เอเชียกลาง1

เอเชียกลางเป็ นภูมิภาคท่ีเคยรวมอยู่กับดินแดนบางส่วนที่ตั้งอยู่ในทวีป
ยโุ รปเป็นประเทศสหภาพโซเวยี ต ตอ่ มาดินแดนตา่ งๆ ของประเทศสหภาพโซเวียตทงั้
ในทวีปยุโรปและเอเชียกลางไดป้ ระกาศแยกออกเป็นสาธารณรฐั อิสระเพื่อปกครอง
ตนเอง ทาใหป้ ระเทศสหภาพโซเวยี ตตอ้ งลม่ สลายลงใน พ.ศ.2534

สาธารณรฐั ในเอเชียกลางที่แยกตวั ออกมาจากอดีตสหภาพโซเวียต มี 8
ประเทศ ไดแ้ ก่ คาซคั สถาน อซุ เบกิสถาน ครี ก์ ีซ เติรก์ เมนิสถาน ทาจิกิสถาน จอรเ์ จีย
อารเ์ มเนีย และอาเซอรไ์ บจาน

มีขนาดพืน้ ที่รวมกนั ประมาณ 4.2 ลา้ นตารางกิโลเมตร คิดเป็นรอ้ ยละ 10

ของเนอื้ ที่ทวปี เอเชีย หรอื รอ้ ยละ 1 ของพืน้ ผวิ โลกทงั้ หมด

1.ทตี่ งั้

เอเชียตงั้ อยรู่ ะหวา่ ง เอเชียตะวนั ตกเฉียงใตก้ บั รสั เซีย ประกอบดว้ ยดินแดน 2 สว่ น
โดยมีทะเลสาบแคสเปียนค่นั อยู่

ดินแดนดา้ นตะวนั ออกของทะเลสาบแคสเปียน ไดแ้ ก่
คาซคั สถาน ครี ก์ ีซ เติรก์ เมนิสถาน ทาจิกิสถาน

ดินแดนทางดา้ นตะวนั ตกของทะเลสาบแคสเปียน ไดแ้ ก่
จอรเ์ จีย อารเ์ มเนยี อาเซอรไ์ บจาน

อาณาเขต

ทศิ เหนือ
ตดิ ตอ่ กบั ประเทศสหพนั ธร์ ฐั รสั เซยี

ทิศตะวนั ออก
ตดิ ตอ่ กบั ประเทศจีน

ทศิ ใต้
ตดิ ตอ่ กบั ประเทศอฟั กานิสถาน อหิ รา่ น ตรุ กี

ทศิ ตะวนั ตก
ติดตอ่ กบั ทะเลดา

2.ลักษณะภมู ปิ ระเทศ

1. เขตเทือกเขาและที่ราบสงู เทอื กเขาทางตะวนั ออกเป็นแนวภเู ขาสงู ท่ตี อ่ เนื่องมาจาก
แนวเทือกเขาในเอเชีย ไดแ้ ก่ เทือกเขาเทียนชานและ อยู่ในประเทศ ทาจิกิสถาน
สว่ นเทือกเขาทางใต้ ไดแ้ ก่ เทือกเขาคอเคซสั ในประเทศ จอรเ์ จีย อารเ์ มเนียและ
อาเซอรไ์ บจาน สว่ นท่ีราบสงู เป็นที่ราบสงู เชิงเขาลาดลงสทู่ ี่ราบและทะเลสาบแค
สเปียนทางตะวนั ตก

2. เขตทร่ี าบ ไดแ้ ก่ ทีร่ าบทอ่ี ยทู่ างตะวนั ออกของทะเลสาบแคสเปียน เรยี กว่า ท่ีราบตู
ราน ในประเทศ คาซคั สถาน อุซเบกิสถาน และเติรก์ เมนิสถาน ซ่ึงเป็นที่ราบต่อ

เนอ่ื งมาจากทรี่ าบไซบีเรยี ในเขตทร่ี าบนมี้ ีทะเลสาบทสี่ าคญั คอื ทะเลสาบอรู าล

3.ลักษณะภมู อิ ากาศ

แบง่ ออกเป็น 4 เขต อากาศสว่ นใหญ่ของเอเชียกลางแหง้ แลง้
เป็นทะเลทรายและกงึ่ ทะเลทรายในเขตอบอนุ่ เพราะอยใู่ นเขตอทิ ธิพลของ
ลมทพี่ ดั มาจากเขตความกดอากาศสงู ภายในทวปี ไมม่ ีความชืน้ มแี ตค่ วาม
แหง้ แลง้ อยหู่ า่ งไกลจากทะเลและมีภมู ิประเทศเป็นทร่ี าบสงู และเทือกเขา
เป็นขอบ ทาใหไ้ ดร้ บั อทิ ธิพลความชืน้ จากทะเลนอ้ ย

1. เขตอากาศแบบก่ึงทะเลทราย หรอื ทงุ่ หญา้ ก่งึ ทะเลทราย ไดแ้ ก่ พืน้ ที่สว่ นใหญ่
ของคาซคั สถาน พชื พรรณธรรมชาติ คอื ทงุ่ หญา้ สเตปป์
2. เขตอากาศแบบทะเลทราย ไดแ้ ก่ ทะเลทรายคซี ิลคมุ ในประเทศอซุ เบกิสถาน
และภาคใตข้ องคาซคั สถาน ทะเลทรายคาราคมุ ในเติรเ์ มนิสถาน ทะเลทรายทงั คุม
และทะเลทรายมยู นุ คมุ ในคาซคั สถาน

3. เขตอากาศแบบเมดิเตอรเ์ รเนียน ไดแ้ ก่ ชายฝ่ังทะเลดาของจอรเ์ จีย ชายฝ่ัง
ทะเลสาบแคสเปียนของอาเซอรไ์ บจาน ชายฝ่ังภาคใตข้ องเติรเ์ มนสิ ถาน
4. เขตอากาศแบบทีส่ งู ไดแ้ ก่ เขตเทือกเขาในคีรก์ ีซ ทส่ี งู ปามรี ใ์ นทาจิกิสถาน เขต

เทือกเขาคอเคซสั ในจอรเ์ จีย อารเ์ มเนยี และอาเซอรไ์ บจาน

4.ลักษณะทางสังคมวัฒนธรรม

1. ดนิ แดนทางตะวนั ออกของทะเลสาบแคสเปียน เป็นพนื้ ที่แหง้ แลง้ ประชากรส่วนใหญ่
นบั ถือศาสนาอิสลาม มีอาชีพเลยี้ งสตั วแ์ บบเรร่ อ่ น และเคยอย่ใู ตอ้ านาจของอาณาจกั ร
มองโกลมากอ่ น
2. ดินแดนทางตะวนั ตกของทะเลสาบแคสเปียน พืน้ ท่ีสว่ นใหญ่เป็นภเู ขา ประชากร
สว่ นใหญ่นบั ถือศาสนาครสิ ต์ ประกอบอาชีพเพาะปลกู ในเขตเชิงเขาและทีล่ ่มุ นา้ เคยอยู่
ภายใตก้ ารปกครองของอาณาจักรออตโตมนั มาก่อน หลงั จากการสถาปนาประเทศ
สภาพโซเวยี ต พ.ศ.2465 ดินแดนเหลา่ นีต้ อ้ งตกเป็นสว่ นหนงึ่ ของสภาพโซเวียต ตอ่ มา
ไดแ้ ยกตวั เป็นสาธารณรฐั มีอิสระในการปกครองตนเอง จนทาใหส้ หภาพโซเวียตตอ้ งลม่

สลายลง

5.ประชากร

เอเชียกลางเป็นภมู ิภาคที่มีประชากรนอ้ ยท่ีสดุ ของทวีปเอเชีย บริเวณท่ีมี
ประชากรหนาแนน่ ไดแ้ ก่ อารเ์ มเนีย อาเซอรไ์ บจาน จอรเ์ จีย สว่ นบริเวณที่มีประชากร
เบาบางคือ คาซคั สถานและเตริ ก์ เมนิสถาน

เชือ้ ชาติ
สว่ นใหญ่เป็นพวกคอเคซอยห์ รือพวกผิวขาว ไดแ้ ก่ ชาวอุซเบก รสั เซีย อา
เซอร์ เติร์กเมน อาร์เมเนีย ทาจิก มองโกลลอยด์ ซ่ึงเป็นประชากรใน
คาซคั สถาน ครี ก์ ีซและทาจิกิสถาน

ภาษา
เน่อื งจากเคยอยภู่ ายใตก้ ารปกครองของสภาพโซเวียตนานเกือบ 100 ปี
ทาให้ประชากรทุกประเทศต้องเรียนรู้และใช้ภาษารัสเซียเป็ น
ภาษากลางในตดิ ตอ่ สอ่ื สาร

ศาสนา
ประเทศท่ีอยู่ทางตะวันออกของทะเลสาบแคสเปียน ประชากรส่วน
ใหญ่นบั ศาสนาอสิ ลาม สว่ นประเทศทอ่ี ยทู่ างตะวนั ตกของทะเลสาบ
แคสเปียน ประชากรสว่ นใหญ่นบั ถือศาสนาครสิ ต์

6.ลักษณะทางเศรษฐกจิ

ทรัพยากรแรธ่ าตุ

- นา้ มนั และก๊าซธรรมชาติ แหลง่ ผลติ สาคญั ไดแ้ ก่ อาเซอรไ์ บจาน เติร์ก
เมนิสถาน คาซคั สถานและคีรก์ ีซ
- ถ่านหิน แหล่งผลิตสาคัญ คือ คาซัคสถาน คีร์กีซ จอร์เจีย ทาจิกิ

สถาน เตริ ก์ เมนสิ ถาน
- เหล็ก แหล่งผลิตสาคัญคือ คาซัคสถาน อาเซอรไ์ บจาน โครเมียม

คาซคั สถานเป็นประเทศท่ผี ลติ ไดม้ ากทีส่ ดุ ในโลก
- ทองคา แหลง่ ผลติ สาคญั คอื ครี ก์ ีซ อารเ์ มเนยี

- ทองแดง แหลง่ ผลติ สาคญั คือ อารเ์ มเนีย คาซคั สถาน

ป่ าไม้
มีนอ้ ยเพราะพนื้ ทส่ี ว่ นใหญ่แหง้ แลง้ เป็นทะเลทรายและกึ่งทะเลทราย แต่

มที งุ่ หญา้ อดุ มสมบรู ณเ์ หมาะแกก่ ารเลยี้ งสตั ว์

การเพาะปลกู
มีการปลูกข้าวสาลี ฝ้าย ข้าวโพด ข้าวบาร์เลย์ในเขตท่ีราบทาง

ตะวนั ออกของทะเลสาบแคสเปียน และท่ีราบลมุ่ แม่นา้ ทางตะวนั ตกของ
ทะเลสาบแคสเปียน มีการปลกู พืชผลเมดิเตอรเ์ รเนียน ไดแ้ ก่ ขา้ วสาลี
อง่นุ สม้ พชื ผกั

การเลยี้ งสัตว์
ไดแ้ ก่ แกะ แพะ โคเนอื้ โคนม มา้ ลา ซง่ึ เป็นแหลง่ เลยี้ งสตั วท์ ี่สาคญั ของ
โลก เพราะพนื้ ทีสว่ นใหญ่เป็นทงุ่ หญา้ ในการเลยี้ งสตั ว์

การอุตสหากรรม
สว่ นใหญ่อยปู่ ระเทศ คาซคั สถาน อารเ์ มเนีย และอาเซอรไ์ บจาน ไดแ้ ก่
การผลติ เหลก็ และเหลก็ กลา้ ยานยนต์ เครอื่ งจกั รการเกษตร ปิโตรเคมี
และเคมภี ณั ฑ์ สงิ่ ทอ

การประมง
แหลง่ ประมงสาคญั คือ ทะเลสาบแคสเปียน การผลติ ไขป่ ลาคารเ์ วยี ร์ ท่ีได้
จากปลาสเตอรเ์ จียน ในเขตเตริ ก์ เมนสิ ถาน อาเซอรไ์ บจานและคาซคั สถาน