สุขศึกษาและพลศึกษา-ป.2-หน่วยที่-1

สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา

ชัน้ ประถมศกึ ษาปีที่ 2

กลุ่มสาระการเรียนรูส้ ขุ ศึกษาและพลศึกษา
ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขนั้ พ้ืนฐานพุทธศักราช ๒๕๕๑

๑หน่วยการเรยี นรู้ท่ี สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

อวยั วะภายใน
ร่างกายท่สี าคญั

ตวั ชวี้ ัด ๑. อธบิ ายลักษณะและหน้าที่ของอวัยวะภายใน

(พ ๑.๑ ป. ๒/๑)
๒. อธิบายวธิ ดี แู ลรักษาอวยั วะภายใน

(พ ๑.๑ ป. ๒/๒)

ผงั สาระการเรียนรู้ สุขศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

ตับ
ปอด ไต
หัวใจ กระเพาะอาหาร
สมอง ลาไส้

อวยั วะภายในรา่ งกาย

อวัยวะภายในร่างกายทีส่ าคัญ

สขุ ศึกษาและพลศึกษา ป.2

อวยั วะภายในร่างกาย

อวยั วะภายในรา่ งกาย เปน็ อวยั วะที่มองไมเ่ ห็น
และไม่สามารถจบั ต้องได้ เช่น หัวใจ ปอด ตับ ไต
กระเพาะอาหาร

๑. สมอง สุขศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

สมอง (อา่ นว่า สะ-หมอง) เป็นอวยั วะท่ีถูก หอ่ ห้มุ อยู่

ภายในกะโหลกศรี ษะ มลี ักษณะเป็นก้อน และมีรอยหยัก
ลักษณะดังภาพ

สมอง มหี น้าทีค่ วบคมุ การทางานของรา่ งกาย เชน่

การเคลอื่ นไหว การมองเหน็ การได้กลน่ิ นอกจากน้ี สมองยงั ทา
หนา้ ทีค่ ิด จา รบั รคู้ วามรู้สกึ อารมณแ์ ละ
การเรยี นรู้ตา่ ง ๆ

สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

การดแู ลรักษาสมอง ทาไดด้ งั น้ี

๑.ทากจิ กรรมต่าง ๆ ดว้ ยความ
ระมดั ระวงั ไมป่ ระมาท ไมเ่ ล่นกันด้วย
ความรุนแรงเพ่ือป้องกนั อันตรายทีท่ าให้
สมองได้รบั การกระทบกระเทือน เชน่
การลม้ ศรี ษะฟาดพ้ืน

สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

๒.สวมหมวกนิรภยั ในขณะถบี รถจักรยาน หรือขบั ข่ี
ซอ้ นทา้ ยรถจกั รยานยนต์ และคาดเขม็ ขัดนริ ภยั เมื่อ
โดยสารบนรถยนต์ เพอื่ ป้องกนั อุบัตเิ หตุท่อี าจทาให้
สมองไดร้ ับอนั ตราย

๓.อา่ นหนงั สือ เล่นเกมที่ฝกึ ความคดิ ฝึกคดิ เลขเรว็ เพ่ือ
เป็นการฝกึ การคดิ และความจาอยู่เสมอ ซึง่ จะทาให้
สมองไมฝ่ ่อ

สุขศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

๔.รับประทานอาหารใหต้ รงเวลาและไม่รับประทาน
อาหารมากเกนิ ไป เพือ่ ให้มสี ารอาหารไปเล้ยี งสมอง
ได้อย่างเพียงพอ

๕.ไม่รับประทานอาหารทีม่ รี สหวานมากเกินไป เพราะ
อาหารรสหวานเป็นสาเหตุของการขาดสารอาหารและ
ขดั ขวางการพฒั นาการของสมอง

๖.ไม่สูบบหุ ร่ี เพราะจะทาใหเ้ ป็นโรคสมองฝ่อ

สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

๗. อย่ใู นพนื้ ทีท่ ี่มอี ากาศถ่ายเทสะดวก ไมน่ อนคลมุ โปง
เพราะสมองต้องการออกซิเจนไปหล่อเล้ียงเพือ่ ใหส้ มอง
ทางานไดอ้ ย่างมปี ระสิทธิภาพ

๘. นอนหลับพักผอ่ นให้เพียงพอ เพราะการอดนอนจะ
ทาใหเ้ ซลลส์ มองตายได้

๙.ไมใ่ ช้งานสมองหนักเม่อื ร่างกายอ่อนแอ หรือกาลงั ป่วย
เพราะจะทาใหป้ ระสทิ ธิภาพการทางานของสมองลดลง

สุขศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

๑๐. รบั ประทานอาหารทมี่ วี ิตามนิ บี ๑ บี ๖ และบี
๑๒ เชน่ ผัก ผลไม้ ถ่วั งา นม เนื้อสัตว์ ไข่ ข้าวกล้อง

เพื่อให้สมองมีพัฒนาการท่ดี ีขึ้น

๑๑. ฝึกทักษะการพดู คยุ กบั ผอู้ ่นื เป็นประจา เพราะ
ทักษะการพูดเปน็ ตวั แสดงถงึ ประสิทธภิ าพของสมอง
ทีม่ พี ฒั นาการท่ดี ี

สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.2
อาหารที่ช่วยบารุงสมอง

๒. หัวใจ สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

ลักษณะภายในของหวั ใจ

สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

หวั ใจ เปน็ อวยั วะท่ีตง้ั อย่ภู ายในทรวงอกด้านซ้าย มี

ลกั ษณะดงั ภาพ มีขนาดประมาณกาป้ันของเจ้าของ
แบ่งออกเปน็ ๔ ห้อง คือ หอ้ งบน ๒ หอ้ ง ซา้ ยและขวา
ห้องลา่ ง ๒ หอ้ ง ซ้ายและขวา

หวั ใจ มหี น้าท่ีสบู ฉดี เลือดไปเล้ยี งสว่ นตา่ ง ๆ ของ

ร่างกาย

สุขศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

การดูแลรักษาหวั ใจ ทาไดด้ งั นี้

๑. รบั ประทานผกั และผลไมท้ ่ชี ่วยบารุงหัวใจ ปอ้ งกัน
ไขมันเกาะหลอดเลือดหัวใจ

๒. ออกกาลังกาย การออกกาลงั กาย
อย่างสม่าเสมอ ช่วยใหห้ ัวใจแข็งแรง
เพือ่ ใหห้ ัวใจ
แขง็ แรง สูบ

ฉดี -
เลือดได้ดี

สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

๓. ไมร่ ับประทานอาหารท่มี รี สหวานและไขมันมาก
เกินไป เพราะจะทาให้อว้ น ซ่ึงหัวใจตอ้ งทางานหนัก

๔. ถา้ รสู้ ึกเหนือ่ ยง่าย หัวใจ
ทางานผิดปกติ ใหร้ บี ไปพบ
แพทย์

๓. ปอด สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

ลกั ษณะภายนอก ปอด เปน็ อวยั วะท่ีตงั้ อยู่
และภายในของปอด
ภายใน ทรวงอกทัง้ ๒ ข้าง มี
ลักษณะ
ดงั ภาพ มีหนา้ ทีฟ่ อกเลือดเสีย
ใหเ้ ปน็ เลือดดี เพอ่ื ใหห้ วั ใจใช้
สบู ฉดี ไปเลี้ยงอวยั วะต่าง ๆ
ทั่วร่างกาย

สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

การดแู ลรักษาปอด ทาได้ดงั นี้

๑. สูดอากาศบริสทุ ธิ์ อยใู่ นบริเวณทีม่ ีอากาศปลอดโปร่ง
ถา่ ยเทไดส้ ะดวก จะชว่ ยใหป้ อดทางานเป็นปกติ

๒. ไมอ่ ยใู่ นท่ีทีม่ ีฝุ่นละอองหรอื ควันพิษจากการจราจร
หรือโรงงานอตุ สาหกรรม เพราะจะเป็นอันตราย
ตอ่ ปอด

สุขศึกษาและพลศึกษา ป.2

๓. ออกกาลังกายอยา่ งสม่าเสมอจะช่วยใหป้ อดแขง็ แรง

๔. ไม่สูดดมสารเสพตดิ หรอื สารอันตราย เชน่ กาว
(glue)

แล็กเกอร์ (lacquer) ควนั บุหร่ี เพราะเปน็ การ
๕ท.าลใแปชาพอ้ผยรด้าก่ ปแรดิ ะลปจะาาเปกยน็ขแอลอะงนั เจตชมร้ือูกาโยรเมคตอื่ สอ่ ไู่ผสอูอุ้ขหื่นภราือพจาม เพอื่ ปอ้ งกนั การ

สุขศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

ใชห้ นา้ กากอนามัยปิดจมกู เมื่อไอ จาม หรืออยู่ใน
บรเิ วณทม่ี คี วันพษิ หรอื ฝนุ่ ละออง หรอื เพ่อื ปอ้ งกนั

โรคทางเดินหายใจ

๔. ตับ สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

ลักษณะภายนอกและภายในของตับ

สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

ตับ เป็นอวัยวะภายในทใ่ี หญท่ ่ีสุด อยภู่ ายในช่องท้องค่อน

ไปทางด้านขวา มลี ักษณะดังภาพ มหี นา้ ทสี่ รา้ งน้าดี ซง่ึ มี
ความสาคัญสาหรับใชใ้ นกระบวนการย่อยอาหาร ตบั ยงั ชว่ ย
ขับหรอื กาจดั สารพษิ (อา่ นวา่ สาน-พดิ ) เมื่อสะสมใน
รา่ งกายมากจนเกินไป และเปน็ แหล่งสะสมแรธ่ าตุ วติ ามนิ
ตา่ ง ๆ

สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

การดูแลรกั ษาตับ ทาได้ดงั นี้

๑. รบั ประทานอาหารทีม่ ีประโยชน์ สะอาด และไม่มี
สารเคมีเจอื ปน

๒. ออกกาลังกายอยา่ งสม่าเสมอ
๓. นอนหลับพกั ผอ่ นอย่างเพียงพอ

สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

๔. ดืม่ นา้ สะอาด ไม่ด่ืมนา้ อัดลมหรือเคร่อื งดื่มชูกาลงั
เพราะจะทาให้ตับทางานหนักในการกาจัดสารพิษ

๕. ไมซ่ ือ้ ยา
รับประทานเอง
เพราะสารเคมี
ในยาจะไปสะสม
ในตบั

การรบั ประทานอาหารที่ไมม่ ีสารเคมเี จอื ปน
จะทาให้ตบั แข็งแรง

๕. ไต สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

ลักษณะภายนอกและภายในของไต

สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

ไต เปน็ อวัยวะท่ีมีลักษณะคล้ายเมลด็ ถ่วั อยู่ภายในช่อง

ทอ้ งดา้ นหลงั โดยตัง้ อยูด่ า้ นซ้าย และดา้ นขวาของกระดูก
สันหลัง ฝ่ังละ ๑ ขา้ ง

ไต มหี น้าทก่ี รองของเสยี ออกจากเลือด และขบั ออกมา

กับน้าในรูปของปสั สาวะ

สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

การดูแลรักษาไต ทาได้ดงั นี้

๑. ดม่ื นา้ สะอาดวันละ
ประมาณ ๖-๘ แก้ว
จะชว่ ยใหไ้ ตทางาน
ได้ดี

การด่ืมน้าชว่ ยใหไ้ ตทางานได้ดี

สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

๒. ไมร่ บั ประทานอาหารรสจดั เกนิ ไป เพราะจะทาใหไ้ ต
ทางานหนัก และอาจเกดิ ภาวะไตวายได้

๓. ไมก่ ล้ันปัสสาวะเป็นเวลานาน ๆ เพราะจะทาให้
เกิด ภาวะกรวยไตอกั เสบเฉยี บพลันและโรคอ่ืน ๆ
ตามมา ได้

๔. ออกกาลงั กายสมา่ เสมอและพักผ่อนอย่างเพียงพอ
จะทา ใหไ้ ตทางานไดอ้ ย่างปกติ

อยา่ ดื่มฉันนะ!! สุขศึกษาและพลศึกษา ป.2
ฉันเป็นอันตราย
ต่อร่างกายเธอ ด่มื ฉนั สิ
จะทาให้เธอ
มีสุขภาพดี

๖. กระเพาะอาหาร สุขศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

ลกั ษณะของกระเพาะอาหาร กระเพาะอาหาร

เปน็ อวัยวะทอี่ ยู่ภายใน
ช่องท้อง มลี ักษณะเปน็
ถุงกล้ามเนือ้ มคี วาม
เหนยี วและยดื หดตัวได้
มหี นา้ ทีบ่ รรจแุ ละย่อย
อาหารใหเ้ ล็กลง

สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

การดูแลรกั ษากระเพาะอาหาร ทาไดด้ งั นี้

๑. เคย้ี วอาหารให้ละเอยี ดกอ่ นกลนื เพอื่ ช่วยลดภาระการ
ทางานของกระเพาะอาหาร

๒. รบั ประทาน
อาหารให้ตรงเวลา
เพื่อปอ้ งกันการเกิด
โรคกระเพาะ

การรับประทานอาหารตรงเวลาทาให้กระเพาะอาหารทางานไดด้ ี

สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

๓.ไมร่ ับประทานอาหารรสจัด เพราะอาหารรสจัดจะ
ทาให้กระเพาะอาหารเกดิ อาการระคายเคืองหรือ
อกั เสบได้

๔. รบั ประทานอาหารให้พอดี ไม่รับประทานจนอ่ิมเกนิ ไป
เพราะกระเพาะอาหารอาจทางานหนกั จนเกินไป

๕.นอนหลับพักผอ่ นอยา่ งเพียงพอจะทาใหก้ ระเพาะ-
อาหารทางานไดอ้ ย่างมปี ระสิทธิภาพ

สุขศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

๖. ออกกาลังกายอยา่ งสมา่ เสมอจะชว่ ยให้
กระเพาะอาหารแข็งแรง และไม่ออก
กาลงั กายหลงั รบั ประทานอาหารทนั ที

๗. ลาไส้ สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

ลักษณะของลาไสเ้ ลก็ และลาไส้ใหญ่

สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

ลาไส้ มลี กั ษณะเป็นท่อยาวกลวง ขดไปมาอยูใ่ นชอ่ งท้อง

๑.มี ๒ ประเภท คือ
ลาไสเ้ ล็ก มหี น้าที่ยอ่ ยอาหารและดดู ซมึ
สารอาหารให้ร่างกาย

๒.ลาไสใ้ หญ่ มหี นา้ ท่ีดูดซึมน้าและสารอาหารจาก
เส้นใยอาหารทม่ี าจากลาไส้เลก็ และขบั ถา่ ย
กากอาหารออกมาเปน็ อุจจาระผ่านทาง
ทวารหนัก

สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

การดูแลรักษาลาไส้ ทาได้ดงั น้ี

๑. รบั ประทานเนื้อปลา นม ไข่ เพราะเป็นอาหารทสี่ ามารถ
ยอ่ ยและดดู ซึมได้งา่ ย

๒. รบั ประทานอาหารทมี่ ี
เส้นใย เชน่ ผกั ผลไม้ เพราะ
มีเส้นใยอาหารมาก ชว่ ยใน
การขบั สารพิษ

การรบั ประทานอาหารท่ีมเี สน้ ใยอาหารเป็นประจาทาใหล้ าไส้ทางานได้ดี

สุขศกึ ษาและพลศึกษา ป.2

๓. เคย้ี วอาหารให้ละเอยี ดกอ่ นกลนื เพือ่ ใหล้ าไสย้ ่อยและ
ดูดซึมสารอาหารไดส้ ะดวก

๔. ขบั ถ่ายอจุ จาระใหเ้ ปน็ เวลา เพื่อให้ลาไสท้ างานไดอ้ ย่าง
มปี ระสิทธภิ าพและไม่ทาใหก้ ากอาหารตกค้างหรอื
อุดตันในลาไส้ จนเกดิ อาการท้องผูก

๕.ด่ืมนา้ สะอาดวันละประมาณ ๖-๘ แกว้ จะทาใหก้ าร
ลาเลียงอาหารภายในลาไส้เป็นไปอยา่ งสะดวก ทาให้
ไมเ่ กดิ อาการทอ้ งผกู

สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

๖. ออกกาลังกายอยา่ งสมา่ เสมอเพื่อให้ลาไส้เคล่ือนไหว
และทางานได้ดี

อวยั วะภายในร่างกายมลี ักษณะและ
หน้าทก่ี ารทางานแตกต่างกนั แต่มคี วามสมั พันธ์
กนั เราจงึ ตอ้ งดแู ลรักษาใหถ้ ูกวิธี เพอ่ื ใหอ้ วัยวะ
ทุกสว่ นทางานไดต้ ามปกติ

สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

แบบพฒั นาทักษะในการทาข้อสอบปรนัย
เพอ่ื ประเมนิ ผลตัวชี้วัด

ตวั ชว้ี ดั ๑. อธิบายลกั ษณะและหนา้ ทข่ี องอวยั วะภายใน

(พ ๑.๑ ป. ๒/๑)
๒. อธบิ ายวิธดี ูแลรกั ษาอวัยวะภายใน

(พ ๑.๑ ป. ๒/๒)

สุขศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

๑. อวยั วะใดทาหน้าทีค่ วบคมุ การทางานของร่างกาย
๑ ลาไสเ้ ลก็
๒ สมอง
๓ ตบั

สขุ ศึกษาและพลศึกษา ป.2

๒. หวั ใจของเราทาหนา้ ทส่ี าคัญอยา่ งไร
๑ ย่อยอาหาร
๒ ฟอกอากาศ
๓ สูบฉดี เลอื ดไปเลยี้ งร่างกาย

สขุ ศึกษาและพลศึกษา ป.2

๓. อวัยวะภายในร่างกายขอ้ ใดมีขนาดใหญ่ท่ีสดุ
๑ ตับ
๒ หวั ใจ
๓ กระเพาะอาหาร

สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

๔. อวยั วะใดทาหน้าท่ีกรองของเสียออกจากร่างกาย
๑ กระเพาะอาหาร
๒ ลาไส้เลก็
๓ ไต

สุขศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

๕. อวัยวะใดไม่มหี นา้ ท่ีในการยอ่ ยอาหาร
๑ กระเพาะอาหาร
๒ ลาไสใ้ หญ่
๓ ลาไส้เล็ก

สุขศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

๖. กิจกรรมใดช่วยพัฒนาสมองได้ดที ส่ี ดุ
๑ ทาความสะอาดบา้ น
๒ ปลูกต้นไม้
๓ ตอ่ จิ๊กซอว์

สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

๗. การสูบบหุ รส่ี ่งผลเสียตอ่ อวยั วะใดมากทสี่ ุด
๑ ปอด
๒ ตบั
๓ ไต

สขุ ศกึ ษาและพลศึกษา ป.2

๘. การออกกาลังกายสง่ ผลดีต่ออวยั วะใดมากทีส่ ุด
๑ กระเพาะอาหาร
๒ หวั ใจ
๓ ลาไส้

สุขศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.2

๙. การกระทาในขอ้ ใดเป็นอนั ตรายตอ่ ตบั
๑ การรับประทานอาหารรสจดั
๒ การดื่มนา้ อดั ลม
๓ การดมื่ สรุ า

สุขศึกษาและพลศกึ ษา ป.2

๑๐. การเคย้ี วอาหารไมล่ ะเอียดจะสง่ ผลอย่างไร
๑ กระเพาะอาหารทางานหนกั
๒ ลาไสเ้ ล็กไม่ผลิตนา้ ยอ่ ย
๓ ไตไมท่ างาน

สุขศกึ ษาและพลศึกษา ป.2

๑. อวยั วะใดทาหน้าที่ควบคมุ การทางานของร่างกาย
๑ ลาไสเ้ ลก็

๒ สมอง ๑. เฉลย ๒ เพราะเปน็ อวัยวะท่ีส่ังการใหส้ ว่ นต่าง
ๆ
๓ ตับ ของร่างกายทางานตามคาส่งั