ดงั กลา่ วสอ่ื เป็นนยั ถงึ การแพรเ่ ชอ้ื โดยตงั้ ใจและเป็นการกล่าวโทษ

การใชศ้ พั ทส์ าํ นวนทบ่ี ง่ ชถ้ี งึ การกระทาํ ความผดิ หรอื การไม่เหน็ อกเหน็ ใจสรา้ งความรสู้ กึ ว่าผตู้ ดิ เชอ้ื กระทาํ
ความผดิ หรอื มคี วามเป็นมนุษยน์ ้อยกวา่ คนอ่นื เร่งเรา้ การตตี ราทางสงั คม ทาํ ใหส้ งั คมไรค้ วามเหน็ อกเหน็ ใจซง่ึ
กนั และกนั และอาจทาํ ใหผ้ ตู้ ดิ เชอ้ื ลงั เลทจ่ี ะเขา้ ไปรกั ษาหรอื รบั การคดั กรอง การตรวจ หรอื การกกั ตวั

ส่ิงท่ีควรทํา – ควรพดู ถึงความเสีย่ งจาก COVID-19 อยางถกู ตองตามขอมลู ทางวทิ ยาศาสตรแ ละคําแนะนําการดแู ลสขุ ภาพ

ลาสดุ ทป่ี ระกาศอยา งเปนทางการ

ส่ิงท่ีไม่ควรทํา – กระจายขา่ วลอื ทไ่ี มไ่ ดร้ บั การยนื ยนั หรอื ผลติ ซา้ํ เน้อื หาดงั กลา่ ว และหลกี เลย่ี งการใชภ้ าษา

เกนิ ความจรงิ ทต่ี งั้ ใจจะสรา้ งความหวาดกลวั เช่น “โรคตดิ เชอ้ื รา้ ยแรงทค่ี รา่ ชวี ติ คนจาํ นวนมาก” “หายนะของ
โลก” ฯลฯ

ส่ิงท่ีควรทํา – พูดในแงด เี ก่ียวกบั ประสิทธผิ ลของมาตรการปองกนั และรักษาโรคและเนน พดู ถึงเรอื่ งน้ี สําหรับคนสวนใหญ

โรคนี้เปน โรคที่ประชาชนเอาชนะได มีขน้ั ตอนงา ย ๆ ท่เี ราทุกคนสามารถทําไดเ พอื่ ดแู ลตนเอง คนใกลช ิด และผเู สยี่ งตดิ เช้ือ
มากทีส่ ุดใหปลอดภยั

ส่ิงท่ีไม่ควรทาํ – เน้นพดู ถงึ หรอื หมกมุ่นอย่กู บั เรอ่ื งไม่ดี ๆ หรอื ถอ้ ยคาํ ทส่ี รา้ งความหวาดกลวั เรา

จาํ เป็นตอ้ งจบั มอื กนั ทาํ งานเพอ่ื ช่วยดแู ลใหก้ ลมุ่ เสย่ี งทส่ี ดุ ปลอดภยั

ส่ิงท่ีควรทํา – เนนพดู ถงึ ประสิทธผิ ลของมาตรการเชงิ ปอ งกนั ท่ีปอ งกันการติดเชือ้ ติดเช้ือไวรสั โคโรนา 2019 รวมท้ังการคัด

กรองแตเน่ิน ๆ การตรวจ และการรกั ษา

ปรบั ปรุงขอ มูลเมอื่ 24 กมุ ภาพนั ธ 2563 3

ทุกคนมบี ทบาทสาํ คญั

รฐั บาล ประชาชน สอ่ื มวลชน ผมู้ อี ทิ ธพิ ลทางความคดิ และชมุ ชนมบี ทบาทสาํ คญั ในการป้องกนั และหยดุ การตตี ราคนทม่ี า
จากประเทศจนี และทวปี เอเชยี ทกุ คนตอ้ งใครค่ รวญอยา่ งรอบคอบกอ่ นสอ่ื สารขอ้ ความทางสอ่ื โซเชยี ลหรอื ชอ่ งทางการ
สอ่ื สารอ่นื โดยแสดงพฤตกิ รรมสนบั สนุนการจดั การแกป้ ัญหาโรคตดิ เชอ้ื ไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19)
ต่อไปน้เี ป็นตวั อยา่ งและคาํ แนะนําเกย่ี วกบั การกระทาํ ทช่ี ว่ ยลดทศั นคตแิ บบเหมารวม

• เผยแพรข่ ้อเท็จรงิ : การตตี ราทางสงั คมอาจเพมิ่ มากขน้ึ เน่อื งจากขาดความรคู้ วามเขา้ ใจทเ่ี พยี งพอเกย่ี วกบั การ
แพรร่ ะบาดและการรกั ษาโรคตดิ เชอ้ื ไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19) และการป้องกนั การตดิ เชอ้ื มาตรการ
ป้องกนั และควบคมุ โรคประกอบดว้ ยการจดั ลาํ ดบั ความสาํ คญั ของการเกบ็ รวบรวม การจาํ แนก และการเผยแพร่
ขอ้ มลู ทถ่ี กู ตอ้ งเกย่ี วกบั พน้ื ทแ่ี พรร่ ะบาดในประเทศและชมุ ชนรวมทงั้ บคุ คลและกลุม่ บคุ คลทเ่ี สย่ี งตดิ เชอ้ื COVID-
19 ทางเลอื กในการรกั ษา และชอ่ งทางการเขา้ ถงึ การรกั ษาและขอ้ มลู การดแู ลสขุ ภาพ ควรใชภ้ าษาทเ่ี ขา้ ใจง่าย
และหลกี เลย่ี งศพั ทแ์ พทย์ ส่ือโซเชี ยลมปี ระโยชนใ์ นแงก่ ารสอ่ื สารขอ้ มลู การดแู ลสขุ ภาพไปถงึ คนจาํ นวนมากแต่
เสยี ค่าใชจ้ า่ ยน้อย3

• เชิ ญชวนใหผ้ ู ม้ อี ิทธพิ ลทางความคดิ ในสังคมมสี ว่ นร่วม4 เชน่ ผนู้ ําทางศาสนา เพ่อื แสดงความคดิ เหน็
เกย่ี วกบั คนทถ่ี ูกสงั คมตราหน้าและการสนบั สนุนคนเหล่าน้ี หรอื เชญิ ชวนผมู้ ชี อ่ื เสยี งทส่ี งั คมเคารพ เพอ่ื ใหม้ คี นฟัง
ขอ้ มลู ขา่ วสารเพมิ่ ขน้ึ และลดการตตี ราทางสงั คม ขอ้ มลู ดงั กล่าวควรมกี ลมุ่ เป้าหมายทก่ี าํ หนดไวอ้ ยา่ งชดั เจน และ
ผมู้ ชี อ่ื เสยี งทถ่ี ูกขอรอ้ งใหส้ อ่ื สารขอ้ มลู น้ีตอ้ งกล่าวถอ้ ยคาํ ดว้ ยตวั เองและเป็นบุคคลทเ่ี หมาะสมกบั กลุ่มเป้าหมาย
ทงั้ ในเชงิ ภมู ศิ าสตรแ์ ละวฒั นธรรม ตวั อยา่ งเชน่ นายกเทศมนตรี (หรอื บุคคลอ่นื ทม่ี อี ทิ ธพิ ลทางความคดิ ) ท่ี
ออกไปพดู ทางสอ่ื โซเชยี ลทถ่ี ่ายทอดสดการจบั มอื กบั ผนู้ ําชมุ ชนชาวจนี

• แพร่ภาพกระจายเสยี งและเร่ืองราวในวงกว้างเกย่ี วกบั คนทอ้ งถน่ิ ทต่ี ดิ เชอ้ื ตดิ เชอ้ื ไวรสั โคโรนา 2019 และ
หายแลว้ หรอื คนทด่ี แู ลคนใกลช้ ดิ ระหวา่ งการพกั ฟ้ืนจากอาการป่วย เพอ่ื เน้นวา่ คนสว่ นใหญ่หายจาก COVID-19
ได้ นอกจากน้ี จดั ทาํ กจิ กรรมรณรงคเ์ ชดิ ชู “ฮโี ร่” เพอ่ื ยกย่องผดู้ แู ลผปู้ ่วยและบคุ ลากรทางการแพทยท์ อ่ี าจถูก
สงั คมตตี รา อาสาสมคั รชมุ ชนมบี ทบาทสาํ คญั ในการลดการตตี ราทางสงั คมในชมุ ชนดว้ ย

3 ไนจเี รยี ประสบความสาํ เรจ็ ในการควบคุมการระบาดของอโี บล่าเมอ่ื ปี 2547 ทม่ี ผี ลกระทบต่อประเทศอ่นื อกี 3 ประเทศแถบแอฟรกิ าตะวนั ตก
ปัจจยั ความสาํ เรจ็ ส่วนหน่ึงเป็นกจิ กรรมรณรงคท์ างสอ่ื โซเชยี ลทเ่ี ผยแพรข่ อ้ มลู ทถ่ี ูกตอ้ งและแกข้ า่ วลวงทเ่ี ผยแพรใ่ นทวติ เตอรแ์ ละเฟซบุ๊ก
มาตการน้ีมปี ระสทิ ธผิ ลมากเพราะองคก์ รพฒั นาเอกชนระหว่างประเทศ (เอน็ จโี อ) ผมู้ อี ทิ ธพิ ลทางความคดิ ในสอ่ื โซเชยี ล บคุ คลทม่ี ชี อ่ื เสยี ง และ
บลอ็ กเกอรใ์ ชแ้ พลตฟอรม์ สว่ นตวั เพอ่ื ส่งต่อหรอื ใหข้ อ้ มลู และความคดิ เหน็ เกย่ี วกบั ขอ้ มลู ขา่ วสารเรอ่ื งสขุ ภาพ (Fayoyin A., 2016. Engaging
social media for health communication in Africa: Approaches, results and lessons. Journal of Mass Communication and Journalism,
6(315))
4สาํ นวน “Angelina Jolie effect” เป็นถอ้ ยคาํ ทน่ี กั วจิ ยั การสอ่ื สารดา้ นสาธารณสขุ ตงั้ ขน้ึ เพอ่ื ใชอ้ ธบิ ายการคน้ หาขอ้ มลู ในอนิ เทอรเ์ น็ตเกย่ี วกบั

พนั ธกุ รรมของมะเรง็ เตา้ นมและการตรวจทเ่ี พม่ิ ขน้ึ ในช่วงเวลาหลายปีตงั้ แต่ปี 2556 เมอ่ื ดาราดงั แอนเจลนี า โจลเี ขา้ รบั การผา่ ตดั เตา้ นมทงั้ สอง
ขา้ งออกทงั้ หมด คาํ วา่ “effect” บ่งชว้ี า่ การรณรงคโ์ ดยบคุ คลทม่ี ชี อ่ื เสยี งทม่ี าจากแหล่งขา่ วทไ่ี วใ้ จไดม้ ปี ระสทิ ธผิ ลในการชกั จงู ใหป้ ระชาชน
แสวงหาความรเู้ กย่ี วกบั สุขภาพและมอี ทิ ธพิ ลตอ่ ทศั นคตแิ ละความรคู้ วามเขา้ ใจเกย่ี วกบั การบรกิ ารสุขภาพสาํ หรบั COVID-19

ปรบั ปรงุ ขอ มลู เมื่อ 24 กุมภาพันธ 2563 4

• แสดงภาพกลุม่ คนหลากหลายเชื� อชาติ ทกุ สอ่ื ควรแสดงภาพใหเ้ หน็ ว่าชุมชนทม่ี คี วามหลากหลายไดร้ บั
ผลกระทบและรว่ มมอื กนั เพอ่ื ป้องกนั การแพรร่ ะบาดของ COVID-19 ควรเลอื กใชแ้ บบตวั หนงั สอื สญั ลกั ษณ์ และ
รปู แบบการนําเสนอ โดยไมม่ อี คตแิ ละไม่สอ่ื ถงึ กลุม่ ใดกลมุ่ หน่งึ เทา่ นนั้

• จรยิ ธรรมในการรายงานขา่ ว: การรายงานขา่ วทต่ี อกยา้ํ พฤตกิ รรมของบุคคลและความรบั ผดิ ชอบของผปู้ ่วย
ทม่ี อี าการป่วยและแพรเ่ ชอ้ื COVID-19 มากเกนิ ไปอาจเพมิ่ พนู การตตี ราทางสงั คมต่อบุคคลทอ่ี าจตดิ เชอ้ื
ตวั อย่างเช่น สอ่ื มวลชนบางรายมงุ่ เน้นรายงานขา่ วทม่ี กี ารคาดเดาแหล่งแพร่เชอ้ื COVID-19 พยายามชต้ี วั ผปู้ ่วย
คนแรกทแ่ี พร่เชอ้ื ในแต่ละประเทศ การเน้นรายงานขา่ วความพยายามคดิ คน้ วคั ซนี และวธิ กี ารรกั ษาอาจทาํ ให้
ความหวาดกลวั เพมิ่ ขน้ึ และทาํ ใหเ้ กดิ ความรสู้ กึ ว่าขณะน้เี ราไมม่ หี นทางทจ่ี ะยบั ยงั้ การตดิ เชอ้ื ในทางกลบั กนั
สง่ เสรมิ การรายงานขา่ วเกย่ี วกบั วธิ ปี ฏบิ ตั เิ พอ่ื ป้องกนั การตดิ เชอ้ื อาการของ COVID-19 และจงั หวะเวลาทค่ี วรเขา้
รบั การรกั ษา

• การเช่ื อมโยงกจิ กรรม: มกี จิ กรรมรเิ รม่ิ มากมายทม่ี งุ่ แกป้ ัญหาการตตี ราทางสงั คมและการเหมารวม การ
เช่อื มโยงกจิ กรรมเหลา่ น้ีมคี วามสาํ คญั มากในการสรา้ งกระแสสงั คมและสภาพแวดลอ้ มทเ่ี ออ้ื อาํ นวย ซง่ึ แสดงให้
เหน็ ว่าทุกคนดแู ลเอาใจใสแ่ ละเหน็ ใจซง่ึ กนั และกนั

คาํ แนะนาํ การส่ือสารและส่ิงท่ีควรทํา

การกระจายขา่ วลวงและขา่ วลอื (infodemic) ทส่ี รา้ งความเขา้ ใจผดิ แพร่เรว็ กวา่ การระบาดของโรคตดิ เชอ้ื ไวรสั โคโรนา
2019(COVID-19) ปรากฏการณ์น้ีก่อใหเ้ กดิ ผลเสยี หลายประการ รวมทงั้ การตตี ราทางสงั คมและการเลอื กปฏบิ ตั คิ นทม่ี า
จากพน้ื ทร่ี ะบาด เราจาํ เป็นตอ้ งสมคั รสมานกนั และชว่ ยสอ่ื สารขอ้ มลู ทเ่ี ขา้ ใจง่ายและปฏบิ ตั ไิ ดจ้ รงิ เพอ่ื สนบั สนุนชมุ ชนและผู้
ไดร้ บั ผลกระทบจากการระบาดครงั้ ใหม่น้ี

ความเขา้ ใจผิด ขา่ วลอื และขา่ วลวงส่งเสรมิ การตตี ราทางสงั คมและการเลอื กปฏบิ ัติท่ีเป�นอุปสรรคตอ่
การป� องกนั และควบคมุ โรค

- แก้ความเขา้ ใจผดิ เป็นการรบั รคู้ วามรสู้ กึ และพฤตกิ รรมจรงิ ของประชาชน แมว้ ่าความคดิ พน้ื ฐานไมถ่ กู ตอ้ ง
- สง่ เสริมใหส้ ังคมตระหนกั ถงึ ความสาํ คญั ของการป� องกนั การชว่ ยชวี ติ การตรวจคดั กรองและการรกั ษา

แต่เน่นิ ๆ

ความสมัครสมานในสงั คมและความร่วมมือกนั ทวั่ โลกเป�นปั จจยั ท่ีจาํ เป�นในการป� องกนั ไม่ให้การแพร่
ระบาดรุนแรงขนึ� และการบรรเทาความหวาดวิตกของชุมชน

- บอกเลา่ หรอื การเผยแพรเ่ ร่อื งราวประสบการณ์ท่นี า่ เหน็ ใจของบคุ คลหรอื กลุม่ บคุ คลทป่ี ระสบความทกุ ข์
ยากเน่อื งจากผลกระทบจากโรคตดิ เชอ้ื ไวรสั โคโรนา 2019(COVID-19)

- แสดงความรู้สกึ เหน็ ใจและส่งกาํ ลังใจไปใหผ้ ปู้ ฏบิ ตั งิ านในพน้ื ทท่ี ม่ี หี น้าทป่ี ้องกนั และควบคมุ การระบาด
(เจา้ หน้าทบ่ี รกิ ารสขุ ภาพ อาสาสมคั ร ผนู้ ําชมุ ชน เป็นตน้ )

ปรับปรงุ ขอมูลเมอ่ื 24 กุมภาพันธ 2563 5

ขอ้ เทจ็ จรงิ ไม่ใช่ ความกลัว เป�นปั จจยั ท่จี ะหยุดการระบาดของโรคติดเชื� อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-
19)

- บอกเลา่ ขอ้ เทจ็ รงิ และขอ้ มลู ทถ่ี กู ตอ้ งเกย่ี วกบั โรค
- ตงั้ คาํ ถามเกย่ี วกบั ความเชอ่ื ผดิ ๆ ในสงั คม (myth) และทศั นคตแิ บบเหมารวม
- เลอื กคาํ ทใ่ี ชอ้ ย่างระมดั ระวงั วธิ กี ารสอ่ื สารมผี ลต่อทศั นคตขิ องผอู้ ่นื (อ่าน “สงิ่ ทค่ี วรทาํ / ไมค่ วรทาํ ” ขา้ งตน้ )

ปรับปรงุ ขอ มูลเมอ่ื 24 กุมภาพนั ธ 2563 6