คู่มือความปลอดภัยในการทำงาน_ฉบับแก้ไข 20-07-64

ความปลอดภยั ในการทางานเกยี่ วกบั สี

1. ตอ้ งขออนุญาตเขา้ ไปปฏบิ ตั งิ าน โดยหวั หนา้ งานเป็ นผรู้ บั ผดิ ชอบในการขออนุญาต
เขา้ ไปปฏบิ ตั งิ าน

2. ผูป้ ฏบิ ตั งิ านตอ้ งสวมใส่อุปกรณป์ ้ องกนั อนั ตรายส่วนบุคคลใหค้ รบถว้ นตลอดเวลาที่
ปฏบิ ตั งิ าน เชน่ หมวกนิรภยั , แว่นตานิรภยั , รองเทา้ นิรภยั , หนา้ กากกนั สารเคมี เป็ นตน้

3. ผูป้ ฏิบตั งิ านตอ้ งทราบชนิดและอนั ตรายที่อาจเกดิ ขนึ้ จากสารเคมีโดยศกึ ษาขอ้ มูล
จากเอกสาร MSDS

4. การจดั เก็บสารเคมีตอ้ งมีการระบายอากาศที่ดี และมีอุปกรณ์ดบั เพลิงเพียงพอ
สามารถหยบิ ใชง้ านได ้ ทนั ทหี ากเกดิ เหตุฉุกเฉิน

5. หา้ ม ทาการผสมสกี บั สารเคมที ไี่ ม่ไดก้ าหนดไวใ้ นฉลากโดยเด็ดขาด
6. หา้ ม สบู บุหรใี่ นพนื้ ทกี่ ารทางาน และพนื้ ทกี่ ารจดั เก็บสารเคมโี ดยเด็ดขาด
7. หา้ ม นาอาหารและเครอื่ งดื่มทุกชนิดเขา้ มารบั ประทานในบรเิ วณการทางานโดย
เด็ดขาด
8. หา้ ม ก่อใหเ้ กิดประกายไฟในพืน้ ที่การทางานสีและพืน้ ที่การจดั เก็บสารเคมีโดย
เด็ดขาด
9. ตอ้ งมีการระบายอากาศที่ดีในพืน้ ที่การทางานและพืน้ ที่จดั เก็บสารเคมี การเก็บ
สารเคมี
10. ควรแยกเก็บใหเ้ ป็ นระเบยี บตามชนิดและประเภทของสารเคมี
11. เมอ่ื สารเคมกี ระเด็นโดนผิวหนัง ใหร้ บี ลา้ งดว้ ยนํ า้ สะอาดอย่างนอ้ ย 15 นาทแี ละถอด
เสอื้ ผา้ ทถี่ กู สารเคมี ควรถอดออกทนั ทแี ละชาระลา้ งรา่ งกายดว้ ยนํา้ สะอาด
12. เม่ือสารเคมีกระเด็นเขา้ ตา ใหไ้ ปลา้ งตาทีอ่ ่างลา้ งตาฉุกเฉิน โดยใหน้ ํ า้ สะอาดไหล
ผ่านตาประมาณ 15 นาทแี ละรบี พบพยาบาลทนั ที
13. จดั เก็บวสั ดุดูดซบั สารเคมีหลงั ทาความสะอาดพืน้ ที่เขียนป้ ายบ่งชแี้ ละแยกทิง้ ตาม
ประเภท/ชนิดของขยะ สที เี่ หลอื จากการใชง้ าน
14. พนักงานจะตอ้ งนาไปเททงิ้ ทถี่ งั กากสี (ถงั 200 ลติ ร) ในจดุ ทกี่ าหนดไวใ้ หท้ กุ ครง้ั เมอื่
ไมใ่ ชง้ าน เพอื่ เป็ นการแยกประเภทขยะกากสแี ละกระป๋ องสเี ปล่า

47

ความปลอดภยั ในการทางานบนทสี่ ูง

การทางานบนทีส่ ูง Working at height ถือเป็ นงานเสยี่ งอนั ตรายตามกฎหมายความปลอดภยั ฯ
ในการทางาน ปัจจุบนั มอี ุบตั เิ หตุทเี่ กดิ จากการพลดั ตก (Fall) จากทสี่ ูงเพิม่ ขนึ้ อย่างต่อเนื่อง ความเสยี่ ง
(Risk)เหล่านีม้ กั พบไดใ้ นงานอตุ สาหกรรมต่างๆ เชน่ งานกอ่ สรา้ ง งานตดิ ตง้ั น่ังรา้ น งานตดิ ตง้ั และ ซอ่ ม
บารุง งานโรยตวั ทาความสะอาดเชด็ กระจกบนตกึ สูง เป็ นตน้

การทางานบนทสี่ ูง หมายถงึ การทางานในทสี่ ูงจากพืน้ ดนิ หรอื พนื้ อาคารตง้ั แต่ 2 เมตร ขนึ้ ไป
ตามกฎหมายกฎกระทรวงไดก้ าหนดมาตรฐานในการบรหิ ารและการจดั การดา้ นความปลอดภยั อาชวี อ
นามยั และสภาพแวดลอ้ มในการทางานเกยี่ วกบั งานกอ่ สรา้ ง พ.ศ. 2551 ในตา่ งประเทศกไ็ ดม้ กี ารกาหนด
เรอ่ื งมาตรฐานการทางานบนทสี่ งู ไวเ้ ชน่ กนั ดงั นี้
OSHA 1926.503 ใหค้ านิยามทสี่ ูง หมายถงึ การทางานทมี่ คี วามสูงตง้ั แต่ 1.8 เมตรขนึ้ ไป
ANSI Z359.2 ใหค้ านิยามทสี่ ูง หมายถงึ ทุกทที่ สี่ ามารถเกดิ การพลดั ตกได้ อธบิ ายง่ายๆ คอื ที่
ใดทมี่ กี ารต่างระดบั ถอื เป็ นทสี่ ูงตามคานิยามของ ANSI น้ันเอง

อนั ตรายทพี่ บบ่อยทีส่ ุดจากอุบตั เิ หตุของการทางานบนทสี่ ูง คอื การพลดั ตก (Fall) จากทสี่ ูง ซงึ่ อาจมี
สาเหตุมาจากหลายปัจจยั สง่ ผลใหผ้ ูป้ ฏบิ ตั งิ านเกดิ การบาดเจบ็ กลายเป็ นผพู้ กิ าร หรอื ถงึ ขน้ั เสยี ชวี ติ ได ้
ระยะตกทตี่ อ้ งรใู ้ นการทางานบนทสี่ ูง Fall Factor คอื อะไร
Fall Factor = Height of Fall / Length of Lanyard
- Fall Factor จะเป็ น 0 (คนงานอยู่ใตจ้ ดุ เกยี่ วยดึ เชอื กตงึ เกอื บสุด)
- Fall Factor 1 ความตงึ เชอื กในการเคลอื่ นทไี่ มเ่ กนิ 0.6 พอการเคลอื่ นทที่ างาน
- Fall Factor 2 ขนึ้ ไป จดุ ยดึ เกยี่ วตา่ กว่าเอวลงไป

การทางานบนทสี่ ูงตงั้ แต่ 2 เมตร ขนึ้ ไป ตอ้ งปฏบิ ตั ดิ งั ต่อไปนี้
1. จดั ทาน่ังรา้ นชนิ ดที่มีพืน้ ที่ยืนปฏิบัติงาน (platform) พรอ้ มราวกนั ตกโดยน่ังรา้ นควรไดร้ บั การ
ตรวจสอบว่าปลอดภยั กอ่ นใชง้ าน
2. กรณีไม่มกี ารทาพนื้ ทยี่ นื ปฏบิ ตั งิ าน (platform) ตอ้ งใชอ้ ุปกรณป์ ้ องกนั การตกดงั นี้

2.1 จดุ ยดึ สายคลอ้ งเกยี่ วอย่างถกู ตอ้ งซงึ่ ควรอยเู่ หนือศรี ษะ
2.2 ใชส้ ายรดั ชนิดเต็มตวั
2.3 ใชส้ ายเกยี่ วยดึ ชนิดลดแรงกระแทกและมจี ดุ ยดึ คลอ้ ง 2 จดุ
2.4 ระยะตก (free fall) ตอ้ งนอ้ ยกว่า 2 เมตร
2.5 ตอ้ งมกี ารตรวจสอบอุปกรณป์ ้ องกนั การตกทุกครง้ั กอ่ นใชง้ าน
2.6 ผูป้ ฏบิ ตั งิ านควรผ่านการฝึ กอบรมและฝึ กปฏบิ ตั ิ

48

งาน หรอื ประเภททตี่ อ้ งขอใบอนุญาตทางาน

1. ใบอนุญาตทางานทมี่ คี วามรอ้ น หรอื มปี ระกายไฟ (Hot Work Permit) สาหรบั แสดงการ
อนุญาต ทางานทใี ชค้ วามรอ้ น หรอื มปี ระกายไฟ ไดแ้ ก่
1.1 การทางานทมี คี วามรอ้ นหรอื ประกายไฟใน Work Shop
1.2 การนารถยนต ์ หรอื อุปกรณไ์ ฟฟ้ า เขา้ ไปในเขตปฏบิ ตั กิ ารหรอื สถานทมี่ วี ตั ถุ
ไวไฟ
1.3 งานเชอื่ มประสาน หรอื ตดั ดว้ ยเปลวไฟ หรอื ไฟฟ้ า
1.4 งานทที่ าใหเ้ กดิ ปฏกิ ริ ยิ าทางเคมแี ลว้ เกดิ ความรอ้ น หรอื เกดิ การลกุ ไหม้
1.5 งานทที่ าใหเ้ กดิ ประกายไฟจากการเคาะ ขดั ลบั ตดั หรอื ทาใหเ้ กดิ ไฟฟ้ าสถติ ย ์

2. ใบอนุญาตทางานไฟฟ้ า (Work With Electrical Source Permit) สาหรบั ใชอ้ นุญาตทางาน
ใดๆ ทมี่ กี ารเขา้ ในเครอื ขา่ ยระบบไฟฟ้ าทกุ แรงดนั

3. ใบอนุญาต ตดิ ตง้ั /รอื้ ถอนน่ังรา้ น (Scaffolding Permit) สาหรบั ใชต้ รวจสอบ/ อนุญาต
การตงั้ น่ังรา้ น เฉพาะเวลาทอี่ นุญาต รวมทง้ั ใหท้ าการรอื้ ถอนทนั ที ทหี่ มดเวลาอนุญาต
สาหรบั งานในเขตพนื้ ที่

4. ใบอนุญาตทางานในทสี่ งู (High Work Permit)
4.1 ในกรณีทมี่ กี ารตดิ ตง้ั น่ังรา้ น น่ังรา้ นจะตอ้ งมสี ภาพทมี่ น่ั คงแข็งแรง
4.2 จดั ใหม้ เี ข็มขดั นิรภยั สายชว่ ยชวี ติ สาหรบั ใหผ้ ูป้ ฏบิ ตั งิ านสวมใสต่ ลอดเวลาที่
ปฏบิ ตั ใิ นทสี่ ูง 2 เมตรขนึ้ ไปโดยยดึ ตดิ กบั สว่ นหนึ่งส่วนใดของอาคารหรอื
โครงสรา้ ง
4.3 จดั ใหม้ อี ุปกรณป์ ้ องกนั ภยั สว่ นบคุ คลทตี่ อ้ งสวมใส่ขณะทางาน
4.4 จดั ใหม้ ผี า้ ใบหรอื สงิ่ ปิ ดกนั้ ไม่ใหว้ สั ดรุ ว่ งหล่นเป็ นอนั ตรายตอ่ ผูท้ ที่ างานหรอื
ทรพั ยส์ นิ ทอี่ ยู่ดา้ นล่างหรอื จะตอ้ งปิ ดกน้ั บรเิ วณโดยรอบใตพ้ นื้ ทปี่ ฏบิ ตั งิ านเพอื่
ป้ องกนั ผูไ้ มเ่ กยี่ วขอ้ งเขา้ ไปในเขตอนั ตราย
4.5 การทางานบนทสี่ งู หรอื บนหลงั คาใกลส้ ายไฟฟ้ าจดั ทาป้ ายเตอื นหรอื ทารวั กนั้
4.6 สภาพดนิ ฟ้ าอากาศปกติ ไมม่ ลี มแรงหรอื ฝนฟ้ าคะนอง

5. ใบอนุญาตทางานซอ่ มธรรมดาทวั ไป (Cold Work Permit)
5.1 ไดท้ าการปิ ดกนั้ หรอื แยกอุปกรณอ์ อกจากสว่ นอนื่ ๆ และตดิ ป้ ายเตอื นเรยี บรอ้ ย
5.2 ไดต้ ดั ระบบไฟฟ้ าทไี่ ปอปุ กรณน์ ้ัน และตดิ ป้ ายเตอื นเรยี บรอ้ ย
5.3 ไดต้ ดั แยกระบบควบคุมการทางานและตดิ ป้ ายเตอื นเรยี บรอ้ ย
5.4 ไดท้ าความสะอาดอุปกรณจ์ นปราศจากสารเคมี น้ามนั ไอนา้ สารอนั ตราย
5.5 จดั เตรยี มอุปกรณด์ บั เพลงิ ไวย้ ามเกดิ เหตฉุ ุกเฉิน
5.6 บรเิ วณรอบๆ รวมทง้ั บรรยากาศ และทศิ ทางลม อยใู่ นสภาพทางานอย่าง
ปลอดภยั
5.7 ตรวจสอบไม่ใหม้ วี ตั ถทุ ที่ าใหเ้ กดิ การตดิ ไฟในพนื้ ที่
5.8 ปิ ดกน้ั ระบบท่อ/วาลว์ ต่างๆ และตดิ ป้ ายเตอื นเรยี บรอ้ ย

49

ความปลอดภยั ในงานสานกั งาน

1. พนื้ สานักงานควรสะอาดอยู่เสมอ
2. หา้ มวงิ่ หรอื ลนื่ ไถลในสานักงาน
3. ขณะทมี่ กี ารขดั หรอื ทาความสะอาดพนื้ ผูป้ ฏบิ ตั งิ านควรเดนิ หรอื ปฏบิ ตั งิ านดว้ ยความระมดั ระวงั ยงิ่ ขนึ้
4. ถา้ พบนา้ มนั หกบนพนื้ สานักงาน ใหแ้ จง้ เจา้ หนา้ ทรี บั ผดิ ชอบ หรอื กนั พนื้ ที่ และแสดงเครอื่ งหมาย
เตอื น หรอื หาวสั ดุดดู ซบั และนาไปทงิ้ ตามชนิด/ประเภท ของขยะ เพอื่ ลดปัญหาดา้ นสงิ่ แวดลอ้ ม
5. ถา้ พบวสั ดุหรอื เครอื่ งใชส้ านักงาน เชน่ ดนิ สอ หรอื สงื่ อนื่ ใดตกหลน่ รบี เกบ็ ทนั ที
6. ในขณะทเี่ ดนิ ถงึ มุมตกึ ใหเ้ ดนิ ทางขวาของทางเดนิ เดนิ ชา้ ๆ อยา่ งระมดั ระวงั
7. สายโทรศพั ท ์ หรอื สายไฟฟ้ า ควรตดิ ตง้ั ใหเ้ รยี บรอ้ ย ไม่กดี ขวางทางเดนิ
8. อยา่ อยูใ่ กลบ้ รเิ วณประตูทเี่ ปิ ดอยู่ ประตูอาจเปิ ดมากระแทกได ้
9. เมอื่ จะเขา้ ออกบงั ตา หรอื เปิ ดปิดประตบู านกระจก ควรเปิ ดปิดอยา่ งระมดั ระวงั
10. ประตูบานกระจกทเี ปิ ดปิ ดสองทางใหต้ ดิ เครอื งหมาย “ดงึ ” หรอื “ผลกั ” ใหช้ ดั เจน
11. ไมว่ างสงิ่ ของเกะกะทางเดนิ ชอ่ งประตู
12. ตดิ ตงั้ กระจกเงาทบี่ รเิ วณมมุ อบั
13. ทาความสะอาดและกาจดั ขยะ ฝ่ ุนผง หรอื เศษกระดาษทกุ วนั
14. สูบบหุ รใี่ นทจี่ ดั ไวใ้ ห้
อนั ตรายจากเครอื่ งถา่ ยเอกสาร

เครอ่ื งถ่ายเอกสารเป็ นอุปกรณส์ านักงาน ทสี่ าคญั อยา่ งหนึ่งซง่ึ ถอื ไดว้ า่ เป็ นสงิ่ ทแี่ ทบทกุ สานักงานจะ
ขาดไม่ได ้ เนื่องจากประโยชนท์ ไี่ ดร้ บั มากมายจนผูใ้ ชล้ ะเลยอนั ตรายทอี่ าจจะเกดิ ขนึ้ ไดจ้ ากการใชเ้ ครอ่ื ง
ถ่ายเอกสารเป็ นเวลานาน ปกตแิ ลว้ เครอ่ื งถ่ายเอกสารมีส่วนประกอบที่สาคญั อนั ไดแ้ ก่ แม่พิมพท์ ีเ่ ป็ น
โลหะ ลูกกลงิ้ ทีเ่ คลอื บดว้ ยโลหะ ประเภทซลิ เิ นี่ยม หรอื แคดเมีย่ ม และรงั สีอลั ตราไวโอเลต จะสงั เกตุเห็น
ขณะถ่ายเอกสาร
เครอ่ื งถ่ายเอกสารที่ใชอ้ ยู่ในปัจจุบนั เป็ นเครอ่ื งถ่ายเอกสารระบบแหง้ จะใชส้ ะดวกแต่ขณะที่ใชก้ ็จะมี
อนั ตรายตอ่ สุขภาพจากสารเคมตี า่ ง ๆ ดงั นี้

1. ในหมกึ พมิ พจ์ ะมสี าร คารซ์ โิ นเจน ซงึ่ เป็ นสารกอ่ เกดิ มะเรง็ ผงคารบ์ อน เมอื่ ผงคารบ์ อนทาปฏกิ ริ ยิ า
กนั สารไนโตรไพรนิ สารอะโรเมติกโพลี ไซคลคิ ไฮโดคารบ์ อน สารเทอโม-พลาสตกิ เรซนิ ขณะทเี่ ครอื่ ง
ทางานจะมีกลิน่ ฉุน จากปฏิกริ ยิ าของสารเคมีดงั กล่าวนี้ ทาใหผ้ ูใ้ ชท้ ีต่ อ้ งสมั ผสั นาน ๆ จะมีอาการปวด
ศรี ษะ อ่อนเพลยี ง่วงซมึ รูส้ กึ มนึ ชา

2. โลหะทใี่ ชเ้ คลอื บลูกกลงิ้ เชน่ ซริ เิ นียม หรอื แคดเมียม มีผลต่อผวิ หนังทาใหเ้ กดิ ความระคายเคอื ง
มตี ุ่มแดงหรอื ผนื่ คนั นอกจากน้ันสารไตรไน โตรฟลูออรโิ นน เป็ นสารกอ่ เกดิ มะเรง็

3. รงั สอี ลั ตราไวโอเลต เป็ นแหล่งกาเนิดความรอ้ น มีอนั ตรายต่อผิวหนังและสายตา ทาใหเ้ ยือ่ บุตา
อกั เสบ ตาแดง ผวิ หนังเกรยี มไหม้ ถา้ สมั ผสั นานอาจทาใหเ้ กดิ มะเรง็ ผวิ หนัง

4. โอโซน เกดิ ขณะทเี่ ครอื่ งกาลงั ทางาน เกดิ มาจากรงั สอี ลั ตราไวโอเลต โดยทอี่ อกซเิ จนจะรวมตวั กนั
จนกลายเป็ นโอโซน เมื่อผูใ้ ชห้ ายใจเขา้ ไปจะมีผลต่อระบบประสาท มีอาการง่วง มึนศีรษะ ปากคอแหง้
ระคายระบบทางเดนิ หายใจ ระคายตาและผวิ หนัง

5. น้ายาทีอ่ าบกระดาษทใี่ ชใ้ นการถ่ายเอกสาร ไดแ้ ก่ สารฟอรม์ ลั ดไิ ฮด ์ ทาใหม้ กี ารระคายเคอื ง ของ
ผวิ หนัง ขณะทใี่ ชง้ านอาจทาใหผ้ ูส้ มั ผสั เป็ นโรคผวิ หนังอกั เสบ

50

การป้ องกนั อนั ตราย
• การติดตงั้ เครอื่ งถ่ายเอกสาร ไม่ควรตงั้ ติดผนังควรตงั้ ในหอ้ งที่มีอากาศถ่ายเทสะดวก เพื่อให ้
สารเคมีทอี่ อกมาขณะปฏิบตั งิ าน จะเจอื จางลงเพื่อลดการสมั ผสั สารเคมขี องผูป้ ฏบิ ตั งิ านได ้ ถา้
สามารถตดิ ตง้ั ในทีโ่ ล่งไม่ใช่ ในมุมอบั จะดมี าก หรอื แยกเครอื่ งถ่ายเอกสารจากหอ้ งผูป้ ฏบิ ตั งิ าน
อนื่ ๆ
• ถา้ ไดก้ ลนิ่ ฉุนหรอื ไหม้ เนื่องจากการใชง้ านมาก ตอ้ งเลกิ ใชช้ ว่ั คราว หรอื ถา้ จาเป็ น แจง้ ชา่ งหรอื
ผูร้ บั ผดิ ชอบ
• การบารุงรกั ษาเครอื่ งเป็ นประจาอยู่เสมอ จะชว่ ยใหล้ ดสารเคมที อี่ าจเพมิ่ ปรมิ าณจากการใชง้ าน
• อยา่ มองแสง อลั ตราไวโอเลต ควรใชแ้ ผ่นปิดทกุ ครงั้ ทใี่ ชถ้ า่ ยเอกสาร
• ขณะทีเ่ ปลยี่ นถ่ายสารเคมี หรอื ผงคารบ์ อน ผูป้ ฏิบตั งิ านควรใส่อุปกรณค์ ุม้ ครองความปลอดภยั
ไดแ้ กถ่ ุงมอื ยาง ทคี่ รอบปาก ( Mask)

อนั ตรายและโรคทเี่ กดิ กบั การทางานกบั เครอื่ งคอมพวิ เตอร ์
ผูท้ ี่ทางานเกี่ยวขอ้ งยังตอ้ งใชส้ ายตาในการเพ่งมองจอภาพจนเกิดอาการตาลา้ และการกด

แป้ นพมิ พห์ รอื น่ังทางานกบั เครอ่ื งเป็ นเวลานานโดยไมไ่ ดม้ กี ารเคลอื่ นไหวสว่ นตา่ ง ๆ ของรา่ งกายสง่ ผลต่อ
ปัญหาความปวดเมื่อยกลา้ มเนื้อตามส่วนต่าง ๆ ของรา่ งกาย เชน่ ขอ้ มือ หวั ไหล่ หลงั หรอื เอว และมี
ความเครยี ดซงึ่ ทาใหผ้ ปู้ ฏบิ ตั งิ านมอี าการหงุดหงดิ ขาดสมาธิ เกดิ ความลา้

การที่ผูป้ ฏิบตั ิงานมีอาการเจ็บ ปวดไหล่ ปวดหลงั และปวดเอวตอ้ งศึกษาดูถึงสาเห ตุที่ทาใหเ้ กิด
เนื่องจากสภาพแวดลอ้ มการทางานหรอื ขนาดของโตะ๊ และเกา้ อขี้ องผูป้ ฏบิ ตั งิ านไม่เหมาะสม ตลอดจนถงึ
ท่าทางการทางานซง่ึ มีผลการหมุนเวยี นของโลหติ ไม่สะดวก กลา้ มเนือ้ ของรา่ งกายจะไดร้ บั ออกซเิ จนไป
หล่อเลีย้ งไม่เพียงพอ ทาใหเ้ กิดความเมื่อยลา้ และปวดเมื่อยตามส่วนต่าง ๆ ของรา่ งกาย เมื่อทราบถึง
สาเหตุ ซงึ่ ถา้ จากขนาดของโตะ๊ เกา้ อี้ หรอื ระดบั ความสูงของอุปกรณไ์ ม่เหมาะสม ก็ควรจดั สภาพและ
ทา่ ทางการน่ังทเี่ หมาะสม

นอกจากนั้นระยะเวลาในการทางานมีผลต่อการลา้ จาเป็ นตอ้ งพิจารณาแกไ้ ขลกั ษณะงาน เชน่
ทางานอนื่ รว่ มดว้ ย หรอื หากตอ้ งอ่านหรอื ใชแ้ ป้ นพมิ พต์ ่อเนื่องกนั เป็ นเวลานาน ควรทจี่ ะกาหนดระยะเวลา
ในการสัมผัสว่าทาเพียง 50 นาที และพัก 10 นาที เพื่อใชม้ ีช่องว่างไดพ้ ักผ่อนสายตาและขอ้ มือ
ขณะเดยี วกนั ผูป้ ฏบิ ตั งิ านควรไดม้ กี ารออกกาลงั กายในชว่ งเวลาพกั ทกี่ าหนดเพือ่ ใหม้ ีการยดื เสน้ ยดื สาย
และทาใหม้ กี ารหมุนเวยี นของโลหติ ดขี นึ้ การบรหิ ารรา่ งกายควรบรหิ ารเรม่ิ ตง้ั แต่คอ หลงั ส่วนบน หนา้ อก
แขนและหวั ไหล่ ตลอดจนถงึ การบรหิ ารเอว ขอ้ มือและแขนเป็ นตน้ ในกรณีทีผ่ ูป้ ฏบิ ตั งิ านมีอาการลา้ ตา
หรอื ระคายตาอาจเนื่องจาก จอคอมพิวเตอรม์ ีแสงจา้ เกินไป ซง่ึ ปกติไม่ควรเกิน 500 ลกั ซ ์ ซง่ึ แสงจา้
สามารถลดโดยการจดั วางตาแหน่งของแสง เครอื่ งจะใช ้ Hood ครอบ หรอื ตดิ แผ่นกรองแสงแลว้ แต่กรณี
การจดั สภาพแวดลอ้ มหรอื ตาแหน่งการวางโตะ๊ เกา้ อี้ กบั ตาแหน่งของแสงมคี วามสมั พนั ธก์ บั การสอ่ งสวา่ ง
ค่อนขา้ งมาก ทงั้ สามารถประหยดั พลงั งานไปไดส้ ่วนหนึ่งปัญหาอีกอย่างทีส่ าคญั สาหรบั ผูป้ ฏิบตั ิงาน
ไดแ้ ก่ ความเครยี ดอาจมีสาเหตุจากเสยี งรบกวนจากเครอื่ ง Printer การใช ้ mouse เสยี งกดแป้ นพิมพ ์
หากมีเครอ่ื งจานวนมาก และพมิ พพ์ รอ้ มกนั ย่อมก่อใหป้ ัญหา มาตรการในการแกไ้ ขตอ้ งวางแผนมาก่อน
ตดิ ตง้ั เรม่ิ ดาเนินการ ซงึ่ ไดแ้ ก่ การปูพรม บุผนัง ดว้ ยอุปกรณท์ ี่สามารถดูดเสียง หรอื แยกแหล่งกาเนิด
เสียงใหอ้ อกจากหอ้ งผูป้ ฏิบัติงานนอกจากเรอ่ื งของเสียงแลว้ มีปัญหาเกี่ยวกบั อากาศอุณหภูมิ และ
ความชนื้ ที่มีผลต่อผูป้ ฏิบตั ิงาน จากการศึกษาพบว่าผูป้ ฏิบตั ิงานควรมีอุณหภูมิที่เหมาะสม ระหว่าง
อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซยี ส ถงึ 27 องศาเซลเซยี ส ความชนื้ สมั พทั ธร์ ะหว่าง 40% - 70% มีความดงั
ของเสยี งไม่ควรเกนิ 65 เดซเิ บล จะทาใหผ้ ูป้ ฏบิ ตั งิ านมปี ระสทิ ธภิ าพการทางานสงู สุด

51

ปัญหาอีกอย่างทีม่ กั เกดิ ขึน้ กบั ผูป้ ฏิบตั งิ านคอื ความลา้ ของตา เนื่องจากระยะของการมอง ซงึ่ ตอ้ ง
มองระยะใกลเ้ ป็ นเวลานาน เมือ่ พกั สายตา จะแกไ้ ขดว้ ยการมองไกลและการบรหิ ารนัยตา ดว้ ยการกลอก
ตาเป็ นวงกลม มองไปรอบ ๆ กวา้ งตามเข็มนาฬิกา 3 รอบ และกระพรบิ ตาบ่อย ๆ เพื่อใหน้ ้าตาหล่อเลยี้ ง
ไดท้ ง้ั ตา ชว่ ยลดความระคายตาและการลา้ ของตา

Sick Building Syndrome
นอกจากสารเคมีทไี่ ดก้ ล่าวมาแลว้ ยงั ไดพ้ บผูท้ ีท่ างานในสานักงาน มีอาการของโรคทีเ่ กดิ ขนึ้ จน

ระบุชอื่ ว่าเป็ นโรค Regionair Disease หรอื Sick Building Syndrome ซงึ่ หมายถึงโรคอนั เกิดขึน้
จากการทางานในอาคารสานักงาน ซงึ่ ไดจ้ ากการรวบรวมการบนั ทกึ รายงานอาการของคนทีท่ างานใน
สานักงานยุคใหม่ จากการศึกษาวจิ ยั ความสมั พนั ธร์ ะหว่างอาการของโรคเหล่านี้กบั ระบบการระบาย
อากาศ หรอื แหล่งมลภาวะทเี่ กดิ ขนึ้ จากภายในและภายนอกอาคาร เนื่องมาจากคนทที่ างานในสานักงาน
นั้นตอ้ งหายใจเอามลภาวะดงั กล่าว โดยปราศจากวิธีการหรอื มาตรการป้ องกนั อย่างถูกตอ้ ง ลกั ษณะ
อาการต่าง ๆ ที่พบไดแ้ ก่ อาการปวดศีรษะ มึนงง เมื่อยลา้ การระคายเคืองตา อาการไอ จมูกอกั เสบ
คลนื่ ไส ้ อาเจยี ร ปวดทอ้ ง เจ็บหนา้ อก อาการต่าง ๆ เหล่านีม้ องดเู หมอื นเป็ นอาการทว่ั ๆ ไปทไี่ มร่ ุนแรงแต่
เมือ่ เป็ นเรอื้ รงั ทาใหผ้ ูป้ ฏิบตั ิงานอาจเป็ น โรคหอบหดื ซง่ึ จะปรากฎชดั เจนยงิ่ ขึน้ ไดม้ ีการศกึ ษาวจิ ยั โดย
การสารวจผปู้ ฏบิ ตั งิ านในสานักงาน 2 แหง่ การเก็บขอ้ มูลไดเ้ ก็บจากผูป้ ฏบิ ตั งิ านบนั ทกึ ขอ้ มูลของตนเอง
ตามแบบสอบถามขอ้ มูลจากการไปพบแพทย ์ และเอกสารที่เกี่ยวกบั ปัญหาทางดา้ นสุขภาพของ
ผูป้ ฏบิ ตั งิ าน

ในการศกึ ษาขององคก์ ารอนามยั โลกในปี ค.ศ. 1984 ไดม้ ีรายงานเสนอแนะเกยี่ วกบั คนทที่ างาน
ในตึกหรอื อาคารสูงทีเ่ ป็ นผูอ้ าศยั ใหม่จานวนรอ้ ยละ 30 ไดม้ ีขอ้ รอ้ งเรยี นเกยี่ วกบั คุณภาพของอากาศ
ภายในตวั อาคาร ซง่ึ เกดิ จากการออกแบบอาคารทไี่ ม่ดี หรอื ปัญหาจากผอู้ ยอู่ าศยั กอ่ ใหเ้ กดิ มลภาวะ โดย
มีขอ้ บ่งชี้ นอกจากอาคารตามที่ระบุแลว้ บางครง้ั ไม่ทราบสาเหตุการเกิดโรค และผูท้ ี่มีอาการมกั จะมี
อาการดขี นึ้ หรอื หายป่ วยหลงั จากไดอ้ อกจากอาคารน้ันไปแลว้ จากการศกึ ษาพบว่าคณุ ภาพของ อากาศ
มีความสาคัญ ไดม้ ีขอ้ เสนอแนะจาก The American Society of Heating, Refrigerating and
Air-Conditioning Engineers (ASHRAE) ค่ามาตรฐานในการจดั การระบายอากาศโดยกาหนด
ปรมิ าตรของอากาศ 2 ภายนอกอาคาร 15 ลกู บาศกฟ์ ุตต่อนาทตี ่อคน ในสานักงานกาหนดใหม้ ปี รมิ าตร
ของอากาศ 20 ลูกบาศกฟ์ ุตต่อนาทีต่อคน ในพืน้ ทที่ ีม่ ีการสูบบุหรต่ี อ้ งเพิ่มปรมิ าตรของอากาศใหส้ ูงถึง
60 ลกู บาศกฟ์ ตุ ตอ่ นาทตี ่อคน

นอกจากนั้นปัญหาจากสภาพแวดลอ้ มของสารเคมแี ละสารชวี ภาพ เชน่ แบคทเี รยี ไวรสั และเมล็ด
พชื ฝ่ ุนต่าง ๆ ก็มผี ลต่อการเกดิ โรคตกึ ดว้ ย
การป้ องกนั และแกไ้ ข

• แกไ้ ขปัญหาระบบทางเดนิ อากาศโดยระบบ Heat Ventilation Air Condition (HVAC) เชน่
การทาความสะอาดแผน่ กรอง ฝ้ า เพดาน พรม

• มมี าตรการเด็ดขาดเกยี่ วกบั การสบู บหุ รี่ ส่วนการใชส้ ี กาว สารละลาย และยาฆ่าแมลงให ้
ดาเนินการในพนื้ ทมี่ กี ารระบายอากาศดี

• อปุ กรณเ์ กยี่ วกบั การทาความสะอาดอากาศ แต่บางครงั้ มขี อ้ จากดั ในการใช ้
• การใหก้ ารฝึ กอบรมและการสอื่ สารระหวา่ งบคุ คลมคี วามสาคญั ตอ่ โครงการจดั การเกยี่ วกบั

คณุ ภาพของอากาศภายในอาคาร

52

5ส ในสถานทที่ างาน

สะสาง Seiri (เซร)ิ = สะสาง (ทาใหเ้ ป็ นระเบยี บ) คอื การแยกระหว่างของทจี่ าเป็ นตอ้ งใชก้ บั ของ
ทไี่ มจ่ าเป็ นตอ้ งใชข้ จดั ของทไี่ มจ่ าเป็ นตอ้ งใชท้ งิ้ ไป
สะดวก Seiton (เซตง) = สะดวก (วางของในที่ที่ควรอยู่) คือ การจดั วางของที่จาเป็ นตอ้ งใช ้
ใหเ้ ป็ นระเบยี บสามารถหยบิ ใชง้ านไดท้ นั ที
ส ะอ า ด Seiso (เซ โซ ) = ส ะอ า ด (ท า ค ว า ม ส ะอ า ด ) คื อ ก า ร ปั ด ก ว า ด เช็ ด ถู ส ถ า น ที่
สงิ่ ของ อุปกรณ์ เครอื่ งมอื เครอื่ งจกั ร ใหส้ ะอาดอย่เู สมอ
สุ ข ลัก ษ ณ ะ Seiketsu (เซ เค ท ซึ) = สุ ข ลัก ษ ณ ะ (รกั ษ าค วาม ส ะอ าด ) คือ ก ารรกั ษ า
และปฏบิ ตั ิ 3ส ไดแ้ ก่ สะสาง สะดวก และสะอาดใหด้ ตี ลอดไป
สรา้ งนิ สัย Shitsuke (ซึทซึเคะ) = สรา้ งนิ สัย (ฝึ กใหเ้ ป็ นนิ สัย) คือ การรกั ษาและปฏิบัติ
4ส หรอื สงิ่ ที่ กาหนดไวแ้ ลว้ อยา่ งถกู ตอ้ งจนตดิ เป็ นนิสยั

53

PLUTOTECH

บรษิ ทั พลูโตเทค จากดั (สานกั งานใหญ่)
เลขที่ 64 หมู่ 5 ถนนพหลโยธนิ ตาบลหว้ ยบง อาเภอเฉลมิ พระเกยี รติ จงั หวดั สระบุรี

18000
โทรศพั ท ์ 036-275-353
บรษิ ทั พลูโตเทค จากดั (สาขาระยอง)
เลขที่ 18/18 ตาบลหว้ ยโป่ ง อาเภอเมอื งระยอง จงั หวดั ระยอง 21000
โทรศพั ท ์ 038-029-388
บรษิ ทั พลูโตเทค จากดั (สาขาขอนแกน่ )
เลขที่ 18/18 ตาบลพระลบั อาเภอเมอื งขอนแกน่ จงั หวดั ขอนแกน่ 40000
โทรศพั ท ์ 043-466-550

“การมสี ว่ นรว่ มของพนกั งานเป็ นสงิ่ จาเป็ นอย่างยงิ่
สาหรบั การดาเนินงานดา้ นความปลอดภยั ”