เอกสารเรื่องที่ 4 พหุปัญญา

ประเภทของพหุปัญญา ทฤษฎีพหุปัญญา

พหุปัญญา

จากทักษะทางการรู้คิด การออกแบบกิจกรรม
ไปสู่กิจกรรมการเรียนรู้ การเรียนรู้ที่เน้นพหุปัญญา

กลุ่มนิเทศติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา สพป.สุรินทร์ เขต 1 หน้า 2

พหุปัญญา 9 ด้าน

Multiple Intelligence

พหุปัญญา (Multiple Intelligence) หมายถึง
เชาวน์ปัญญา หรือความสามารถทางสมอง

ด้านต่าง ๆ ของบุคคลที่ส่งผลต่อการคิด การตัดสิน
ใจ การแก้ปัญหา การเรียนรู้ และการดำรงชีวิต
ของบุคคล แต่ละด้านมีความสำคัญเท่าเทียมกัน
และสามารถพัฒนาได้ด้วยวิธีการที่เหมาะสม
ซึ่งแต่ละบุคคลอาจมีความโดดเด่นด้านใดด้านหน่ึ่ง
หรือหลายด้านผสมผสานกัน

(ราชบัณฑิตยสถาน. 2555)

กลุ่มนิเทศติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา สพป.สุรินทร์ เขต 1 หน้า 2

พหุปัญญา 9 ด้าน

ทฤษฎีพหุปัญญา

(The Theory of Multiple Intelligences)

ศาสตราจารย์โฮเวิร์ด การ์ดเนอร์ (Howard Gardner)
แห่งมหาวิทยาลัยฮาร์เวิร์ด เป็นผู้เสนอ “ทฤษฎีพหุปัญญา”
(The Theory of Multiple Intelligences) ศาสตราจารย์
ได้ให้ทฤษฎีพหุปัญญาว่าด้วยความฉลาดของมนุษย์
แบ่งได้ 9 ด้าน ดังนี้

1. ปัญญาด้านภาษา (Linguistic Intelligence)
2. ปัญญาด้านตรรกศาสตร์และคณิตศาสตร์

(Logical-Mathematical Intelligence)
3. ปัญญาด้านมิติสัมพันธ์ (Visual-Spatial Intelligence)
4. ปัญญาด้านร่างกายและการเคลื่อนไหว

(Bodily Kinesthetic Intelligence)
5. ปัญญาด้านดนตรี (Musical Intelligence)
6. ปัญญาด้านมนุษยสัมพันธ์ (Interpersonal Intelligence)
7. ปัญญาด้านการเข้าใจตนเอง (Intelligence)
8. ปัญญาด้านธรรมชาติวิทยา (Naturalist Intelligence)
9. ความฉลาดในการคิดใคร่ครวญ (Existential intelligence)

กลุ่มนิเทศติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา สพป.สุรินทร์ เขต 1 หน้า 3

พหุปัญญา 9 ด้าน

ทฤษฎีพหุปัญญา

(The Theory of Multiple Intelligences)

1. ปัญญาด้านภาษา (Linguistic Intelligence) 4. ปัญญาด้านร่างกายและการเคลื่อนไหว (Bodily Kinesthetic
คือ ความสามารถในการใช้ภาษารูปแบบต่าง ๆ ตั้งแต่ภาษาพื้น Intelligence)

เมือง จนถึงภาษาอื่น ๆ ด้วย สามารถรับรู้ เข้าใจภาษา และสามารถ คือ ความสามารถในการควบคุมและแสดงออกซึ่งความคิด
สื่อภาษาให้ผู้อื่นเข้าใจได้ตามที่ต้องการ ผู้ที่มีปัญญาด้านนี้โดดเด่น ความรู้สึก โดยใช้อวัยวะส่วนต่างๆ ของร่างกาย รวมถึงความสามารถ
ก็มักเป็น กวี นักเขียน นักพูด นักหนังสือพิมพ์ ครู ทนายความ ในการใช้มือประดิษฐ์ ความคล่องแคล่ว ความแข็งแรง ความรวดเร็ว
หรือนักการเมือง ความยืดหยุ่น ความประณีต และความไวทางประสาทสัมผัส สำหรับ
2. ปัญญาด้านตรรกศาสตร์และคณิตศาสตร์ (Logical- ผู้ที่มีปัญญาด้านนี้โดดเด่น มักจะเป็นนักกีฬา หรือไม่ก็ศิลปินในแขนง
Mathematical Intelligence) นักแสดง นักฟ้อน นักเต้น นักบัลเล่ย์ หรือนักแสดงกายกรรม
5. ปัญญาด้านดนตรี (Musical Intelligence)
คือ ความสามารถในการคิดแบบมีเหตุและผล การคิดเชิง
นามธรรม การคิดคาดการณ์ และการคิดคำนวณทางคณิตศาสตร์ ผู้ที่มี คือ ความสามารถในการซึมซับ และเข้าถึงสุนทรียะทางดนตรี
ปัญญาด้านนี้โดดเด่น ก็มักเป็น นักบัญชี นักสถิติ นักคณิตศาสตร์ ทั้งการได้ยิน การรับรู้ การจดจำ และการแต่งเพลง สามารถจดจำ
นักวิจัย นักวิทยาศาสตร์ นักเขียนโปรแกรม หรือวิศวกร จังหวะ ทำนอง และโครงสร้างทางดนตรีได้ดี และถ่ายทอดออกมา
3. ปัญญาด้านมิติสัมพันธ์ (Visual-Spatial Intelligence) โดยการฮัมเพลง เคาะจังหวะ เล่นดนตรี และร้องเพลง สำหรับผู้ที่มี
ปัญญาด้านนี้โดดเด่น มักจะเป็นนักดนตรี นักประพันธ์เพลง
คือ ความสามารถในการรับรู้ทางสายตาได้ดี สามารถมองเห็นพื้นที่ หรือนักร้อง
รูปทรง ระยะทาง และตำแหน่ง อย่างสัมพันธ์เชื่อมโยงกัน
แล้วถ่ายทอดแสดงออกอย่างกลมกลืน มีความไวต่อการรับรู้ในเรื่อง
ทิศทาง สำหรับผู้ที่มีปัญญาด้านนี้โดดเด่น จะมีทั้งสายวิทย์
และสายศิลป์ สายวิทย์ ก็มักเป็น นักประดิษฐ์ วิศวกร ส่วนสายศิลป์
ก็มักเป็นศิลปินในแขนงต่างๆ เช่น จิตรกร วาดรูป ระบายสี
เขียนการ์ตูน นักปั้น นักออกแบบ ช่างภาพ หรือสถาปนิก เป็นต้น

กลุ่มนิเทศติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา สพป.สุรินทร์ เขต 1 หน้า 4

พหุปัญญา 9 ด้าน

ทฤษฎีพหุปัญญา

(The Theory of Multiple Intelligences)

6. ปัญญาด้านมนุษยสัมพันธ์ (Interpersonal Intelligence) 8. ปัญญาด้านธรรมชาติวิทยา (Naturalist Intelligence)
คือ ความสามารถในการเข้าใจผู้อื่น ทั้งด้านความรู้สึกนึกคิด คือ ความสามารถในการรู้จัก และเข้าใจธรรมชาติอย่างลึกซึ้ง

อารมณ์ และเจตนาที่ซ่อนเร้นอยู่ภายใน มีความไวในการสังเกต สีหน้า เข้าใจกฎเกณฑ์ ปรากฏการณ์ และการรังสรรค์ต่างๆ ของธรรมชาติ
ท่าทาง น้ำเสียง สามารถตอบสนองได้อย่างเหมาะสม สร้างมิตรภาพได้ มีความไวในการสังเกต เพื่อคาดการณ์ความเป็นไปของธรรมชาติ
ง่าย เจรจาต่อรอง ลดความขัดแย้ง สามารถจูงใจผู้อื่นได้ดี เป็นปัญญา มีความสามารถในการจัดจำแนก แยกแยะประเภทของสิ่งมีชีวิต
ด้านที่จำเป็นต้องมีอยู่ในทุกคน แต่สำหรับผู้ที่มีปัญญาด้านนี้โดดเด่น ทั้งพืชและสัตว์ สำหรับผู้ที่มีปัญญาด้านนี้โดดเด่น มักจะเป็นนัก
มักจะเป็นครูบาอาจารย์ ผู้ให้คำปรึกษา นักการฑูต เซลแมน พนักงาน ธรณีวิทยา นักวิทยาศาสตร์ นักวิจัย หรือนักสำรวจธรรมชาติ
ขายตรง พนักงานต้อนรับ ประชาสัมพันธ์ นักการเมือง หรือนักธุรกิจ 9. ความฉลาดในการคิดใคร่ครวญ (Existential intelligence)
7. ปัญญาด้านการเข้าใจตนเอง (Intelligence)
ชอบคิด สงสัยใคร่รู้ ตั้งคำถามกับตัวเองในเรื่องความเป็นไปของ
คือ ความสามารถในการรู้จัก ตระหนักรู้ในตนเอง สามารถเท่าทัน ชีวิต ชีวิตหลังความตาย เรื่องเหนือจริง มิติลึกลับ เช่น นักคิด อาทิ
ตนเอง ควบคุมการแสดงออกอย่างเหมาะสมตามกาลเทศะ อริสโตเติล ขงจื้อ ไอน์สไตน์ พลาโต โสเครติส ฯลฯ
และสถานการณ์ รู้ว่าเมื่อไหร่ควรเผชิญหน้า เมื่อไหร่ควรหลีกเลี่ยง
เมื่อไหร่ต้องขอความช่วยเหลือ มองภาพตนเองตามความเป็นจริง รู้ถึง ขอบคุณข้อมูลจาก รศ.ดร.เยาวพา เดชะคุปต์
จุดอ่อน หรือข้อบกพร่องของตนเอง ในขณะเดียวกันก็รู้ว่าตนมีจุดแข็ง ซึ่งท่านอาจารย์เรียบเรียงมาจาก https://howardgardner.com
หรือความสามารถในเรื่องใดมีความรู้เท่าทันอารมณ์ ความรู้สึก
ความคิด ความคาดหวัง ความปรารถนา และตัวตนของตนเองอย่าง
แท้จริง เป็นปัญญาด้านที่จำเป็นต้องมีอยู่ในทุกคนเช่นกัน เพื่อให้
สามารถดำรงชีวิตอย่างมีคุณค่า และมีความสุข สำหรับผู้ที่มีปัญญา
ด้านนี้โดดเด่น มักจะเป็นนักคิด นักปรัชญา หรือนักวิจัย

กลุ่มนิเทศติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา สพป.สุรินทร์ เขต 1 หน้า 5

พหุปัญญา 9 ด้าน

จากทักษะทางการรู้คิดไปสู่กิจกรรมการเรียนรู้

การออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้พหุปัญญาเป็นฐานมีจุดเน้นที่สำคัญ คือ
การออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ให้ผู้เรียนทุกคน โอกาสใช้พหุปัญญาของตนเองในการปฏิบัติกิจกรรม
การเรียนรู้ ร่วมกับเพื่อนในชั้นเรียน เพื่อนำไปสู่การสร้างสรรค์นวัตกรรมร่วมกัน เกิดสมรรถนะด้านต่าง ๆ
อย่างบูรณาการ

การออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้มีลักษณะบูรณาการความแตกต่างในพหุปัญญาของผู้เรียนในชั้นเรียน
ที่ผ่านการประเมิน เบื้องต้นมาแล้วว่าผู้เรียนแต่ละคนมีพหุปัญญาที่โดดเด่นด้านใดผู้สอนออกแบบกิจกรรม
การเรียนรู้ที่ทำให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ในความคิดรวบยอดหลัก (Mainconcept) โดยใชกระบวนการเรียนรู้
ที่หลากหลายผ่านกิจกรรมการเรียนรู้ที่ตอบสนองพหุปัญญาของผู้เรียนผู้สอนที่เข้าใจทักษะทางการรู้คิด
(Cognitiveskills )จะสามารถสร้างสรรค์กิจกรรมการเรียนรู้ได้อย่างหลากหลาย

ตัวอย่างกิจกรรมการเรียนรู้

• ฟังเรื่องเล่า ฟังข่าว เล่มเกมคณิตศาสตร์ สร้าง model หรือแบบจำลอง
• พูดเล่าเรื่อง พูดนำเสนอ ให้เหตุผลสนับสนุนความคิด • ออกแบบเส้นทาง
• อ่านบทละคร อ่านเรื่องสั้น • ลำดับขั้นการเดินทาง
• เขียนข่าวสั้น เรื่องสั้น คิดคำนวณ
• แต่งนิทาน เขียนบทร้อยกรอง เขียน Code คำสั่ง • เขียนนำเสนอความรู้ความคิด โดย
• ฟังนิทาน ฟังเรื่องเล่า ใช้เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ ใช้ concept mapping, mind
แสวงหาแบบรูป (Patterns) mapping, Venn diagrams,
• เล่าเรื่อง เล่านิทาน ออกแบบการทดลอง Timelines

· สร้าง model หรือแบบจำลอง ร่วมกันทำโครงงานกับเพื่อน ประเมินตนเอง
· ออกแบบเส้นทาง • จับคู่ทำกิจกรรมกับเพื่อน • เขียน Journal writing
· ลำดับขั้นการเดินทาง • ตั้งคำถามเกี่ยวกับคุณค่าของ
· ฟังเพลง/แต่งเพลง • สัมภาษณ์บุคคลอื่น
· ร้องเพลง • แลกเปลี่ยนเรียนรู้กับเพื่อน การมีชีวิตอยู่
• สะท้อนคิดคุณค่าของตนเอง
· นำเสนอผลงานด้วยเพลง • ปรึกษาหารือกับเพื่อน • กระตุ้นบุคคลอื่นให้เชื่อมั่นใน
ออกแบบทำนอง • เขียนสะท้อนคิดตนเอง
• ถอดบทเรียนตนเอง ศักยภาพของตนเอง

กลุ่มนิเทศติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา สพป.สุรินทร์ เขต 1 หน้า 6

พหุปัญญา 9 ด้าน

บรรณานุกรม

บรรณานุกรม

ราชบัณฑิตยสถาน. (2555). พจนานุกรมศัพท์ศึกษาศาสตร์ ฉบับ
ราชบัณฑิตยสถาน. กรุงเทพฯ: อรุณการพิมพ์.
อุษณีย์ อนุรุทธ์วงศ์. (2557). รายงานการวิจัย เรื่อง การสร้างแบบ สำรวจแวว
ความสามารถพิเศษสำ รับนักเรียนระดับ ประถมศึกษาและมัธยมศึกษา.
เอกสารอัดสำเนา.
Lynch, M. (2021). Implementing the Theory of Multiple
Intelligences in Your Classroom. Retrieved from
https://www.theedadvocate.org/implementing-the- theory-of-
multiple-intelligences-in-your-classroom/
Shearer, Branton. (2018) . Multiple Intelligences in Teaching and
Education: Lessons Learned from Neuroscience.Journal of
Intelligence. Retrieved from
https://www.researchgate.net/publication/327356396_
Multiple_Intelligences_in_Teaching_and_Education_Le