เช็ดตัวให้ถูกวิธีเมื่อลูกน้อยมีไข้สูง (2)

เช็ดตัวให้ถูกวิธีเมื่อลูกน้ อยมีไข้สูง

ภาวะไข้

ความหมายของภาวะไข้ คือการที่อุณหภูมิของร่างกายขึ้นสูง
เกิน 37.8 องศาเซลเซียส โดยการวัดทางปากหรือ 38.3 องศา
เซลเซียส โดยการวัดทางทวารหนัก ในเด็กปกติอาจมีอุณหภูมิ
ทางทวารหนักอยู่ระหว่าง 37.8 ถึง 38.3 องศาเซลเซียส ในตอ
นบ่ายๆหรือหลังจากออกกำลังกาย อุณหภูมิที่วัดทาง ทวาร
หนักจะสูงกว่าที่วัดทางปาก 0.5 องศาเซลเชียส

สาเหตุภาวะไข้

1) โรคติดเชื้อจากแบคทีเรีย รา ไวรัส

2) โรคภูมิแพ้ เช่น แพ้ยา จากยา เช่น การเป็นพิษจากแอสไพริน,
ดีดีที, อีพิเนฟริน และยากลุ่ม แอนตี้โคลิเนอจิค

3) ภาวะไทรอยด์ฮอร์โมนสูง โซเดียมในเลือดสูง จากสิ่งแวดล้อม
เช่น อุณหภูมิรอบๆตัวเราใส่ เสื้อผ้าหนาหรือหลายชิ้น

สาเหตุภาวะไข้

4) การได้รับบาดเจ็บการมีเลือดออกในกล้ามเนื้อหรืออวัยวะต่างๆอาจ
ทำให้เกิดไข้ได้

5)ผิวหนังผิดปกติ ไม่สามารถขับความร้อนออกได้ เช่น โรคสังข์ทอง
โดยทั่วไปไข้จากโรคติดเชื้อมักจะไม่สูงเกิน 41 องศาเซลเซียส

ถ้าหากว่าไข้สูงกว่านั้น มักเกิดจากสาเหตุอื่นๆ เช่น โรคลมแดด
การอักเสบของตับอ่อนเฉียบพลัน และเลือดออกในเนื้อสมอง

ลักษณะของไข้

อุณหภูมิของคนปกติมี รูปแบบรายวัน โดยสูงขึ้นในตอน

บ่ายหรือเย็นและลดลงต่ำสุดในเวลาเช้ามืด คนที่เป็ นไข้มัก

จะเห็นลักษณะแบบเดียวกัน ถ้าวัดอุณหภูมิทุก 2 หรือ 4

ชั่วโมงในผู้ที่เป็ นไข้ อาจจำแนกลักษณะของไข้ออกเป็ น
5 รูปแบบ

1.ไข้ต่อนื่อง ลักษณะของไข้
เป็นลักษณะไข้ลอยมีการ

เปลี่ยนแปลงอุณหภูมิในช่วง
2.ไข้ลอย 3.ไข้เป็นๆหายๆ ลักษณะของ
เวลาของวันเพียงเล็กน้อย ลักษณะไข้สูงลอยเป็นๆหายๆ ไข้ ไข้จะขึ้นสูงลดลงถึงระดับ
เช่น ไข้รากสาดน้อยและไข้
ปกติแล้วขึ้นไปใหม่ได้ใน 24
รากสาดเทียม แต่ไม่ลงมาถึงปกติ พบได้ใน ชั่วโมงพบได้ในฝีจากเชื้อ
โรคไข้หวัดใหญ่ วัณโรค หนองต่างๆ
ไข้เลือดออก ไข้มาลาเรีย

4.ไข้กลับซ้ำ 5. ไข้ต่ำๆ 6.สาเหตุอื่นที่อาจพบได้คือ
ผู้ป่วยจะมีไข้อยู่หลายวันอาจเป็นแบบ การที่มีอุณหภูมิสูงขึ้นเพียงเล็กน้อย ทางเดินปัสสาวะอักเสบ
ประคับประคอง หรือ ไม่สม่ำเสมอ คือ ต่ำกว่า 37.8 องศาเซลเซียส นอกจากนี้ก็อาจเกิดจากเด็กที่
ก็ได้หลังจากนั้นไข้อาจจะลดลงอยู่ใน (ทางปาก)หรือต่ำกว่า38.3องศา เล่นมาก แล้วกินน้ำไม่พอ
เกณฑ์ปกติอีกหลายวันแล้วจึงกลับขึ้น เซลเซียส(ทางทวารหนัก)อาจพบตาม
ไปใหม่ หลังเมื่อมีไข้สูงแล้วไข้ยังไม่ลดลงดี

อุณหภูมิร่างกายที่มีไข้

37.5-38.4 องศาเซลเซี ยส = ไข้ต่ำๆ
38.5-39.4 องศาเซลเซี ยส = ไข้ปานกลาง

39.5-40.5 องศาเซลเซี ยส = ไข้สูง
>40.5 องศาเซลเซี ยส = ไข้สูงมาก

การจัดการกับภาวะไข้

หลักการสำคัญของการจัดการกับภาวะไข้ในผู้ป่วยทั่วไป และการลด

อัตราการผลิตความร้อนในร่างกาย ให้ลดอัตราการสร้างความร้อน
ให้ร่างกายดูแลให้ผู้ป่วยได้พักผ่อนให้เพียงพอ ไม่ใส่เสื้อผ้าหรือห่มผ้า

หนาๆ จัดสิ่งแวดล้อมให้อากาศถ่ายเทได้สะดวกในการเช็ดตัวลดไข้

และให้ยาลดไข้ เช่น Paracetamol เนื่องจากยาพาราเซามอลออก

ฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์และให้ผู้ป่วยได้รับสารน้ำอย่าง


เพียงพอ

การดูแลเด็กที่มีไข้ด้วยการเช็ดตัว

ขั้นตอนการเช็ดตัวลดไข้


1.เตรียมอุปกรณ์ให้พร้อมใช้ เช่น กะลามังใส่น้ำผสมน้ำอุ่นให้พร้อม 2 กะลามัง

2.ปิดพัดลมเครื่องปรับอากาศทุกชนิด
3.ถอดเสื้อออกเพื่อให้สะดวกต่อการเช็ดตัวได้อย่างมีประสิทธิภาพ
4.ใช้ผ้าขนหนูชุบน้ำที่เตรียมไว้อย่างน้อย4ผืน
5.เช็ดตัวผู้ป่วยเสร็จให้ซับตัวให้แห้งแล้วสวมใส่เสื้อผ้าที่เบาสบาย
6.หลังจากเช็ดตัวประมาณ 15-30 นาที วัดอุณหภูมิของร่างกายว่าไข้ลดลง
หรือไม่

อุปกรณ์

กะละมังน้ำอุ่น ผ้าผืนเล็ก 3-4 ผืน ผ้าขนหนู (สำหรับเช็ดตัว)

ปรอทวัดไข้ ปิดพัดลม ปิดแอร์

การเตรียมน้ำเช็ดตัวลดไข้

ผู้ป่วยที่เป็นเด็กทารกอายุ 0-3 ปีหรือ ผู้ป่วยที่อ่อนแอมาก : ต้องใช้น้ำอุ่น
(อุณหภูมิ 37 องศาเซลเซียส )





ผู้ป่วยเด็กโตอายุ 4-15 ปี : เช็ดตัวด้วยน้ำธรรมดาจากก๊อก
(อุณหภูมิห้อง 20-30 องศาเซลเซียส)

วิธีเช็ดตัวลดไข้

1. เช็ดหน้า

• ใช้ผ้าลูบตัวชุบน้ำและบิดให้หมาด เช็ดบริเวณใบหน้าของเด็ก

วิธีเช็ดตัวลดไข้

2. พักผ้าไว้ที่บริเวณรักแร้ทั้ง 2 ข้าง

*พักผ้าไว้นาน 2-

3 นาที เพื่อระบาย

ความร้อนเนื่องจาก


บริเวณดังกล่าว

เป็นศูนย์รวมของ

เส้นเลือด การวาง

ผ้าชุบน้ำพักไว้จะ

ช่วยระบายความ


ร้อนได้เร็วขึ้น

• นำผ้าอีกสองผืนชุบน้ำบิดให้หมาด และวางบริเวณรักแร้ทั้ง 2 ข้าง

วิธีเช็ดตัวลดไข้

3. พักผ้าไว้ที่หัวใจ *พักผ้าไว้นาน 2-

3 นาที เพื่อระบาย

• เมื่อเช็ดหน้าเสร็จให้เช็ดบริเวณคอ และบริเวณ
ความร้อนเนื่องจาก

หน้าอก เมื่อเช็ดเสร็จนำผ้ามาพักไว้ที่หัวใจ
บริเวณดังกล่าว

เป็นศูนย์รวมของ

เส้นเลือด การวาง

ผ้าชุบน้ำพักไว้จะ

ช่วยระบายความ


ร้อนได้เร็วขึ้น

วิธีเช็ดตัวลดไข้

4. เช็ดแขน

• หลังจากนั้นเช็ดที่บริเวณแขนทั้ง สอง โดยเริ่มเช็ดจากแขนด้านไกล ตัว
มาด้านใกล้ตัวโดยเช็ดลูบขึ้น หรือเช็ดวนเบาๆจากปลายแขนเข้า สู่หัวใจช่วย
ให้การไหลเวียนของ เลือดดีขึ้น กล้ามเนื้อผ่อนคลาย

วิธีเช็ดตัวลดไข้

4. เช็ดแขน (ต่อ) *พักผ้าไว้นาน 2-

3 นาที เพื่อระบาย

ความร้อนเนื่องจาก


บริเวณดังกล่าว

เป็นศูนย์รวมของ

เส้นเลือด การวาง

ผ้าชุบน้ำพักไว้จะ

ช่วยระบายความ


ร้อนได้เร็วขึ้น

• และรูขุมขนเปิดทำให้ระบายความ ร้อนดีขึ้น เมื่อผ้าที่วางบริเวณรักแร้
สองข้าง มีอุณหภูมิของผ้าสูงกว่าอุณหภูมิของร่างกาย ให้นำผ้ามาซักบิด
หมาดและนำกลับไปวางที่ รักแร้เหมือนเดิม

วิธีเช็ดตัวลดไข้

5 . เปลี่ยนน้ำ

• เมื่อเช็ดตัวท่อนบนเสร็จแล้ว ควรสังเกตน้ำว่าสกปรกหรือมีสิ่งแปลกปลอม

อยู่ในน้ำหรือไม่ อุณหภูมิเปลี่ยนไปหรือเปล่า ก็สามารถเปลี่ยนน้ำกะละมัง

ใหม่ได้

วิธีเช็ดตัวลดไข้

6. เช็ดบริเวณลำตัว

• เช็ดบริเวณหลังผู้ป่วยโดยเช็ดตั้งแต่ บริเวณก้นกบและ
เช็ดให้ทั่วหลัง

วิธีเช็ดตัวลดไข้

6. เช็ดบริเวณลำตัว (ต่อ)

• เมื่อเช็ดท่อนบนเสร็จแล้วซับให้แห้ง ใส่เสื้อผ้า โดยใส่เสื้อผ้าที่
โปร่งและสบาย

วิธีเช็ดตัวลดไข้

7. เช็ดบริเวณขา

• ถอดกางเกง เช็ดบริเวณขาทั้งสอง ข้าง โดยเช็ดจากปลายขาเข้าสู่ต้นขา

วิธีเช็ดตัวลดไข้

7. เช็ดบริเวณขา(ต่อ)

• เช็ดปลายขาเข้าหาลำตัวซ้ำๆ แล้ว พักผ้าไว้ที่ข้อเข่าและขาหนีบ นาน 2-3 นาที

*พักผ้าไว้นาน 2-3 นาที เพื่อระบายความร้อนเนื่องจากบริเวณดังกล่าวเป็นศูนย์รวมของ
เส้นเลือด การวางผ้าชุบน้ำพักไว้จะช่วยระบายความร้อนได้เร็วขึ้น

วิธีเช็ดตัวลดไข้

8. เช็ดเสร็จแล้วซับให้แห้ง

• เมื่อเช็ดขาสองข้างเสร็จแล้วซับให้แห้ง ใส่กางเกงที่โปร่งสบาย ในการเช็ดตัวแต่ละ
ครั้งสามารถเปลี่ยนผ้า ได้เมื่ออุณหภูมิของผ้าสูงขึ้นกว่า อุณหภูมิของตัวเด็ก

หลังเช็ดตัวลดไข้

หลังเช็ดตัวลดไข้ ควรวัดไข้ซ้ำในอีก 15 – 30 นาทีต่อมา หรือไข้

สูงมากควรวัดไข้ซ้ำใน 5 นาทีต่อมา หากไข้ลดลง แสดงว่าการ

เช็ดตัวลดไข้ได้ผล

การให้ยาลดไข้

ยาลดไข้เป็นเพียงยาบรรเทาไม่ใช่ยารักษาสาเหตุที่ทำให้เกิดไข้ กล่าวคือ
เมื่อกินยา 1 ครั้ง ยาจะออกฤทธิ์ลดไข้อยู่ได้นาน 4-6 ชั่วโมง ถ้าสาเหตุ ที่ทำให้เกิดไข้ยังไม่หาย

เมื่อยาหมดฤทธิ์แล้ว ไข้ก็จะปรากฏใหม่ ก็ค่อยให้ยาใหม่ ถ้ามีไข้ไม่สูง มีเพียงศีรษะอุ่น ไม่กวน หรือกระวน
กระวาย ไม่มีความจำเป็นต้องใช้ยาลดไข้ เพราะยาลดไข้เป็นเพียงยาระงับหรือบรรเทาไข้ชั่วขณะหนึ่งเท่านั้น
ขนาดยาที่ควรจะกิน

1. พาราเซทามอล ขนาดยาที่ใช้ 10-15 มก./กก./มื้อ ซ้ำได้ทุก 6 ชม. เมื่อกลับมีไข้อีก
เช่น เด็กน้ำหนัก 10 กก. ขนาดยาที่ใช้ = 100-150 มก.
ชนิดน้ำเชื่อม
1 ช้อนชา (5 มล.) มีตัวยา 120, 250 มก.
ชนิดเม็ด
1 เม็ด มีตัวยา 325, 500 มก.
พิษของยา ขนาดสูงเกิน ทำให้ตับถูกทำลาย และอาจทำให้เสียชีวิตจากตับล้มเหลว

ภาวะชักจากไข้ คืออะไร…?

ชักจากไข้ คือ อาการชักที่เกิดขึ้น เนื่องจากไข้ในผู้ป่วยเด็ก ที่มีอายุหรือ
สาเหตุอื่น ๆ ที่อาจจะทำให้เกิดอาการชักระหว่าง 3 เดือนถึง 5 ปี เมื่อเด็กมีไข้
สูงจะเกิดภาวะชักจากการมีไข้สูงตามมา เป็นภาวะที่ค่อนข้างอันตรายเพราะ
อาจจะทำให้เกิดความผิดปกติภายในสมองได้ สาเหตุส่วนใหญ่ของไข้ที่ทำให้
เกิดการชักได้แก่ การติดเชื้อทางเดินหายใจ ไข้ออกผื่น การติดเชื้อของระบบ
ทางเดิน ปัสสาวะและระบบทางเดินอาหารที่มีอาการไข้สูงมากเกิน 39 องศา
เซลเซียส แต่ไม่นับรวมการติด เชื้อสมองและเยื่อหุ้มสมองและไม่นับรวมกับ
โรคลมชักซึ่งเป็นคนละโรคกัน

อาการชักจากไข้สูง

อาการชักเพราะไข้สูง มักพบในเด็กที่มีอายุระหว่าง 1-3 ปี โดยพบในเด็กชาย
มากกว่าเด็กหญิงเล็กน้อย อาการชักที่เกิดจากไข้นี้เป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุด โดยมี
ลักษณะของการชักเป็น แบบชักเกร็งหรือชักกระตุกและตามด้วยอาการชักเกร็งทั้งตัว
เป็นระยะเวลาสั้นๆ ภายหลังจากการ ชักจะเป็นปกติเหมือนก่อนเกิดอาการ ไม่พบ
ความผิดปกติทางระบบประสาท ภาวะชักจากไข้แบบธรรมดา แต่ในบางกรณีที่มี
อาการชักติดต่อกันนานเกิน 15 นาทีหรือชักเฉพาะข้างใดข้างหนึ่งของร่างกายหลังชัก
แล้วอาจมีอัมพาตของแขนขาข้างนั้น หรือชักซ้าติดต่อกันหลายๆครั้งในการเจ็บป่วย
ครั้งเดียวกัน

จะทำอย่างไรเมื่อลูกชัก…?

1.จับนอนตะแคงให้ศีรษะต่ำ เพื่อไม่ให้สำลักน้ำลาย/อาเจียน
2.ห้ามใช้วัสดุใดๆยัดปากเด็ก / ห้ามป้อนยาทางปากขณะชัก
3.หากชักขณะที่ทานอาหารหรือมีเศษอาหารอยู่ในช่องปากควรล้วงเศษอาหารนั้นออก
เพื่อป้องกันภาวะอุดกั้นของทางเดินหายใจ
4.คลายเสื้อผ้าที่รัดแน่นให้หลวม โดยเฉพาะที่บริเวณคอ
5.ไม่ควรจับยึดตรึงเด็กขณะกำลังชักและกระตุกเกร็งแขนขา
6. อาการชักจากไข้ส่วนใหญ่มักเป็นอยู่ไม่นานเกิน 3 นาที และหยุดได้เอง เด็กอาจมี
อาการเขียวบ้างเล็กน้อยซึ่งเป็นสิ่งที่พบได้ในขณะที่กำลังชัก
7. ในกรณีที่ชักนานเกิน 5 นาที ให้ผู้อื่นช่วยโทรศัพท์แจ้ง 1669 เพื่อขอความช่วย
เหลือ ไม่ควรทิ้งเด็กให้อยู่คนเดียว
8. รีบนำเด็กส่งโรงพยาบาล

การเช็ดตัวลดไข้สามารถทำได้บ่อย ๆ ตามต้องการเมื่อมีไข้

การเช็ดตัวลดไข้ เป็นการทำที่ไม่เสียค่าใช้จ่ายอีกทั้ง ยัง

สามารถลดไข้ได้ทำให้ผู้ป่วยเด็ก รู้สึกสบายตัวขึ้น และ

สามารถลด ภาวะ แทรกซ้อนหรือผลกระทบ จากไข้สูงได้

"สแกนตรงนี้
เพื่อดูแบบ e-book"

"สแกนตรงนี้"
เพื่อดูข้อมูลเพิ่มเติม

https://anyflip.com/dijcs/qdkr/
ภาวะไข้และการดูแลเด็กที่มีไข้

จัดทำโดย

1.นางสาวจิราวรรณ วรวงษ์ รหัสนิสิต 6305010194

2.นางสาวธิชาดา ศรีเรืองหัส รหัสนิสิต 6305010195

3.นางสาวจารุพร โกษาแสง รหัสนิสิต 6305010196

4.นางสาวชลดา เชื้อบัณฑิต รหัสนิสิต 6305010197

5.นางสาวจุฑาทิพย์ มาสู่ รหัสนิสิต 6305010200

6.นางสาวแพวพรรณ ทองดีเวียง รหัสนิสิต 6305010201

7.นางสาวนริศรา ผดาวัลย์ รหัสนิสิต 6305010202