คู่มือการปฏิบัติงาน สำหรับการทดสอบคุณสมบัติแผ่นไม้อัด (Plywood)

คู่มอื การปฏิบตั งิ าน (Work Instruction)

คู่มอื การปฏบิ ตั งิ าน
สาหรับการทดสอบคุณสมบัตแิ ผ่นไม้อดั (Plywood)

เอกสารนเี้ ป็ นสมบัตขิ องมหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ ห้ามคดั ลอกสาเนาเอกสารโดยไม่ได้รับอนญุ าต

คานา

เอกสารคู่มือการปฏิบตั ิงานเล่มน้ี เป็นการรวบรวมข้นั ตอนและกระบวนการทดสอบคุณสมบตั ิแผ่น
ไมท้ ดแทนไมธ้ รรมชาติ นามา ประมวลเป็นคู่มือการปฏิบตั ิงาน “คู่มือการปฏิบตั ิงานสาหรับการทดสอบ
คุณสมบตั ิแผน่ ไมท้ ดแทนไมธ้ รรมชาติ” สาหรับใหผ้ ทู้ ่ีรับผิดชอบได้ ศึกษาแนวทาง สามารถปฏิบัติงานได้
อย่างมีประสิทธิภาพ และประสิทธิผลมากยิ่งข้ึน โดยแสดงถึงข้นั ตอนและวิธีการทางาน ระบุถึงข้นั ตอน
และรายละเอียดของกระบวนการ

ท้งั น้ีเพื่อให้การปฏิบตั ิงานเป็ นระบบและมีมาตรฐานเดียวกนั หวงั เป็ นอย่างยิ่งว่าเอกสารคู่มือการ
ปฏิบตั ิงานน้ีจะเป็นประโยชน์และสามารถใชเ้ ป็นแนวทางในการปฏิบตั ิงานใหม้ ีประสิทธิภาพยงิ่ ข้ึนตอ่ ไป

ภาควชิ าเทคโนโลยวี ศิ วกรรมอตุ สาหการ
มหาวิทยาลยั เทคโนโลยพี ระจอมเกลา้ พระนครเหนือ

เอกสารนีเ้ ป็ นสมบัติของมหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ ห้ามคดั ลอกสาเนาเอกสารโดยไม่ได้รับอนญุ าต

สารบญั หนา้
1
1. วตั ถุประสงค์ 1
2. ขอบเขต 1
3. ความรับผดิ ชอบ 1
4. คานิยาม 2
5. ประเภทและช้นั คุณภาพ 3
6. ขนาดและเกณฑค์ วามคลาดเคล่ือน 4
7. คณุ ลกั ษณะท่ีตอ้ งการ 4
8. การทดสอบ 4
5
8.1 การทดสอบขนาด (Length and Width tolerance) 5-6
8.2 การทดสอบความหนา (Thickness tolerance) 6-8
8.3 การทดสอบความช้ืน (Moisture content : MC)
8.4 การทดสอบค่าพกิ ดั หักและคา่ พกิ ดั ความยดื หยนุ่ (Modulus of rupture: MOR,

Modulus of elasticity: MOE)

เอกสารนเี้ ป็ นสมบัติของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนอื ห้ามคดั ลอกสาเนาเอกสารโดยไม่ได้รับอนญุ าต

คูม่ ือการปฏิบตั ิงาน การทดสอบคุณสมบตั ิแผน่ ไมอ้ ดั (Plywood) หนา้ ท่ี
(Work Instruction) วนั ท่ี แกไ้ ขคร้ังท่ี 1

รหสั เอกสาร

1. วตั ถุประสงค์
เพื่อเป็นแนวทางและระเบียบการปฏิบตั ิงานในการทดสอบคณุ สมบตั ิตามมาตรฐาน

ผลิตภณั ฑอ์ ุตสาหกรรมของแผน่ ไมท้ ดแทนไมธ้ รรมชาติแผน่ ไมอ้ ดั (Plywood)
2. ขอบเขต

จดั ทาคู่มือการปฏิบตั ิงานสาหรับการทดสอบคุณสมบตั ิแผน่ ไมท้ ดแทนไมธ้ รรมชาติ สาหรับ

หอ้ งแลปปฏิบตั ิการ อาคาร 42 ช้นั 8 ภาควชิ าเทคโนโลยวี ิศวกรรมอุตสาหการ วทิ ยาลยั เทคโนโลยี
อุตสาหกรรม มหาวิทยาลยั เทคโนโลยพี ระจอมเกลา้ พระนครเหนือ

3. ความรับผดิ ชอบ

ภาควชิ าเทคโนโลยวี ศิ วกรรมอตุ สาหการ มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยพี ระจอมเกลา้ พระนครเหนือ
3.1 เครื่องมือที่ใชใ้ นการทดสอบ

เครื่องทดสอบ Laboratory Testing Machine Mod. IBX700

3.2 วิธีการตรวจสอบ

ก. ตรวจสอบค่าพกิ ดั หกั ตามแนวขวางของทิศทางการผลิต
ข. ตรวจสอบค่าพิกดั หกั ตามแนวยาวของทิศทางการผลิต

4. คานยิ าม

4.1 แผน่ ไมอ้ ดั (Plywood) หมายถึง ผลิตภณั ฑท์ ่ีไดจ้ ากการนาไมบ้ างหลายแผน่ มาประกอบอดั ยดึ ใหต้ ิด

กนั ดว้ ยกาว ลกั ษณะสาคญั คอื ประกอบดว้ ยไมบ้ างต้งั แต่ 3 ช้นั ข้ึนไป โดยช้นั ที่ติดกนั มีแนวเส้ียน
ขวานต้งั ฉากกนั เพอื่ เพิม่ สมบตั ิทางความแขง็ แรง และลดการขยายตวั หรือหดตวั ในแนวระนาบของ
แผน่ ใหน้ อ้ ยที่สุด

เอกสารนีเ้ ป็ นสมบตั ขิ องมหาวิทยาลัยเทคโนโลยพี ระจอมเกล้าพระนครเหนือ ห้ามคัดลอกสาเนาเอกสารโดยไม่ได้รับอนญุ าต

คมู่ ือการปฏิบตั ิงาน การทดสอบคุณสมบตั ิแผน่ ไมอ้ ดั (Plywood) หนา้ ที่
(Work Instruction) วนั ที่ แกไ้ ขคร้ังท่ี 2

รหสั เอกสาร

5. ประเภทและช้ันคุณภาพ
5.1 ประเภท
แผน่ ไมอ้ ดั แบ่งตามกาวที่ใชเ้ ป็น 4 ประเภท คือ
1) ประเภทภายนอก ใชก้ าวท่ีทนทานต่อลมฟ้ าอากาศ น้าเยน็ น้าเดือด ไอน้าและความร้อนแหง้

ไดด้ ี เหมาะ สาหรับใชภ้ ายนอกอาคารหรือในที่ซ่ึงถูกน้าหรือละอองน้า
2) ประเภททนความช้ืน ใชก้ าวท่ีทนทานต่อลมฟ้ าอากาศ น้าเยน็ น้าเดือด ไอน้า และความร้อน

แหง้ ในเวลาจากดั เหมาะสมสาหรับใชภ้ ายในและภายนอกอาคารหรือในท่ีซ่ึงถูกน้าหรือละอองน้าเป็น
คร้ังคราว

3) ประเภทภายใน ใชก้ าวที่ทนน้าเยน็ ไดด้ ีพอสมควร ทนทานในน้าร้อนไดใ้ นเวลาจากดั ไม่
ทนทานในน้าเดือดเหมาะสาหรับใชภ้ ายในอาคารหรือในท่ีซ่ึงไม่ถูกน้าหรือละอองน้า

4) ประเภทชวั่ คราวใชก้ าวท่ีทนน้าเยน็ ไดใ้ นเวลาจากดั เหมาะสาหรับใชง้ านชว่ั คราว

5.2 ช้นั คณุ ภาพ
แผน่ ไมอ้ ดั แต่ละประเภท แบง่ ช้นั คณุ ภาพตามลกั ษณะของไมบ้ างที่ทาเป็นไมห้ นา้ และไมห้ ลงั

ซ่ึงแบ่งเป็น 4 ช้นั คณุ ภาพ ตามตารางท่ี 1 โดยพิจารณาแต่ละดา้ นภายหลงั ท่ีไดท้ าเป็นแผน่ ไมอ้ ดั แลว้

หมายเหตุ 1. ไมต้ ระกลู สน ไมต่ อ้ งพจิ ารณาตาหนิเร่ืองตาในการแบ่งช้นั คุณภาพ
2. แผน่ ไมอ้ ดั ซ่ึงทาจากไมบ้ างปอกท้งั 4 ช้นั คณภาพ ตามตารางที่ 1 มีจดมง่ หมายในการ

นาไปใชง้ านดงั ต่อไปน้ี

ช้นั คุณภาพ 1 เหมาะสาหรับงานที่ตอ้ งการ แสดงผิวหนา้ ไม้

ช้นั คณุ ภาพ 2 เหมาะสาหรับงานท่ีไม่ควรทาสีทบั หรือ ปี ดทบั ผวิ หนา้ ไม้

ช้นั คณุ ภาพ 3 เหมาะสาหรับงานท่ีตอ้ งทาสีหรือปิ ดทบั ผวิ หนา้ ไม้ หรือที่ๆไมอ่ าจเห็นผิวหนา้
น้นั ได้

ช้นั คุณภาพ 4 เหมาะสาหรับงานที่ผิวหนา้ ไม้ ไม่มีความสาคญั

เอกสารนีเ้ ป็ นสมบตั ขิ องมหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ ห้ามคดั ลอกสาเนาเอกสารโดยไม่ได้รับอนุญาต

คมู่ ือการปฏิบตั ิงาน การทดสอบคุณสมบตั ิแผน่ ไมอ้ ดั (Plywood) หนา้ ที่
(Work Instruction) วนั ท่ี แกไ้ ขคร้ังที่ 3

รหสั เอกสาร

6. ขนาดและเกณฑ์ความคลาดเคลอ่ื น

1) ความหนา และเกณฑค์ วามคลาดเคลื่อน ใหเ้ ป็นไปตามท่ีกาหนดไวใ้ นตารางท่ี 1

2) ความกวา้ งและความยาว ใหเ้ ป็นไปตามที่ระบุไวท้ ี่ฉลาก โดยมีเกณฑค์ วามคลาดเคล่ือนไม่เกินที่
กาหนดไวใ้ นตารางท่ี 1

3) ความแตกตา่ งของเส้นทแยงมุมท้งั สองเสน้ จะมีไดไ้ ม่เกินร้อยละ 0.25 ของเส้นส้นั

4) ความตรงของขอบ จะคลาดเคล่ือนไปจากโนวตรงไดไ้ ม่เกิน 3.0 มิลลิเมตร

ตารางที่ 1 เกณฑค์ วามคลาดเคลื่อน

ความหนา ความหนา เกณฑค์ วามคลาดเคล่ือน
ระบุ ± 0.2 ความกวา้ งและความยาว
0.2 ± 0.2
2.5 ± 0.2 ± 3.0
3.0 ± 0.2
4.0 ± 0.2
5.0 ± 0.3
6.0 ± 0.3
7.0 ± 0.3
8.0 ± 0.3
9.0 ± 0.3
10.0 ± 0.4
12.0 ± 0.4
13.5 ± 0.5
15.0 ± 0.5
18.0 ± 0.6
20.0 ± 0.7
25.0

เอกสารนเี้ ป็ นสมบตั ขิ องมหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยพี ระจอมเกล้าพระนครเหนือ ห้ามคัดลอกสาเนาเอกสารโดยไม่ได้รับอนญุ าต

คู่มือการปฏิบตั ิงาน การทดสอบคุณสมบตั ิแผน่ ไมอ้ ดั (Plywood) หนา้ ที่
(Work Instruction) วนั ท่ี แกไ้ ขคร้ังท่ี 4

รหสั เอกสาร

7. คุณลกั ษณะทีต่ ้องการ
1) ความช้ืน
ตอ้ งอยรู่ ะหวา่ งร้อยละ 7 ถึงร้อยละ 15 การทดสอบใหป้ ฏิบตั ิตามขอ้ 8.3
2) ความตา้ นแรงดดั และมอดลู สั ยดื หยนุ่
เม่ือทดสอบตามขอ้ 8.4 คา่ ความตา้ นแรงดดั และมอดูลสั ยดื หยนุ่ ตอ้ งเป็นไปตามตารางที่ 2
ตารางท่ี 2 ความตา้ นแรงดดั และมอดุลสั ยดื หยนุ่

ความหนาระบุ (mm) ความตา้ นแรงดดั (N/m2) มอดุลสั ยดื หยนุ่ (N/m2)

2.0 ถึง 9.0 34 4 500
9.0 ถึง 12.0 26 4 000
ต้งั แต่ 12.0 ข้ึนไป 24 3 850

8. การทดสอบ
8.1 การทดสอบขนาด (Length and Width Tolerance)
ก) เครื่องมือ
สายวดั โลหะ ท่ีมีความละเอียดถึง 1 มิลลิเมตร
ข) วิธีวดั
ใหว้ ดั ท่ีจุดท่ีลึกเขา้ ไปจากขอบประมาณ 100 มิลลิเมตร

เอกสารนีเ้ ป็ นสมบตั ิของมหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนอื ห้ามคดั ลอกสาเนาเอกสารโดยไม่ได้รับอนญุ าต

คมู่ ือการปฏิบตั ิงาน การทดสอบคณุ สมบตั ิแผน่ ไมอ้ ดั (Plywood) หนา้ ท่ี
(Work Instruction) วนั ที่ แกไ้ ขคร้ังที่ 5

รหสั เอกสาร

8.2 การทดสอบความหนา (Thickness tolerance)

ก) เคร่ืองมือ

ไมโคมิเตอร์ ท่ีมีความละเอียดถึง 0.05 มิลลิเมตร ส่วนของปากจบั มีพ้ืนที่หนา้ ตดั สัมผสั ไม่นอ้ ย
วา่ 200 ตารางมิลลิเมตร

ข) วธิ ีวดั
ใหว้ ดั ที่บริเวณก่ึงกลางของขอบของแผน่ ไมอ้ ดั ท้งั 4 ดา้ น และใหล้ ึกเขา้ ไปจากขอบประมาณ

25 ถึง 200 มิลลิเมตร

8.3 การทดสอบความช้ืน (Moisture content : MC)

ก) เคร่ืองมือ

1. เคร่ืองชง่ั ที่มีความละเอียดถึง 0.01 กรัม
2. ตอู้ บ ที่สมารถควบคุมอณุ หภมู ิใหค้ งท่ีท่ี (103±2) องศาเซลเซียส

3. เดซิเคเตอร์
ข) การเตรียมชิ้นทดสอบ

ตดั ตวั อยา่ งเป็นชิ้นทดสอบขนาด 100 มิลลิเมตร × 100 มิลลิเมตร แผน่ ละ 5 ชิ้น
ค) วิธีทดสอบ

1. ชงั่ ชิ้นทดสอบโดยไมต่ อ้ งปรับสภาพความช้ืน ใหท้ ราบคา่ ที่แน่นอนถึง 0.01 กรัม เป็นมวล
ของชิ้นทดสอบก่อนอบ

2. อบในตอู้ บที่อุณหภมู ิ (103± 2) องศาเซลเซียส จนไดม้ วลคงท่ีใส่ในเดซิเคเตอร์ ปล่อยใหเ้ ยน็
3. ชงั่ คร้ังสุดทา้ ยใหท้ ราบค่าท่ีแน่นอนถึง 0.01 กรัม เป็นมวลของชิ้นทดสอบหลงั อบแหง้

เอกสารนีเ้ ป็ นสมบตั ิของมหาวิทยาลยั เทคโนโลยพี ระจอมเกล้าพระนครเหนอื ห้ามคัดลอกสาเนาเอกสารโดยไม่ได้รับอนุญาต

ค่มู ือการปฏิบตั ิงาน การทดสอบคุณสมบตั ิแผน่ ไมอ้ ดั (Plywood) หนา้ ท่ี
(Work Instruction) วนั ท่ี แกไ้ ขคร้ังที่ 6

รหสั เอกสาร

ง) วธิ ีคานวณ

การคานวณหาค่าความช้ืน (Moisture content : MC)

ความช้ืน ร้อยละ = m1−m2 × 100
m2

เม่ือ m1 คอื มวลของชิ้นทดสอบก่อนอบ เป็นกรัม

m2 คอื มวลของชิ้นทดสอบหลงั อบแหง้ เป็นกรัม

8.4 การทดสอบคา่ พิกดั หกั และคา่ พิกดั ความยดื หยนุ่ (Modulus of rupture: MOR, Modulus of
elasticity: MOE)

ก) เคร่ืองมือ

1. เคร่ืองกด ซ่ึงวดั แรงกดไดล้ ะเอียดถึง 5 นิวตนั หรือร้อยละ 5 ของแรงกดสูงสุดที่ชิ้น
ทดสอบ รับไดแ้ ท่งกดตอ้ งมีปลายที่ใชก้ ดเป็นรูปคร่ึงวงกลม มีรัศมีประมาณ 10 มิลลิเมตร และมีความ
ยาวของแท่งกด ไมน่ อ้ ยกวา่ ความกวา้ งของชิ้นทดสอบ

2. แท่นรองรับ ตอ้ งมีลกั ษณะหนา้ ตดั รูปวงกลม หรือรูปคร่ึงวงกลม มีรัศมีประมาณ 10
มิลลิเมตร และมีความยาวของแท่งรองรับไมน่ อ้ ยกวา่ ความกวา้ งของชิ้นทดสอบ

3. เครื่องวดั การแอ่นตวั ซ่ึงอา่ นคา่ ไดล้ ะเอียด 0.1 มิลลิเมตร

ข) การเตรียมชิ้นทดสอบ

ตดั ตวั อย่างเป็ นชิ้นทดสอบ กวา้ ง 50 มิลลิเมตร ยาว (24t ± 50) มิลลิเมตร ( t = ความหนา
ของชิ้นทดสอบ) โดยให้ด้านยาวขนานกับแนวเส้ียนไมบ้ างหน้า 1 ชิ้น และดา้ นยาวต้งั ฉากกบั แนว
เส้ียนไมบ้ างหนา้ 1 ชิ้น

เอกสารนีเ้ ป็ นสมบตั ิของมหาวิทยาลยั เทคโนโลยพี ระจอมเกล้าพระนครเหนือ ห้ามคดั ลอกสาเนาเอกสารโดยไม่ได้รับอนญุ าต

คมู่ ือการปฏิบตั ิงาน การทดสอบคณุ สมบตั ิแผน่ ไมอ้ ดั (Plywood) หนา้ ที่
(Work Instruction) วนั ท่ี แกไ้ ขคร้ังที่ 7

รหสั เอกสาร

ค) วิธีทดสอบ

1. วางชิ้นทดสอบบนแทน่ รองรับใหม้ ีระยะห่างกนั 24 เทา่ ของความหนาระบขุ องชิ้นทดสอบ
ตามภาพที่ 1-1 ใหป้ ลายชิ้นทดสอบยนื่ ออกไปจากจุดท่ีรองรับขา้ งละ 25 มิลลิเมตร

ภาพท่ี 1-1 การทดสอบความตา้ นแรงดดั และมอดุลสั ยดื หยนุ่

2. ให้แรงกดลงท่ีจุดก่ึงกลางของชิ้นทดสอบ โดยมีอตั ราการเพ่ิมแรงกดอยา่ งสม่าเสมอ เวลาที่
ใชต้ ้งั แต่เริ่มกด จนกระทงั่ ชิ้นทดสอบหกั ตอ้ งไม่นอ้ ยกว่า 30 วินาที แต่ไม่มากกวา่ 90 วินาที (ความเร็วใน
การกดประมาณ 10 มิลลิเมตรต่อนาที)

ง) วธิ ีคานวณ

1. ความตา้ นแรงดดั

หาคา่ ความตา้ นแรงดดั จากสูตร

fm = 3 Fl1
2 b t2

เอกสารนีเ้ ป็ นสมบัติของมหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ ห้ามคดั ลอกสาเนาเอกสารโดยไม่ได้รับอนญุ าต

คู่มือการปฏิบตั ิงาน การทดสอบคุณสมบตั ิแผน่ ไมอ้ ดั (Plywood) หนา้ ท่ี
(Work Instruction) วนั ท่ี แกไ้ ขคร้ังท่ี 8

รหสั เอกสาร

เม่ือ fm คือ ความตา้ นแรงดดั เป็นนิวตนั ต่อตารางมิลลิเมตร

F คอื แรงกดสูงสุดที่ข้ึนทดสอบรับได้ เป็นนิวดนั

l1 คือ ระยะห่างของแทง่ รองรับ เป็นมิลลิเมตร
b คอื ความกวา้ งท่ีจุดก่ึกลางดา้ นยาวของชิ้นทดสอบ เป็นมิลลิเมตร

t คอื ความหนาท่ีจุดก่ึงกลางของชิ้นทดสอบ เป็นมิลลิเมตร

2. มอดุลสั ยดื หยนุ่

หาคา่ มอดุลสั ยดื หยนุ่ จากสูตร

Em = 4 l31 (F2−F1)
b t3 (a2−a1)

เม่ือ Em คือ มอดุลสั ยดื หยนุ่ เป็นนิวตนั ต่อตารางมิลลิเมตร

l1 คือ ระยะห่างของแท่งรองรับ เป็นมิลลิเมตร
F2 − F1 คือ ความแตกต่างของแรงกดระหวา่ งคา่ สูงและค่าต่าที่เป็นสัดส่วนกนั เป็นนิวตนั

b คอื ความกวา้ งท่ีจุดก่ึงกลางดา้ นยาวของชิ้นทดสอน เป็นมิลลิเมตร

t คอื ความหนาที่จุดก่ึงกลางของชิ้นทดสอบ เป็นมิลลิเมตร

a2 − a1 คือ ระยะแอ่นตวั ที่เพมิ่ ข้ึนในช่วง F2 − F1 เป็นมิลลิเมตร

เอกสารนีเ้ ป็ นสมบตั ิของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยพี ระจอมเกล้าพระนครเหนอื ห้ามคัดลอกสาเนาเอกสารโดยไม่ได้รับอนญุ าต