หน่วยที่ 2 เครื่องมือและอุปกรณ์ในงานผลิตภัณฑ์อะลูมิเนียม

เครือ่ งมือวัดและรา งแบบ
เครอ่ื งมือวดั (Measuring Too) คือเคร่อื งมือสําหรับใชในการวัดเพือ่ บงชบ้ี อกระยะหรือขนาด ในการ

กําหนดดําแหนงตรวจสอบระยะหรือขนาดความกวางความยาวความสง หรือความหนาของวัสดุชิ้นงาน
เคร่ืองมือวัดมีหลายชนิด แตละชนิดมีลักษณะรูปรางท่ีแตกตางกันตามประโยชนการใชสอนในทางชางน้ันๆ
สาํ หรบั เครือ่ งมือวัดทีไ่ วในทางชว งอะลมู เิ นยี มและกระจก ทตี่ ัวเครื่องมหี นวยมาตรฐานการวดั มหี นว ยเปน นิว้
ฟตุ และหนว ยเมตริก กาํ กับไวใ นเครอ่ื งมือวดั ชนิดเดยี วกันเพ่ือสะดวกในการใชง าน ดงั นนั้ งานอะลมู ิเนยี มและ
กระจกจงึ ควรเรียนรเู รื่องหนวยมาตรฐานการวดั และเคร่อื งมือวัด

สําหรับอุปกรณท่ไี ดรา งแบบ เปนอุปกรณทใี่ ชควบคูกับเครอื่ งมอื วัด มีหนาที่ทําเครอ่ื งราวตางๆ ของ
ระยะการวดั บนชน้ิ งานทตี่ อ งการ ซึ่งมเี ครอื่ งมอื วดั และรา งแบบท่สี ําคญั ดงั น้ี

1. ตลับเมตร คือ เครื่องมือวัดชนิดหนึ่งที่มีสายวัดเก็บอยูในตลับอยางมิดชิด ทําใหสะดวกใน
การ นําติดตัวไปใชงานไดตลอดเวลา ตลับเมตรใชในการวัดหาระยะหรือตรวจสอบขนาดของวัสดุ
ชิ้นงาน เนื่องจากตรงหัวสายวัดของตลับเมตรมีขอเกี่ยว ซึ่งใชเปนที่เกาะยึดกับขอบของชิ้นงานท่ี
ตองการวัด ทาํ ให การดึงสายวัดออกจากตลับเพ่ือเปนการวัดระยะ หรือตรวจสอบขนาดของวัสดุหรือใน
งานไดสะดวก เปนเครื่องมือที่ชวยในการวัดในงานวัสดุตางๆ ในงานผลิตภัณฑอะลูมิเนียมและกระจก
สามารถเปนสวนโคงรัศมีเล็กๆ หรือคดโคงไปมาไดดีโดยไมหักงาย ตัวสายวัดของตลับเมตรทําจากเหล็ก
สปริง ปลายสายวัดจะติดตะขอเพื่อใหสะดวกในการเกี่ยวที่ขอบของชิ้นงานที่มีความยาวมากๆ เมือวัด
คนเดียวและตะขอยังเปนตัวปองกันไมใหตัวสายรัดเขาไปในตัวตลับดวย ลําตัวของตลับเมตรจะเขาจาก
เหล็ก ตามตองการไดอีกดวย พลาสติก นอกจากนี้ตลับเมตรบางชนิดยังมีอุปกรณพิเศษที่สามารถบังคับ
สายวัดใหเคลื่อนที่เบารอง ความยาวของตลับจะบอกบนตัวสายวัดดานในเพียงดานเดียว ทั้งระบบ
เมตริก และระบบอังกฤษ ความยาวที่ใชกันอยูมีหลายขนาด เชน 2 เมตร 3 เมตร 5 เมตรการเลือกใช
งานขนาดความยาวของตลับเมตรข้ึนอยูกับความเหมาะสมของแตละงานไป

รูปที่ 1 ลกั ษณะตลบั เมตร

2. ฉากตาย เปนเครื่องมือที่สําคัญมากในงาน อะลูมิเนียม เพราะงานบางอยางจะใชการไมไดถางาน
นั้นไมไดฉาก โดยเฉพาะงานละเอียดและใชฝมือจะตอง อาศัยฉากชวยเสมอ ในการตรวจสอบการไดมมุ ฉาก
ของวัสดุ หรือช้ินงานชนิดตางๆ และยังใชวัดระยะ หรือ ตรวจสอบขนาดของวัสดุหรือชิ้นงานที่มีขนาดความ
กวาง ความยาว และความหนาที่นอยกวาความยาว ของใบฉาก ฉากตายประกอบดวยสวนสําคัญ 2 สวน คือ
ดามและใบ สวนดามเปนเหล็กยึดติดกบั สว นใบ ซึ่งทําจากสเตนเลสเลอื่ นไมได สามารถวัดมุม 45 องศา และ
90 องศาได

รูปท่ี 2 ลกั ษณะฉากตาย
3. ฉากเปน (Siding T Bevet Square) คือ เคร่ืองมือวัดชนิดหน่ึง สําหรับวัดทําเครื่องหมาย ลอก
แบบสรางแบบ และตรวจสอบมุมองศาของช้นิ งาน โดยมใี บฉากหมุนเคล่อื นท่ีเพ่อื การปรบั ต้งั มุมองศา ระหวาง
ดามฉากกบั ใบฉากไดต้งั แตมมุ 0-180 องศา ฉากเปนมสี ว นประกอบท่ีสาํ คญั 3 สว น คือ ใบฉาก ดา มฉาก และ
สกรูหางปลา (Clamping Screw) ใน สภาพปกติสวนหน่ึงของใบฉากจะถูกเก็บซอนอยูใน ดามฉากเปน ท่ีมี
จําหนายตามทองตลาดทั่วไปมีขนาด ความกวางและความยาวของใบฉากขนาด 1 นิ้ว และ ยาว 6-8 น้ิว
ตามลาํ ดบั

รูปที่ 3 ลกั ษณะฉากเปน

4. ใบวัดมุม (Bevel Protractor) เปนเคร่ืองมือ วัดชนิดหนึ่งใชงานคลายกับ ฉากเปนในงาน
อะลมู เิ นยี ม แตมคี วามละเอียดกวา ใชสําหรับวดั งานทตี่ ัดมาแลว เพ่ือตรวจสอบมมุ ของการตัดวา ถูกตอ งหรอื ไม
หรือทาํ เคร่อื งหมาย คดั ลอกแบบ สรา งแบบ และตรวจสอบ มมุ องศาของชิ้นงาน โดยมใี บบอกองศาเปนรปู โคง
ครึ่งวงกลม มีขีดสเกลแบงองศา 0-180 องศา มีแกน วัดมุมหมุนเคล่ือนที่เพื่อการปรับตั้งมุมองศา ขีดสเกล
เทา กบั 1 โดยมีแปนเกลยี วยดึ ใบบอกองศาเปน ตัวลอ็ กใบ

รูปท่ี 4 ลักษณะของใบวัดมุม
5. ระดับนา้ํ แบบสายยาง เปน สายยางใส ขนาดเลก็ วัดระดับแบบเดยี วกับงานชางไม หรอื งาน ชา งปูน
เปนอุปกรณอยางหน่ึงท่ีมคี วามจําเปนมาก สําหรับงานโครงสรางอะลูมิเนียม โดยท่ัวไปใชหาระดับ ความสงู ท่ี
ตองการระดับท่เี ทาๆ กัน เพราะถา งานออก มาระดับไมเทากนั จะทาํ ใหก ารทํางานอะลมู เิ นยี มกับ วงกบบาน
หนาตา ง หรอื บานประตู หรอื งานอื่นๆ ซ่ึงจะเปนปญ หาภายหลัง และแกไขไดยากข้ึน

รูปที่ 5 ลักษณะระดบั นํ้าแบบสายยาง

6. ระดับนํ้าแบบแทน ใชระดับนํ้าในการวัด ระดับตามแนวตั้งและแนวนอน สําหรับโครงสราง
อะลูมิเนียม พื้นผิวที่ตรวจเช็กน้ันจะตองเรยี บเสมอกนั ไมมีเศษวัสดุหนุนระดับนํ้าขณะวัด วิธีการดูระดับนาํ้
แบบปกติ ควรใหฟองอากาศในหลอดนา้ํ นั้นอยกู ึง่ กลาง ระหวางขดี เสน สแี ดงใหม ากทีส่ ุด หมายความวา พ้ืนผิว
ท่ีวดั อยูนน้ั ไดร ะดับ การปรับพื้นผิวจากระดบั เมอ่ื วดั ระดบั น้าํ แลว ฟองอากาศไมอ ยูใ นตําแหนงตรงกลาง ให
ขยับพนื้ ผิวท่ีอยูตรงกันขา มกับฟองอากาศทข่ี ึน้ ไป เชน หากฟองอากาศเอียงไปทางขวามากกวา กใ็ ห ยกพ้ืนผวิ
ดานซา ยขึ้นทลี ะนอยจนกวา จะเสมอกัน

รูปท่ี 6 ลกั ษณะระดบั น้าํ แบบแทน
7. ลูกดง่ิ เปนเครอื่ งมือสําคัญสําหรับการ งองิ แนวด่งิ โดยเฉพาะงานกอสรางโครงสรา งสงู ตางๆ จะใช
ลูกดิ่งในการหาเสนแนวด่ิงสาํ หรบั ใชอางอิง การวัดระยะตา งๆ เพ่ือการกอสรา ง โดยการปลอยให ตมน้ําหนัก
นอยอยางอิสระจนนิ่ง จากน้ันจึงเคลื่อน เจดแขวนลูกด่ิงจนกระท่ังปลายแหลมของตุมนํ้าหนัก เจดตรงกับ
ตาํ แหนงอา งอิงบนพ้นื ก็จะไดวาแนวเชอื กท่ี หอยตมนาํ้ หนักไวน น้ั คอื เสนแนวดงิ่ จากจุดอา งอิง บนพ้ืน ในงาน
อะลูมิเนียมจําเปนตองใช เพราะงาน โครงสรางตองมีความเท่ียงตรง ไมผิดพลาดอันจะทําให เกิดปญหาใน
ภายหลงั

รูปท่ี 7 ลักษณะลูกด่ิง

8. ปกเตา เคร่ืองมือสําหรับตีเสนบรรทัดทํา ดวยไม หรือพลาสติก ลักษณะคลายกลองสี่เหลี่ยม ใส
หลอดดา ยไวขางใน ปลายดานรอดผานรทู างดานหนา ซึ่งมีกระปุกใสส ีหรือหมึกขวางอยู ดายจะติดสี เมื่อ ชัก
ดายทาบไปบนพ้ืนผนังคอนกรีต หรอื ไมกระดาน ใหตึงแลวดีด ดายจะตีพ้ืนทําใหเกิดเปนเสน บรรทัด ในงาน
อะลูมเิ นียมสว นมากใชในงานตเี สน แนวระดับ ทําฝา เพดาน หรือท่บี าร

รูปท่ี 8 ลกั ษณะปก เตา
9. เหล็กนําศูนย ใชในการตอกจุดเพ่ือบอก ตําแหนงในการเจาะรดู วยดอกสวาน ปองกันไมให ดอก
สวา นออกนอกแนวของการเจาะ ทาํ ใหต รง ตาํ แหนงท่ีถกู ตอ ง

รูปท่ี 8 ลักษณะเหลก็ นําศนู ย
10. เหลก็ ขีด ใชทําเครอ่ื งหมายบนแผน โลหะ หรือแผน พลาสตกิ โดยใชร ว มกบั บรรทัดเหล็ก เหลก็ ฉาก
หรือเคร่ืองมือวดั อื่นๆ

รปู ที่ 10 ลกั ษณะของเหล็กขีด

11. ดินสอขีดไม ใชใ นการขดี ทาํ เคร่อื งหมาย เพอื่ กําหนดกะระยะบนวตั ถุในแนวทต่ี อ งการ

รปู ที่ 11 ลกั ษณะของดนิ สอขีดไม

เครอ่ื งมือตดั

เคร่อื งมอื ตัด (Cutting Tool) คือ เครือ่ งมอื สาํ หรบั ใชในการตดั อะลมู เิ นยี ม เพอ่ื ใหไดข นาดท่กี าํ หนด
ซ่งึ ทใี่ ชกนั สว นใหญม ีดงั นี้

1. เคร่ืองตัดอะลูมิเนียมชนิดติดอยกู ับท่ี เปน เครื่องตดั อะลมู เิ นียมอีกชนิดหนึ่งท่ีนิยมใชกนั มาก แต
จะติดต้ังไวในโรงงาน ใชในการตัดมุมฉากและมุมอ่ืนๆ เหมาะกับการตัดอะลูมิเนียมและเสน กรอบรูป ไมท ม่ี ี
ขนาดเทาๆ กันเปนจํานวนมาก เคร่ืองมือชนิดน้ี จะใชงานไดปลอดภัยและไดงานท่ีรวดเร็วกวาเคร่ืองตัด
อะลูมเิ นียมชนิดเคลอ่ื นทไี่ ด

รูปที่ 12 เคร่อื งตัดอะลมู เิ นยี มชนดิ ติดอยกู ับท่ี
2. เคร่ืองตัดอะลูมิเนียมชนิดเคล่ือนท่ีได เปนเคร่ืองตัดอีกชนิดหนึ่งที่เปนเคร่ืองตัดอเนกประสงค
สามารถตัดไดทง้ั ไมแ ละอะลมู ิเนียม ซึ่งสามารถเปลย่ี น ใบตัดไดนิยมใชกันมากโดยทั่วไปสามารถตัดแนวฉาก
และตดั มุมตางๆ ได นําไปใชง านในพ้ืนท่ีกอ สรางได สะดวกสิ่งทค่ี วรระวังในการตัดอะลมู เิ นยี มก็คอื ใบตัด คาร
ไบด ซึ่งตองคอยทาน้ํามันเครือ่ งบอยๆ เพื่อลด การเสียดสีระหวางใบตัดกบั ช้ินงาน อันจะทําใหเกิด เสียงดัง
และใบตัดท่ีเรว็ เกนิ ไป

รูปท่ี 13 ลกั ษณะของเครอ่ื งตัดอะลมู เิ นียมแบบแทน ชนิดเคลอ่ื นท่ีได
3. เคร่ืองเล่ือยฉลุไฟฟาใชในการตัดรูปที่เปน สวนโคง วงกลม และสีเหลี่ยมจะสะดวกมาก เหมาะ
สาํ หรับการเลอื ยภายในแผนอะลูมเิ นียม ใบของเลอ่ื ย ชนดิ น้ีมดี วยกนั หลายขนาดหลายชนดิ การจะเลอื กใช ให
เหมาะสมกบั งานตองคํานงึ ถงึ ความหนาของ อะลมู ิเนียมท่ีตดั ดวย

รปู ท่ี 14 ลักษณะของเครอื่ งเล่อื ยฉลไุ ฟฟา
4 เลือ่ ยมือ ใชใ นการตดั งานอะลมู ิเนยี มหรือ งานอ่ืนๆ ทีไ่ มสามารถใชเคร่อื งตัดอะลูมิเนยี มได เหมาะ
สําหรับงานสนาม พกพาสะดวก ชางอะลูมิเนียม ควรมีติดไวในกลองเครื่องมือท่ีออกทํางานสนาม เพราะ
บางคร้งั อาจจาํ เปน กส็ ามารถนาํ มาใชง านแทน เคร่อื งตดั อะลูมิเนยี มได

รปู ท่ี 15 ลกั ษณะของเลอื่ ยมอื

5. เล่ือยชางทอง มาตัดอะลูมิเนียมเลก็ ๆ นอยๆ ในการปฏิบัตงิ าน พกพาสะดวกเพราะมีขนาด เลก็
เหมาะสาํ หรบั การฝกหดั ปฏิบัติงานในระยะเริ่มตน สําหรับผูมปี ระสบการณแลว ไมม ีความจําเปนตองใช แตมี
ติดไวในกลอ งเครอ่ื งมอื เวลาออกไปทํางานภายนอก ซ่ึงบางครัง้ อาจจําเปนกส็ ามารถนาํ มาใชได

รูปที่ 16 ลักษณะของเลอ่ื ยชางทอง
6. มีดตัดกระจก เปนเครื่องมืออีกชนิดหน่ึงท่ี จําเปนสําหรับงานอะลูมิเนียม มีดวยกัน 2 ชนิด คือ
ชนิดธรรมดา และชนิดทตี่ ดั แลว มีนาํ้ มันหลอลืน่ ดวย การดแู ลรกั ษาทส่ี ําคญั คือ มดี ตดั กระจกไมควรใชดวยกัน
เพราะมมุ ในการตัดของแตละคนจะไมเหมือนกัน จะทําใหมมุ เพชรเสียได

รปู ท่ี 17 ลกั ษณะมีดตดั กระจก
7. วงเวยี นตัดกระจก ใชตัดกระจกเปน รูปวงกลม เพื่อใสพัดลมดูดอากาศ ลกั ษณะของใบตัด จะเปน
วงลอมที ั้งชนิดธรรมดา และชนิดท่ตี ัดแลวมี น้ํามันหลอล่ืนดวย สําหรับน้ํามันท่ใี ชในการตัดกระจก มีขายเปน
ขวด และเปนแกลลอน

รปู ท่ี 18 ลกั ษณะของวงเวียนตัดกระจก

8. กรรไกรตดั มุงลวด เปน เคร่อื งมืออีกชนิดหน่ึง ที่จําเปนสาํ หรับงานอะลูมเิ นียม มดี ว ยกันหลายชนิด
ใชต ัดบงุ ลวดชนดิ ตางๆ ในการทาํ งานประตู หรอื หนาตางบุงลวดอะลูมเิ นียม

รูปที่ 19 ลกั ษณะของกรรไกรตัดมุง ลวด
9. มดี คัตเตอร เปน เครื่องมือท่ชี วยตดั งาน ตางๆ ทวั่ ไป เชน ใชตดั ยางอดั บงุ ลวด ตัดขอบมงุ ไนลอน บุง
ไฟเบอร หรืออน่ื ๆ

รปู ที่ 20 ลกั ษณะมดี คตั เตอร

เครือ่ งมือเจาะ

เคร่อื งมือเจาะ คอื เครอื่ งมอื ทใ่ี ชสําหรบั การเจาะวสั ดุตางๆ ใหเ ปน วงกลม ที่มขี นาดเสน ผา นศนู ยก ลาง
ตางๆ กนั สวานที่ใชใ นงานอะลูมเิ นียมจะมอี ยู 2 ชนดิ คือ สวา นมือ และสวานตง้ั พน้ื

1. สวา นมือ ที่ใชในงานอะลูมิเนียม แบงได 2 ชนิด ไดแ ก
1) สวา นไฟฟา ชนดิ ธรรมดา ไมสามารถ เจาะคอนกรีตได โดยมากจะใชข นาดหัวจับไมเ กนิ 9

มลิ ลิเมตร มนี ํ้าหนกั เบา พกพาสะดวก ทํางานงา ย เพราะหัวจับสวา นจะไดไ มไ ปกระแทกกบั ช้นิ งาน ซ่ึงจะทําให
ผวิ ของอะลมู เิ นยี มเปน รอยได

รปู ท่ี 21 ลกั ษณะสวา นไฟฟาชนิดธรรมดา
2) สวานไฟฟาชนิดกระแทก ใชสําหรับ งานเจาะพื้นคอนกรีต ขนาดที่ใชหัวจับจะใหญกวา
สวานไฟฟาชนิดธรรมดา เพราะตองใชก ําลงั มากกวา การเจาะอะลูมิเนียม

รูปท่ี 22 ลกั ษณะสวา นไฟฟาชนดิ กระแทก
2. สวานต้ังพ้ืน งานอะลูมิเนียมถา ทําภายใน โรงงาน การใชสวานตั้งพืน้ จะทาํ ใหง านสะดวกแมนยํา
กวา ขอควรระวังในการใชสวานตั้งพื้น ก็คือเศษของ อะลูมิเนียมที่เจาะจะรวงหลนลงบนพ้ืนโตะ ถาไม
ระมัดระวงั การลากถูอะลมู เิ นียมไปมาระหวางการเจาะ อาจทําใหผ ิวอะลมู ิเนยี มเปน รอยได

รปู ท่ี 23 ลักษณะสวา นตัง้ พื้น

3. ส่ิว ในงานอะลูมเิ นียมใชงานไมม ากนกั โดยมากจะใชสิวปากบางตกแตง หรือเซาะรอ งช้ินงาน ใน
สว นที่เคร่อื งตัดหรือเครอื่ งมอื อ่ืนทําไมได หรือเซาะ วงกบไมใ นการติดต้ังกระจก

รปู ที่ 24 ลกั ษณะสวิ่
4. เหลก็ สกดั เปนเครื่องมอื อีกชนดิ หนึง่ ทชี่ า งอะลมู เิ นยี มตองติดตัวออกไปทาํ งาน เพราะการ ฉาบปูน
ท่ีชางปูนทําไวมักจะเปนปญหาทําใหตองสกัด แตงเพื่อทําโครงสรางใหไดดึงหรือไดฉากในการติดตั้ง และ
ประกอบโครงอะลมู เิ นยี ม

รูปที่ 25 ลกั ษณะเหลก็ สกัด

เคร่ืองมือสาํ หรบั ขันยึด

1 ไขควง ทใ่ี ชก ันทวั่ ไปในงานอะลูมิเนียม มีอยดู วยกัน 2 แบบ คอื แบบหวั แฉก และปากแบน ไขควง
ยาวมคี วามมัน่ คงมากกวา การออกแรงบดิ ไปมา ที่ปลายดามจะนอยกวา ไขควงสัน้ การใชไขควงตองให ปากของ
ไขควงไดข นาดพอดีกับหวั สกรู และตองเปน แบบเดียวกบั ชนดิ หวั สกรูที่ขนั

รปู ที่ 26 ลักษณะเขควงปากแฉก รปู ที่ 27 ลกั ษณะเขควงปากแบน

รปู ท่ี 28 ลักษณะไขควงกระแทก รปู ที่ 29 ลักษณะสวานไขควง

2. ประแจปากตาย ลักษณะรูปรางของประแจปากตาย ปากประแจมีลักษณะเปนรูปตัว “บ”
เหมือนกันท้งั 2 ขา ง และปากประแจจะทาํ มุมกบั แนวแกนของตัวประแจประมาณ 15 องศา หรือ 22.5 องศา
ขนาดความกวา งของปากประแจโตเทากับขนาดของหวั สกรหู รือนอต เวลาใชเ ม่ือสอดปากประแจ เขา กับหวั สก
รูหรือนอตก็จะเขากันไดพอดี (อาจจะหลวมหรือโตกวาเล็กนอย ดังนั้น การใชงานจึงตองเลือก ขนาดของ
ประแจใหสอดคลองกบั ขนาดของนอต สาํ หรับงานอะลมู ิเนียมสวนมากจะใชป ระแจเบอร 10, 14 และเบอร 17

รปู ที่ 30 ลกั ษณะประแจปากตาย

3. ประแจหกเหลยี่ ม หรอื ประแจแอล เปน ประแจท่ใี ชสาํ หรับสลักเกลยี วทท่ี ําเปนหัวกลม สว นกลาง
ทําเปนรหู กเหลี่ยม ซึ่งใชสาํ หรับงานที่เปน พเิ ศษ เชน สลักเกลียวปรบั ช้นิ งาน สลักเกลียวยดึ เพลา ประแจแอล
จะผลิตจากเหล็กกลาตีข้ึนรูปหกเหล่ยี ม และชุบแข็งทําเปนรูปตัว “1” ขนาดปลายท้ังสองดาน เทากัน และ
ขนาดมาตรฐานเทากบั รูที่หวั สลกั สมั พนั ธ กบั แรงบิดที่ทําตอ เกลยี ว ดงั นน้ั ขอ ที่ตองระวังในการ ใชประแจแอล
คอื ความพอดีของแรงทีใ่ ชใ นการขนั -คลายเกลยี ว ตองไมท ําใหเ กลยี วเสยี หายดวย ในงานอะลูมิเนียมใชใ นการ
ติดตั้งโชก อัปบานสวิง

รูปที่ 31 ชุดประแจหกเหลี่ยม
4. คีมล็อก เปนเครื่องมืออเนกประสงคท่ี รวมเอาจุดเดนของเคร่ืองมือหลายอยางมารวมเขาไว
ดวยกัน คีมล็อกจะใหแ รงบบี กวาหนง่ึ ตันในองุ มือของ ผูใช ท้ังยังสามารถปรบั ระยะใหบบี วัตถุใดๆ ตั้งแต เด็ก
จิ๋วเรื่อยขึ้นไปถึงขนาด 12 น้ิว ฟนหยัก และแรงบบี มหาศาลชวยทําใหค ีมล็อกสามารถจับวัตถุท่มี ีพ้ืนผวิ ท่ีไม
สม่าํ เสมอ หรอื หัวนอตที่เปนสิ้นสภาพไปแลว กลไกลอ็ กจะชวยใหฟ น หยกั บบี วตั ถทุ ้งิ คาไวได โดยผใู ชป ลอ ยมอื
ไปทาํ งานอยา งอนื่ ได แรงกดบนดา ม จะสงแรงบีบเพิม่ ไปหลายเทาบนพน้ื หยัก

รูปท่ี 32 ลกั ษณะคมี ล็อก

เครือ่ งมือสาํ หรับจับยึด

เปน เครอื่ งมือท่ีใชส ําหรบั การจบั ยดึ วัสดุในงานอะลมู เิ นยี มและกระจกมอี ยูดว ยกันหลายชนดิ แตละชน
ใชงานแตกตางกันออกไปตามลกั ษณะงาน ซง่ึ ทใี่ ชในงานอะลมู เิ นยี มและกระจก มดี งั นี้

1. ปากกาจับช้ินงานตั้งโตะ ปากกาท่ีใชในงานชางกล เปนปากกาชนิดปากขนานใชในการจับยึด
ชน้ิ งานใหม ีความมัน่ คงเพ่อื ทํางานอืน่ ตอ ไป ปากกามีปาก 2 ดา น ดานหนึง่ เปน ปากท่ียดึ ตดิ กับท่ีโดยทําให
ติดกบั สวนฐานของปากกา ปากอกี ดา นหนึง่ ทําให เคลือ่ นทีใ่ นแนวตรง โดยมสี ลักเกลียวขนาดใหญเ ปน เกลยี ว
น้ําบังคับการเคลื่อนท่ีของปากกา ขนาดของ ปากกาตงั้ โตะ วัดกนั ที่ความยาวของปากที่ใชในการ จบั ชิ้นงานซึ่ง
จะสัมพนั ธก ับขนาดของเกลียวนาํ และ ความกวา งของปากในการจบั ช้นิ งาน ปากออน ทาํ จาก แผน โลหะออ น
ใชสาํ หรบั รองปาก ปากกาเมื่อตองใชจับช้ินงานทท่ี าํ จากวสั ดอุ อ น หรือชิน้ งานท่ีตกแตงผิว แลวเพอื่ ปอ งกนั คม
ฟน ทําอันตรายชนิ้ งาน เปนหนา ทขี่ องผใู ชโ รงฝก งานทตี่ องดแู ลใหปากกาจบั งานใชก าร ไดดีตลอดเวลา ในงาน
อะลูมเิ นียมใชจับเหล็กเพือ่ ทําเกลียว หรือจับอะลมู ิเนยี ม

รปู ที่ 33 ลักษณะปากกาจบั ชน้ิ งานตง้ั โตะ
2 คีมยํา้ หมดุ เปน เครือ่ งมือท่ใี ชในการหมดุ ทําใหอ ะลูมเิ นยี มยึดติดกันโดยสามารถที่จะเปล่ียน ขนาด
ของรูปากคีมยํ้าหมดุ ใหเหมาะสมกับขนาดของหมดุ การทํางานของคีมยาํ้ หมุดน้ันฟนทอ่ี ยูภายในปาก ของคีม
จะคอ ยๆ ดึงกานของหมดุ ท่ที ําจากโลหะออนอดั กนั แนน ไมสามารถยืดหรอื หดตัวไดอีก แลว กา น ของหมุดกจ็ ะ
ขาดออก ยดึ ติดกบั วสั ดุท่ี

รปู ท่ี 34 ลกั ษณะคมี ยํ้าหมด

3. มือจับกระจก หรือเรียกวา ยางดูดกระจก เปนอุปกรณจับยึดท่ีออกแบบข้ึนมาเพ่ือใชในการจับ
กระจกทําใหงายตอการเคล่ือนยาย หรือติดต้ังกระจก เขากับโครงสรางอะลูมิเนียม มีต้ังแตตาเดียว สองตา
และสามตา ซึง่ การรบั นํา้ หนกั ในการจับกระจกไดมาก หรือนอยขนึ้ อยูกบั จาํ นวนปุมของยางดดู กระจก

รูปที่ 35 ลักษณะมอื จบั กระจก

เคร่อื งมอื ท่ัวไป

เปนเครื่องมือท่ีใชส ําหรบั ตกแตง หรอื การปรบั ผวิ ช้ินงานใหไดขนาดตามท่ีตองการในงาน และกระจก
มอี ยดู วยกันหลายชนดิ มีดงั น้ี

1. ตะไบ ทํามาจากเหลก็ กลาคารบ อนสูง ใช สาํ หรบั เปน เคร่อื งมือปรบั แตงผวิ ของชน้ิ งานใหม ี ผวิ หนา
งานเรียบและไดตามขนาดที่ตอ งการ เชน ตะไบ แบน ใชสําหรับการตะไบผิวหนางานใหเ รยี บเปน พน้ื ที่ กวาง
ตะไบทองปลิง ใชสําหรับแตงมุมแหลมบาและรอ ง ตะไบกลม หรือตะไบหางหนู ใชสําหรับการตะไบ ขยายรู
และรองกลม ตะไบส่ีเหลี่ยม ใชสําหรับการตะไบรูส่เี หลี่ยม หรือรองลิม่ ซึ่งในงานอะลมู เิ นียม ก็ใชตะไบตามท่ี
กลา วมา

รูปที่ 36 ลักษณะตะไบ

2. คีมปากผสม ใชเปนเคร่ืองมือในการถอด ประกอบช้ินสวนเคร่ืองกล ใชสําหรบั ชวยในการจบั ยึด
ชน้ิ สวนเครื่องกล มหี ลายชนดิ ไดแ ก คมี ปากจง้ิ จก คีมตดั คีมลอ็ กและคมี ปากผสม คมี ใชส ําหรบั การจบั ชิน้ งาน
เพ่ือทํางานใดๆ คือใชในงานตัดวัตถุทีไ่ มแข็งแรง มากนัก เชน สายไฟ เสนลวด หรือสลักล็อกขนาดเลก็ คีมมี
รปู รา งและขนาดตางๆ กันตามลักษณะการใชงาน คมี บางตัวออกแบบมาเพอื่ ใชงานหลายหนาที่ เชน ท้งั ในการ
จบั งาน และตัดช้ินงาน คมี บางแบบมีขอ ตอ เลอื่ นทีส่ ามารถปรับขนาดความกวางของปากในการจับช้นิ งานได
การแบงประเภทของดื่ม และเรียกช่ือ จะเปนไปตามลักษณะการใชงานซึ่งมีหลายรูปแบบ สําหรับงาน
อะลูมิเนียมสวนใหญใชคีมปากผสม

รูปที่ 37 ลกั ษณะคมี ปากผสม
3. ดอกสวาน เปนเครื่องมอื สําหรับใชใ น การเจาะรู ดอกสวา นมีดวยกนั อยูหลายแบบ ซึง่ แบบ ลําตัว
บดิ เปน แบบที่นิยมมากทส่ี ุด มีรปู รา งทรงกระบอก ประกอบดวยรอ งเกลยี วสองรอ ง ยาวตลอด ลําตัว ขนาดของ
ดอกสวานจะบอกไวบ นกานของ ดอกสวาน การบอกขนาดจะบอกเปน ระบบอังกฤษ และแบบเมตริก

รูปที่ 38 ดอกสวานเจาะเหล็กรปู ท่ี 39 ลกั ษณะดอกสวานเจาะปนู

4. ดอกสวานเจาะกระจก เปนเครื่องมือสาํ หรับใชในการเจาะรูกระจกหรืออาจใชเจาะกระเบ้ือง ใน
บางคร้ัง มีดวยกันอยูหลายแบบ ซ่ึงสวนปลายของดอกทําดวยทงั้ สเตนคารไบด สวนใหญเวลาเจาะตอ ง หลอ
เยน็ ดวยน้าํ ในงานอะลมู เิ นยี มและกระจก ใชเ จาะกระจกที่มคี วามหนาไมมากนกั

รูปท่ี 40 ลกั ษณะดอกสวานเจาะกระจกแบบตา งๆ
5. ดอกเจาะโฮลซอร หรือเรียกวา ดอกเจาะ กลม ใชในการเจาะรูที่มีขนาดใหญท่ีอยูบนงาน
อะลูมิเนียม ถาใชด อกสวานขนาดใหญเจาะ จะไดร ูที่ ไมกลมเนือ่ งจากคมตัดของสวา นมีเพยี งสองคม ทาํ ให ได
รเู จาะทม่ี ีผวิ หยาบ ดอกเจาะโฮลซอร จะมคี มตัด ลักษณะฟนเลื่อยโดยเรยี งกนั เปน วงกลม คมตัด สว นปลายจะ
บัดกรแี ขง็ ติดทง้ั สเตนคารไ บด จงึ ทําให ฟนแตละฟน กินงานแตน อ ยเกดิ แรงบิดท่ีช้นิ งานนอย และรูเจาะทไ่ี ดจ งึ
กลมผวิ เรียบ ในงานอะลมู เิ นยี มใช สาํ หรับเจาะรกู ุญแจประตูบานสวงิ หรอื ประตบู านแขวน

รูปท่ี 41 ลกั ษณะดอกเจาะโฮลซอร

6. คอน คอนท่ีใชงานในงานอะลูมเิ นียมมีหลายประเภท มรี ูปรา งและลักษณะการใชงานท่ีแตง กันไป
คอนแบงออกเปน 2 ชนิด คือ คอนหัวแข็งทําดวยเหล็กกลา ชุบผิวแข็งสามารถรับแรงกระ แรงอัดไดดี และ
คอนหวั ออนทาํ ดว ยวสั ดทุ อ่ี อ นเหมาะสาํ หรบั งานทไ่ี มตองการใหผ ิวโลหะงานเปน รอ เสียรปู ทรง แตทใ่ี ชก นั มาก
ในงานอะลมู เิ นยี ม มดี ังนี้

รูปที่ 43 ลกั ษณะคอ นหงอน
รปู ท่ี 42 นักษณะคอนพลาสตกิ
รปู ที่ 44 ลกั ษณะคอนหวั สเี่ หลี่ยม

วัสดุในงานผลติ ภณั ฑอะลูมิเนยี มและกระจก

วัสดแุ ละอุปกรณในงานผลิตภัณฑอ ะลูมเิ นยี มและกระจก เปน วัสดุท่อี อกแบบมาเพ่อื ใชเฉพาะเจาะจง
การใชงานแตละรูปแบบสําหรับงานน้ันๆ ซ่ึงในงานผลิตภัณฑอะลูมิเนียมและกระจกมีหลายรูปแบบ จะถูก
ออกแบบมาตามลักษณะของการทํางานน้ันๆ วัสดุอุปกรณที่ใชในงานชางอะลูมิเนียมที่มีขายใน ทองตลาด
โดยท่วั ไปมีดังนี้

1 วสั ดุท่ยี ึดตรึงชิ้นงาน
ในงานอะลูมเิ นียมมีวัสดทุ ี่ใชยดึ อะลูมิเนยี ม ดงั นี้
1) ตะปคู วงเหล็ก มขี ายอยูตามทองตลาด ท่วั ๆ ไป งานอะลมู ิเนยี มจะนิยมใชขนาดความยาว

50.7 และ 63.5 มม. เปน สว นมากชนิดทชี่ บุ ผวิ และไมช ุบผิวงานอะลูมเิ นยี มสว นมากจะใช

รปู ท่ี 45 ลกั ษณะตะปูควงเหล็ก

2) ตะปูเกลยี วปลอย ทีใ่ ชกันมากในงานอะลมู เิ นียม มที ้งั แบบหัวกลมและหวั เอียง (Taper)
งานอะลูมิเนยี มสว นมากจะใชชนิดหวั เอยี งชบุ ซงิ กโดยท่ัวๆไปจะใชเบอร 7 มคี วามยาว มาดทีต่ องใชตง้ั แต 20
ถึง 50.7 มม. มหี ลายแบบ

รูปที่ 46 ลักษณะตะปเู กลยี วปลอย
3) พุก คือ อุปกรณสําหรับชวยยึดนอตหรือสกรูเขากับผนัง ทุกคนคงคุนหูคุนตากับ “ตัว
หนอน พลาสติก” ที่ใชเม่ือเราตองการแขวนตู หรอื ภาพบนผนัง จริงๆ แลว พุกมีหลากหลายชนดิ หนาตากไ็ มได
เปนตัวหนอนทั้งหมดแตหลักการทํางานจะคลา ยๆ กันคือ ชวยเพิ่มแรงยึดเกาะระหวางเกลียวกับผนังในงาน
อะลมิเนียมชางตองรูว าจะใชพุกแบบไหน ขนาดเทาไหร ผนังชนิดใด เพื่อความคงทนและความปลอดภัย ใน
บา น งานอะลมู ิเนียมสวนมากจะใชพุกพลาสตกิ หรือพุกตวั หนอน หรือพกุ ชนดิ อ่นื ๆ

รูปที่ 47 ลกั ษณะพุกชนดิ ตางๆ

4) หมุดยํ้า (Pop Rivets) เปนวัสดุท่ี ทําหนาที่ยึดอะลูมิเนียมกับอะลูมิเนียม เหมือนกับตะปู
ทําหนาทย่ี ดึ ไมก บั ไมขนาดของตวั หมุดย้าํ มหี ลายขนาด มีทงั้ สขี าว สีชา ฯลฯ ซ่งึ ขนาดของตวั หมุดย้ําจะมีบอก
ไวเ ปน ตวั เลข การเลือกใชขึ้นอยูก บั ความเหมาะสม โดยทั่วไปในงานอะลูมเิ นยี มสว นมากจะใชขนาดเบอร (4-4)
เปนสว นใหญ

รูปท่ี 48 ลกั ษณะหมุดย้าํ (Pop Rivets)

5) เหลก็ ยดึ บานสวิงพรอมนอต เปนวัสดุทม่ี ขี ายตามรานอะลมู ิเนยี มท่ัวไป มีหลายขนา กัน
เชน 86, 96 และ 106 เซนติเมตร ขนาดของเหลก็ มีเสน ผานศูนยก ลาง 20 มม. มีนอตยึดติดหัวทา ย สามารถ
ทําเองไดโดยซ้ือเหล็กเสน กลมทม่ี ีใชในงานกอสราง ขนาดเสน ผานศูนยก ลาง 20 มม. นํามาตดั ใหไดขนาด แลว
ทําการดายเกลียวนอก แลว ใชนอต M10 (เกลยี วมิลลเิ มตร) นาํ มาใสหัวทาย มีหนา ท่ีในการยดึ บานประตู บาน
สวงิ หรือบานแขวนใหแขง็ แรง

รปู ที่ 49 ลกั ษณะเหลก็ ยึดบานสวิง
6) ฉากขอ ตอหรือฉากแขง็ เปน วสั ดุงาน อะลมู ิเนยี มเสนหนาตดั ประเภทหนง่ึ มีหลายขนาด
ตั้งแต 20 มม. จนถงึ 50.7x50.7 มม. มคี วามหนาบาง ไมเ ทา กนั ชนดิ บางเรยี กวา ฉากขอ ตอบาง ซึ่งจะหนา 3
มม. ชนิดหนาเรยี กวาฉากขอ ตอหนา จะมีความหนา 6 มม. ผวิ ของฉากขอ ตอจะไมช บุ ทําใหร าคาถูกกวา ฉาก
ท่ัวไป สามารถตัดความยาวไดตามขนาดทต่ี องการ นํ้ามาเจาะรู และยึดติดกบั สว นขอ ตอตา งๆ เพ่ือ ประกอบ
กนั ขน้ึ เปนโครงสรา ง ในงานอะลมู เิ นยี มท่ีใช กนั อยู เชน 12.6 25.4 มม. หรอื 25.4x25.4 มม.

รปู ที่ 50 ลกั ษณะฉากขอ ตออะลมู เิ นยี ม
2. วสั ดอุดแนวรอยตอ และรอยรว่ั
วสั ดอุดแนวรอยตอ และรอยร่ัวท่นี ยิ มใชในงานอะลมู ิเนียมสว นใหญมดี ังน้ี

1) กาวซิลิโคน เปนกาวชนิดหน่ึงมี คุณสมบัติ เม่ือแหงแลวจะกันนํ้าได มีความยืดหยุน ใช
สําหรับประกอบและซอ มแซมตปลา และยงั ใชกนั อยางแพรหลายในงานทําวงกบประตู-หนาตาง อะลูมิเนียม
เพราะใชอุดเพื่อปอ งกันการรว่ั ซมึ ของน้ํา ไดเปนอยางดี เมื่อแหงแลว จะไมมีรอยแตกเพราะเน้ือ จะมีลักษณะ
เหมือนยางไมแหง แขง็ และสามารถทาสี ทับได ใชในการยาแนวทมี่ พี ้ืนผวิ ไมเรยี บ งานรอยตอ ท่ีไมตองการให
น้ําและอากาศผา น

รูปที่ 51 ลักษณะกาวซลิ โิ คน
2) ยางอัดกระจก ในงานชางอะลมู ิเนยี ม สามารถแบงไดดงั นี้

(1) ยางวางกอน เปนยางท่ีใชกบั โครงสรางบานกระจกติดตาย บานประตูสวงิ และ
ประตูบานแขวน มีทั้งสีเทาและสีชา การใสยางวาง กอนบางครั้งอาจจะใสยากหรืองายขึ้นอยูกับรอง
อะลูมิเนียมเสนหนาตดั อาจใชนํ้าหรือนํ้ายาเช็ดกระจก ชวยจะทําใหใสยางวางกอนไดงายข้ึน ยางอัดกระจก
เปนวัสดุที่ทําหนาท่ีกนั ระหวางกระจกกับอะลูมิเนียม เพื่อไมใหเกิดการกระแทกกนั จนเกิดความเสยี หายหรือ
ใหเกิดการติดยึดท่ีมั่นคง ยางอัดกระจกมีอยูดวยกัน หลายรูปแบบซ่ึงจะถูกออกแบบใหเหมาะสมกับ การ
ทํางานยางอัดกระจก

รูปท่ี 52 ลักษณะยางวางกอน

(2) ยางอัดชองแสง เปนยางท่ีติดตั้ง หลังจากการใสย างวางกอนเรยี บรอยแลว และ
ใส กระจกแลวมีหลายขนาดทําใหเรยี กชื่อตางๆ กันไป แตรูปรางและการทาํ งานเหมือนกัน เชน ยางอัดชอ ง
แสงเล็ก ยางอัดชองแสงใหญ ยางอัดตูโชว และยาง อัดใหญพเิ ศษ ในการเลือกใชนัน้ ข้ึนอยูกบั ความหนา ของ
กระจกและความเหมาะสมในการเลือกใชยางอัด ควรอัดจากดานลางข้ึนไปกอนเพราะกระจกจะ สามารถ
เคลื่อนตัวได อีกประการหน่ึงคือ การอัดยาง ตองเลือกยางที่อัดแลวแนน การทํางานจะคอนขาง ลําบากใน
บางครั้งใหใ ชน าํ้ ยาเช็ดกระจก หรือนํ้าฉีดไป ที่เสนยางอดั กอ นจะทําใหอ ดั งา ยขึ้น

รปู ท่ี 53 ลกั ษณะยางอดั ชองแสง
(3) ยางอดั บานเลอื่ น เปน ยางที่มี ลักษณะรูปตัวยู ใชในการประกอบระหวางกระจก
กับ อะลูมิเนียมเสนหนาตัดของชุดหนาตาง หรือประตูบาน เลือน มีหลายขนาดใหเลอื ก เชน ยางบานเลอ่ื น
1.25, 1.5 และ 2 หุน

รปู ที่ 54 ลกั ษณะยางบานเลอื่ น

(4) ยางอัดมุงบางครง้ั เรยี กวายางอัดมุง บานเลื่อน เปนยางท่มี ีลักษณะเสน กลมมรี อ ง
ตาม แนวยาวของเสนใชอัดในรองของเสนหนาตางบานเล่ือน เพ่ือยึดมุงไฟเบอรใหตึงยึดติดกับกรอบของ
หนา ตา งมุง บานเลือ่ น

รปู ที่ 55 ลักษณะยางอัดมุงลวด
(5) ยางกันยุงเปนยางอีกประเภทหนึ่ง ที่ใชติดต้ังเพ่ือประกอบมงุ บานเลื่อนเขาใน
กรอบของ เขตบานเลือ่ น ทําใหม ชี องระหวา งบานเล่อื นกบั มงุ บานเลื่อนอนั เปน สาเหตใุ หย ุงและแมลงเขาไปตรง
จุดนี้ การนําเอายางกันยุงไปติดตั้งเขากับกรอบของหนาตางบานเลื่อนทางแนวต้ัง ซึ่งยางจะพอดีกับรอง
อะลูมเิ นียมเสน หนา ตัด และปดชอ งระหวางบานเล่ือน กับทั้งบานเลื่อนจนหมด ทําใหสามารถปอ งกันยุง และ
แมลงเขาบริเวณน้ไี ด

รปู ที่ 56 ลกั ษณะยางกนั ยุง

(6) ยางอัดหนาตาง-ประตูยุงลวด เปน ยางที่ผิดจากยางประเภทอื่น คือจะมีความ
แข็งไมนิม่ เหมือนยางอัดกระจกทว่ั ไป ใชใ นการอัดระหวางเสน หนา ตา งหรอื เสน ประตูกบั มุงลวดเพือ่ เปนตวั ยดึ
บงุ ลวด กับเสน กรอบหนา ตาง หรอื ประตูมุงลวดมีขายเปนมวน หรือแบง ขายตามความยาวทต่ี องการ หาซ้ือได
ตามรา น อะลูมิเนยี มท่ัวไป

.
รูปที่ 57 ลกั ษณะยางอัดหนาตาง-ประตมู งุ สวด
(7) ยางดําบานกระทงุ เปน ยางอีกประเภทหน่ึงที่ผลติ ข้ึนมาเพื่อใชกับหนาตางบาน
กระทุง เปนตัวปองกันนํ้า แมลงตางๆ ที่จะเขามาจากภายนอกอาคาร และเปนตัวลดการเสียดสี หรือการ
กระแทก ระหวา งวงกบ อะลมู เิ นยี มกับกรอบบานกระทุง โดยท่ัวไปมกั จะมีสีดาํ จงึ เรียกกนั วา ยางดํา

3) สกั หลาด ทใี่ ชใ นงานอะลูมเิ นียม สามารถพจิ ารณาไดด งั นี้
(1) สักหลาดบานเล่ือน เปนวัสดที่นํามาใสประกอบกับบานหนาตาง ประตูบานเล่ือน

จุดประสงคเพ่ือลดเสียดสีหรือการกระแทกระหวางอะลมู ิเนียมดวยกัน ตามทองตลาดมีขายกันเปน มว นและ
แบง ขายเปนเมตรกม็ ี

รปู ท่ี 58 ลักษณะสักหลาดบานเลอ่ื น
(2) สกั หลาดบานสวงิ มลี ักษณะ เชน เดยี วกับสกั หลาดบานเล่อื น แตม ีขนาดใหญกวา
ทําหนาท่ีเหมือนกับสกั หลาดบานเล่ือน ขอสําคัญเวลา ใสสักหลาดลงในรอ งอะลมู ิเนยี มตองกดไมใ หส ักหลาด
บานสวิงน้ันเคล่อื นที่ได โดยใชคีมบีบรองอะลมู เิ นียม ใหยุบติดกับสกั หลาด ซ่ึงจะทําใหส ักหลาดไมหลดุ ออก
จากรอ งไดงา ย ถาใสไวเฉยๆ จะหลุดออกจากรอ งไดงา ย

รูปท่ี 59 ลกั ษณะสักหลาดบานสวงิ

3 อุปกรณประกอบงานอาคาร ท่ใี ชกนั ในงานชางอะลมู เิ นียม ซงึ่ สามารถแบง ออกได ดังนี้
1) ชดุ อะไหลบ านเลอื่ น เปนอปุ กรณป ระกอบงานอาคารในงานอะลูมเิ นยี มมดี ังน้ี
(1) มอื จับฝงเรยี บ เปนอปุ กรณป ระกอบการทาํ หนาตา ง หรอื ประตบู านเลื่อนโดยยดึ

ตดิ อยู บรเิ วณเสากุญแจดา นภายในอาคาร ทําหนาท่เี ปนมือจบั เพ่ือเล่ือนบานท่ีไมต อ งการยดึ ติดตายอยูก ับท่ี

รูปท่ี 60 ลักษณะมอื จบั ฝง เรียบ
(2) มอื จับฝงล็อก เปนอปุ กรณป ระกอบการทําหนาตา งหรอื ประตบู านเลอ่ื นโดยยึดติดอยู บริเวณเสากุญแจดา น
ในของกรอบบานเลื่อน ทาํ หนา ทเ่ี ปนมอื จับเพือ่ เล่อื น และลอ็ กปด บานหนาตาง ประตู บานเลื่อน โดยดนั สลกั ล็
อกขึ้นดา นบน

รูปท่ี 61 ลกั ษณะมอื จบั ฝง ล็อก

(3) มอื จับฝงกญุ แจเปน อปุ กรณป ระกอบการทาํ หนา ตาง หรือประตบู านเลือ่ นโดยยดึ
ติดกับ เสากุญแจดานภายนอกอาคาร ไมสามารถใชงานไดดวยตัวเอง ขณะติดตั้ง ตองประกอบรวมกบั มอื จับ
ฝงล็อก ซึง่ ติดตงั้ อยตู รงขามกันของเสากญุ แจ การเจาะรฝู ง ทเ่ี สากญุ แจจะตองตรงกนั ไมเชนนัน้ จะไมส ามารถ
ประกอบกันได

รปู ที่ 62 ลักษณะมอื จบั ฝง กญุ แจ
(4) ลูกลอบานเลื่อน เปนอุปกรณประกอบทที่ ําใหบานหนาตาง และประตูเลอื่ นได
ตดิ ตงั้ อยู บริเวณขวางลางบานเลอ่ื น มีหลายชนิด มที ้ังลอ เดียวและลอคเู ปนตัวปรบั ระดับทางแนวดิ่งของบาน
หนา ตาง และประตู โดยการขันสกรทู ่ีบริเวณลอ

รูปที่ 63 ลักษณะถกู ลอบานอน

(5) นอตหัวหมวก เปนอุปกรณอีกประเภท เวลาซื้อมือจับฝงจะไมมีนอตหวั หมวก
ติดมาดวย จะมีใหอยูเปนตองจัดหาไว ไมเชนน้ันการประกอบมือจับฝงล็อก และมือจับฝงกุญแจจะทา มีให
เลอื กหลายสตี ามกรอบเดือน เชน สีชา สขี าว สดี ํา เปน ตน

รปู ท่ี 64 ลกั ษณะหวั หมวก
(6) ยางกันชน อุปกรณชนิดน้ีทําขึ้นมา จากยาง โดยมีวัตถุประสงคใหบานประตู
หนาตางหรือ อะลูมเิ นียมเสน หนา ตัดทนี่ ํามาประกอบเปนบานแบบ ตางๆ เปดหรอื เลอื่ นไปชนแลว ไมเกิดการ
บุบ หรือเปน รอยขีดขวน และไมเกิดเสียงรบกวนขณะปด -เปด บาน มีหลายชนิด หลายแบบ หลายสใี หเลือก
เชน ยางกันชน เหลย่ี ม ยางกนั ชนกลมสน้ั และยางกนั ชนกลมยาว

รปู ที่ 65 ลักษณะยางกันชนแบบตางๆ

2) ชดุ อะไหลบานสวิง เปน อปุ กรณ ประกอบงานอาคารในงานชา งอะลมู เิ นยี ม มดี งั นี้
(1) โชกอัปถือวาเปนอุปกรณท่ีมีราคา แพงท่ีสุดในชุดประตูบานสวิง ซ่ึงทําหนาท่ี

เหมือน บานพับ แตส ามารถดงึ ประตปู ดเองไดท ้ังสองทางดว ย ระบบนํา้ มันไฮดรอลิกสที่อยภู ายในเวลาซือ้ จะมี
อปุ กรณ อ่นื ๆ อีกหลายชิน้ รวมกันภายในกลอง มีหลายย่หี อ และหลายราคา

รปู ท่ี 66 ลักษณะโชก อปั ประตสู วงิ

(2) กุญแจสวิง เปนอุปกรณชนิดหนึ่ง ท่ีใชกับประตูปด-เปดสวิง ทําข้ึนมามี
ลักษณะเฉพาะ มที งั้ สีชาและสีขาว แบง ออกไดเปน 2 ประเภท คือ

ภายนอกและ ภายในหอง 1) ประเภทกุญแจสองดาน กุญแจ สวิงประเภทน้ีตองใชกุญแจไขเขาท้ัง

2) ประเภทกุญแจ-ลูกบิด กุญแจ ประเภทน้ีจะใชลูกกุญแจไขเขาเฉพาะ
ภายนอกหอง เม่อื เขาอยภู ายในหอง สามารถใชม ือบิดกญุ แจไดโดย ไมต อ งใชลูกกุญแจ

รูปท่ี 67 ลักษณะกญุ แจประตสู วงิ

(3) มือจับบานสวิง อุปกรณชนดิ นี้มใี ห เลือกมากมายหลายชนิดตามความตอ งการ
ของผใู ช มที ง้ั สขี าวและสชี า การติดตง้ั จะกระทาํ เม่อื ประกอบ บานเรยี บรอยแลว

รปู ท่ี 68 ลกั ษณะมอื จบั บานสวงิ
(4) กลอนสวิง อุปกรณชนิดที่ใชกับ ประตูบานสวิงชนิดเปด-ปด 2 บาน และประตู
บานแขวน ชนดิ 2 บาน โดยจะนําไปใสใ นบานทไ่ี มไ ดต ิดตัง้ กุญแจ สวงิ จะใสท ้งั ดา นบนและลา ง มที ง้ั สีขาวและ
สีชา

รูปท่ี 69 ลกั ษณะกลอนสวงิ

3) ชดุ อะไหลบ านแขวน เปน อุปกรณ ประกอบงานอาคารในงานชางอะลูมเิ นียม ซึ่งมีอยู
ดวยกัน ดังนี้

(1) ลกู ลอ รางแขวนเปน อปุ กรณเ ฉพาะ ของประตบู านแขวน เพื่อทาํ หนา ท่แี ขวนปร.
กวาพืน้ และสามารถวิ่งเลือ่ นออกทางดานขา งได การปรับแตงประตบู านแขวนจะทําการปรบั แตง ทนี่ อต ซ่ึงตดิ
อยูกับลูกลอรางแขวน มีขายตามทองตลาดอยู 2 ชนดิ คือ ลกู ลอ รางแขวน 3 ลอ และลูกลอบานแขวน 4 ลอ

รูปที่ 70 ลกั ษณะลกู ลอ รางแขวนแบบตา งๆ
(2) กญุ แจขอเกีย่ ว เปน อปุ กรณช นดิ หน่งึ ทท่ี าํ ขึ้นมาเพอื่ ใชกบั ประตูบานแขวนเวลา
ไขกุญแจ แลวลิ้นท่ีออกมาจะมีลักษณะเปนขอเอาไวสําหรับ เก่ียวดานฝงตรงขาม ซ่ึงแบงออกไดเปน 2
ประเภท เหมือนกุญแจบานสวิง

รปู ที่ 71 ลักษณะกญุ แจขอเก่ียว

(3) โชก อปั เลือ่ น เปนอุปกรณทตี่ ดิ ตั้ง เวกับประตูบานแขวน เพ่ือดึงบานประตใู หป ด
เอง หลังจากท่คี นเขาหรอื ออกแลว ไมคอยนิยมใชกัน เพราะจะใชดีในชวงแรกๆ พอใชไปไดระยะหน่ึง มักจะ
เสยี ไมคอยคงทนถาติดตง้ั ไวไมดียง่ิ ชาํ รดุ เร็วขึ้น

รูปที่ 72 ลักษณะโชก อปั บานเลอ่ื น
นอกจากที่กลาวมานี้แลว อุปกรณชนิดอื่นๆ ก็จะเหมือนกันกับชุดบานสวิง เชน มือจับกลอนสวิง
สกั หลาดบานสวงิ เปนตน

4) ชดุ อะไหลม ุงบานเล่อื น เปน อปุ กรณป ระกอบงานอาคารในงานชางอะลูมเิ นียม มีดังน้ี
(1) ขอ ตอม่ัง มีลกั ษณะเปนฉาก มีท่ีไวสาํ หรับติดตงั้ รวมกันกับลอ บุงบานเลอื่ น สกรทู ี่

ติดอยู ในขอ ตอ ม่งั มไี วเ พ่อื สาํ หรบั การไขปรบั แตง ใหลอ เคลอ่ื นทข่ี นึ้ ลงได เปน การปรับมงุ บานเล่ือนใหไ ดดัง และ
ระดับตามตองการ

รปู ที่ 73 ลักษณะขอ ตอ มงุ หรอื มมุ ซงิ ก

(2) ลอมุงบานเลื่อน ทําหนาท่ีเปน ลอเล่ือนบานมั่ง มีหลายชนิดขึ้นอยูกับประเภท
ของ วัสดุ แตจะมีขนาดและหนาท่ีเหมือนกัน เรียกกันตาม วัสดุท่ีนํามาทํา เชน ลูกลอมังเหล็ก ลูกลอมัง
พลาสตกิ ลูกลอ มงั ทองเหลอื ง การประกอบ และลกั ษณะการ ทาํ งาน จะติดตงั้ รว มกบั ขอ ตอมงุ เพอ่ื ปรับสกรูท่ี
ขอตอ ลอมงบานเลื่อนจะกระดกขึ้นลงเปน การปรับบานใหไ ด ดง่ิ และระดบั ตามตอ งการ

รูปท่ี 74 ลักษณะลอมงุ บานเลื่อน
(3) มือจับมุงเปนอุปกรณประกอบการ ทํางบานเล่ือน เพื่อทําหนาท่ีใหมือไปจับ
บานมง ให เลื่อนมา มีใชกันอยู 2 ชนดิ คอื มอื จบั มุงเดี่ยว และ มอื จบั มุงคู

รูปท่ี 75 มอื จบั มงุ บานเลื่อน

(4) มุงไฟเบอร เปนวัสดุสังเคราะหที่มีความออนนุม ทําหนาท่ีเปน เพ่ือปองกันยุง
และแมลง ไมท นไฟ มงลวด และมงุ พลาสตกิ แผงและแมลง ไมทนไฟ มรี าคาแพงกวา

รปู ที่ 76 ลักษณะมงุ ไฟเบอร
5) ปดมุงลวดประตู-หนาตาง เปนอุปกรณในการประกอบสําหรับงานอาคารในงานชาง
อะลูมเิ นยี ม มีดงั นี้

(1) มุมหนาตาง-ประตู ทํามาจากเหล็กปมขึ้นรปู มีหนาที่ยึดเสนหนาตาง-ประตยู ุง
ลวดใหเปน มฉากท้ัง 4 ดาน ซื้อขายกันตามขนาดบรรจนุ ้ําหนัก เชน นาหนัก 8 กิโลกรัม/ถุง หรือซื้อเปนตวั
ขนึ้ อยูกับ ความตอ งการ

รูปที่ 77 ลกั ษณะมมุ หนาตาง-ประตู

(2) บานพับหนาตาง-ประตู ทําข้ึนจาก เหล็กอาบสังกะสี มีทั้งชนิดถอดไดและถอด
ไมได บานพบั ประตมู ขี นาดใหญก วา บานพับหนาตางเล็กนอย ประกอบติดเขา กบั กรอบบานมง ลวด โดยการยดึ
ดวยริเวต

รปู ที่ 78 ลักษณะบานพับหนาตาง ประตู
(3) ลูกบิดพลาสติก ทําข้ึนมาจาก พลาสติก มีรูตรงกลางไวสําหรับยึดสกรูเกลียว
ปลอย ทําหนาที่เหมือนกลอนประตู คือปองกันการเปดของ ประตูและหนาตางมงุ ลวด ถาตองการเปด ก็บิด
ลกู บดิ ออกดานขางบานมงลวด เมือ่ ไมม อี ะไรบงั กส็ ามารถดึง เปด ออกได

รปู ที่ 79 ลักษณะลกู บดิ พลาสติก

(4) มือจับบุงลวด ใชสําหรับจับและดึง เพ่ือเปด-ปดหนาตาง และประตูมุงลวด
ลักษณะ การติดตง้ั จะแตกตางกนั คอื ประตูมงุ ลวดจะตดิ ตั้ง มือจบั ทั้ง 2 ดา น สวนหนา ตา งบงุ ลวดจะติดตง้ั มือ
จับ เพยี งดา นเดยี ว

รูปท่ี 80 ลักษณะมอื จบั บุงลวด
(5) กา มปูลอ็ กประตูมุง ลวด เปน อปุ กรณอีกชนดิ หนึง่ ทาํ หนา ท่ยี ึดบานหรือลอ็ กบาน
ประตูมงลวดใหติดกบั กรอบวงกบประตูโดยอาศัย ความฝด เมื่อออกแรงดึงก็สามารถเปด ประตูได

รปู ที่ 81 ลกั ษณะกามปลู อ็ กประตยู งุ ลวด