ภูมิปัญญาไทยสมัยรัตนโกสินทร์ ป.6

ภูมปิ ัญญาไทย
สมัยรตั นโกสินทร์



รัชกาลท่ี ๑

• วรรณกรรมท่ีทรงพระราชนพิ นธ์ เช่น นิราศรบพมา่ ทที่ ่าดนิ แดง บทละครเรื่องรามเกยี รติ์ บทละครเร่อื งอุณรุท
• ทรงสนับสนนุ ให้มีการแปลวรรณคดตี า่ งประเทศ เช่น วรรณคดีภาษาเปอรเ์ ซยี ภาษาจีน และภาษาบาลี

รวมทง้ั พงศาวดารจีน ๒ เร่ือง คือ ไซฮ่ัน และสามก๊ก เป็นตน้

รชั กาลท่ี ๒

• ทรงพระราชนพิ นธว์ รรณคดที ี่มีช่อื เสียงหลากหลายเรอื่ งเชน่ อิเหนา สงั ข์ทอง มณีพิชัย ขนุ ชา้ งขนุ เเผน ไกรทอง รามเกียรต์ิ เปน็ ตน้
• ทรงอุปถัมภ์กวี เช่น พระยาสุนทรโวหารหรือสุนทรภู่ ผู้มีผลงานเป็นท่ีรู้จักแพร่หลาย เช่น พระอภัยมณี นิราศภูเขาทอง

นริ าศเมืองแกลง สิงหไกรภพ เป็นตน้

รัชกาลท่ี ๔

• ทรงพระราชนิพนธ์วรรณกรรมหลายเรื่องซ่ึงเกี่ยวกับราชประเพณี โบราณคดี และภาษาไทย เช่น
ชมุ นุมพระบรมราชาธิบายในพระบาทสมเด็จพระจอมเกลา้ เจ้าอยู่หวั หมวดวรรณคดี และหมวดโบราณคดี

รชั กาลท่ี ๕

• ทรงพระราชนิพนธว์ รรณกรรมเร่อื งเงาะปา่ ไกลบ้าน เเละพระราชพธิ สี บิ สองเดอื น

รัชกาลที่ ๖

• ได้พระราชนิพนธ์วรรณกรรมประเภทต่างๆไว้เป็นจานวนมากและหลากหลาย เช่น ศกุนตลา
พระร่วง มทั นะพาธา เทศนาเสือป่า เมอื งไทยจงต่นื เถิด เปน็ ต้น

รชั กาลที่ 1

• สร้างพระบรมมหาราชวัง และวางผังของพระบรมมหาราชวังตามแบบผังพระราชวังหลวงของกรุงศรีอยุธยา คือ สร้างวังให้ชิดแม่น้า

หนั หน้าวงั ขึ้นเหนือนา้ เอากาแพงเมอื งด้านข้างแม่นา้ เป็นกาแพงวังชนั้ นอก
• สร้างวัดพระศรีรัตนศาสดารามในเขตพระราชฐานเหมือนอย่างวัดพระศรีสรรเพชญ์ เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร

(พระแก้วมรกต) และใชเ้ ป็นทีป่ ระกอบพระราชพธิ ีทางศาสนา
• ภายในพระบรมมหาราชวังประกอบด้วยหมู่พระมหามณเฑียร พระมหาปราสาท พระที่น่ังต่างๆ ตลอดจนอาคารอื่นๆ ทั้งที่สร้างข้ึนใน

สมัยรัชกาลที่ ๑ และมกี ารสร้างเพม่ิ เติมในรชั กาลต่อมา เช่น

พระทน่ี งั่ ดุสติ มหาปราสาท พระทีน่ ่ังจกั รมี หาปราสาท วดั พระเชตุพนวมิ ลมงั คลาราม

รชั กาลที่ 2

• ทรงแกะสลักบานประตวู ิหารพระศรศี ากยมุนี ท่วี ัดสุทัศนเทพวราราม ดว้ ยพระองค์เอง นบั เปน็ ผลงานท่ีไดร้ ับการยกยอ่ งวา่ มีความงดงามมาก

วดั สทุ ศั นเทพวราราม

รชั กาลที่ 3

• ทรงโปรดให้สร้างเเละบูรณะปฏิสังขรณ์วัดเป็นจานวนมาก โดยเฉพาะทรงโปรดให้บูรณะวัดราชโอรสตามแบบศิลปะจีนผสมศิลปะไทย
และสถาปนาวัดน้ใี หเ้ ป็นวดั ประจารชั กาลท่ี 3

วดั ราชโอรส

รชั กาลท่ี 1 รัชกาลท่ี 2
โปรดให้ตั้งกรมหมอและ
โรงพระโอสถ รวมทง้ั โปรดให้ โปรดใหม้ ีการรวบรวมและชาระ
จารึกตารายา และรปู ฤๅษีดดั ตน ตารายาโบราณ

ไวต้ ามศาลาราย
วัดพระเชตุพนวมิ ลมังคลาราม
เพอ่ื รกั ษาความรโู้ บราณและ

เผยแพร่ใหแ้ ก่ราษฎร

รัชกาลที่ 3 รชั กาลที่ 5

โปรดใหจ้ ารึกตารายา ตารา โปรดให้ชาระตาราแพทย์
การนวด การใชส้ มุนไพรต่างๆ แผนไทย เพือ่ รกั ษาตาราแพทย์
การรกั ษาโรคเดก็ และผใู้ หญ่
ลงบนแผน่ หิน และนาไปติดไวท้ ี่ เกา่ ๆ ไว้ไม่ใหส้ ูญหาย
บรเิ วณเสาระเบยี งวัดราชโอรส

สถาปตั ยกรรม

รัตนโกสินทรต์ อนตน้ ลักษณะคลา้ ยอยธุ ยา
ตอนปลาย เช่น วดั ต่าง ๆ

รชั กาลท3ี่ ทรงนยิ มแบบจนี เชน่ วัดยานนาวา
รัชกาลท4ี่ -6 ทรงนิยมแบบตะวนั ตก

ประตมิ ากรรม

ส่วนใหญเ่ ปน็ พระปางตา่ ง ๆ
ไม่นยิ มปน้ั รปู มนษุ ย์ แตอ่ ทิ ธิพล
ตะวันตกจะเนน้ รปู มนษุ ย์ รปู กษัตรยิ ์
บุคคลสาคญั

จิตรกรรม

ภาพวาดเกย่ี วกับพทุ ธประวัติ ชาดก สอดแทรกวถิ ี
ชวี ติ ประชาชน

รัชกาลท3่ี รับอทิ ธิพลจากจนี
รชั กาลท4ี่ รบั อทิ ธพิ ลจากตะวนั ตก มีทง้ั 3 มิติ

วรรณกรรม

- รัชกาลท่ี 1 ร่วมแตง่ บทรามเกยี รติ์ กวี พระยา
พระคลงั (หน) แต่ง สามกก๊ ราชาธริ าช

- รัชกาลท่ี 2 พระราชนิพนธ์ อิเหนา ไกรทอง
เป็นยคุ ทอง กวสี าคญั สนุ ทรภู่

วรรณกรรม
- รัชกาลที่ 3 กวสี าคญั สมเดจ็ พระมหาสมณ

เจา้ กรมพระปรมานชุ ิตชโิ นรส นิพนธเ์ รอ่ื งลลิ ติ ตะเลงพา่ ย
รา่ ยยาวมหาชาติ

- รัชกาลท่ี 4 กวีสาคัญ หม่อมราโชทยั
แต่งนิราศลอนดอน

วรรณกรรม
- รชั กาลที่ 5 อทิ ธิพลจากตะวนั ตก มกี ารออก

หนงั สือพมิ พโ์ ดยสามญั ชน (ก.ศ.ร กหุ ลาบ เทียนวรรณ)
- รัชกาลท่ี 6 อิทธพิ ลตะวนั ตก

กวสี าคญั นายชติ บุรทัต
กรมหมนื่ พทิ ยาลงกรณ

วรรณกรรม

- รชั กาลที่ 7 ถงึ ปจั จบุ นั
วรรณกรรมมคี วามหลากหลาย
ผสมผสานจารตี แบบไทยและตะวันตก
นกั เขยี นสาคัญ อังคาร กลั ป์ยาณพงศ์
คาพูน บุญทวี