การแยยกสารเนื้อผสมอย่างง่าย ป.6

กลุ่มสาระการเรยี นรวู้ ทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

ตามหลกั สตู รแกนกลาง พ.ศ. 2551 (ฉบบั ปรบั ปรงุ พ.ศ. 2560)

วทิ ยาศาสตร์ ป.6

หนว่ ยที่ 2 การแยกสารเนอื้ ผสม

ใบความรู้ท่ี 3 การแยกสารเน้อื ผสมอยา่ งงา่ ย

 อธบิ ายและเปรยี บเทียบวธิ กี ารแยกสารเน้อื ผสม โดยการหยบิ ออก การรอ่ น
การกรอง การใช้แมเ่ หลก็ ดงึ ดดู การตกตะกอน และการรนิ ออก

 ระบวุ ิธีการแยกสารเพอื่ นาไปใช้ประโยชน์ในการแก้ปัญหาในชวี ติ ประจาวัน

เรียบเรยี งโดย ครูสริ มิ า ภ่สู วสั ด์ิ

หน่วยท่ี การแยกสารเนอื้ ผสม วิชา วทิ ยาศาสตร์ ชน้ั ประถมศกึ ษาปที ี่ 6

2 ใบความรทู้ ่ี 3 การแยกสารเนอื้ ผสมอยา่ งงา่ ย

 ให้นกั เรียนศึกษาใบความรู้ ประกอบการเรยี นออนไลน์ และทาแบบฝกึ หัดท่คี รมู อบหมาย

รหู้ รือไม่วา่ สารเนอ้ื ผสม คอื อะไร

สารเนอื้ ผสม

คือ สารที่มีองคป์ ระกอบตัง้ แต่ 2 ชนดิ ขน้ึ ไป ผสมกนั โดยท่ีเราสามารถเห็นองค์ประกอบ
ของสารนั้นได้อย่างชดั เจน เช่น นา้ กบั น้ามัน พริกเกลือ สม้ ตา น้าจิ้มไก่ เป็นต้น

พริกเกลอื น้าจ้มิ ไก่

สารเนอ้ื ผสม

ส้มตา น้ากับนา้ มัน
1 เรยี บเรยี งโดย ครูสริ มิ า ภูส่ วัสดิ์

ใบความร้ทู ี่ 3 การแยกสารเนอื้ ผสมอย่างง่าย วิชา วิทยาศาสตร์ ช้นั ประถมศึกษาปีท่ี 6

ประเภทของสารเนอื้ ผสม แบง่ ตามสมบตั แิ ละลกั ษณะของสารทม่ี าผสมกัน

1. ของแข็งปนกับของแขง็ ไดแ้ ก่ ข้าวสารกับเปลอื กขา้ ว ทรายปนกบั ถ่าน
ผงแปง้ กับเมลด็ ถ่ัวดา เปน็ ตน้

2. ของแขง็ ปนกบั ของเหลว ไดแ้ ก่ น้าจิม้ ไก่ น้าโคลน น้ากะทิในกากมะพร้าว
เปน็ ต้น

3. ของแขง็ ทีเ่ ป็นสารแมเ่ หลก็ ปนกบั สารอนื่ ได้แก่ ผงเหลก็ ในกองดิน เศษตะปู
ในกระบะทราย เปน็ ต้น

การเลอื กใชว้ ธิ ีการแยกสารเนอื้ ผสม ให้พจิ ารณาจากสมบัติและลกั ษณะของสารทม่ี าผสมกัน ดงั น้ี

1. ของแข็งปนกบั ของแข็ง แบ่งเปน็
1) มมี วลแตกตา่ งกัน >> ใชก้ ารฝัด
เชน่ เปลือกข้าวกบั เมลด็ ข้าว เปลอื กถั่วลิสงกบั เมลด็ ถวั่ ลิสง
2) มสี แี ละรปู รา่ งแตกตา่ งกนั >> ใช้การหยบิ ออก
เช่น ปากกาปนกบั ยางลบ ปลาปนกับหอย
3) มขี นาดตา่ งกันมาก >> ใช้การร่อน
เชน่ ผงแป้งปนกับเมล็ดถวั่ ดา ทรายปนกบั กอ้ นหนิ

2. ของแข็งปนกับของเหลว
1) ใช้การกรอง
เช่น กากถั่วเหลืองปนในน้านมถั่วเหลือง น้าจิ้มไก่ น้ากะทิในกากมะพร้าว

เปน็ ตน้
2) ใชก้ ารทาให้ตกตะกอนแลว้ รนิ ออก
เช่น นา้ โคลน นา้ แปง้

3.ของแขง็ ทเ่ี ปน็ สารแม่เหลก็ ปนกับสารอ่นื >> ใชแ้ มเ่ หล็กดงึ ดดู
เช่น ผงเหลก็ ในกองดิน เศษตะปใู นกระบะทราย เปน็ ต้น

2 เรียบเรยี งโดย ครูสิริมา ภูส่ วัสดิ์

ใบความรู้ที่ 3 การแยกสารเน้อื ผสมอย่างงา่ ย วชิ า วทิ ยาศาสตร์ ช้ันประถมศึกษาปีท่ี 6

แผนผงั สรปุ การเลอื กใชว้ ธิ กี ารแยกสารเนอื้ ผสม

ของแขง็ ทเี่ ปน็ สารแมเ่ หล็ก ใช้ การใช้แม่เหล็กดงึ ดูด

ปนกบั สารอน่ื

การแยกสารเน้ือผสมอย่างง่าย ของแขง็ ปนกบั ของเหลว ใช้ การกรอง

พจิ ารณาจาก การทาใหต้ กตะกอน
แล้วรนิ ออก

มวลต่างใช้ การฝัด
การรอ่ น
ของแขง็ ปนกบั ของแขง็

ขนาดต่างใช้

ส/ี รปู รา่ งตา่ งใช้ การหยิบออก

รู้วทิ ย์ คิดสจ์ า นา้ กับนา้ มัน มีวธิ กี ารแยกออกจากกนั ไดอ้ ย่างไร

นา้ กบั นา้ มนั เป็นสารเน้อื ผสม ที่เกดิ จากน้ามัน ซ่ึงเป็น
ของเหลว และน้า ซ่งึ เปน็ ของเหลว มาใสผ่ สมกนั แต่สาร
ทัง้ สองจะไมร่ วมกนั เนื่องจากมคี วามหนาแนน่ ต่างกัน

วธิ กี ารแยกสารท้ังสองใหว้ างภาชนะตง้ั ท้ิงไว้สักครู่
สารท้งั สองจะแยกชัน้ กัน โดยน้ามันมคี วามหนาแนน่ นอ้ ย
กวา่ น้า จะลอยอยู่เหนอื ผวิ น้า จากนั้นจงึ คอ่ ยๆรนิ นา้ มัน
ออกจากน้า

3 เรียบเรยี งโดย ครูสริ ิมา ภู่สวัสดิ์

ใบความรูท้ ี่ 3 การแยกสารเนอ้ื ผสมอยา่ งงา่ ย วิชา วิทยาศาสตร์ ชนั้ ประถมศกึ ษาปีที่ 6

การแยกสารเนอ้ื ผสมแตล่ ะประเภทมวี ธิ กี ารอยา่ งไร

ใช้มอื หยบิ สารทม่ี ีสี และรปู ร่างทตี่ ่างกนั ออกจากกนั

การหยบิ ออก เลือกตะแกรงร่อนที่ขนาดของรูเหมาะสมกับอนุภาคของ
การรอ่ น สารท่ีต้องการแยก แล้วส่ายตะแกรงไปมาอนุภาคของ
สารท่ีเล็กกว่ารูตะแกรงจะตกลงไป ส่วนที่ใหญ่กว่ารู
ตะแกรงจะค้างอยู่ดา้ นบนตะแกรง

การใชแ้ มเ่ หลก็ ดดู ใช้แม่เหล็กดึงดูดสารที่มีสมบัติเป็นของแข็งท่ีเป็น
สารแมเ่ หลก็ ออกจากสารอน่ื ๆ

การตกตะกอนและรนิ ออก ใช้สารส้มแกว่งในสารเน้ือผสม หรือวางสารเน้ือผสม
การฝัด ต้งั ท้ิงไว้ เวลาผา่ นไปของแขง็ จะตกตะกอนอยู่ด้านล่าง
แยกช้นั กับของเหลว จากนั้นจึงคอ่ ยๆ รนิ ของเหลวออก
การกรอง จากของแขง็

นาสารเน้ือผสมใส่ภาชนะ เช่น กระจาด ถาด แล้ว
ใช้มือยกภาชนะขึน้ มา เขย่าภาชนะขึ้นๆลงๆ ให้สารท่ีมี
มวลนอ้ ยกวา่ สารอืน่ ๆ ถกู ลมพัดแยกออกไป

นาสารเนื้อผสมเทลงบนวัสดุที่เป็นตัวกรอง เช่น
กระดาษกรอง ผ้าขาวบาง สารท่ีมีขนาดอนุภาคเล็ก
กว่ารูของกระดาษกรองหรือผ้าขาวบางจะแยกตกลงไป
ส่วนสารที่ใหญ่กว่าจะค้างอยู่บนกระดาษกรองหรือผ้า
ขาวบาง

4 เรยี บเรยี งโดย ครสู ริ ิมา ภู่สวัสดิ์

ใบความรทู้ ่ี 3 การแยกสารเน้อื ผสมอยา่ งงา่ ย วิชา วทิ ยาศาสตร์ ช้นั ประถมศกึ ษาปีท่ี 6

การแยกสารเนอ้ื ผสมกบั การแกป้ ญั หาในชวี ติ ประจาวนั

การทานา้ ตาลปกึ

นา้ ตาลปกึ เปน็ น้าตาลทไี่ ด้จากงวงหรอื จั่นมะพรา้ ว วิธีการทาน้าตาลปกึ เร่ิมต้งั แต่
การทาความสะอาดจ่ันมะพร้าวโดยการรูดดอกมะพร้าว เก็บมดและแมลงต่างๆออกจากจั่น
มะพร้าว ต่อมานวดจั่นมะพร้าวให้น่ิม จากนั้นใช้มีดปาดจั่นมะพร้าวให้น้าตาลมะพร้าว
ค่อยๆไหลไปในกระบอกเกบ็ นา้ ตาล

นาน้าตาลมะพร้าวทร่ี วบรวมไดเ้ ทรวมกัน ซ่ึงนา้ ตาลมะพร้าวท่ีได้อาจมีเศษฝุ่นหรือแมลง
ปะปนอยู่ จากน้นั ใช้ผ้าขาวบางกรองเศษฝนุ่ และแมลงออกจากน้าตาลมะพร้าว นาน้าตาลที่
ผ่านการกรองลงเค่ียวในกระทะจนเดอื ด ขณะเคี่ยวจะมีฟองทผี่ วิ ของน้าตาลใหต้ กั ฟองออก

เมื่อเคี่ยวต่อไปจนหนืดและไม่มีฟอง ให้ยกกระทะข้ึนจากเตา ใช้เหล็กกระทุ้งตาลใน
กระทะขน้ึ ๆลงๆ เพื่อให้นา้ ตาลเยน็ ลง จะไดน้ า้ ตาลเนือ้ เนียนสเี หลอื งสวย

จากน้ันตกั น้าตาลทม่ี ลี ักษณะข้นเหนียวลงในแบบพิมพ์แลว้ ตากใหแ้ ห้ง จะได้นาตาลปึก
รูปแบบตามต้องการ

สรปุ ขน้ั ตอนการทานา้ ตาลปกึ กบั การประยกุ ตใ์ ชว้ ธิ กี ารแยกสารเนอื้ ผสม

รู้วทิ ย์ คิดสจ์ า น้าตาลมะพรา้ วปนกบั มด แมลงและฝุน่ ตา่ งๆ

การหยบิ ออกและการกรอง

น้าตาลมะพรา้ ว
การเคย่ี ว (การระเหยแหง้ )

น้าตาลมะพรา้ วทเ่ี หนยี วขน้ มสี เี หลอื ง
นาไปรบั ประทานได้

5 เรียบเรยี งโดย ครสู ริ มิ า ภสู่ วัสดิ์