รามเกียรติ์เรื่องย่อ

R A M A Y A N A B O O K M A K E B Y S I R I L A K N I M Y U

คำ นำ พบกับจุดกำ เนิดแห่งมหากาพย์สงคราม ความรัก และความแค้น จากวรรณคดีอมตะของไทยที่ทรง คุณค่าทุกกาลสมัย สู่หนังสือภาพสวยงามน่าสะสม "รามเกียรติ์ ปฐมบท" นำ เนื้อเรื่องรามเกียรติ์มาเรียบเรียงใหม่ให้ เข้าใจง่าย พร้อมภาพประกอบร่วมสมัยสุดวิจิตรตระการตา ที่ทีมงานตั้งใจสร้างสรรค์นานนับปี เนื้อหาในเล่มนี้ กล่าว ถึงปูมหลังของตัวละครต่างๆ ที่มีทั้งด้านดีและด้านอัปลักษณ์ในตัวคนเดียวกัน เพื่อสะท้อนให้เห็นว่า แท้จริงแล้วทุกตัว ละครมีความเป็นมนุษย์ที่มีทั้งด้านดีและด้านร้าย ในตัวเทวดามีความเป็น "ยักษ์" และในตัวยักษ์ก็มีความเป็น "เทวดา" เช่นกัน รามเกียรติ์เป็นวรรณกรรมสำ คัญของไทยที่มีต้นกำ เนิดมาจากคัมภีร์รามายณะของอินเดีย มี เนื้อหาว่าด้วยพระนารายณ์อวตารเป็นพระรามลงมาปราบยักษ์ ซึ่งเป็นผู้ไม่อยู่ในศีลธรรม เรื่องนี้นับเป็นหนังสือสำ คัญ ในลัทธิฮินดู และเป็นที่นิยมของชาวอินเดียโดยทั่วไป เมื่ออารยธรรมอินเดียเผยแผ่เข้ามายังภูมิภาคเอเชียตะวันออก เฉียงใต้ เรื่องที่เนื่องมาจากรามายณะจึงแพร่หลายไปยังประเทศต่างๆ คือ อินโดนีเซีย มาลาเซีย เขมร ลาว เวียดนาม พม่า และไทย ประเทศเหล่านี้ต่างมีวรรณกรรมเรื่องรามเกียรติ์ที่แต่งขึ้นในภาษาของตนทั้งสิ้น รามเกียรติ์ของชาติ ต่างๆนั้น แม้จะมีที่มาเดียวกัน แต่ก็มีความแตกต่างกันในรายละเอียด แต่ละชาติจะสอดแทรกเอกลักษณ์ คตินิยม วิถี ชีวิต และวัฒนธรรมของตนลงไป

ส า ร บัญ คำ นำ สารบัญ กำ เนิดทศกัณฐ์ นารายณ์อวตาร กำ เนิดนางสีดา กำ เนิดทหารพระราม พระรามออกบวช เริ่มศึกทศกรรฐ์ จบศึก บ่อเกิดรามรามเกียรติ์ บรรณานุกรม เนื้อหา หน้า 1 2 3-4 5-6 7-8 9-10 11-12 13-14 15-16 17 18

บทที่1 กำเนิดทศกรรฐ์

ข้อความในย่อหน้าขอณ เชิงบันไดเขาไกรลาส มียักษ์นนทกคอยทำ หน้าที่ล้างเท้าให้เหล่าเทวดาที่มา เฝ้าพระอิศวร นนทกถูกเทวดาคอย กลั่นแกล้งตบหัวดึงผมเล่นอยู่เป็นประจำ จนเส้นผมร่วงโกร๋นโล้นเตียน สร้างความเจ็บช้ำ และโกรธแค้น เป็นอย่างมาก วันหนึ่งเมื่อความอดทนขาดผึง นนทกจึงได้ ไปขอเข้าเฝ้าพระอิศวรเพื่อให้ประทานนิ้วเพชร ที่สามารถชี้ผู้ใดแล้วผู้นั้นต้องตาย พระอิศวรนึกสงสารจึงประทานพรให้ เมื่อได้รับพรให้มีนิ้วเพชรแล้ว นนทกก็เกะกะระรานใช้ นิ้วเพชรชี้เทวดาจนล้มตายเกลื่อนกลาด พระอิศวรจึงทรงมีบัญชาให้พระนารายณ์ไปปราบนนทกงคุณ พระนารายณ์แปลงกายเป็นนางอัปสรผู้มีสิริโฉมงดงามไปหลอกล่อ นนทกเมื่อรู้ตัวว่าพลาดท่าเสียทีจึงร้องว่า “ดูเอาเถิด ตัวรึมีถึงสี่กร ยังมารังแกเราได้ หรือว่าเกรงกลัวนิ้วเพชรของเราจึงไม่กล้าสู้กันซึ่งๆหน้า พระนารายณ์จึงท้านนทกไปว่า "เหม่ เหม่ อ้ายยักษ์อวดดี ข้าจะให้เอ็งไปเกิดใหม่มีสิบหน้า ยี่สิบมือ เหาะเหินเดิน อากาศได้ มีอาวุธทั้งกระบองและธนู ส่วนข้าจะเป็นเพียงคนธรรมดามีแค่สองมือ แล้วลงไปฟาดฟันเอ็งบนโลกมนุษย์" เมื่อกล่าวจบก็ใช้พระแสงตรีตัดหัวนนทกกระ เด็นหลุดจากบ่า เมื่อนนทกถูกพระนารายณ์ฆ่าแล้ว ก็กลับชาติมาเกิดเป็นทศกัณฐ์ ลูกท้าวลัส เตียน เจ้าเมืองลงกา ทศกัณฐ์มีสิบหัว สิบหน้า ยี่สิบมือ ดังที่พระนารายณ์พูดไว้แม่ ของทศกัณฐ์ชื่อนางรัชดา มีลูก 6 คน คือ กุมภกรรณ พิเภก ทูต ขร ตรีเศียร และ คนสุดท้องเป็นหญิงชื่อ นางสำ มนักขา

บทที่2 นารายณ์อวตาร

ลักษณะ พระรามมีกายสีเขียว สามารถปรากฏร่างเป็นพระนารายณ์มี สี่กรได้ อาวุธประจำ พระองค์ คือ ศร ซึ่งเป็นอาวุธวิเศษ ที่ได้ประทานมาจาก พระอิศวร พระนารายณ์อวตารลงมาปราบ ต่อมาเป็นเรื่องกำ เนิดวงศ์พระราม นนทกาลถูก พระอิศวรสาปให้เป็นควายชื่อทรพา นางไกยเกษีใช้แขนสอดเพลารถของท้าวทศรถคราวรบกับป ทูตทันต์จนได้รับพร แล้วกล่าวถึงการประสูติพระราม พระพรต พระลักษมณ์ และพระสัตรุด ซึ่ง เป็นอวตารของพระนารายณ์ ตลอดจนเทพอาวุธและบัลลังก์นาค

บทที่3 กำเนิดนางสีดา

นางมณโฑก็ให้กำ เนิดสีดาซึ่งเป็นอวตารของพระลักษมี ครั้นพิเภกทำ นายว่าสีดาจะเป็นกาลกิณีแก่กรุงลงกา ทศกัณฐ์จึงให้ใส่ผอบลอยน้ำ ไป ครั้นพระชนกฤๅษีเก็บผอบได้จึงเลี้ยงนางเป็นพระธิดา ภายหลังพระรามยกศรได้จึง ได้อภิเษกกับนาง จากนั้นท้าวทศรถเตรียมจะราชาภิเษกให้พระรามครองกรุงศรีอยุธยา แต่นางไกยเกษีกลับขอให้ พระพรตโอรสของนางขึ้นครองราชย์แทน และให้พระรามเดินป่า ๑๔ ปี พระราม พระลักษมณ์ และนางสีดาจึงออก เดินป่าไปด้วยกัน ครั้นนางสำ มนักขามาพบพระรามก็หลงรัก เข้าทุบตีนางสีดา จึงถูกพระลักษมณ์ตัดหูตัดจมูกเพื่อ ลงโทษ นางสำ มนักขากลับไปฟ้องทศกัณฐ์ผู้เป็นพี่ชาย แล้วแกล้งกล่าวชมความงามของนางสีดาจนทศกัณฐ์หลงใหล ออกอุบายให้มารีศแปลงเป็นกวางทองล่อพระราม พระลักษมณ์ออกจากอาศรม แล้วลักพาสีดาไปไว้ที่กรุงลงกา

บทที่4 กำเนิดทหารพระราม

กายสีขาว มีกุณฑล (ต่างหู) ขนเพชร เขี้ยวแก้ว (อยู่กลางเพดานปาก) หาวเป็นดาวเป็นเดือน ยามแผลงฤทธิ์จะมีสี่ หน้า แปดกร เป็นทหารเอกที่รู้ใจพระรามที่สุด ฉลาดรอบรู้ ค่อนข้างหัวดื้อ เช่น ตอนที่หักกิ่งไม้ ทำ ลายอุทยานของทศ กัณฐ์ ตอนเผาเมืองลงกา เป็นต้น ซึ่งเป็นการทำ นอกเหนือคำ สั่ง เจ้าเล่ห์เพทุบาย มีกลอุบายมากมายซึ่งเอาไว้ใช้ในการ ศึก รักนายและพลีชีพเพื่อนาย นางสวาหะตั้งครรภ์อยู่ 30 เดือนก็ให้กำ เนิดโอรส ฤกษ์พระอาทิตย์ปราศจากเมฆ วันอังคารเดือนสามปีขาล เวลา คลอดก็กระโจนออกมาจากปากแม่ เผือกผ่องไปทั้งกาย ตัวใหญ่เท่ากับอายุ 16 ปี แล้วก้เหาะขึ้นไปบนฟ้า มีรัศมีโชติ ช่วง มีกุณฑลขนเพชร เขี้ยวแก้ว หาวเป็นดาวเป็นเดือน มีแปดมือ สี่หน้า เมื่อสำ แดงฤทธิ์แล้วก็ลงมากราบแม่และพระ พายเพราะคิดว่าพระพายเป็นพ่อฝ่ายพระพายเมื่อเห็นลิงน้อยสำ แดงฤทธิ์ก็ดีใจ ตั้งชื่อตามที่พระอิศวรสั่งไว้ว่า "หนุมาน" หนุมานเรียนเวทย์วิทยาจนชำ นาญ คอยติดตามพระอิศวรจนหนุมานมีฤทธิ์มากแล้ว พระอิศวรก็คิดว่าพระยากา กาศ (พาลี) และพระยาสุครีพ เป็นน้องของแม่หนุมานนั้นยังไม่มีลูกซึ่งมีฤทธิเยอะอย่างนี้ ก็เลยคิดจะส่งหนุมานกับชมพู พานไปอยู่เมืองขีดขิน คิดแล้วก็สั่งให้พระยากากาศและสุครีพเข้าเฝ้าเมื่อทั้งสองมาเข้าเฝ้า พระอิศวรก็บอกว่าหนุมาน เป็นหลานของทั้งสอง มีพระพายเป็นพ่อ และชมพูพานที่พระอิศวรชุบขึ้นด้วยเหงื่อไคลสรรพยาวิเศษ จึงขอฝากไปเลี้ยง เวลาพระนารายณ์ไปปราบยักษ์หากพลาดท่าเสียทีจะได้ช่วยกันแก้ไขพระยากากาศก็รับหลานและชมพูพานไปอยู่ที่เมือง ขีดขินและดูแล

บทที่5 พระรามออกบวช

เมื่อพระราม พระลักษมณ์กลับมาไม่พบนางสีดาก็รู้ว่าเสียทีจึงออกติดตาม ระหว่างทางพบนกสดายุ แจ้งข่าวสีดาถูกทศกัณฐ์ลักพาไปกรุงลงกา ต่อมาพระราม พระลักษมณ์ได้หนุมานและสุครีพมาเป็นทหารเอก จากนั้นต้องฆ่าพาลีตามคำ สาบานที่พาลีให้ไว้กับพระอิศวร แล้วได้กองทัพวานรมาช่วยพระรามสืบหาสีดา โดย ส่งหนุมาน องคต ชมพูพานไปยังกรุงลงกาก่อน เมื่อทหารเอกทั้งสามกลับมาแล้ว พระรามจึงยกทัพเคลื่อน พลไป ฝ่ายทศกัณฐ์ฝันร้าย พิเภกแนะนำ ให้ส่งนางสีดาคืน ทศกัณฐ์กริ้วโกรธขับไล่พิเภกออกจากเมือง พิเภก จึงมาขอสวามิภักดิ์พระราม จากนั้นพระรามให้จองถนนข้ามไปยังกรุงลงกา แล้วเกิดรบพุ่งกันหลายครั้ง ฝ่าย พระรามมีพิเภกคอยทูลแก้ไขกลศึกของพวกยักษ์ ทศกัณฐ์จึงเป็นฝ่ายพ่ายแพ้และต้องสูญเสียชีวิตไมยราพผู้ เป็นหลานกับกุมภกรรณน้องชาย ทำ ให้ทศกัณฐ์เศร้าโศกเสียใจเป็นอันมาก อิททรชิตผู้เป็นโอรสรักจึงอาสา ออกรบ แต่ในที่สุดก็ต้องถูกพระลักษมณ์แผลงศรสิ้นชีวิต

บทที่6 เริ่มศึกทศกรรฐ์

ทศกัณฐ์ขอร้องให้บรรดาญาติมิตรยกทัพออกรบกับทัพของพระรามหลายครั้ง แต่ก็กลับเป็นฝ่ายพ่ายแพ้และต้อง สูญเสียชีวิตทหารยักษ์เป็นอันมาก แม้ในที่สุดทศกัณฐ์เชิญท้าวมาลีวราชซึ่งมีวาจาสิทธิ์มาตัดสินข้อพิพาทด้วยหวังว่าท้าวมา ลีวราชจะเข้าข้างตนเอง ครั้นท้าวมาลีวราชพิพากษาให้ส่งนางสีดาคืน แต่ทศกัณฐ์ไม่ยินยอม ออกรบกับพระรามอีก พระรามแผลงศรแต่ไม่สามารถสังหารทศกัณฐ์ให้ตายได้ จนหนุมานต้องลวงไปเอากล่องดวงใจทศกัณฐ์ซึ่งฝากไว้ที่ฤๅษี โคบุตรมาทำ ลาย พระรามจึงแผลงศรสังหารทศกัณฐ์สำ เร็จ และได้นางสีดาคืน จากนั้นสีดาขอลุยไฟเพื่อพิสูจน์ให้เห็นถึง ความบริสุทธิ์ของตนเอง ต่อมาพระรามก็ได้ทำ พิธีราชาภิเษกขึ้นครองราชสมบัติที่กรุงศรีอยุธยา และปูนบำ เหน็จให้เหล่า ทหารหาญ โดยให้สุครีพครองเมืองขีดขิน หนุมานครองเมืองนพบุรี และพิเภกครองกรุงลงกาสืบต่อไป ครั้นอยู่ต่อมานา งมณโฑให้กำ เนิดไพนาสุริยวงศ์ซึ่งเป็นลูกของทศกัณฐ์ที่ติดท้องของนางมา แต่พิเภกเข้าใจผิดคิดว่าเป็นลูกของตน ภายหลัง วรณีสูรพี่เลี้ยงแอบบอกไพนาสุริยวงศ์ให้รู้ว่าใครคือพ่อที่แท้จริง ไพนาสุริยวงศ์จึงลอบไปขอให้สหายของพ่อชื่อท้าว จักรวรรดิมาช่วยแก้แค้น ท้าวจักรวรรดิยกทัพบุกลงกาและจะประหารชีวิตพิเภก แต่ไพนาสุริยวงศ์ขอชีวิตไว้เพราะถือว่า พิเภกเคยเลี้ยงดูตนมา ท้าวจักรวรรดิจึงให้ขังพิเภกไว้

บทที่7 จบศึกทศกรรฐ์

ท้าวจักรวรรดิอุปภิเษกไพนาสุริยวงศ์ขึ้นครองกรุงลงกา ฝ่ายอสุรผัดหลานพิเภกออกติดตามหาหนุมานผู้ เป็นพ่อเพื่อขอความช่วยเหลือ เมื่อพระรามทรงทราบเรื่องจึงให้พระพรต พระสัตรุดยกทัพไปช่วยพิเภกจนสำ เร็จ จากนั้นกล่าวถึงพระรามออกประพาสป่ากับพระลักษมณ์ นางอดูลปีศาจญาติทศกัณฐ์ปลอมมาเป็นนางกำ นัลของ นางสีดา ขอให้สีดาเขียนรูปทศกัณฐ์ แล้วนางก็เข้าสิงในรูปทำ ให้ลบไม่ออก เมื่อพระรามกลับมาพบรูปซึ่งสีดาแอบ ซ่อนไว้ก็โกรธ ให้พระลักษมณ์นำ สีดาไปประหาร แต่พระลักษมณ์ฆ่านางไม่ตายจึงปล่อยไป สีดาไปอาศัยอยู่กับ ฤๅษีจนประสูติพระมงกุฎ ต่อมาฤๅษีชุบพระลบให้นางอีกองค์หนึ่ง เมื่อเจริญวัยขึ้น คราวหนึ่งพระมงกุฎพระลบ ประลองศรถูกต้นรังใหญ่เสียงดังสนั่น พระรามได้ยินเสียงนั้น จึงคิดกระทำ พิธีปล่อยม้าอุปการ ให้พระพรต พระ สัตรุด และหนุมานตามม้าไป พระมงกุฎพระลบจับม้าอุปการได้จึงนำ ไปขี่เล่น หนุมานจะจับสองกุมารแต่จับไม่ได้ พระพรต พระสัตรุดต้องมาช่วยจึงสามารถจับพระมงกุฎได้ แล้วนำ กลับไปกรุงศรีอยุธยา ต่อมาพระลบมาช่วย พระมงกุฎหนี พระรามต้องยกทัพตามมาสู้รบกัน จึงทราบว่าพระมงกุฎ พระลบเป็นโอรส แล้วงอนง้อขอคืนดีกับ นางสีดา แต่นางไม่ยอม พระรามทำ อุบายลวงทำ ให้นางยิ่งโกรธหนีไปอยู่เมืองบาดาล พิเภกทูลขอให้พระรามออก เดินป่าเพื่อสะเดาะเคราะห์อีก ๑ ปี ระหว่างเดินป่าก็ได้รบชนะยักษ์อีกหลายครั้งกว่าจะกลับคืนเมือง สุดท้ายพระ อิศวรต้องเกลี้ยกล่อมให้พระรามกับนางสีดาคืนดีกันแล้วจึงจัดพิธีอภิเษกให้อีกครั้งหนึ่ง กล่าวถึงท้าวคนธรรพ์นุ ราชยกทัพไปตีเมืองไกยเกษของพระอัยกาพระพรต พระรามจึงสั่งให้พระพรต พระสัตรุด พระมงกุฎ และ พระลบยกทัพไปปราบและสามารถตีเมืองไกยเกษคืนได้

บ่อเกิด แห่งรามเกียรติ์ บ่อเกิดแห่งรามเกียรติ์ ซึ่งเป็นพระราชนิพนธ์ในรัชชกาลที่ ๖ ที่ตีพิมพ์อยู่ในเล่มนี้ เป็นหนังสือที่ให้ความรู้ เป็นอันมากแก่นักศึกษาวรรณคดีสังสกฤต ซึ่งเป็นส่วนสำ คัญในวรรณคดีของเรา ที่นักศึกษาวรรณคดีได้รับความรู้ต่าง ๆ ออกไปกว้างขวาง ก็ด้วยอำ นาจพระบรมราชาธิบายเรื่องบ่อเกิดแห่งรามเกียรติ์ จึงนับว่าเป็นพระมหากรุณาธิคุณอันล้นพ้น ซึ่งผู้ใฝ่ใจในเรื่องหนังสือชั้นวรรณคดี จะลืมระลึกเสียมิได้เลย พระราชนิพนธ์บ่อเกิดแห่งรามเกียรติ์ ได้ตีพิมพ์ขึ้นเป็นครั้ง แรกเมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๖ มาถึงบัดนี้จึงเป็นหนังสือหาฉะบับได้ยาก ด้วยเป็นเวลาล่วงมาร่วม ๒๘ ปีแล้ว ได้มีนักศึกษาวรรณคดี มาปรารภอยู่บ่อย ๆ ว่าทำ ไมกรมศิลปากร จึงไม่ขอพระบรมราชานุญาตเพื่อจัดพิมพ์หนังสือเรื่องนี้ขึ้นใหม่ให้แพร่หลาย สำ หรับนักศึกษาจะได้ใช้เป็นคู่มือ แต่กรมศิลปากรยังหาโอกาสจัดพิมพ์ไม่ได้ บัดนี้พระยาราชอักษรมาแจ้งความประสงค์ยัง กรมศิลปากรว่าในงานพระราชทานเพลิงศพคุณหญิงราชอักษร (เจือ อัศวรักษ์) จะใคร่ได้หนังสือสักเล่มหนึ่งสำ หรับตีพิมพ์ แจกเป็นที่ระลึก กรมศิลปากรจึงแนะนำ ให้จัดพิมพ์หนังสือพระราชนิพนธ์บ่อเกิดแห่งรามเกียรติ์ เพราะด้วยเหตุผลดั่งแจ้ง มาข้างต้น ทั้งพระยาราชอักษรก็เคยรับราชการสนองพระเดชพระคุณในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าฯ พระมหาธีรราช เจ้ามาช้านาน ถ้าได้จัดพิมพ์หนังสือเรื่องพระราชนิพนธ์ขึ้น ก็จะเป็นเชิดชูพระเกียรติคุณ เหมาะด้วยประการทั้งปวง พระยาราชอักษรมีความยินดีเห็นพ้องด้วย กรมศิลปากรจึงได้ขอพระบรมราชานุญาตให้พระยาราชอักษรจัดพิมพ์หนังสือ พระราชนิพนธ์เรื่องนี้ขึ้น หวังว่าบรรดานักศึกษาวรรณคดีคงมีความยินดีอนุโมทนาทั่วกัน

บ ร รณา นุ ก ร ม https://vajirayana.org/%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%84%E0 %B8%A3%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0 %B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0 %B8%A3%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B9%8C/%E0%B9%80%E0%B8%99%E0%B8%B7%E0 %B9%89%E0%B8%AD%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0 %B8%87%E0%B8%A2%E0%B9%88%E0%B8%AD