LOGAM

BY:-


MD HAFIZI MOHAMAD

LOGAM
























LOGAM LOGAM BUKAN







FERUS FERUS

LOGAM FERUS







•BERERTI LOGAM YANG MENGANDUNGI BESI.





•LOGAM INI MENGANDUNGI UNSUR-UNSUR BESI DAN KANDUNGAN



KARBON DI DALAMNYA.




• PENCAMPURAN DAN SIFAT BAGI BAHAN FERUS BOLEH BERUBAH



SIFATNYA DENGAN CAMPURAN BERBAGAI JENIS ELEMEN ALOI SEMASA



PENGILANGAN, SUPAYA MENDAPAT YANG BERMUTU BAGI KEHENDAK



PENGGUNAAN

Terdapat tiga kumpulan logam ferus iaitu:












1. Besi Tempawan (Wrought iron)




2. Keluli (Steel)





3. Besi Tuang (Cast iron)

BESI TEMPAWAN (WROUGHT IRON)






• BESI TEMPAWAN HANYA MEMPUNYAI KANDUNGAN



KARBON YANG SEDIKIT IAITU ANTARA 0.06 HINGGA


0.08 PERATUS SAHAJA.




• BESI TEMPAWAN MEMPUNYAI CIRI SIFAT


KETEGUHAN DAN KEKUATAN YANG TINGGI, BOLEH


DITEMPA DAN MAMPU MENYERAP DAYA



HENTAMAN SECARA MENGEJUT.



• BESI TEMPAWAN BIASANYA DIGUNAKAN UNTUK



MEMBUAT RIVET, PAKU, BARANG PERHIASAN,


BANGKU DAN JERIJI.

KELULI (STEEL)








•KELULI MEMPUNYAI KANDUNGAN KARBON YANG TINGGI, IAITU



ANTARA 0.03 PERATUS HINGGA 1.7 PERATUS.




•KELULI BERSIFAT LEBIH KUAT JIKA DIBANDING DENGAN LOGAM LAIN.





•KELULI DIKATEGORIKAN DALAM 2 KUMPULAN:








1. KELULI KARBON



2. KELULI ALOI.

KELULI KARBON











KELULI KARBON DIKATEGORIKAN DALAM 3 JENIS IAITU :









1. KELULI KARBON RENDAH




2. KELULI KARBON SEDERHANA



3. KELULI KARBON TINGGI

KELULI KARBON RENDAH









KELULI BERKARBON RENDAH (LOW CARBON STEEL) 0.03 HINGGA




0.3 PERATUS KARBON DAN DIGUNAKAN DALAM PEMBUATAN




KELULI, PLAT, ROD, DAWAI DAN KELULI STRUKTUR.

KELULI KARBON SEDERHANA








KELULI BERKARBON SEDERHANA (MEDIUM CARBON STEEL) 0.3




HINGGA 0.6 PERATUS KARBON DAN DIGUNAKAN DALAM




PEMBUATAN GERUDI, ACUAN DAN ALATAN TANGAN

KELULI KARBON TINGGI














KELULI BERKARBON TINGGI (HIGH CARBON STEEL) 0.6 HINGGA



1.7 PERATUS KARBON. DIGUNAKAN DALAM PEMBUATAN




KIKIR, MATA ALAT, GEAR DAN BAHAGIAN MESIN YANG




MEMERLUKAN TAHAN HAUS.

KELULI ALOI









• MERUPAKAN CAMPURAN DUA ATAU LEBIH UNSUR LOGAM YANG BERLAINAN.



• KELULI ALOI MEMPUNYAI SIFAT KEKERASAN DAN KEMULURAN YANG



MEMBOLEHKAN PRODUK YANG DIHASILKAN MENERIMA BEBANAN HENTAMAN


DAN TEGASAN YANG TINGGI.



• CONTOH KELULI ALOI IALAH: KELULI NIKEL, KELULI KALIS KARAT (STAINLESS



STEEL), KELULI MOLIBDENUM, KELULI ALAT (TOOL STEEL) DAN KELULI TAHAN


LASAK.




• KELULI ALOI DIGUNAKAN DALAM PEMBUATAN KOMPENAN ENJIN, GEAR, MATA


ALAT, ALATAN MENGUKUR DAN MENGUJI DAN MATA GERUDI

BESI TUANG







• BESI TUANG MENGANDUNGI 2.0 HINGGA 4.0 PERATUS KARBON.



• BESI TUANG BERSIFAT RAPUH DAN MEMPUNYAI KEKUATAN TEGANGAN


RENDAH SERTA KEKUATAN MAMPATAN RENDAH.



• JENIS BESI TUANG DIBEZAKAN BERDASARKAN SIFAT DAN KANDUNGAN

KARBON DIDALAMNYA



• TERDAPAT 4 JENIS BESI TUANG IAITU :



1. BESI TUANG KELABU



2. BESI TUAANG MUDAH TEMPA



3. BESI TUANG NODULAR



4. BESI TUANG PUTIH

LOGAM BUKAN FERUS







• LOGAM BUKAN FERUS MERUPAKAN LOGAM YANG LAIN DARIPADA LOGAM BESI DAN KELULI.


• TERDAPAT 38 JENIS LOGAM YANG LAIN YANG DIKETAHUI MANUSIA DAN DICATITKAN DI DALAM


JADUAL PERKALAAN UNSUR.



• DI ANTARA LOGAM-LOGAM LAIN YANG SERING DIGUNAKAN DI DALAM BIDANG KEJURUTERAAN

ADALAH SEPERTI BERIKUT:



A) ALUMINIUM F) NIKEL K) MAGNESIUM



B) PERAK G) ZINK L) KOBALT



C) KUPRUM H) KROMIUM M) MANGANESE



D) PLUMBUM I) EMAS



E) TIMAH J) MOLYDENUM

SIFAT FIZIKAL LOGAM







1. KEBERALIRAN HABA.

SIFAT KEBERALIRAN HABA IALAH SIFAT BAHAN LOGAM ATAU BUKAN LOGAM YANG MEMBOLEHKAN

HABA MELALUINYA. CONTOH LOGAM YANG MEMPUNYAI SIFAT KEBERALIRAN HABA YANG BAIK


IALAH KUPRUM DAN ALUMINIUM.


2. KEBERALIRAN ELEKTRIK.



SIFAT KEBERALIRAN ELEKTRIK MERUJUK KEPADA SIFAT SESUATU BAHAN YANG MEMBENARKAN

PENGALIRAN ELEKTRIK MELALUINYA. CONTOH PENGALIR ELEKTRIK YANG BAIK IALAH KUPRUM,

ALUMINIUM, TIMAH DAN KELULI.



3. TAKAT LEBUR

TAKAT LEBUR IALAH HAD SUHU MAKSIMUM SESUATU BAHAN PEPEJAL SEBELUM MENJADI CAIR


APABILA DIKENAKAN HABA YANG TINGGI. TAKAT LEBUR SETIAP BAHAN ADALAH BERBEZA

BERGANTUNG PADA JENIS DAN KANDUNGAN BAHAN YANG TERDAPAT DIDALAMNYA

SIFAT MEKANIK LOGAM







1. KERAPUHAN (BRITTLENESS)


MERUJUK KEPADA SIFAT LOGAM YANG MUDAH RETAK ATAU PECAH APABILA DIKENAKAN DAYA

HENTAMAN ATAU TEKANAN KE ATASNYA. LOGAM INI DIMANA IA PECAH SERTA-MERTA TANPA

GANGGUAN BERLAKU SAMA ADA IA MELENTUR ATAU BENGKOK APABILA DIKETUK DENGAN KUAT.

CONTOH PRODUK YANG BERSIFAT KERAPUHAN IALAH KERANGKA MESIN YANG DIPERBUAT DARI BESI

TUANG KELABU. SIFAT KERAPUHAN DIUJI MENGGUNAKAN MESIN PENGUJI CHARPY.



2. KELIATAN (DUCTILITY)


MEMPUNYAI SIFAT YANG MEMBENARKAN TERJADI PERUBAHAN BENTUK PADA BAHAN LOGAM ATAU

BENGKOK ATAU MELENTUR DAHULU SEBELUM PATAH ATAU PECAH. BAHAN SEPERTINYA IALAH

TEMBAGA DAN KELULI MESIN DIMANA IANYA BOLEH DIBENTUKAN SEPERTI WAYAR.


3. KEANJALAN (ELASTICITY)


SIFAT LOGAM YANG BOLEH KEMBALI SEMULA KEPADA BENTUK ASAL SELEPAS DIKENAKAN DAYA

ATAU BEBAN. DIGUNAKAN UNTUK MEMBUAT PEGAS. CONTOH PRODUK IALAH PEGAS BERLAPIS DAN

PEGAS BERGELUNG. SIFAT KEANJALAN DIUJI MENGGUNAKAN MESIN UJIAN TEGANGAN.

4. KEKERASAN (HARDNESS)


MERUJUK KEPADA SIFAT BAHAN YANG BOLEH MENAHAN HAUS, PERUBAHAN BENTUK, TUSUKAN DAN

LELASAN. CONTOH PRODUK IALAH MATA ALAT PEMOTONG, RODA DAN RAIL KERETAPI SERTA BAHAGIAN MESIN YANG

BERGESEL. SIFAT KEKERASAN DIUJI IANYA MEMPUNYAI SIFAT YANG BOLEH TAHAN DARI PADA TEKANAN LUAR

BERTINDAK ATAU TIADA UJUT KESAN PERUBAHAN BERLAKU KEATASNYA.


5. PENURUTAN (MALLEABILITY) – PENTING UNTUK KERJA-KERJA BAIKPULIH PANEL KENDERAAN


IA MEMPUNYAI SIFAT YANG SENANG DIBENTUK SAMA ADA DARI TEKANAN MENGETUK ATAU TEKANAN MENGELEK,
SIFATNYA AKAN MENURUT BENTUK YANG DIBENTUKKAN.


6. KEKUATAN TEGASAN (TENSILE STRENGTH)



SIFATNYA DAPAT MEMBERI ATAU KEMBANG APABILA DITARIK KE PARAS YANG TERTENTU SEBELUM IA PUTUS ATAU
BERCERAI. IA JUGA DIFAHAMKAN SEPERTI BERAT (PAUN) DALAM SATU INCI PERSEGI (BAGI UJIAN INCI), ATAU BERAT

(KILOGRAM) DALAM SATU CENTERMITER PERSEGI (BAGI PENGUJI METRIK). DI MANA IA DITARIK SUPAYA PUTUS BAGI

SEBATANG BAR YANG MEMPUNYAI SATU INCI PERSEGI ATAU SATU CENTERMITER PERSEGI PADA KERATAN LINTANG.


7. KETEGUHAN (TOUGNESS)


ADALAH SIFAT YANG DAPAT MENANGGUNG TEKANAN DAN GANGGUAN LUAR DENGAN KUAT. KETEGUHAN ADALAH

SIFAT YANG BERLAWANAN DENGAN SIFAT KERAPUHAN.

8. KEMULURAN


KEUPAYAAN LOGAM DIREGANGKAN TANPA PUTUS. CONTOH PRODUK YANG MEMPUNYAI SIFAT MULUR

IALAH ROD DAN DAWAI KELULI LEMBUT. SIFAT KEMULURAN DIUJI MENGGUNAKAN MESIN

UJIAN TEGANGAN.


9. KETEMPAAN


MERUJUK KEPADA SIFAT LOGAM YANG MUDAH DIBENTUK TANPA RETAK ATAU PECAH. CONTOH

PRODUK BERSIFAT KETEMPAAN IALAH RIVET DAN KEPALA ALAT PEMATRI LEMBUT. SIFAT KETEMPAAN
DIUJI MENGGUNAKAN MESIN UJIAN TEGANGAN.



10. KEPLASTIKAN
MERUJUK KEPADA SIFAT LOGAM YANG BOLEH DIBENTUK SECARA KEKAL TANPA RETAK ATAU

PECAH. DIGUNAKAN DALAM KERJA TEKANAN DAN TARIKAN. CONTOH PRODUK BERSIFAT KEPLASTIKAN

IALAH BAHAGIAN BADAN KENDERAAN, SALUR AIR, ATAP KELULI DAN SEBAGAINYA. TIADA MESIN UJIAN

KHAS DIGUNAKAN UNTUK MENGUJI SIFAT KEPLASTIKAN.


11. KELASAKAN

MERUJUK KEPADA SIFAT LOGAM YANG BOLEH MENAHAN DAYA ATAU BEBAN KEJUT TANPA BERUBAH

BENTUK. DIGUNAKAN DALAM MEMBUAT KERJA BEBAN TINGGI. CONTOH PRODUK BERSIFAT KELASAKAN

IALAH TAKAL, PENCANGKUK KREN. SIFAT KELASAKAN DIUJI MENGGUANKAN MESIN UJIAN TEGANGAN.

INSTITUT KEMAHIRAN MARA


KOTA KINABALU, SABAH