พัฒนาการในแต่ละช่วงวัย

พัฒนาการใน
แตล่ ะชว่ งวยั

โดยจริ าวรรณ ศริ วิ ฒั น์
647190124

วัยทารก วยั ร่นุ

วยั เด็ก พัฒนาการในแตละชวงวัย วยั ผ้ใู หญ่

วัยสูงอายุ

ปนปายตามเกา้ อีหรอื โต๊ะ
ซึงช่วยกระตุ้นการเดินของเด็ก

เตบิ โตรวดเร็ว ← ดา้ นรา่ โงกาย→ สมั ผัสและจับสงิ ของได้ ควรพูดคุยกับเด็กเรอื ย ๆ โดยเล่าเรืองต่าง ๆ ให้ฟง
และรอใหเ้ ดก็ สง่ เสียงโตต้ อบกลับมา

ส่งเสยี งอ้อแอแ้ ละพดู คําง่าย ๆ ได้ เชน่ หมํา ๆ มามา ใเรมิ เดนิ เตาะแตะ นi หาเวลาเล่นกบั เดก็ โดยอาจเลน่ อย่างอนื นอกเหนือ
จากการเลน่ ทีเคยเลน่ มา
ลองเลอื นของเล่นออกห่างจากตัวเด็ก
เพอื กระตนุ้ ใหเ้ ดก็ เออื มหรอื คลานไปหยิบมา →
เบิกบานและอยากร้อู ยากเหน็
-
ii.ชอบทาํ งานหรอื สงั อะไรก็ทํา
ทางอารมณ์

ก

แยกแยะไดม้ ากขนึ ตามอทิ ธิพลของสิงเรา้ i.i . i iiiแ อ่านหนงั สอื ใหเ้ ด็กฟง โดยเปลียนนําเสียงและแสดง
เชน่ ความกลวั ความเกลียด เบิกบาน รา่ เริง . สีหนา้ ออกมาใหแ้ ตกต่างกัน
.
i
พัฒนาการ
วัยทารกแรกเกดิ - 12 เดือน การจัดกิจกรรม
j
i i i
ส่งเสยี งอ้อแอ้และพดู คาํ งา่ ย ๆ ได้ เชน่ หมํา ๆ มามา iI i.. h เปดเพลงหรอื ดนตรีเบา ๆ ให้เดก็ ฟง
' เพือให้เด็กผ่อนคลายและรูส้ ึกเพลดิ เพลนิ
.
มปี ฏิกิรยิ าต่อเสยี งทไี ด้ยนิ โดยอาจนิงฟงหรอื ยมิ ตอบ ทางสตปิ ญญา
I t 1 1
§จะเลียนเสียงไดถ้ ูกตอ้ งชัดเจนขนึ แต่ตอ้ งใชท้ า่ ทางประกอบ 1
ควรกอดและกลอ่ มเด็ก 6
1 Iเพอื ใหเ้ ด็กรู้สึกอบอนุ่ และปลอดภัย ทํากจิ กรรมใดกจิ กรรมหนึงซํามากกวา่ รอบเดยี ว
มปี ฏกิ ริ ยิ าต่อถอ้ ยคาํ ทคี ุ้นเคย โดยเด็กอาจหยดุ หรอื จ้องหนา้ แม่
ทางสงั "คม
รูจ้ ักแสดงความร้สู กึ วา่ ชอบหรือไมช่ อบกินอะไร "

%\เล่นเกมทตี อ้ งมปี ฏสิ ัมพนั ธ์กับผอู้ ืน เช่น เล่นจะ๊ เอ๋ หาสิงของทนี ่มุ ปลอดภยั เพือให้เดก็ ร้สู กึ อุ่นใจทมี ขี องสิงนนั อยูด่ ้วยในกรณี
กังวลเมือตอ้ งอยกู่ ับคนแปลกหนา้ เด็กจะไม่อยากอยกู่ บั คนอนื นอกจากแม่ ทตี ้องห่างจากพ่อแมห่ รอื ผู้เลียง

มปี ฏกิ ิรยิ าต่ออารมณค์ วามรู้สกึ ทพี ่อแมแ่ สดงออกมา

ส่ม่ี

อายุ 4 ปจะสามารถเดินสลับขาขึนบนั ไดได้ กระโดดขา้ มสิงของได้ อายุ 2 ปจะเรมิ วงิ ไดอ้ ย่างดี สามารถทจี ะเตะฟุตบอล โดนลกู บอลได้ ชื ีบอกสว่ นบนของอวัยวะต่างๆของร่างกายได้
อายุ 5 ปเด็กสามารถกระโดดสลบั ขา หรอื โกรธโดดเชือกได้

¥เตน้ เปนจังหวะ รวมถึงมคี วามสามารถในการทรงตวั เปนอย่างดี
อายุ 3 ป เดก็ ในอายุขนาดนีจะสามารถปนปายและกระโดนโหนได้ เดินถอยหลงั ขีรถสามลอ้ ถีบ

ดา้ นร่างกาย และสอาามยาไุ รดถ้ เ6ลป่นฟในตุ อบาอยลขุ แนบาบดคนนี เโดต็กไวดยั ้กมอ่ ีคนวเารมียสนามจะาสรถามในารกถาโรดทดรงจตากวั มทาสี กูงยงิ ขนึ
เริมใช้ภาษาไดด้ ี ขนึ ร้จู ักศัพท์เพมิ ขนึ มากขึน
:ทางอารมณ์ มคี วามอิจฉาระหว่าพีนอ้ ง
÷พฒั นาการอยากรู้อยากเห็น ชอบเลน่ สมมติ . เมอื ไม่ไดส้ งิ ทีตอ้ งการ
รบั รู้ เข้าใจ พดู สอื สาร เล่าเรืองใหผ้ ู้อนื เขา้ ใจได้ พูดได้เปนประโยค ก็จะแสดงอารมณอ์ อกมาได้อย่างชัดเจน
.. . . . .
ทางสตปิ ญญา
มคี วามจติ นาการ e. i มกั เปนคนเจา้ อารมณห์ งุดหงดิ และโกรธงา่ ย
ดอื รัน เปนวยั ทีเรยี กวา่ ชอบปฏิเสธ

รับรู้ความจรงิ ไดบ้ า้ ง แตไ่ มส่ มบูรณ์

มคี ําถามมากขนึ .
ทางสังคม
เรมิ ออกห่างจากพอ่ แม่ ชอบทจี ะมเี พือนเลน่ . อนบุ าล วัย
2-6 ป
เริมรูจ้ ักคบเพอื น ปรบั ตัวรูจ้ ักร่วมมอื ยอมรบั ฟง .มีความตอ้ งการเปนอิสระ
จกั แขง่ ขันระหวา่ งกลุ่ม 4-5 ขวบ และมกั เล่นกับเพศเดยี วกนั
ชอบการเคลอื นไหว ชอบเลน่ และชวนผอู้ ืนคยุ หรอื เล่น ช่วยตนเองและช่วยงานบ้านได้บ้าง

สนบั สนนุ ใหเ้ ด็กไดเ้ ลน่ กบั เพือนในวัยเดยี วกัน

ให้ความรู้และประสบการณโ์ ดยการพูดคุย ตอบคาํ ถาม พาไปเทยี วเมือมโี อกาส ← - i การทํากจิ กรรมทที ําในชีวติ ประจาํ วนั เช่น ทําสวน ขุดดิน
→- - ช่วยปลกู ตน้ ไม้ รดนําต้นไม้ ถอนหญา้ ทําอาหารง่ายๆ
การเลน่ สมมตโิ ดยอาจเริมจากการนําวัสดุเหลอื ใช้มาประดษิ ฐ์เปนสงิ ต่าง ๆ ← - - _

การจัดกิจกรรม_
-
การเลน่ เกมกติกาทีมีการแขง่ ขนั กนั เชน่ เกมงตู กบันได โดมโิ น เปายงิ ฉุบ มอญซ่อนผ้า← - -
T h
% เ การอ่านหนังสอื หนงั สือยังคงเปนของเล่นทหี าง่ายช่วยพฒั นาภาษา
การเรยี นรธู้ รรมชาตเิ ป นวัยทีชอบการส ารวจ สังเกตสิงตา่ ง ๆ รอบตัว ← _ → ฝกเล่าเรือง ฟงจนเกิดความเข้าใจเนือหา
ะ

เล่นนา้ หรอื ตกั ทรายใสภ่ าชนะ ทีมีขนาดและรปู รา่ งต่าง ๆ กัน จะทําใหเ้ ขา้ ใจค←วาม ar
แตกต่างในเรืองขนาด ปริมาณ นําหนกั
การออกกําลงั กาย อาจทําท่าทางประกอบเสียงดนตรี การเตน้ การ
ออกกําลงั กายตามจังหวะ

มอี ารมณโ์ กรธ อาจจะมีการแสดงออกทางอารมณแ์ ตกต่างกนั ระหวา่ งเด็กหญงิ และเด็กชาย
สามารถทํางานทปี ระณีตอย่างงานปน งานแกะสลกั ได้
มีความกลวั ต่างๆ เชน่ กลัวสตั ว์ กลวั งู กลัวความมดื ชอบแข่งขนั และเอาชนะ
กเอราเด็กจะใช้กลา้ มเนือมดั ใหญ่ไดด้
เดก็ สามารถใช้มอื และนิวจับดนิ สอได้ดมี ากขนึ ทางอารมณ์ มีความสขุ ร่าเริง ปตเิ บิกบาน
- สามารถควบคุมอารมณโ์ กรธและการกระทํา ทไี ม่เหมาะสมไดอ้ ย่างมเี หตผุ ล
ดา้ นรา่ งกาย
Eเรียนรแู้ ละพฒั นา " เด็กประถมสว่ นใหญส่ ามารถควบคุมการกระทํา ของตนเองได้

ผา่ นการเล่น เชน่ เล่นไล่จับ ว่ายนํา
. เด็กเกิดกระบวนการคดิ มากขนึ มคี วามสามารถในการใช้ภาษาอาศยั ภาพเปนสือเปนส่วนใหญ่
.
. . พฒั นาการ-- - -
. ...

ทางสตปิ ญญา เด็กวัยนีมคี วามสนใจกิจกรรมและงานของตนเองนานขึน
_ำ
1 _ _ _-
ด็กวยั ประถมจะสนใจและจดจ่อกับงานทไี ดร้ ับมอบหมาย
\
มีการวางแผนดว้ ยตนเอง มีการเจริญโตของสมองเต็มที
\ มกี ารแก้ปญหาทเี ปนรูปธรรม ทงั ความสามารถในการคดิ การจาํ การแกป้ ญหา

\

\

เด็ก วยั ประถม \
7-12 ป
นะทางสังคม มกี ารปรับตัวเขา้ กับครู เพือน และบรรยากาศในโรงเรยี น

ความคิดเห็นของกล่มุ เพือนมคี วามสําคญั มากกว่าความคดิ เห็นของผูใ้ หญ่

ใหเ้ รมิ ฝกลกู จากกิจกรรมงา่ ย ๆ เรมิ วาด อ่าน เขียน ระบายสีตามจนิ ตนาการ เล่นต่อเลโก้ ต่อตัวอักษร

ใหเ้ ขาได้ใช้กล้ามเนือมือมดั เล็กในการตดั แปะ พับสิงตา่ งๆ

เด็กในวัยประถมศกึ ษาเปนวัยทีเริมใช้เวลากับสือโทรทัศน์ ← การจดั กิจกรรม_ - → ควรจดั กจิ กรรมการเรยี นการสอนทีสามารถส่งเสริมพฒั นาการทางสติปญญา
และเริมใช้คอมพิวเตอร์
'

''

ทาํ กิจกรรรมช่วยสังคม ปลกู ปา ชว่ ยสตั วจ์ รจดั เกบ็ ขยะรมิ ฝงทะเล← ม จดั การเรยี นร้แู บบทีเดก็ มสี ว่ นรว่ ม เปดโอกาสให้เด็กเรียนร้วู ถิ ีการทํางานของเพือน

าึรืศ­

นําหนกั กลา้ มเนือ เพมิ ขนึ อย่างรวดเรว็
วิตกกังวลเกียวกบั การเปลยี นแปลงของรา่ งกาย ตอ้ งการคาํ ชืนชม ความรู้สกึ ว่าตวั เองมีคณุ ค่า
ขนขายาว มอื เท้าใหญ่ขึน #ต้องการเปนอสิ ระทําอะไรด้วยตนเอง
ญื่ผ้ชู ายจะเริมเปนหน่มุ ขึน
จริญเตบิ โตอยา่ งรวดเรว็ อารมณจ์ ะปนปวน เปลียนแปลงงา่ ย สตปิ ญญาจะพฒั นาสงู ขึนจนมีความคดิ เปนรูปธรรม
รับฟงผ้อู นื ชอบแสวงหาความรู้จากแหล่งต่าง ๆ
ทางอารมณ_์ มอี ารมณซ์ ึมเศรา้ โดยไม่มสี าเหตุ
f- ¥อวัยวะเพศจะใหญข่ นึ มีขนขนึ มีกลินตัว
ด้านรา่ งกาย

- → ทางสติปญญา ตดั สนิ ใจเร็ว อาจขาดความยงั คดิ
-

_ ชอบเกบ็ ขอ้ มูลและนําเสนอความคิดเหน็
_ พัฒนาการ ชอบคิดวเิ คราะห์ ใหไ้ ดเ้ พือใหไ้ ด้ข้อมลู คาํ ตอบ อย่างมเี หตุมผี ล
ต้องการการยอมรบั จากผอู้ ืน จากสงั คมภายนอก
#ทาํ ตัวออกห่างจากทางบา้ น ทางสงั คม ←- --

มกั จะใช้เวลาส่วนใหญ่อยกู่ บั เพือนๆและทาํ กิจกรรมนอกบา้ น ริมมคี วามสนใจเพศตรงขา้ ม สนใจสังคมสิงแวดลอ้ ม

ความคิดของตนดีกว่าถูกต้องกว่า วัยมธั ยมตน้
13-15 ป
วัย

ควรใชท้ กั ษะทางกายและพฒั นาการทางกายเปนเกณฑ์ในการ

แบ่งกลุมุ เด็กในวชิ าพลศึกษา ←

-

การจดั ชมรม สโมสร สภานกั เรยี น กีฬา ดนตรศี ลิ ปะ← _- - - เปดสอนวชิ าที
_
_- - w

_ การจดั กิจกรรม เกียวกบั ชีวติ การแตง่ งานและชวี ติ ครอบครวั

มีบทบาทชว่ ยสง่ เสริมใหว้ ยั ร่นุ ทีเปนผ้หู ญิงมคี วามเข้าใจในบทบาท ←- i.

ของผู้หญงิ โดยการเปดโอกาสใหม้ กี ารอภิปรายปญหาตา่ งๆหรอื จดั ใหก้ ิดการเรียนร้เู กียวกบั จิตวทิ ยา ห มใชว้ ิชาสุขศึกษาหรือชวี วทิ ยาในการสอนเรืองการเปลียนแปลงของร่างกายและ
เพศซงึ แตกต่างกนั

มีความอยากรู้อยากเห็นในเรอื งราวทางกายของเพศตรงขา้ ม เด็กผ้หู ญิงจะมีการเจริญเติบโตทงั ด้านร่างกาย
กล้ามเนือและระบบประสาทซึงทาํ งานประสานกนั ไดด้ ขี ึน และวุฒภิ าวะเร็วกว่าเดก็ ผชู้ ายประมาณ 1-2 ป

ยอมรบั สภาพร่างกายทีเปนหน่มุ สาวไดแ้ ล้ว
% #เริมให้ความสนใจกับรูปรา่ งหนา้ ตา สามารถควบคมุ และระงับความโกรธได้ดีขึน

กลัวไมเ่ ปนทยี อมรับของกลมุ่ กลัวไม่มีเพอื น มีนําใจช่วยเหลือผ้อู ืน ร่าเริงแจ่มใส อารมณด์ ี

ดา้ นร่างกาย ทางอารมณ์ ความขดั แยง้ ทางอารมณจ์ ึงเกดิ ขึนไดเ้ สมอ

ความสงู จะเพมิ ขนึ 2-3 นิวตอ่ ป คิดเปนเหตุเปนผล แก้ปญหาทีซับซ้อนซ่อนเงอื นไดด้ ี
สามารถคิด วิเคราะห์ และแกป้ ญหาไดช้ ดั เจนมากขนึ
วยั มธั ยมปลาย __→ ทางสติปญญา
พัฒนาการ ¥. มีความคดิ เชงิ นามธรรมทีสมบรู ณ์
.
.
.
, สนใจในเรืองของธรรมชาติ การท่องเทียวสถานทีตา่ ง ๆ
ร่นุ
i ต้องการเพอื นมาก
ให้ความสําคญั ต่อสัมพันธภาพระหว่างบุคคล
ทางสังคม

การจัดกิจกรรม มีความรสู้ กึ ผูกพนั เปนเจ้าของและซอื สตั ย์ตอ่ กลมุ่

% ะ ii.
\ ควรปลกู ฝงใหเ้ดกร็ กัการอา่ น
ะ
ส่งเสรมิ พฒั นาการทกุ ด้านไปพร้อมกัน
|

|\

|\

N น

กระตนุ้ ให้วยั นีสนใจ อยากรู้อยากเห็น คน้ ควา้ หาขอ้ มลู เพมิ เตมิ ควรจดั เวลาให้เด็กไดเ้ รียนรู้จากสิงแวดล้อมรอบตวั นอกเหนือจากการเรียนในชนั เรียน เช่น

พิพธิ ภัณฑ์ สวนสตั ว์

ร๋ั

ผู้ใหญต่ อนตน้ จะมีอารมณแ์ ละความมนั คงทางจิตใจดีกวา่ ระยะวัยร่นุ แต่ความสนใจในสิงตา่ ง ๆ
มีการเปลยี นแปลงมากไม่คงที และตอ้ งประสบกับความตึงเครียดทางอารมณใ์ นเรืองตา่ ง ๆ เพราะเปนวัยทมี ีหนา้ ทีและความรบั ผดิ ชอบเพมิ มากขนึ

ความเจรญิ เตบิ โตทางกายสมบูรณแ์ ละพฒั นาเต็มที ประสทิ ธภิ าพและความสามารถของอวยั วะตา่ ง ๆ ทางอารมณ์
ของร่างกายสงู สุด รวมทังความสามารถทางดา้ นการสืบพนั ธ์ุเตม็ ที

ดา้ นร่างกาย ร .

. .

โ พฒั นาการ วัยผู้ใหญต่ อนตน้

_

; i (อายุ 21 – 40 ป) วัย

เ '

ทางสตปิ ญญาL - - -

วัยนีจะมีประสิทธิภาพทางสมองพฒั นาเตม็ ทแี ละคงอยสู่ งู สุดไปจนถึงวยั กลางคน ,
จากการวิจยั ของ ธอรน์ ไดค์ ได้ผลว่าระยะเวลาทีบุคคลเรียนรู้ไดด้ ที ีสดุ คือ อายรุ ะหวา่ ง 20 – 25 ป
i
ทางสงั คม

วยั นีเปนวัยแห่งการเริมสร้างหลักฐานในชีวติ โดยประกอบอาชีพการงาน มคี คู่ รอง มีบตุ ร ฯลฯ
ตอ้ งปรบั ตัวหลายอยา่ ง เชน่ ปรับตัวให้เมาหสมกับงานอาชพี ชวี ติ คู่ เปนตน้

การเคลือนไหวทางด้านกลา้ มเนือทาํ งานชา้ ลง และกําลังเริมนอ้ ยลง เหนือยง่าย ประสาทสมั ผสั ตา่ ง
ๆ รับรชู้ า้ สายตาเริมสันหรอื ยาว รูปรา่ งเปลยี นแปลง ผมเรมิ หงอก ความต้องการทางเพศลดลง ผู้

หญิงอายุประมาณ 45-60 ป ประจําเดือนจะหมด วัยนีโรคภัยไขเ้ จ็บเรมิ รบกวน

ดา้ นรา่ งกาย ←- เนืองจากบคุ คลวยั นีมีความกังวลใจในดา้ น สขุ ภาพทเี ปลียนไป และยังเปนหว่ งการงานในหนา้ ทีความ
- รบั ผดิ ชอบของตน จึงทําใหอ้ ารมณเ์ ปลียนแปลงไปจากเดิมโดยเฉพาะผหู้ ญิงจะมมี ากกวา่ ผชู้ าย และ

- เรอื งทคี นในวยั กลางคนวติ กกงั วลมากกค็ อื ความยุ่งยากของชีวติ สมรสและความสัมพนั ธ์ใน
ครอบครัว
-
- ทางอารมณ์

-

.

. →

. -- -

. - _
.
. .
.
วัยกลางคน . พฒั นาการ
"
ผู้ใหญ่ (อายุ 41 – 60 ป) I.
ทางสตปิ ญญา
.

i.

t ความจําเปนเกียวกบั ตวั เลขและการคิดคํานวณค่อย ๆ ลดลง แตค่ วามสามารถทางสมองด้านอืน ๆ ยังสงู
ขึนเรอื ย ๆ เชน่ การจาํ จํานวนคาํ ศพั ท์และจากผลการคน้ ควา้ พบว่าผลงานของผู้ทมี คี วามสามารถพเิ ศษ
_
_ ระยะอายุ 40 ปขนึ ไป เปนชว่ งทีมผี ลงานมากทสี ุด และผลงานจะลดลงเมืออายุ 60 ปขึนไป

ทางสงั คม d

และการงาน คนทีอยใู่ นวยั กลางคน มักจะประสบความสาํ เรจ็ ในด้านอาชีพ หรอื มกี ารโยกย้ายตําแหน่งหนา้ ทสี ูงขนึ ทาํ ให้ต้องมีการปรบั ตวั ทังในดา้ นส่วนตัว ครอบครัว
และเพือนรว่ มงาน คนในวยั กลางคนนีจะมีความรับผิดชอบต่อหนา้ ทกี ารงานสงู กวา่ คนหน่มุ สาว

กุ่

วัยสูงอายุ

g. พฒั นาการด้านร่างกาย - - -

- - - - i. - - - -- - - - -- - .

- .

.

.

i .

ทามงอารมณ์ \ .
ม
ม

ทางสติปญญา ทางสังคม

ลกั ษณะการเปลียนแปลงทางร่างกายของ วยั ชราเปนวยั แห่งความทกุ ข์ ความสนิ หวงั ความเสอื มของสติปญญา อารมณ์ ผลจากการเปลียนแปลงทางกาย และ
คนวยั ชราจะเปนไปในลักษณะเสอื มโทรม และหดหู่ ในทางตรงกันขา้ มถา้ บุคคลใด เพราะคนในวัยชราจะเสอื มมากทาํ ให้ ทางจิตใจ ทําให้ประสิทธิภาพในการ
ลกั ษณะทเี ปนเครอื งบ่งชีถงึ ความชราภาพ ผ่านภารกิจเชงิ พฒั นาการตงั แตว่ ัยเดก็ วัย เปนอุปสรรคต่อการเรียนรูส้ งิ ใหม่ ๆ ปฏิบัตงิ านภารกจิ ประจาํ วัน ตลอดจน
ทเี ห็นไดช้ ดั ทีสุดคอื รุน่ วัยผู้ใหญ่มาดว้ ยความยากลาํ บากหรอื อารมณห์ งุดหงดิ ไดง้ า่ ย ขหี ลงขลี ืม การปรบั ตวั ให้เข้ากับสิงแวดลอ้ มใน
ประสบความลม้ เหลวจะทาํ ใหม้ ีผลสบื เนือง ตอ้ งการใหค้ นมาเอาใจใส่เหมือนเมือยงั สงั คมทําไดย้ ากขนึ เชน่ การตัดสนิ ใจ
- ผวิ หนงั จะแหง้ หยาบ ตอ่ ไปเมอื เข้าถึงวยั ชรา ทําใหม้ ปี ญหาและ ทีจะทาํ อะไรของผใู้ หญ่วยั นีจะช้า ไม่
- ฟนในวยั ชราจะร่อยหรอไปหมด ปรับตวั ไมไ่ ด้ ชวี ติ ในชว่ งสุดทา้ ยก็จะไมม่ ี เปนวัยเด็ก
- ดวงตาจะฝาฝาง มันใจและไม่แน่นอน
- ผมจะบางและหงอก ความสุข

โดยจริ าวรรณ ศิรวิ ัฒน์
647190124