คำนำสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรี ได้ดำเนินการจัดการความรู้(Knowledge Management :KM) เรื่อง “การป้องกันและแก้ไขการค้ามนุษย์” เพื่อเป็นแนวทางสำหรับผู้ปฏิบัติงานในการดำเนินการป้องกันและปราบการค้ามนุษย์ รวมถึงการคุ้มครองช่วยเหลือผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ที่ครอบคลุมในทุกมิติโดยมีกรอบเนื้อหา ดังนี้ 1) การให้คำนิยามการค้ามนุษย์ 2) องค์ประกอบความผิดฐานการค้ามนุษย์ 3) สถานการณ์การค้ามนุษย์ในประเทศไทย 4) มาตรการดำเนินงาน 5 P 5) กระบวนการดำเนินงานเพื่อป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ในระดับพื้นที่ 6) ความแตกต่างระหว่างการค้ามนุษย์และการบังคับใช้แรงงาน 7) การดำเนินงานป้องกันและปราบปรามการแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ในจังหวัดชลบุรีและ 8) แบบฟอร์มการทำงาน (คม.1) รวมถึงกฎหมายที่เกี่ยวข้องสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรี หวังเป็นอย่างยิ่งว่าคู่มือการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ฉบับนี้ จะเป็นประโยชน์ต่อผู้ปฏิบัติงาน และผู้ที่มีความสนใจให้สามารถเข้าใจถึงกระบวนการปฏิบัติงานด้านการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์เป็นอย่างดี ทั้งนี้เพื่อเป็นแนวทางการปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยจะนำมาสู่แนวปฏิบัติตามมาตรฐานสากลสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2566
สารบัญ หน้า๑. นิยามความหมายของการค้ามนุษย์ 1๒. องค์ประกอบความผิดฐานการค้ามนุษย์ตามกฎหมาย 3๓. สถานการณ์การค้ามนุษย์ในประเทศไทย และการจัดลำดับ 4๔. มาตรการในการดำเนินงาน 5 P 5๕. กระบวนการดำเนินงานเพื่อป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ในระดับพื้นที่ 6- รับแจ้งเหตุ- การปฏิบัติการช่วยเหลือ- การจับกุม- การคัดแยก- การสอบสวนดำเนินคดี- การคุ้มครอง6. ความแตกต่างการค้ามนุษย์หรือการบังคับใช้แรงงาน 137. การดำเนินงานป้องกันและปราบปรามการแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ในจังหวัดชลบุรี 16- สถานการณ์การค้ามนุษย์ของจังหวัด- รูปแบบและกลไกคณะทำงาน- กรณีตัวอย่างการค้ามนุษย์ในจังหวัดชลบุรี8. ภาคผนวก- แบบฟอร์มการทำงาน (แบบ คม. 1)- กฎหมาย9. บรรณานุกรม
1๑. ความหมายของการค้ามนุษย์การค้ามนุษย์เป็นกระบวนการในการจัดหา นำพา หรือส่งตัวบุคคลไปยังที่ใดที่หนึ่ง หรือรับตัวบุคคลไว้ โดยการใช้กำลังบังคับ ข่มขู่ ลักพาตัว ฉ้อฉล หลอกลวง ใช้อำนาจโดยมิชอบ หรือโดยให้เงินหรือผลประโยชน์อย่างอื่นแก่ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลบุคคลนั้นเพื่อให้ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลให้ความยินยอมแก่ผู้กระทำความผิด ทั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อจะแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบจากบุคคลดังกล่าว กล่าวอีกนัยหนึ่งหากบุคคลหนึ่งบุคคลใดถูกบังคับหรือถูกหลอกล่อ ล่อลวงด้วยวิธีการต่างๆ จนกระทั่งบุคคลนั้นต้องมาตกอยู่ในสถานการณ์ที่ตนเอง จำต้องยอมรับสภาพของการถูกแสวงหาประโยชนโดยมิชอบ ดังนั้น ถือได้ว่ามีการค้ามนุษย์เกิดขึ้น และบุคคลนั้น ถือว่าตกเป็นเหยื่อหรือผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ โดยทั่วไปการค้ามนุษย์จะประกอบด้วยขั้นตอนหลัก ๓ ขั้นตอน คือ๑) ขั้นตอนของการจัดหาเหยื่อ หรือผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ โดยการชักจูงหรือหลอกล่อเพื่อให้บุคคลเหล่านี้เข้าสู่กระบวนการค้ามนุษย์ ด้วยการใช้วิธีการต่างๆ๒) ขั้นตอนของการนำพาเหยื่อ/ผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ไปยังจุดหมายปลายทาง ซึ่งโดยส่วนใหญ่ คือสถานที่ที่เกิดการแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ๓) ขั้นตอนของการแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบบุคคลที่เข้ามาเกี่ยวข้องไม่ว่าในขั้นตอนใดโดยรู้หรือโดยเจตนา ย่อมมีความผิดฐานค้ามนุษย์ด้วยกันทุกคนปัจจุบันประเทศไทยมีกฎหมายเฉพาะเพื่อดำเนินการป้องกันปราบปรามและช่วยเหลือผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ คือ พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ พ.ศ. ๒๕๕๑ โดยเหตุผลสำคัญของการประกาศใช้กฎหมายฉบับนี้ คือ- เพื่อกำหนดลักษณะความผิดให้ครอบคลุมการกระทำเพื่อแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบที่หลากหลายมากขึ้น- เพื่อขยายความคุ้มครองไปยังผู้ชายที่ตกเป็นผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์- เพื่อปรับปรุงกลไกที่ใช้ในการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ให้มีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับพันธกรณีที่กำหนดในข้อตกลงระหว่างประเทศที่ประเทศไทยได้ร่วมลงนาม ได้แก่ อนุสัญญาสหประชาชาติ เพื่อต่อต้านอาชญากรรมข้ามชาติที่จัดตั้งในลักษณะองค์กร และพิธีสารเพื่อป้องกันปราบปราม และลงโทษการค้ามนุษย์ โดยเฉพาะสตรีและเด็ก เป็นต้น- เพื่อปรับปรุงการช่วยเหลือและคุ้มครองสวัสดิภาพของผู้เสียหายให้เหมาะสมยิ่งขึ้นกฎหมายฉบับนี้ได้มีการประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๑ และมีผลใช้บังคับเมื่อวันที่ ๕ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๑ เป็นต้นมา โดยการประกาศใช้กฎหมายฉบับนี้มีผลเป็นการยกเลิกพระราชบัญญัติมาตรการในการป้องกันและปราบปรามการค้าหญิงและเด็ก พ.ศ. ๒๕๔๐พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ พ.ศ. ๒๕๕๑ ได้มีการกำหนดความผิดฐานค้ามนุษย์ซึ่งเป็นความผิดที่มีโทษทางอาญาขึ้นมาใหม่ โดยการกระทำที่ถือว่าเป็นความผิดฐานค้ามนุษย์มีปรากฏอยู่ในมาตรา ๖ ซึ่งมีองค์ประกอบที่สำคัญ ๒ ประการคือองค์ประกอบภายนอก ประกอบด้วย๑) การกระทำอย่างหนึ่งอย่างใดหรือหลายอย่าง คือ การเป็นธุระจัดหา ซื้อ ขาย จำหน่าย พามาจากหรือส่งไปยังที่ใด หน่วงเหนี่ยว กักขัง จัดให้อยู่อาศัย หรือรับไว้ซึ่งบุคคลใดสำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
2๒) การกระทำตามข้อ ๑. ได้กระทำลงโดยใช้วิธีการต่างๆ อย่างหนึ่งอย่างใดหรือหลายอย่าง คือ ข่มขู่ใช้กำลังบังคับ ลักพาตัว ฉ้อฉล หลอกลวง ใช้อำนาจโดยมิชอบ หรือโดยให้เงินหรือผลประโยชน์อย่างอื่นแก่ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลบุคคลนั้นเพื่อให้ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลให้ความยินยอมแก่ผู้กระทำความผิดองค์ประกอบภายใน ประกอบด้วย๒.๑) มีเจตนาในการกระทำผิด๒.๒) เป็นการกระทำโดยมีเจตนาพิเศษ เพื่อแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบจากเหตุอื่นๆผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์โดยมาตรา ๔ ของพระราชบัญญัติดังกล่าว ได้อธิบายความหมายของการ“แสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ” ไว้โดยให้หมายรวมถึง- การแสวงหาประโยชน์จากการค้าประเวณี-การผลิตหรือเผยแพร่วัตถุลามกหรือสื่อลามก เช่น นำตัวมาเพื่อแสดงภาพยนตร์ลามก- การแสวงหาประโยชน์ทางเพศในรูปแบบอื่น เช่น บังคับให้เต้นระบำเปลื้องผ้า- การเอาคนมาเป็นทาส- การนำคนมาขอทาน ในบางประเทศถือว่าการขอทานเป็นการทำงานอย่างหนึ่ง (เป็นการทำงานในความหมายอย่างกว้าง) แต่สำหรับประเทศไทยการขอทานไม่ถือเป็นอาชีพ จึงไม่ถือเป็นการทำงาน ดังนั้นจึงได้บัญญัติแยกออกมาต่างหาก- การบังคับใช้แรงงานหรือบริการ การกระทำที่จะถือว่าเป็นการค้ามนุษย์โดยเฉพาะอย่างยิ่งเพื่อวัตถุประสงค์ในการแสวงหาประโยชน์ด้านแรงงาน ต้องเป็นการบังคับใช้แรงงานเท่านั้น ดังนั้น หากเป็นการทำงานโดยไม่ได้ถูกบังคับก็ไม่ใช่ค้ามนุษย์ อาจต้องไปพิจารณาว่าเป็นการกระทำที่เข้าข่ายกฎหมายเกี่ยวกับการคุ้มครองแรงงานหรือไม่อย่างไรจึงจะถือว่าเป็นการบังคับใช้แรงงาน ให้พิจารณานิยามของคำว่า “การบังคับใช้แรงงานหรือบริการ” ตามที่กำหนดไว้ในมาตรา ๔ ซึ่งกล่าวโดยสรุป คือ เป็นการข่มขืนใจให้บุคคลอื่นทำงาน โดยการใช้วิธีการบีบบังคับต่างๆ เช่น การขู่ว่าจะทำร้ายหรือทำอันตรายต่อชีวิตร่างกาย เสรีภาพ ชื่อเสียง หรือทรัพย์สินของบุคคลนั้นเองหรือผู้อื่น การขู่เข็ญด้วยประการใดๆ การใช้กำลังประทุษร้าย หรือการทำให้บุคคลนั้นอยู่ในภาวะที่ไม่สามารถขัดขืนได้- การบังคับตัดอวัยวะเพื่อการค้า หรือ- การอื่นใดที่คล้ายคลึงกันอันเป็นการขูดรีดบุคคล ได้แก่ การเอารัดเอาเปรียบอย่างไม่เป็นธรรม เช่นการทำให้บุคคลใดบุคคลหนึ่งต้องทนทำงานเพื่อชดใช้หนี้ที่ไม่เป็นธรรม หรือที่ตนไม่รู้หรือไม่ได้รับแจ้งล่วงหน้าหรือที่เรียกว่า debt bondage หรือ debt work เป็นต้นข้อควรจำ - ความผิดฐานค้ามนุษย์เป็นการกระทำกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท ซึ่งผู้กระทำความผิดนอกจากจะต้องรับผิดตามพระราชบัญญัตินี้แล้ว หากการกระทำนั้นเข้าองค์ประกอบความผิดทางอาญาตามกฎหมายอื่น เช่น ประมวลกฎหมายอาญา กฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการค้าประเวณี กฎหมายคนเข้าเมือง หรือกฎหมายแรงงาน ผู้กระทำก็ต้องรับผิดตามกฎหมายนั้นๆ ด้วยอย่างไรก็ตาม ในการลงโทษ กฎหมายกำหนดให้ใช้บทที่มีโทษหนักที่สุดลงโทษแก่ผู้กระทำความผิดสำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
3๒. องค์ประกอบความผิดฐานการค้ามนุษย์ตามกฎหมาย“มาตรา ๖ ผู้ใดกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใด ดังต่อไปนี้(๑) เป็นธุระจัดหา ซื้อ ขาย จำหน่าย พามาจากหรือส่งไปยังที่ใด หน่วงเหนี่ยวกักขังจัดให้อยู่อาศัย หรือรับไว้ซึ่งบุคคลใด โดยข่มขู่ ใช้กำลังบังคับ ลักพาตัว ฉ้อฉล หลอกลวง ใช้อำนาจโดยมิชอบ ใช้อำนาจครอบงำบุคคลด้วยเหตุที่อยู่ในภาวะอ่อนด้อยทางร่างกาย จิตใจ การศึกษา หรือทางอื่นใดโดยมิชอบ ขู่เข็ญว่าจะใช้กระบวนการทางกฎหมายโดยมิชอบ หรือโดยให้เงินหรือผลประโยชน์อย่างอื่นแก่ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลบุคคลนั้นเพื่อให้ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลให้ความยินยอมแก่ผู้กระทำความผิดในการแสวงหาประโยชน์จากบุคคลที่ตนดูแล (๒) เป็นธุระจัดหา ซื้อ ขาย จำหน่าย พามาจากหรือส่งไปยังที่ใด หน่วงเหนี่ยวกักขัง จัดให้อยู่อาศัย หรือรับไว้ซึ่งเด็กถ้าการกระทำนั้นได้กระทำโดยมีความมุ่งหมายเพื่อเป็นการแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ ผู้นั้นกระทำความผิดฐานค้ามนุษย์การแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบตามวรรคหนึ่ง หมายความว่า การแสวงหาประโยชน์จากการค้าประเวณี การผลิตหรือเผยแพร่วัตถุหรือสื่อลามก การแสวงหาประโยชน์ทางเพศในรูปแบบอื่น การเอาคนลงเป็นทาสหรือให้มีฐานะคล้ายทาส การนำคนมาขอทาน การตัดอวัยวะเพื่อการค้า การบังคับใช้แรงงานหรือบริการตามมาตรา ๖/๑ หรือการอื่นใดที่คล้ายคลึงกันอันเป็นการขูดรีดบุคคลไม่ว่าบุคคลนั้นให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นมาตรา ๖/๑ และมาตรา ๖/๒ แห่งพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ พ.ศ. ๒๕๕๑ “มาตรา ๖/๑ ผู้ใดข่มขืนใจผู้อื่นให้ทำงานหรือให้บริการโดยวิธีการอย่างหนึ่งอย่างใด ดังต่อไปนี้(๑) ทำให้กลัวว่าจะเกิดอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ ชื่อเสียง หรือทรัพย์สินของบุคคลนั้นเองหรือของผู้อื่น(๒) ขู่เข็ญด้วยประการใด ๆ(๓) ใช้กำลังประทุษร้าย(๔) ยึดเอกสารสำคัญประจำตัวของบุคคลนั้นไว้(๕) นำภาระหนี้ของบุคคลนั้นหรือของผู้อื่นมาเป็นสิ่งผูกมัดโดยมิชอบ(๖) ทำด้วยประการอื่นใดอันมีลักษณะคล้ายคลึงกับการกระทำดังกล่าวข้างต้นถ้าได้กระทำให้ผู้อื่นนั้นอยู่ในภาวะที่ไม่สามารถขัดขืนได้ ผู้นั้นกระทำความผิดฐานบังคับใช้แรงงานหรือบริการ จะยินยอมหรือไม่ก็ตาม”ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นมาตรา ๖/๑ และมาตรา ๖/๒ แห่งพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ พ.ศ. ๒๕๕๑ มาตรา ๖/๒ บทบัญญัติในมาตรา ๖/๑ ไม่ใช้บังคับกับ(๑) งานหรือบริการซึ่งอยู่ภายใต้กฎหมายว่าด้วยการรับราชการทหารสำหรับงานในหน้าที่ราชการโดยเฉพาะ(๒) งานหรือบริการซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการปฏิบัติหน้าที่พลเมืองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐตามรัฐธรรมนูญหรือตามกฎหมาย(๓) งานหรือบริการอันเป็นผลมาจากคำพิพากษาของศาลหรือที่ต้องทำในระหว่างการต้องโทษตามคำพิพากษาของศาล(๔) งานหรือบริการเพื่อประโยชน์ในการป้องกันภัยพิบัติสาธารณะ หรือในกรณีที่มีการประกาศสถานการณ์ฉุกเฉิน หรือในขณะที่ประเทศอยู่ในภาวะสงครามหรือการรบ”สำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
4๓. สถานการณ์การค้ามนุษย์ในประเทศไทย และการจัดลำดับรายงานประจำปี เรื่อง สถานการณ์การค้ามนุษย์ (TIP Report) เป็นรายงานที่กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐอเมริกา จัดทำขึ้นเป็นประจำทุกปี ตามกฎหมายว่าด้วยการปกป้องเหยื่อการค้ามนุษย์ (Trafficking Victims Protection Act of 2000 หรือ TVPA) เพื่อรายงานต่อรัฐสภาสหรัฐ ซึ่งในรายงานประจำปีดังกล่าว สหรัฐฯ ได้มีประเมินความพยายามของรัฐบาลทั่วโลกจำนวน 188 ประเทศในการจัดการกับการค้าทาสยุคใหม่ โดยมีการจัดอันดับการแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ของประเทศต่างๆ เป็น 4 ระดับ คือ -เทียร์ 1 (Tier 1) หมายถึงประเทศหรือรัฐบาลที่ปฏิบัติตามมาตรฐานขั้นต่ำของกฎหมายปกป้องเหยื่อการค้ามนุษย์ (TVPA) อย่างครบถ้วน-เทียร์ 2 (Tier 2) หมายถึงประเทศหรือรัฐบาลที่ปฏิบัติตามมาตรฐานขั้นต่ำของ TVPA ไม่ครบถ้วน แต่มีความพยายามอย่างมีนัยสำคัญเพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานเหล่านั้น-เทียร์ 2 ที่ต้องจับตามอง (Tier 2 Watchlist) หมายถึงประเทศที่การค้ามนุษย์เพิ่มขึ้น มีล้มเหลวในการแสดงหลักฐานการเพิ่มความพยายามในการต่อสู้กับการค้ามนุษย์ในปีที่ผ่านมา และถูกพิจารณาว่ากำลังพยายามอย่างมีนัยสำคัญเพื่อให้สามารถทำตามมาตรฐานขั้นต่ำของ TVPA โดยสัญญาว่าจะใช้มาตรการเพิ่มเติมในอนาคตภายในปีถัดไป-เทียร์ 3 (Tier 3) หมายถึงประเทศที่ดำเนินการไม่สอดคล้องกับมาตรฐานขั้นต่ำตามกฎหมายด้านการค้ามนุษย์ของสหรัฐฯ และไม่ได้ใช้ความพยายามอย่างมีนัยสำคัญที่จะแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์สำหรับประเทศไทย ในปี พ.ศ. 2565 ถูกอันดับให้อยู่ที่ระดับเทียร์ 2 (Tier 2) โดยระบุว่า รัฐบาลไทยมีความพยายามอย่างมากในการดำเนินการจัดการกับปัญหาการค้ามนุษย์ และแสดงให้เห็นถึงความพยายามที่เพิ่มขึ้นโดยรวมเมื่อเทียบกับการรายงานก่อนหน้านี้ ซึ่งความพยายามรวมถึงการเพิ่มจำนวนการสืบสวนคดีการค้ามนุษย์ การดำเนินคดี และการเริ่มสืบสวนสอบสวนอดีตเจ้าหน้าที่รัฐที่ถูกกล่าวหาว่าสมรู้ร่วมคิดอย่างน้อย 35 คน ในปี 2565 และตัดสินให้จำคุก 4 คน และรวมถึงประสิทธิภาพที่เพิ่มมากขึ้นของหน่วยงานของไทยในการค้นหาและยืนยันตัวตนของผู้ที่เป็นเหยื่อการค้ามนุษย์ การเริ่มใช้แผนปฏิบัติการว่าด้วยกลไกการส่งต่อระดับชาติ (National Referral Mechanism: NRM) และการฝึกอบรมเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติเกี่ยวกับการใช้ NRM เป็นต้นทั้งนี้รัฐบาลไทยประกาศให้การป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์เป็นวาระแห่งชาติ และกำหนดเป้าหมายหลักคือ ประเทศไทยสามารถป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ได้อย่างยั่งยืน จึงมุ่งเน้นให้ความสำคัญกับการสนับสนุนการดำเนินงานการป้องกันและปราบปราบการค้ามนุษย์ โดยได้จัดสรรงบประมาณตั้งแต่ปี ๒๕๖๐ ถึงปี ๒๕๖๔ เฉลี่ยเพิ่มขึ้นร้อยละ ๘.๖๔๒ ต่อปีเพื่อให้ผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ แรงงานเด็ก แรงงานบังคับกลุ่มเสี่ยง ได้รับการคุ้มครองช่วยเหลืออย่างเป็นระบบ ปรับปรุงและพัฒนากฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง บริหารจัดการคดีค้ามนุษย์และแรงงานโดยฌฉพาะกลุ่มเปราะบาง เพิ่มขีดความสามารถการบังคับใช้กฎหมายอย่างบูรณาการ ดำเนินคดีกับเจ้าหน้าที่รัฐที่เกี่ยวข้องกับการค้ามนุษย์ รวมทั้งพัฒนากลไกการคุ้มครองช่วยเหลือผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์และกลุ่มเสี่ยง และส่งเสริมความร่วมมือเชิงภาคีเครือข่ายทั้งในประเทศ และระหว่างประเทศสำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
5๔. มาตรการในการดำเนินงาน 5 P๑. Policy กลไกนโยบาย- จัดตั้ง ศพดส.ตร. ระดับพื้นที่- ตั้งชุดปฏิบัติการต่อต้านการค้ามนุษย์และภาคประมงในประเทศไทยหรือ TATIP- ตั้งชุดปฏิบัติการปราบปรามการล่วงละเมิดทางเพศต่อเด็กทางอินเตอร์เน็ต หรือ TICACนอกจากนี้ยังแต่งตั้งชุดปฏิบัติการส่วนกลาง สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ทำระบบเชื่อมโยงข้อมูล สร้างฐานข้อมูลด้านการค้ามนุษย์ที่มีประสิทธิภาพ โดยจัดทำข้อมูลท้องถิ่น ข้อมูลการสืบสวน จับกุม และติดตามความคืบหน้าคดี ขณะเดียวกันบันทึกข้อมูลคดีค้ามนุษย์ในระบบฐานข้อมูลประเทศไทยด้านการดำเนินคดี และช่วยเหลือผู้เสียหาย (E-AHT)๒. Prosecution ดำเนินคดีปราบปรามเข้มข้นทั้งการค้ามนุษย์แบบออฟไลน์ และออนไลน์ ตรวจสอบ ระงับ ดำเนินการตามกฎหมายกับการชักชวน ล่อหลอกค้ามนุษย์ ทางออนไลน์ และดำเนินคดีขยายผลผู้ซื้อบริการ สืบสวนขยายผลฐานฟอกเงิน โดยขยายผลโยงใยทั้งเครือข่ายขบวนการทั้งในและต่างประเทศ เพิ่มประสิทธิภาพการอำนวยความยุติธรรม ติดตามผลสอบสวนชั้นสอบสวน อัยการ และศาล จัดอบรมเจ้าหน้าที่ในทุกระดับ ทั่วประเทศให้มีความรู้ เข้าใจกฎหมาย การบังคับใช้กฎหมาย รวมถึงการปฏิบัติต่อเหยื่อค้ามนุษย์๓. Protection คุ้มครอง ช่วยเหลือคุ้มครองช่วยเหลือผู้เสียหาย คุ้มครองสิทธิตามหลักสิทธิมนุษยชน คุ้มครองพยาน โดยให้ความช่วยเหลือผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ในการเรียกร้องค่าสินไหมทดแทน ตาม พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ พ.ศ.2551๔. Prevention การป้องกันสกัดกั้น สร้างการรับรู้ ประชาสัมพันธ์ เปิดช่องทางรับแจ้ง บูรณาการกับภาคประชาสังคมด้านแรงงานภาคประมงได้ตรวจสอบ และทำข้อมูลการตรวจแรงงานประมงในทะเล เพื่อป้องกันไม่ให้มีการค้ามนุษย์เกิดขึ้น๕. Partnership พัฒนาความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายการร่วมมือกับทุกภาคส่วนทั้งในและนอกประเทศ รวมทั้งองค์กรเอกชน หรือ NGOs ที่ได้เชิญมาประชุมแลกเปลี่ยนข้อมูลการค้ามนุษย์สำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
6๕. กระบวนการดำเนินงานเพื่อป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ในระดับพื้นที่๑. การรับแจ้งเหตุ๑.๑ กรณีผู้แจ้งไม่ใช่ผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ให้ผู้รับแจ้งทําการตรวจสอบข้อเท็จจริงและรวบรวมหลักฐานเบื้องต้น และจัดทํารายงานผลการตรวจสอบข้อเท็จจริงเสนอผู้บังคับบัญชาพิจารณา โดยในรายงานการตรวจสอบข้อเท็จจริง ควรมีรายละเอียด ดังนี้๑.๑.๑ พฤติกรรมตามที่แจ้งเป็นอย่างไร๑.๑.๒ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริงเบื้องต้น พร้อมพยานบุคคล พยานวัตถุ และพยานเอกสาร (หากมี)๑.๑.๓ ข้อเสนอและความเห็นว่าเป็นการกระทําความผิดทางอาญาหรือไม่ ควรดําเนินการอย่างไร และหากเห็นว่าการกระทําดังกล่าว เป็นความผิดทางอาญาฐานอื่น ให้พิจารณาด้วยว่าเป็นความผิดฐานใดแล้วเสนอผู้บังคับบัญชาพิจารณาสั่งการ เช่น ให้พนักงานสอบสวนรับคําร้องทุกข์เพื่อดําเนินคดีตามกฎหมายต่อไป เป็นต้นกรณีพบว่าน่าจะเป็นความผิดฐานค้ามนุษย์ อาจเรียกบุคคลที่มีเหตุอันควรเชื่อว่าเป็นผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์มาสัมภาษณ์เพื่อคัดแยกเบื้องต้น แล้วส่งแบบสัมภาษณ์เบื้องต้นเพื่อคัดแยกผู้เสียหายประกอบรายงานการตรวจสอบข้อเท็จจริงเพื่อให้พนักงานสอบสวนนําไปใช้ประกอบการสอบสวนต่อไป๑.๒ กรณีมีการแจ้งเหตุการค้ามนุษย์ในเรือประมงเนื่องจากมีเรือประมงสํานวนมาก ผู้รับแจ้งจึงควรสอบถามข้อมูลต่าง ๆ ให้ได้มากที่สุด เพื่อประโยชน์ในการค้นหาของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยข้อมูลที่ผู้รับแจ้งเหตุควรสอบถาม ได้แก่๑.๒.๑ พิกัดตําแหน่งเรือทั้งแลตติจูด ลองติจูด หรือเรียกกันทั่วไปว่า “แลตลอง” ซึ่งได้มาจากเครื่องมือหาตําแหน่งที่เรือติดตั้งประจําอยู่บนเรือ๑.๒.๒ ชื่อเรือหรือหมายเลขข้างเรือ๑.๒.๓ ประเภทการทําประมงของเรือ เช่น เรือไดร์หมึก เรืออวนลอย เรืออวนล้อมเรืออวนรุน เป็นต้น๑.๒.๔ ลักษณะทั่วไปของเรือ เช่น เรือทําด้วยไม้ขนาดประมาณ 12 วา ตัวเรือสีขาวเก๋งเรือสีฟ้า เป็นต้น๑.๒.๕ ทิศทางของเรือสอบถามต้นทางที่เรือออกและจุดหมายปลายทาง รวมทั้งความเร็วเรือเป็นต้น๑.๒.๖ สภาพแวดล้อมโดยรอบ เช่น ชื่อเรือที่แล่นผ่าน โดยเฉพาะเรือขนาดใหญ่ ซึ่งอาจมีช่องทางติดต่อกับหน่วยงานต่างๆ ได้ หรือสิ่งที่สามารถใช้เป็นจุดอ้างอิง เช่น กระโจมไฟ ท่าเรือ อ่าวแหลม เป็นต้น๒ การเข้าปฏิบัติการช่วยเหลือ๒.๑ ก่อนปฏิบัติการ หัวหน้าชุดปฏิบัติการและหัวหน้าทีมด้านต่าง ๆ ควรมีการประชุมและซักซ้อมเพื่อให้เกิดความมั่นใจในการปฏิบัติการ กรณีที่มีสื่อมวลชนเข้าร่วมในขณะปฏิบัติการควรทําความเข้าใจถึงบทบาทหน้าที่ การรักษาความปลอดภัยของผู้เสียหายด้วย๒.๒ ตรวจสอบเพื่อให้แน่ใจว่าผู้เข้าร่วมปฏิบัติการทุกคนมีสัญลักษณ์แสดงตนที่ชัดเจนเพื่อป้องกันความสับสน๒.๓ ควบคุมสถานที่เกิดเหตุในทันทีที่ทําได้๒.๔ กักตัวผู้ต้องสงสัยไว้ในทันทีที่ทํา ได้ เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้ต้องสงสัยทิ้งหรือทําลายพยานหลักฐาน และเพื่อป้องกันความเสี่ยงต่ออันตรายที่อาจเกิดแก่บุคคล รวมทั้งตัดการสื่อสารระหว่างผู้ต้องสงสัยกับบุคคลอื่นตลอดจนระหว่างผู้ต้องสงสัยด้วยกันเอง หากจําเป็นให้ใช้เครื่องพันธนาการสำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
7๒.๕ หากผู้เสียหาย ผู้ต้องสงสัย เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติ หรือบุคคลหนึ่งบุคคลใด ได้รับบาดเจ็บจากการปฏิบัติการ หรือเจ็บป่วยอย่างเห็นได้ชัด และต้องการความช่วยเหลือทางการแพทย์อย่างเร่งด่วน ให้จัดเข้ารับการรักษาพยาบาลทันทีที่ทําได้ ทั้งในสถานที่เกิดเหตุหรือเคลื่อนย้ายไปยังสถานพยาบาล๒.๖ หาสถานที่ปลอดภัยและแยกผู้เสียหายไว้ต่างหาก โดยมอบให้มีผู้รับผิดชอบดูแลในกรณีที่ผู้เสียหายตื่นตระหนกหรือมีปฏิกิริยาต่อต้านให้พยายามทําความเข้าใจ และแยกผู้เสียหายออกจากผู้ต้องสงสัย๒.๗ ควรย้ายผู้เสียหายออกไปจากสถานที่เกิดเหตุ โดยก่อนเคลื่อนย้ายหากผู้เสียหายต้องการนํา ทรัพย์สินส่วนตัวออกจากสถานที่เกิดเหตุ ให้จัดทําแผนที่คร่าว ๆ แสดงตําแหน่งของทรัพย์สิน และก่อนเคลื่อนย้ายทรัพย์สินดังกล่าว ให้ถ่ายภาพและบันทึกภาพวิดีโอประกอบเพื่อเก็บไว้เป็นหลักฐาน และควรให้เจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบในการเก็บรวบรวมพยานหลักฐานเป็นพยานด้วย๒.๘ ควรแจ้งให้ผู้เสียหายทราบถึงสิทธิและกระบวนการทํางานในขั้นตอนต่อไป ตลอดจนการคุ้มครองและให้ความปลอดภัย ตั้งแต่เคลื่อนย้ายผู้เสียหายออกจากสถานที่เกิดเหตุ๒.๙ หากมีบุคคลอื่นอยู่ด้วย เช่น ลูกค้า หรือคนงานถูกต้องตามกฎหมาย ให้เก็บบันทึกรายละเอียดและย้ายออกจากสถานที่เกิดเหตุในทันทีที่ทําได้๓. การจับกุมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 78 ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 78 การจับจะต้องกระทําโดยพนักงานฝ่ายปกครองหรือตํารวจ และต้องมีหมายจับหรือคําสั่งของศาล ยกเว้นเมื่อบุคคลนั้นได้กระทําความผิดซึ่งหน้า หรือ เมื่อพบบุคคลโดยมีพฤติการณ์อันควรสงสัยว่า ผู้นั้นน่าจะก่อเหตุร้ายให้เกิดภยันตรายแก่บุคคลหรือทรัพย์สินของผู้อื่น โดยมีเครื่องมือ อาวุธ หรือวัตถุอย่างอื่น ซึ่งอาจใช้ในการกระทําผิด หรือ เมื่อมีเหตุที่จะออกหมายจับบุคคลนั้น แต่มีความจํา เป็นเร่งด่วนที่ไม่อาจขอให้ศาลออกหมายจับบุคคลนั้นได้ หรือ เป็นการจับผู้ต้องหาหรือจําเลยที่หลบหนีหรือจะหลบหนีในระหว่างถูกปล่อยชั่วคราวเจ้าพนักงานผู้จัดการตามหมายจับจะขอความช่วยเหลือจากบุคคลใกล้เคียง เพื่อจัดการตามหมายจับนั้นก็ได้ แต่จะบังคับให้ผู้ใดช่วยโดยอาจเกิดอันตรายแก่เขาไม่ได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 82๔. การคัดแยกผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์การคัดแยกผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ เป็นการสัมภาษณ์เบื้องต้นเพื่อคัดแยกว่าบุคคลใด เป็นผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ เป็นอำนาจหน้าที่ของพนักงานสอบสวน ตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ ส่วนทีมสหวิชาชีพมีหน้าที่ช่วยพนักงานสอบสวนสัมภาษณ์เพื่อคัดแยกผู้เสียหายเบื้องต้น กรณีที่พนักงานสอบสวนและทีมสหวิชาชีพมีความเห็นไม่ตรงกัน ให้พนักงานสอบสวนเป็นผู้ตัดสินชี้ขาดหรือวินิจฉัยเป็นข้อยุติแม้ว่ากระบวนการคัดแยกผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์จะไม่มีกฎหมายบังคับว่าจำเป็นต้องทำหรือใครมีหน้าที่ต้องทำ แต่การคัดแยกที่มีประสิทธิภาพจะก่อให้เกิดประโยชน์อย่างยิ่งทั้งต่อตัวผู้เสียหายและพนักงานสอบสวน เนื่องจากการคัดแยกที่รวดเร็ว ถูกต้อง และแม่นยํา จะช่วยให้ผู้เสียหายหลุดพ้นจากการถูกแสวงหาประโยชน์ได้เร็วขึ้น ทำให้ผู้เสียหายรู้สึกปลอดภัยและเชื่อมั่นในการทำงานของเจ้าหน้าที่อันจะนําไปสู่ความพร้อมที่จะให้ความร่วมมือกับเจ้าหน้าที่ในขั้นตอนต่อไป อย่างไรก็ตาม แม้ว่าการคัดแยกเบื้องต้นจะไม่มีผลในการผูกมัด ให้พนักงานสอบสวนต้องยึดถือตามนั้น แต่อาจช่วยให้พนักงานสอบสวนได้รับความร่วมมือจากบุคคลที่ผ่านการคัดแยกเบื้องต้นแล้ว เชื่อว่าเป็นผู้เสียหาย ซึ่งจะทำให้แนวทางในการสอบสวนดำเนินไปอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นสำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
8๕. การสอบสวน๕.1. ข้อพิจารณาเบื้องต้น๕.1.1 คดีค้ามนุษย์เป็นคดีอาญาแผ่นดิน การสอบสวนเริ่มต้นได้ทั้งด้วยการร้องทุกข์หรือการกล่าวโทษ5.1.2 พนักงานสอบสวนควรนํา ข้อควรพิจารณาก่อนระหว่าง และหลังการสัมภาษณ์5.1.3 การสอบสวนผู้เสียหายคดีค้ามนุษย์ พนักงานสอบสวนควรขอข้อมูลจากหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องกับผู้เสียหาย เช่น ข้อมูลเกี่ยวกับสถานบริการที่เกิดเหตุจากนายทะเบียนสถานบริการ ข้อมูลเรือลําที่เกิดเหตุจากกรมเจ้าท่าข้อมูลการขออนุญาตทำงานของแรงงานต่างด้าวข้อมูลการขออาชญาบัตรจากกรมประมง ข้อมูลเกี่ยวกับการจ้างแรงงานก่อนเกิดเหตุและการตกลงการจ่ายค่าจ้างหลังเกิดเหตุ จากกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน และข้อมูลอื่น ๆที่เกี่ยวข้องนํา ไปประกอบการสอบสวน เพราะผู้เสียหายอาจให้ข้อเท็จจริงต่อหน่วยงานดังกล่าวและไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริงที่ให้ไว้กับพนักงานสอบสวน หรืออาจมีข้อมูลที่อาจเชื่อมโยงไปยังกลุ่มขบวนการค้ามนุษย์ได้ หากข้อเท็จจริงไม่ตรงกัน พนักงานสอบสวนพึงหาพยานแวดล้อมกรณีเท่าที่ ทําได้เพื่อนํามาชั่งนํ้าหนักพยานหลักฐานประกอบการใช้ดุลพินิจในการทำความเห็นทางคดี5.1.4 หลังรับแจ้งความร้องทุกข์ และสอบปากคํา เบื้องต้นเสร็จเรียบร้อยแล้ว ให้พนักงานสอบสวนทําหนังสือส่งตัวผู้เสียหายเข้ารับการคุ้มครองสวัสดิภาพภายใต้การดูแลของหน่วยงานในสังกัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ดังนี้1) ผู้เสียหายที่เป็นเด็กหญิง และผู้เสียหายหญิง รวมถึงบุตรของผู้เสียหาย (กรณีเป็นเด็กชายต้องอายุไม่เกิน 6 ปี ให้นํา ส่งสถานคุ้มครองสวัสดิภาพผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ (หญิง) ในสังกัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) เพื่อให้ความช่วยเหลือตามความเหมาะสมต่อไป2) ผู้เสียหายที่เป็นเด็กชายอายุ 6 ปี แต่ไม่เกิน 15 ปี นํา ส่งสถานแรกรับเด็กชายปากเกร็ด (บ้านภูมิเวท) จังหวัดนนทบุรี กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์3) ผู้เสียหายที่เป็นชายอายุ 15 ปี ขึ้นไป นํา ส่งสถานคุ้มครองสวัสดิภาพผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ (ชาย) กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์สำหรับผู้เสียหายที่มาในรูปแบบครอบครัว(สามี ภรรยา และบุตร) นํา ส่งสถานคุ้มครองสวัสดิภาพผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ จังหวัดปทุมธานี5.2 การรายงานเหตุหลังจากรับคํา ร้องทุกข์หรือกล่าวโทษแล้ว พนักงานสอบสวนต้องรีบรายงานผู้บังคับบัญชาตามระเบียบโดยใช้แบบฟอร์มแบบรายงานเหตุอุกฉกรรจ์และสะเทือนขวัญและเหตุที่ต้องรายงานด่วนในกรณีที่ผู้เสียหายเป็นคนต่างด้าว๕.๓ การสอบสวนผู้เสียหาย๕.๓.๑ การสอบสวนผู้เสียหายที่เป็นหญิง ในกรณีเป็นความผิดเกี่ยวกับเพศ ถ้าผู้เสียหายเป็นหญิงให้พนักงานสอบสวนหญิงเป็นผู้สอบสวน เว้นแต่ผู้เสียหายนั้นยินยอมสอบสวนกับพนักงานสอบสวนชาย หรือมีเหตุจําเป็นอย่างอื่น และผู้เสียหายจะขอให้บุคคลใดอยู่ร่วมในการถามปากคํา นั้นด้วยก็ได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 133สำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
9๕.๓.๒ การสอบสวนผู้เสียหายที่เป็นเด็กการสอบสวนผู้เสียหายที่เป็นเด็ก ให้ดำเนินการสอบสวนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 133 ทวิ และก่อนเริ่มถามปากคํา ให้แจ้งสิทธิเด็กตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 133 ทวิ วรรคหนึ่ง ให้เด็กทราบ ในกรณีเป็นความผิดเกี่ยวกับเพศและผู้เสียหายเป็นหญิง ให้พนักงานสอบสวนหญิงเป็นผู้สอบสวน เว้นแต่ผู้เสียหายนั้นยินยอมสอบสวนกับพนักงานสอบสวนชาย หรือมีเหตุจําเป็นอย่างอื่น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 133 ทั้งนี้ อาจจะจัดหาบุคคลที่เด็กร้องขอให้เข้าร่วมฟังการสอบสวนด้วย๕.๓.๓ การสอบสวนคดีความผิดที่มีโทษตามกฎหมายไทยได้กระทำลงนอกราชอาณาจักร คดีค้ามนุษย์ส่วนใหญ่มีความเชื่อมโยงเป็นขบวนการทั้งในและต่างประเทศ ดังนั้น เมื่อมีการร้องทุกข์กล่าวโทษ พนักงานสอบสวนควรพิจารณาเบื้องต้นว่า กรณีดังกล่าวเป็นคดีความผิดที่มีโทษตามกฎหมายไทยได้กระทำลงนอกราชอาณาจักรหรือไม่ หากใช่ต้องรีบมีหนังสือแจ้งให้อัยการสูงสุดพิจารณามอบหมายหน้าที่ให้บุคคลใดเป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 20 ระหว่างรอคํา สั่งจากอัยการสูงสุดพนักงานสอบสวนสามารถทํา การสอบสวนไปพลางได้ เฉพาะกรณีมีเหตุจําเป็นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 20 วรรค 5 เท่านั้น๕.๔ การสืบพยานล่วงหน้า๕.๔.1 เหตุผลในการขอสืบพยานล่วงหน้า1) เหตุตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 237 ทวิ ได้แก่ผู้เสียหายเป็นชาวต่างชาติประสงค์จะเดินทางกลับประเทศ หรือผู้เสียหายเป็นบุคคลไม่มีที่อยู่เป็นหลักแหล่ง หรืออยู่ห่างไกลจากศาล หรือมีเหตุอันควรเชื่อว่าจะมีความยุ่งยากกับพยานหลักฐาน หรือมีเหตุจําเป็นอย่างอื่นอัน จะเป็นการยากที่จะนํา พยานมาเบิกความในภายหน้า2) เหตุผลอื่นที่เป็นไปเพื่อประโยชน์ในการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ตามมาตรา 31 แห่งพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ พ.ศ. 2551 เช่น เป็นคดีที่เกี่ยวข้องกับผู้มีอิทธิพลและมีแนวโน้มว่าผู้เสียหายจะกลับคําให้การ เป็นต้น๕.๔.๒ ในคดีค้ามนุษย์ การสืบพยานล่วงหน้าอาจเริ่มต้นโดยพนักงานอัยการ หรือพนักงานสอบสวนร้องขอไปยังพนักงานอัยการ หรือผู้เสียหายร้องขอไปยังพนักงานสอบสวนหรือพนักงานอัยการ๕.๔.๓ ก่อนที่จะทําการสืบพยานล่วงหน้า ควรมีการหารือร่วมกันว่า การสอบสวนรวบรวมพยานหลักฐานได้ข้อเท็จจริงสมบูรณ์ครบถ้วนหรือไม่ เพียงใด และการสืบพยานล่วงหน้าจะส่งผลกระทบต่อการดำเนินคดีกับบุคคลที่เกี่ยวข้องหรือไม่ เพียงใด๕.๔.๔ การสืบพยานล่วงหน้าไม่ได้จํากัดว่าผู้เสียหายต้องเป็นชาวต่างชาติเท่านั้น แม้ผู้เสียหายเป็นคนไทยก็สามารถขอให้ทำการสืบพยานล่วงหน้าได้๕.๔.๕ พนักงานอัยการจะซักถามและนําสืบเกี่ยวกับค่าสินไหมทดแทนที่ผู้เสียหายประสงค์จะเรียกร้องจากผู้ต้องหาหรือจําเลยไปในคราวเดียวกัน ดังนั้น จึงควรมีการประสานงานเร่งให้มีการประชุมเพื่อกําหนดค่าสินไหมทดแทน และแจ้งให้พนักงานอัยการทราบก่อนทำการสืบพยานล่วงหน้า๕.๔.๖ การที่ผู้เสียหายได้รับการคุ้มครองสวัสดิภาพอยู่ในสถานคุ้มครองฯ ไม่ใช่เหตุผลที่จะปฏิเสธไม่ดำเนินการให้มีการสืบพยานล่วงหน้า๕.๔.๗ คําร้องขอสืบพยานล่วงหน้าให้ยื่นต่อศาลที่มีเขตอำนาจเหนือท้องที่อันเป็นที่ตั้งของสถานคุ้มครองฯสำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
10๕.๕ การสอบสวนผู้ต้องหา๕.๕.๑ การสอบสวนผู้ต้องหาที่เป็นเด็กหรือเยาวชน1) ในกรณีที่เป็นบุคคลอายุไม่เกิน 10 ปี ในวันกระทําความผิด (กรณีดังกล่าวไม่ถือเป็นเด็กตามนิยามของพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติม ฉบับที่ 5 พ.ศ. 2559 เด็ก คือ บุคคลที่อายุเกินสิบปี แต่ไม่เกินสิบห้าปี) ถ้าเป็นคดีที่เปรียบเทียบปรับได้ และกระทําความผิดเป็นครั้งแรกให้พนักงานสอบสวนเรียกเด็ก บิดามารดา ผู้ปกครอง หรือบุคคล หรือผู้แทนองค์การอื่น ซึ่งเด็กนั้นอาศัยอยู่ด้วยมาว่ากล่าวตักเตือน ถ้าเด็กสํานึกในการกระทําและบิดามารดา ผู้ปกครอง หรือบุคคลหรือองค์การ ซึ่งเด็กอาศัยอยู่ด้วยสามารถดูแลเด็กได้ ก็ให้งดการสอบสวนและปล่อยตัวไป แต่ถ้าเป็นความผิดที่ไม่อาจเปรียบเทียบปรับได้ให้พนักงานสอบสวนส่งตัวเด็กที่อายุไม่เกินสิบปีไปยังพนักงานเจ้าหน้าที่ตามกฎหมายคุ้มครองเด็กเพื่อดําเนินการคุ้มครองสวัสดิภาพในโอกาสแรกที่กระทําได้ แต่ต้องไม่เกินยี่สิบสี่ชั่วโมงนับแต่เวลาที่ผู้นั้นมาถึงสถานที่ทําการของพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบ (มาตรา 69/1 วรรคหนึ่ง และวรรคสอง)2) ในกรณีที่เป็นบุคคลอายุเกิน 10 ปี แต่ไม่เกิน 15 ปี ถือเป็นเด็ก และกรณีบุคคลอายุเกิน 15 ปี แต่ไม่ถึงสิบแปดปี ในวันกระทําความผิด ถือว่าเป็นเยาวชนตามพระราบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 และฉบับที่ 5พ.ศ. 2559 การรับตัว การจับกุม และการนําตัวไปศาล เพื่อตรวจสอบการจับกุมให้ปฏิบัติตามพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัว และวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว มาตรา 70มาตรา 71 มาตรา 72 และมาตรา 76 ตามลําดับ3) การสอบสวนให้ดําเนินการตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 133 ทวิ และมาตรา 134/1–134/4๕.๕.๒ การรายงานเหตุกรณีผู้ต้องหาเป็นคนต่างชาติ กรณีที่ผู้ต้องหาเป็นคนต่างชาติ ให้พนักงานสอบสวนปฏิบัติตามแนวปฏิบัติกรณี ต่างด้าวตกเป็นผู้เสียหายหรือผู้ต้องหาในคดีอาญา หรือถึงแก่ความตายโดยผิดธรรมชาติ๕.๕.๓ การกันผู้ต้องหาเป็นพยานประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 232 กํา หนดห้ามโจทก์อ้างจําเลยเป็นพยานในคดีเดียวกัน ดังนั้น หากประสงค์ให้ผู้ต้องหาคนหนึ่งคนใดซึ่งไม่ใช่ผู้ต้องหาหลักมาเป็นพยานเพื่อพิสูจน์การกระทําผิดของผู้ต้องหาอีกคนหนึ่ง ก็ต้องมีการดําเนินการไม่ให้บุคคลนั้นอยู่ในฐานะเป็นผู้ต้องหาในคดีนั้นอีกต่อไปผู้มีอํานาจอนุญาตให้กันผู้ต้องหาเป็นพยาน1) กรุงเทพมหานครให้เสนอถึงผู้บัญชาการตํา รวจแห่งชาติ หรืออธิบดีกรมสอบสวนคดีพิเศษ (แล้วแต่กรณี) เป็นผู้อนุญาต2) ต่างจังหวัดให้เสนอถึงผู้บังคับการขึ้นไปเป็นผู้อนุญาตสำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
11วิธีปฏิบัติในการกันผู้ต้องหาเป็นพยาน1) ให้พนักงานสอบสวนสอบสวนผู้ต้องหานั้นในฐานะผู้ต้องหาไว้ในสํานวนการสอบสวน2) เสนอเรื่องให้ผู้มีอํานาจพิจารณาอนุญาตให้กันผู้ต้องหานั้นเป็นพยาน3) เมื่อได้รับอนุญาตจากผู้มีอํานาจให้กันผู้ต้องหาเป็นพยานแล้ว ให้มีความเห็นสั่งไม่ฟ้องผู้ต้องหารายนั้น หากผู้ต้องหาถูกควบคุมตัวอยู่ให้ขอปล่อยตัว4) เสนอสํานวนการสอบสวนนั้นไปยังพนักงานอัยการเพื่อพิจารณา5) พนักงานอัยการอาจมีคํา สั่งฟ้องหรือไม่ฟ้องก็ได้ ในกรณีที่พนักงานอัยการมีคําสั่งฟ้องให้ส่งตัวให้พนักงานอัยการเพื่อฟ้องต่อไป6) ถ้าพนักงานอัยการมีความเห็นสั่งไม่ฟ้องและได้แจ้งคําสั่งเด็ดขาดไม่ฟ้องแก่พนักงานสอบสวนแล้ว ให้พนักงานสอบสวนทําการสอบสวนผู้ต้องหานั้นไว้ในฐานะพยานต่อไป๖. การคุ้มครองสวัสดิภาพผู้เสียหาย๑. การคุ้มครองชั่วคราว ตามมาตรา 291.1 ในกรณีมีเหตุจําเป็นเพื่อประโยชน์ในการแสวงหาข้อเท็จจริง และเพื่อคุ้มครองความปลอดภัยให้แก่บุคคลที่มีเหตุอันควรเชื่อได้ว่าเป็นผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์พนักงานเจ้าหน้าที่อาจจัดให้บุคคลดังกล่าวเข้ารับการคุ้มครองชั่วคราวที่บ้านพักเด็กและครอบครัวซึ่งมีอยู่ทุกจังหวัด หรือสถานคุ้มครองสวัสดิภาพผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ ตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ พ.ศ. 2551 มาตรา 291.2 เจ้าหน้าที่ที่รับตัวบุคคลดังกล่าวเข้ารับการคุ้มครองชั่วคราว ต้องทําบันทึกการรับตัวโดยให้เจ้าหน้าที่ผู้นําส่งลงลายมือชื่อไว้เป็นหลักฐานด้วย1.3 ต้องรายงานให้ผู้บัญชาการตํา รวจแห่งชาติ อธิบดีกรมสอบสวนคดีพิเศษปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ หรือผู้ว่าราชการจังหวัด แล้วแต่กรณีทราบโดยไม่ชักช้า ทั้งนี้ ต้องไม่เกิน24 ชั่วโมง นับตั้งแต่จัดให้บุคคลดังกล่าวอยู่ในความคุ้มครองชั่วคราว1.4 หากมีความจํา เป็นต้องคุ้มครองเกินกว่า 24 ชั่วโมง พนักงานเจ้าหน้าที่ (ของหน่วยงานที่นําส่ง) ต้องยื่นคําร้องต่อศาลเพื่อมีคําสั่งอนุญาต ทั้งนี้ ศาลมีอํานาจอนุญาตได้ไม่เกิน 7 วันโดยจะกําหนดเงื่อนไขใด ๆ ไว้ด้วยก็ได้1.5 ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ (ของหน่วยงานที่นํา ส่ง) ทําการสอบปากคําบุคคลดังกล่าวในฐานะผู้ให้ถ้อยคํา และรวบรวมพยานหลักฐานเบื้องต้นเพื่อประกอบการยื่นคํา ร้องด้วย1.6 หากศาลไม่อนุญาต ให้ถือว่าการคุ้มครองชั่วคราวเป็นที่ยุติ และหากบุคคลดังกล่าวมีการกระทําผิดตามกฎหมายอื่น ให้เจ้าหน้าที่ดําเนินการตามกฎหมายนั้นต่อไป 1.7 หากศาลอนุญาต เมื่อครบกําหนดแล้วยังไม่สามารถระบุได้ว่าเป็นผู้เสียหายหรือไม่การคุ้มครองชั่วคราวยุติ แต่หากระบุได้ว่าเป็นผู้เสียหาย ให้นําตัวบุคคลนั้นเข้าสู่กระบวนการคุ้มครองช่วยเหลือต่อไป2. การคุ้มครองสวัสดิภาพในสถานคุ้มครองฯ ตามมาตรา 332.1 การให้ความคุ้มครองตามมาตรา 33 ต้องได้รับความยินยอมจากผู้เสียหาย2.2 หลังรับตัวเข้าคุ้มครอง ให้เจ้าหน้าที่ของสถานคุ้มครองแจ้งสิทธิให้ผู้เสียหายทราบ2.3 การให้ความช่วยเหลือแก่ผู้เสียหาย ให้หน่วยงานที่รับตัวผู้เสียหายปฏิบัติตามระเบียบกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ว่าด้วยการให้ความช่วยเหลือแก่บุคคลซึ่งเป็นผู้เสียหายจากการกระทําความผิดฐานค้ามนุษย์ พ.ศ. 2552 ลงวันที่ 5 สิงหาคม 2552สำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
123. การอนุญาตให้ผู้เสียหายอยู่ในราชอาณาจักรและทํางานได้เป็นการชั่วคราว ตามมาตรา 37ตามมาตรา 37 แห่งพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ พ.ศ. 2551 ระบุว่าเพื่อประโยชน์ในการดําเนินคดีกับผู้กระทํา ความผิดตามพระราชบัญญัตินี้ การรักษาพยาบาลการบําบัดฟื้นฟูการเรียกร้องของผู้เสียหาย พนักงานเจ้าหน้าที่อาจดําเนินการให้มีการผ่อนผันให้ผู้เสียหายนั้นอยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว และได้รับอนุญาตให้ทํางานเป็นการชั่วคราวตามกฎหมายได้ ทั้งนี้ โดยให้คํานึงถึงเหตุผลทางด้านมนุษยธรรมเป็นหลัก3.1 การอนุญาตให้ผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์อยู่ในราชอาณาจักรเป็นกรณีพิเศษตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การอนุญาตให้คนต่างด้าวบางจําพวกอยู่ในราชอาณาจักรเป็นกรณีพิเศษสําหรับผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ (ฉบับที่ 2) ลงวันที่ 29 มีนาคม 2559 โดยอนุญาตให้ผู้เสียหายอยู่ในราชอาณาจักรได้ไม่เกิน 1 ปี และหากมีความจําเป็นตามข้อเท็จจริงแห่งคดีให้สามารถขอขยายระยะเวลาได้ครั้งละไม่เกินหนึ่งปี ให้ปลัดกระทรวงมหาดไทยพิจารณาอนุญาตและกํา หนดระยะเวลาให้คนต่างด้าวผู้นั้นอยู่ในราชอาณาจักรและตามประกาศกระทรวงมหาดไทย (ฉบับที่ 3) ลงวันที่ 27 มกราคม 2560 ได้อนุญาตรวมไปถึงผู้ติดตามซึ่งเป็นบุตรของคนต่างด้าวดังกล่าว ที่มีอายุไม่เกิน 18 ปี และบุตรที่เกิดในราชอาณาจักรระหว่างบิดา หรือมารดา ได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรด้วย โดยผู้เสียหายและผู้ติดตามจะอยู่ในราชอาณาจักรได้ไม่เกิน 2 ปี หลังคดีสิ้นสุดขั้นตอนในการขออยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว1) กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ส่งหลักฐานของผู้เสียหาย(ประวัติและเอกสารของพนักงานสอบสวน) ให้กระทรวงมหาดไทยพิจารณาอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว2) กระทรวงมหาดไทย แจ้งรายชื่อผู้เสียหายที่ได้รับอนุญาตให้กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (กองต่อต้านการค้ามนุษย์) ทราบ3) กองต่อต้านการค้ามนุษย์ แจ้งรายชื่อผู้เสียหายที่ได้รับอนุญาตให้สถานคุ้มครองสวัสดิภาพผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ทราบ4) สถานคุ้มครองสวัสดิภาพผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์นําผู้เสียหายพร้อมสําเนาหนังสืออนุญาตจากกระทรวงมหาดไทย ไปยื่นคํา ร้องเพื่อจัดทําทะเบียนประวัติต่อนายทะเบียนอําเภอ หรือท้องถิ่น พร้อมถ่ายรูป ซึ่งสํานักทะเบียนท้องถิ่นจะออกเอกสารแบบ 89/1 ให้แก่ผู้เสียหาย เพื่อใช้เป็นหลักฐานในการรับบัตรประจําตัวบุคคลผู้ไม่มีสถานะทางทะเบียนซึ่งใช้ระยะเวลา 10 วัน3.2 การขออนุญาตให้ผู้เสียหายต่างด้าวทํางานเป็นการชั่วคราว ตามประกาศสํานักนายกรัฐมนตรีเรื่อง กําหนดประเภทงานให้คนต่างด้าวตามมาตรา 13 แห่งพระราชบัญญัติการทํางานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2551 โดยได้กํา หนดประเภทงานให้แก่ผู้เสียหายจากการกระทําความผิดฐานค้ามนุษย์ตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ พ.ศ. 2551 ที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวทํางานได้ 3 ประเภท ได้แก่ งานกรรมกร งานรับใช้ในบ้าน และช่างยนต์ในเรือประมง ทั้งนี้ได้มีประกาศสํานักนายกรัฐมนตรีลงวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2560 ขยายประเภทงานที่ผู้เสียหายสามารถทําได้ โดยสามารถทํางานได้ทุกประเภทขึ้นกับความต้องการของนายจ้าง4. การให้ความช่วยเหลือในการบังคับคดีตาม ม.15แห่งพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีค้ามนุษย์ พ.ศ. 2559มาตรา ๑๕ คําพิพากษาในส่วนที่เกี่ยวกับค่าสินไหมทดแทนและค่าเสียหายเพื่อการลงโทษให้รวมเป็นส่วนหนึ่งแห่งคําพิพากษาในคดีอาญา และในกรณีที่ตองมีการบังคับคดี ใหถือว่าผู้เสียหายเป็นเจ้าหนี้ตามคําพิพากษาในการนี้ ให้กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ดําเนินการให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายแก่ผู้เสียหายตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการคามนุษย์เพื่อบังคับคดีให้เป็นไปตามคําพิพากษาสำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
136.ความแตกต่างการค้ามนุษย์หรือการบังคับใช้แรงงานในทางปฏิบัติการกระทำที่เป็นความผิดฐานการค้ามนุษย์ และการบังคับใช้แรงงานมีความแตกต่างกัน โดยมีองค์ประกอบความผิดและรูปแบบที่แตกต่างกัน ดังต่อไปนี้การเปรียบเทียบระหว่างการค้ามนุษย์และการบังคับใช้แรงงานองค์ประกอบความผิด การค้ามนุษย์ การบังคับใช้แรงงาน1. ความหมาย การค้ามนุษย์ (Human Tafficikng)หมายถึง การใช้กำลังบังคับ ข่มขู่ ลักพาตัว หลอกลวง ใช้อำนาจโดยมิชอบ หรือวิธีการต่าง ๆ ในการครอบงำบุคคลทำให้อยู่ภายใต้การควบคุมการบังคับใช้แรงงาน (Forced Labour) หมายถึง การข่มขืนใจให้ทำงานหรือบริการทุกประเภทที่บุคคลไม่ได้สมัครใจ โดยบุคคลนั้นอยู่ในสภาวะที่ไม่สามารถขัดขืนได้ ด้วยวิธีการอย่างใดอย่างหนึ่ง2. การกระทำ การจัดหา – การจัดหา เพื่อให้ได้บุคคลโดยวิธีการใดๆซื้อ ขาย – การนำบุคคลไปแลก เปลี่ยนกับผลประโยชน์รูปแบบใดๆจำหน่าย - การขาย จ่าย แจก แลกเปลี่ยน โอน ตัวบุคคลนำพาและส่งไปที่ใด – การนำพา เคลื่อนย้ายบุคคลจากที่หนึ่งไปอีกที่หนึ่ง โดยมีต้นทางและปลายทาง ทั้งภายในและนอกราชอาณาจักรหน่วงเหนี่ยว – การรั้งตัว กักตัว บุคคลไว้ในสถานที่ใดๆ สถานที่หนึ่ง กักขัง – การบังคับบุคคลให้อยู่สถานที่ใดๆ อันกำจัด โดยปราศจากเสรีภาพจัดให้อยู่อาศัย - การให้ที่พักพิง พักอาศัยรับไว้– การรับหรือการนำพาบุคคลไปไว้สถานที่ใดๆการข่มขืนใจให้ทำงาน หรือบริการ –การบังคับให้กระทำหรืองดเว้นการกระทำ โดยไม่ได้สมัครใจ แต่จำต้องปฏิบัติตาม เนื่องจากไม่สามารถหลีกเลี่ยงหรือขัดขืนได้ การทำให้อยู่ในสภาวะที่ไม่สามารถขัดขืนได้ - การทำให้บุคคลอยู่ในสภาวะจำยอม โดยไม่ได้สมัครใจ ด้วยวิธีการใดๆ เช่น การทำให้กลัว ขู่เข็ญ ให้กำลังประทุษร้าย ยึดเอกสารสำคัญ นำภาระหนี้สินมาผูกมัด จำกัดเสรีภาพ เป็นต้นสำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
14การเปรียบเทียบระหว่างการค้ามนุษย์และการบังคับใช้แรงงานองค์ประกอบความผิด การค้ามนุษย์ การบังคับใช้แรงงาน3. วิธีการ ข่มขู่ – การทำให้หวาดกลัวว่าจะเกิดอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ และทรัพย์สินของบุคคลหรือบุคคลอื่นที่มีความเกี่ยวข้องการใช้กำลังบังคับ – การใช้กำลัง หรืออำนาจบังคับ ให้บุคคลกระทำ ปฏิบัติตามความประสงค์ทางร่างกายและจิตใจ ด้วยวิธีการใดๆอันเป็นเหตุให้บุคคลอยู่ในภาวะที่ไม่สามารถขัดขืนได้ลักพาตัว – การลักลอบนำเอาตัวบุคคลไป โดยบุคคลนั้นไม่ได้ยินยอมฉ้อฉล - การใช้อุบาย หลอกลวง เพื่อให้บุคคลหลงเชื่อหลอกลวง – การใช้อุบาย สร้างความเข้าใจผิด ด้วยข้อมูลอันเป็นเท็จ หรือปกปิดความจริง เพื่อให้บุคคลเข้าใจผิดใช้อำนาจโดยมิชอบ – การใช้อิทธิพลบังคับบุคคลให้ปฏิบัติ กระทำการใดๆ ตามความประสงค์ ด้วยความสมัครใจหรือไม่ก็ตาม เพื่อให้เกิดความเสียหายแก่บุคคลโดยมิชอบด้วยกฎหมาย กฎระเบียบ และข้อบังคับ โดยให้เงินหรือผลประโยชน์อื่นๆ แก่ผู้ปกครองหรือผู้ดูแล เพื่อให้ความยินยอมแก่ผู้กระทำความผิดในการแสวงหาผลประโยชน์จากบุคคลนั้นการทำให ้ เก ิ ดความกล ั ว -การกระทำโดยวิธีการใด ทางการแสดงออก วาจา หรือลายลักษณ์อักษร ซึ่งมีเจตนาทำให้เกิดความกลัวว่าจะเกิดอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ และทรัพย์สินของบุคคลหรือบุคคลอื่นที่มีความเกี่ยวข้องขู่เข็ญ - การแสดงออกหรือวาจาทำให้บุคคลเกิดความกลัวจะเป็นอันตรายต่อ ชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ ชื่อเสียงและทรัพย์สินของบุคคลหรือบุคคลอื่นที่มีความเกี่ยวข้องการใช้กำลังประทุษร้าย - การใช้กำลัง หรือวิธีอื่นใดที่ทำให้บุคคลได้รับบาดเจ็บทางร่างกายและจิตใจ ซึ่งเป็นเหตุให้บุคคลอยู่ในสภาวะที่ไม่สามารถขัดขืนได้ยึดเอกสารสำคัญ - การยึดเอกสารสำคัญประจำตัวลูกจ้างไว้ เช่น หนังสือเดินทาง บัตรประจำตัวประชาชน เป็นต้น โดยที่ลูกจ้างไม่สามารถเรียกคืน หรือเข้าถึงเอกสารดังกล่าวได้ เพื่อทำให้แรงงานอยู่ภายใต้อาณัติการควบคุมของนายจ้างการนำภาระหนี้สินผูกมัด –การนำภาระหนี้สินของบุคคลหรือของผู้อื่นมาเป็นสิ่งผูกมัด โดยมิชอบด้วยกฎหมาย เพื่อให้ลูกจ้างเป็นหนี้จนไม่สามารถหลุดพ้นได้อื่นๆ ที่คล้ายคลึง - การกระทำอื่นใดที่มีลักษณะคล้ายคลึงกับการกระทำดังกล่าวข้างต้น สำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
15การเปรียบเทียบระหว่างการค้ามนุษย์และการบังคับใช้แรงงานองค์ประกอบความผิด การค้ามนุษย์ การบังคับใช้แรงงาน4. การแสวงหาผลประโยชน์ โดยมิชอบ1)การค้าประเวณี2)การผลิตสื่อ หรือเผยแพร่วัตถุลามก หรือสื่อลามก3)การแสวงหาประโยชน์ทางเพศอื่น4)การเอาคนมาเป็นทาสหรืออยู่ในสถานะคล้ายทาส5)การนำคนมาขอทาน6)การตัดอวัยวะเพื่อการค้า7)การบังคับใช้แรงงานหรือบริการ (มาตรา6/1)8)การอื่นใดที่คล้ายคลึงกันอันเป็นการขูดรีดบุคคลการบังคับใช้แรงงานหรือบริการ(ไม่ใช่ความผิดฐานการค้ามนุษย์)เว้นแต่กรณี มีข้อเท็จจริงตามองค์ประกอบ (การกระทำ + วิธีการ)ฐานความผิดค้ามนุษย์ ร่วมด้วย5. บทกำหนดโทษ -ระวางโทษ จำคุก 4 - 12 ปี ปรับ 400,000- 1,200,00 บาทมาตรา 52-ระวางโทษ จำคุก 6 - 15 ปี ปรับ 600,000- 1,500,00 บาท(กระทำต่อบุคคลอายุเกิน 15 ปี แต่ไม่ถึง 18 ปี มาตรา52 วรรค2)-ระวางโทษ จำคุก 8 - 20 ปี ปรับ 800,000- 2,000,00 บาท(กระทำต่อบุคคลอายุเกิน 15 ปี หรือผู้มีความพิการทางร่างกายและจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบ)มาตรา52 วรรค2-ระวางโทษ จำคุก 8 - 20 ปี ปรับ 800,000- 2,000,00 บาทจำคุกตลอดชีวิตหรือประหารชีวิต(กระทำผิดเป็นเหตุทำให้ผู้ถูกกระทำได้รับอันตรายสาหัสหรือเป็นโรคร้ายแรง ซึ่งอาจเป็นอันตรายต่อชีวิต)มาตรา53/1 (1) หรือ เหตุให้ผู้ถูกกระทำเสียชีวิต 52/1 วรรค 3-ระวางโทษจำคุกตลอดชีวิตหรือประหารชีวิต (กระทำผิดเป็นเหตุทำให้ผู้ถูกกระทำเสียชีวิต)มาตรา 53/1 (2) -ระวางโทษ จำคุก 6 เดือน 4 ปี ปรับ 50,000 – 400,000 บาทหรือทั้งจำทั้งปรับ ( สำหรับผู้เสียหาย1 คน ) มาตรา 52/1-ระวางโทษ จำคุก 8 - 20 ปี หรือจำคุกตลอดชีวิต ปรับ 800,000 -2,000,00 บาท (กระทำผิดเป็นเหตุทำให้ผู้ถูกกระทำได้รับอันตรายสาหัสหรือเป็นโรคร้ายแรง ซึ่งอาจเป็นอันตรายต่อชีวิต) มาตรา 52/1 วรรค 2-ระวางโทษจำคุกตลอดชีวิตหรือประหารชีวิต (กระทำผิดเป็นเหตุทำให้ผู้ถูกกระทำเสียชีวิต) มาตรา 52/1 วรรค 3สำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
167. การดำเนินงานป้องกันและปราบปรามการแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ในจังหวัดชลบุรี1. สถานการณ์ค้ามนุษย์ของจังหวัดชลบุรีจากการรายงานสถานการณ์การค้ามนุษย์ของประเทศไทย ประจำปี 2565 (TIP Report 2022)เมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2565 กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐอเมริกา ได้มีรายงานเกี่ยวกับความพยายามในการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ของประเทศไทย โดยประเทศไทยได้รับการยกระดับจาก “Tier 2 watch List ” หรือกลุ่มประเทศที่ต้องเฝ้าจับตามองเป็นพิเศษ ขึ้นมาเป็น “Tier 2”ซึ่งอยู่ในระดับที่ดีขึ้นจากปี 2564 โดยประเทศไทยมีความพยายามในการแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ ทั้งมีการปรับแก้กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการค้ามนุษย์ การบังคับใช้กฎหมายเพื่อดำเนินคดีและการพิพากษาลงโทษผู้กระทำความผิด การจัดทำมาตรฐานการปฏิบัติงาน (Standard Operating Procedure : SOP)การคัดแยกผู้เสียหายจากการบังคับใช้แรงงานและการค้ามนุษย์ รวมถึงการจัดตั้งศูนย์ช่วยเหลือเหยื่อการค้ามนุษย์ขึ้นในปี 2565 จังหวัดชลบุรี จัดอยู่ในกลุ่มจังหวัดที่มีปัญหาการค้ามนุษย์ ซึ่งเป็นพื้นที่เฝ้าระวังเป็นพิเศษ เนื่องจากจังหวัดชลบุรีมีพื้นที่ติดกับทะเล และมีการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจสูง ทั้งในด้านพาณิชกรรมและอุตสาหกรรม การเกษตรกรรม การท่องเที่ยว และการบริการต่างๆ จังหวัดชลบุรีจึงเป็นจังหวัดต้นทางและปลายทางในการกระทำความผิดฐานการค้ามนุษย์ ซึ่งมีผู้เสียหายในพื้นที่ถูกหลอกลวงหรือตกเป็นเหยื่อของการค้ามนุษย์ และมีการนำผู้เสียหายจากที่อื่นเข้ามาในจังหวัดชลบุรี เพื่อแสวงหาผลประโยชน์โดยมิชอบ รวมถึงเป็นทางผ่านจากต้นทางสู่ปลายทางในพื้นที่ใกล้เคียง โดยเฉพาะอุตสาหกรรมการประมง ที่พบปัญหาแรงงานประมงถูกหลอกลวง ล่อลวง และถูกบังคับใช้แรงงาน โดยไม่สมัครใจ นอกจากนี้ด้านอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว ในเมืองพัทยาซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงและได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยว ทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ ซึ่งสามารถสร้างรายได้ให้กับคนในพื้นที่จำนวนมาก แต่กลับพบปัญหาการบังคับใช้แรงงานหรือบริการ แสวงหาผลประโยชน์โดยมิชอบในรูปแบบแบบต่างๆ เช่น การเร่ร่อน ขอทาน การค้าประเวณี การแสวงหาผลประโยชน์ทางเพศรูปแบบอื่นๆ เป็นต้นสถิติที่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์การค้ามนุษย์จังหวัดชลบุรี ตั้งแต่ปี พ.ศ.2563 - พ.ศ.2565 สามารถจำแนกออกเป็นประเภทต่างๆ ดังนี้ 1) สถิติการคัดแยกผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ ปี พ.ศ.2563 - พ.ศ.2565 สถิตการคัดแยกผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ปี จำนวน ผลการคัดแยกครั้ง คน เป็นผู้เสียหาย อาจเป็นผู้เสียหาย ไม่เป็นผู้เสียหาย2563 6 7 7 - -2564 4 19 19 - -2565 9 75 17 - 58สำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
172) รูปแบบการแสวงหาประโยชน์รูปแบบแสวงหาผลประโยชน์ ปี 2563 ปี 2564 ปี 25651. การแสวงหาผลประโยชน์จากการค้าประเวณี 4 2 22. การผลิตสื่อหรือการเผยแพร่วัตถุสื่อลามก - 1 -3. การแสวงหาผลประโยชน์ทางเพศในรูปแบบอื่น - - -4. การเอาคนมาเป็นทาสหรืออยู่ในสถานะคล้ายทาส - - -5. การนำคนมาขอทาน - 1 -6. การบังคับตัดอวัยวะเพื่อการค้า - - -7. การบังคับใช้แรงงานหรือบริการ 2 1 38. การอื่นใดที่คล้ายคลึงกันอันเป็นการขูดรีดบุคคล - - -รวม 6 5 53) สถิติการจับกุมดำเนินคดี ปี พ.ศ.2563 - พ.ศ.2565 ปี การจับกุม ผู้ต้องหา ผู้เสียหาย2563 6 10 72564 5 11 222565 5 9 234) สถิติการฟ้องคดีการค้ามนุษย์และการบังคับใช้แรงงานต่อศาล ปี พ.ศ.2563 - พ.ศ.2565 ปีจำนวน (คน) รูปแบบการแสดงหาประโยชน์และผู้เสียหาย (คน)คดี จำเลย เพศ แรงงาน ขอทานคดี คน คดี คน คดี คน2563 18 21 16 15 2 4 - -2564 4 5 3 3 - - 1 12565 2 2 1 4 1 13 - -สำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
185) สถิติการพิพากษาลงโทษของศาล ปี พ.ศ.2563 - พ.ศ.2565 บทลงโทษ จำนวนจำเลยที่ถูกพิพากษา (คน)ปี 2563 ปี 2564 ปี 2565จำคุกน้อยกว่า 6 เดือน - - -จำคุก 6 เดือน แต่ไม่เกิน 12 เดือน - - -จำคุก 1 ปี แต่ไม่เกิน 2 ปี - - -จำคุก 2 ปี แต่ไม่เกิน 3 ปี - - -จำคุก 3 ปี แต่ไม่เกิน 5 ปี 6 - -จำคุก 5 ปี แต่ไม่เกิน 7 ปี 12 - -จำคุก 7 ปี แต่ไม่เกิน 10 ปี - - 1จำคุก 10 ปี แต่ไม่เกิน 15 ปี - 3 -จำคุก 15 ปี แต่ไม่เกิน 20 ปี - - -จำคุก 20 ปี แต่ไม่เกิน 30 ปี - - -จำคุก 30 ปี ขึ้นไป - - -รวม 18 3 1จากสถิติที่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์การค้ามนุษย์จังหวัดชลบุรี ตั้งแต่ปี พ.ศ.2563 – 2565 ดังกล่าวแสดงถึงความพยายามในการป้องกันและแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ภายในจังหวัดชลบุรี โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการปฏิบัติงานการคัดแยกผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ และการบังคับใช้กฎหมายเพื่อดำเนินคดีและพิพากษา ผู้กระทำความผิดในฐานความผิดที่เกี่ยวข้องกับการค้ามนุษย์ ทั้งนี้ในการป้องกันและแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ จำเป็นต้องมีกลไกความร่วมมือในการประสานงานของภาคีเครือข่ายแบบบูรณาการ การทำงานร่วมกันในทุกระดับตั้งแต่ในระดับชุมชน อำเภอ และจังหวัด รวมถึงการบรูณาการ การประสานความร่วมมือในระดับประเทศ ทั้งในหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคมสำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
192. รูปแบบกลไกคณะทำงานจังหวัดชลบุรี มีกลไกการดำเนินงานการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ พ.ศ.2551 และแก้ไขเพิ่มเติม ซึ่งมีกลไกการขับเคลื่อนการปฏิบัติงานโดยการจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์และมีคำสั่งแต่งตั้งคณะอนุกรรมการศูนย์ปฏิบัติการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์จังหวัดชลบุรี โดยมีองค์ประกอบและอำนาจหน้าที่ ดังต่อไปนี้องค์ประกอบ1. ผู้ว่าราชการจังหวัดชลบุรี ประธานอนุกรรมการ2. รองผู้ว่าราชการจังหวัดชลบุรี รองประธานกรรมการ(ซึ่งผู้ว่าราชการจังหวัดมอบหมาย)3. ผู้บัญชาการมณฑลทหารบกที่ 14 หรือผู้แทน อนุกรรมการ4. อัยการจังหวัด หรือผู้แทน อนุกรรมการ5. รองผู้อำนวยการรักษาความมั่นคงภายในจังหวัดชลบุรี (ท.) อนุกรรมการหรือผู้แทน6. ปลัดจังหวัด หรือผู้แทน อนุกรรมการ7. ผู้บังคับบัญชาการตำรวจภูธรจังหวัดชลบุรี หรือผู้แทน อนุกรรมการ8. นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดชลบุรี หรือผู้แทน อนุกรรมการ9. แรงงานจังหวัด หรือผู้แทน อนุกรรมการ10.สวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดชลบุรี หรือผู้แทน อนุกรรมการ11.จัดหางานจังหวัดชลบุรี หรือผู้แทน อนุกรรมการ12.ศึกษาธิการจังหวัดชลบุรี หรือผู้แทน อนุกรรมการ13.ท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดชลบุรี หรือผู้แทน อนุกรรมการ14.ประมงจังหวัด หรือผู้แทน อนุกรรมการ15.ผู้กำกับการตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดชลบุรี หรือผู้แทน อนุกรรมการ16.รองผู้อำนวยการศูนย์อำนวยการรักษาผลประโยชน์แห่งชาติ อนุกรรมการทางทะเลจังหวัดชลบุรี หรือผู้แทน17.ผู้อำนวยการสำนักงานยุติธรรมจังหวัดชลบุรี หรือผู้แทน อนุกรรมการ18.หัวหน้าบ้านพักเด็กและครอบครัวจังหวัดชลบุรี หรือผู้แทน อนุกรรมการ19.ผู้อำนวยการศูนย์ต่อต้านการค้ามนุษย์และเด็กถูกล่วงละเมิด อนุกรรมการหรือผู้แทน20.ผู้อำนวยการศูนย์ธารชีวิต หรือผู้แทน อนุกรรมการ21.พัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรี อนุกรรมการและเลขานุการ22.เจ้าหน้าที่สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ อนุกรรมการและเลขานุการจังหวัดชลบุรีสำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
20อำนาจหน้าที่1. อำนวยการ สั่งการ กำกับดูแล และติดตามการดำเนินงานศูนย์ปฏิบัติการป้องกันและปรามการค้ามนุษย์จังหวัด เพื่อให้เกิดความเชื่อมโยงกับศูนย์ปฏิบัติการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ในพื้นที่จังหวัดเป็นไปตามนโยบายระตับชาติ2. กำกับติดตามการดำเนินงานของหน่วยงานภายในจังหวัดที่มีภารกิจรับผิดชอบให้ดำเนินการตามแนวทางกลไกการส่งต่อระดับชาติ (National Referral Mechanism)3. แต่งตั้งคณะทำงานเพื่อพิจารณาหรือดำเนินการอย่างหนึ่งอย่างใดตามที่คณะอนุกรรมการศูนย์ปฏิบัติการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์จังหวัดมอบหมาย4. ดำเนินการอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องได้ตามความเหมาะสมเพื่อการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ และการบังคับใช้แรงงานหรือบริการในจังหวัดนอกจากนี้ในการปฏิบัติงานการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์เป็นไปตามกลไกการส่งต่อระดับชาติเพื่อการช่วยเหลือคุ้มครองผู้เสียหาย (National Referral Mechanism) เพื่อบูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ดังนี้1. หน่วยงานภาครัฐที่ปฏิบัติงานด้านการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์สำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
21ด้านการคัดกรองการคัดกรองผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ โดยการสัมภาษณ์คัดกรอง รวบรวมข้อมูลและข้อเท็จจริงในเบื้องต้น เพื่อนำมาพิจารณาร่วมกับข้อบ่งขี้ของการค้ามนุษย์ การบังคับใช้แรงงานหรือบริการ เพื่อส่งต่อความช่วยเหลือบุคคลที่มีเหตุอันควรเชื่อได้ว่าเป็นผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์และเข้าสู่ขั้นตอนการคัดแยกต่อไป1. สำนักงานตำรวจแห่งชาติ โดยสถานีตำรวจภูธรภาค 2 และสำนักงานตำรวจตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดชลบุรี- ตำรวจภูธรภาค 2 ดำเนินงานด้านการสืบสวน สอบสวน และตรวจจับ ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง- สำนักงานตำรวจตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดชลบุรีดำเนินงานด้านการตรวจคนต่างชาติหรือคนต่างด้าวที่เดินทางเข้ามาภายในประเทศไทย โดยจะมีการออกตรวจในเรื่องแรงงานและขอทาน 2. กระทรวงพัฒนาสังคมความมั่นคงของมนุษย์ โดยสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรี ดำเนินการรับแจ้งเหตุ สืบเสาะข้อเท็จจริง และดำเนินงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการออกตรวจสถานบริการ สถานประกอบการ และพื้นที่ที่มีความเสี่ยงต่อการค้ามนุษย์3. กระทรวงแรงงาน โดยสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองจังหวัดชลบุรีและสำนักงานจัดหางานจังหวัดชลบุรี - สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองจังหวัดชลบุรีดำเนินงานด้านแรงงาน ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยการออกตรวจสถานประกอบการต่างๆ การตรวจสภาพการทำงานสภาพการจ้างงานบนฝั่งทะเลและบนเรือที่มีการทำงาน- สำนักงานจัดหางานจังหวัดชลบุรีดำเนินงานในการตรวจสอบการทำงานของแรงงานไทยและแรงงานต่างด้าว การรับสมัครคนเข้าทำงาน โดยการตรวจสอบเอกสารหลักฐานการทำงานของแรงงาน 4. ศูนย์อำนวยการรักษาผลประโยชน์แห่งชาติทางทะเลจังหวัดชลบุรี (ศรชล ภาค1) ดำเนินงานด้านการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล โดยการดูแล และตรวจสอบกิจกรรมทางทะเล ในการดำเนินการ เพื่อใช้ประโยชน์ทางทะเลในรูปแบบต่างๆ สำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
22ด้านการคัดแยก การคัดแยกผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ โดยศูนย์คัดแยกรับข้อมูลของบุคคลที่มีเหตุอันควรเชื่อว่าเป็นผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ เพื่อพิจารณาจากข้อมูลการสัมภาษณ์ ประกอบกับข้อมูลอื่นๆ ระหว่างการเข้าสู่การให้บริการช่วงระยะเวลาฟื้นฟูไตร่ตรอง เพื่อส่งต่อผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ หรือการบังคับใช้แรงงานหรือบริการ เข้าสู่กระบวนการช่วยเหลือคุ้มครองต่อไป1. กระทรวงมหาดไทย โดยผู้ว่าราชการจังหวัด ดำเนินการรับผิดชอบในการกำหนดสถานที่ศูนย์บูรณาการการคัดแยก โดยจัดให้มีการจัดที่พักอาศัยสิ่งอำนวยความสะดวก และระบบการรักษาความปลอดภัย รวมถึงจัดให้มีพื้นที่สำหรับให้คำปรึกษาแก่บุคคลที่เข้ารับบริการในศูนย์บูรณาการคัดแยก2. กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ โดยสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีดำเนินการรับผิดชอบในการบริหารจัดการดูแลและให้ความช่วยเหลือแก่บุคคลที่อยู่ภายในศูนย์บรูณาการการคัดแยก โดยการจัดเจ้าหน้าที่เป็นผู้จัดการรายกรณีของศูนย์บูรณาการการคัดแยก เพื่อบริหารจัดการดูแลช่วยเหลือบุคคลที่อยูในศูนย์ฯ และดำเนินการประสานงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการจัดเจ้าหน้าที่เข้าร่วมการซักถาม เก็บรวบรวมข้อเท็จจริง และประเมินความพร้อมของบุคคลเข้ารับบริการในศูนย์บูรณาการคัดแยก ในช่วงระยะเวลาฟื้นฟูไตร่ตรอง (15 วันหรือสามารถขยายระยะเวลาออกไปได้เท่าที่จำเป็น)3. กระทรวงแรงงาน โดยสำนักงานจังหวัดชลบุรี สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองจังหวัดชลบุรีและสำนักงานจัดหางานจังหวัดชลบุรี ดำเนินการรับผิดชอบในการบริหารจัดการดูแลและให้ความช่วยเหลือแก่บุคคลที่อยู่ภายในศูนย์บรูณาการการคัดแยก (กรณีการค้ามนุษย์ด้านแรงงานและการบังคับใช้แรงงานหรือบริการ) โดยการจัดเจ้าหน้าที่เป็นผู้จัดการรายกรณีของศูนย์บูรณาการการคัดแยก เพื่อบริหารจัดการดูแลช่วยเหลือบุคคลที่อยูในศูนย์ฯ และดำเนินการประสานงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการจัดเจ้าหน้าที่เข้าร่วมการซักถาม เก็บรวบรวมข้อเท็จจริง และประเมินความพร้อมของบุคคลเข้ารับบริการในศูนย์บูรณาการคัดแยก ในช่วงระยะเวลาฟื้นฟูไตร่ตรอง (15 วันหรือสามารถขยายระยะเวลาออกไปได้เท่าที่จำเป็น)4. สำนักงานตำรวจแห่งชาติ โดยสำนักงานตำรวจตรวจคนเข้าเมือง และสถานีตำรวจภูธรภาค 2- สำนักงานตำรวจตรวจคนเข้าเมือง โดยด่านตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดชลบุรี ดำเนินงานในฐานะพนักงานเจ้าหน้าที่ตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมือง ในการส่งตัวคนต่างด้าวที่เหตุอันเชื่อว่าเป็นผู้เสียหายไปยังศูนย์บรูณาการการคัดแยก และการดำเนินการตามกฎหมายพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ.2522 กับคนต่างด้าวที่ผ่านการการรับตัวคัดแยกอย่างเป็นทางการ ซึ่งพบว่าไม่ใช่ผู้เสียหาย- สถานีตำรวจภูธรภาค 2 ดำเนินการสืบสวน เพื่อหาข้อเท็จจริงและรวบรวมพยานหลักฐานเบื้องต้น โดยรับข้อมูลจากทีมสหวิชาชีพสำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
23ด้านการคุ้มครองการคุ้มครองผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ หรือผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ การบังคับใช้แรงงานหรือบริการ โดยให้การช่วยเหลือคุ้มครองผู้เสียหายตามกฎหมาย และตามความสมัครใจของผู้สียหายต่อไปกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นของมนุษย์ โดยสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรี และ บ้านพักเด็กและครอบครัวจังวัดชลบุรี- สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จะจังหวัดชลบุรี ดำเนินการคุ้มครองสวัสดิภาพผู้เสียหายจาการค้ามนุษย์ การบังคับใช้แรงงานหรือบริการ โดยการรับตัวผู้เสียหายที่สมัครใจเข้ารับการคุ้มครอง แล้วจะดำเนินการตามกระบวนการช่วยเหลือคุ้มครองตามหลักการสากล - บ้านพักเด็กและครอบครัวจังวัดชลบุรีเป็นสถานแรกรับตัวผู้เสียหายชั่วคราวตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการค้าประเวณี พ.ศ.2539 และพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ พ.ศ.2551- ศูนย์ปฏิบัติการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์จังหวัดชลบุรี กรณีผู้เสียหายไม่ประสงค์เข้ารับการคุ้มครอง และมาพักอาศัยในพื้นที่จังหวัดชลบุรีนอกจากนี้ยังมีหน่วยงานภาครัฐที่มีการดำเนินงานด้านการป้องกัน การช่วยเหลือ และคุ้มครอง ผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ดังนี้1. สำนักงานประกันสังคมจังหวัดชลบุรี2. กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในจังหวัดชลบุรี3. ศึกษาธิการจังหวัดชลบุรี4. สำนักงานท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดชลบุรี5. สำนักงานประมงจังหวัดชลบุรี6. ศูนย์ควบคุมการแจ้งเข้า - ออก เรือประมง (PIPO) ซึ่งอยู่ภายใต้ศูนย์บัญชาการแก้ไขปัญหาการทำการประมงผิดกฎหมาย (ศปมผ.) โดยมีหน้าที่ในการดูแลแรงงานประเภทกิจการประมงทะเล7. สำนักงานยุติธรรมจังหวัดชลบุรี2. หน่วยงานภาคเอกชนและหน่วยงานภาคประชาสังคม (NGO) ที่ดำเนินงานด้านการป้องกันและแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์1. สมาคมการประมงแสมสาร ดำเนินงานร่วมกับศูนย์ควบคุมการแจ้งเข้า - ออก เรือประมงในการตรวจเรือประมงและดูแลแรงงานต่างด้าวที่ทำงานบนเรือประมง โดยจะดำเนินงานในพื้นที่สะพานปลา 4 แห่ง อีกทั้งสมาคมการประมงแสมสารยังดำเนินงานร่วมกับหน่วยงานภาครัฐอื่น ๆ ในการส่งเสริมอาชีพการประมงทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ ตลอดจนเผยแพร่ความรู้และฝึกอบรมวิชาชีพด้านการประมง 2. ศูนย์ธารชีวิต ดำเนินงานร่วมกับหน่วยงานภาครัฐในการป้องกันเด็ก ไม่ให้ตกเป็นเหยื่อของการค้ามนุษย์โดยการเผยแพร่ และอบรมให้ความรู้แก่เด็กในเรื่องทักษะชีวิตการเอาตัวรอดจากการตกเป็นเหยื่อของการค้ามนุษย์และการใช้ชีวิตอย่างปลอดภัย ตลอดจนการปกป้องและคุ้มครองเด็กที่ตกเป็นผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ สำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
243. ศูนย์ต่อต้านการค้ามนุษย์และเด็กถูกล่วงละเมิด ดำเนินงานด้านการเผยแพร่องค์ความรู้ เรื่องการต่อต้านการค้ามนุษย์และการแสวงหาผลประโยชน์ให้แก่คนในสังคม โดยการสร้างความตระหนักรู้ให้คนในสังคมมีส่วนร่วมในการป้องกันปัญหาการค้ามนุษย์และการไม่เพิกเฉย เมื่อพบเห็นการกระทำความผิดที่เกี่ยวข้องกับการค้ามนุษย์ ทั้งนี้ได้ดำเนินงานร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ ในการป้องกัน ช่วยเหลือ และฟื้นฟู เยียวยาผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์และการถูกแสวงหาผลประโยชน์ ให้สามารถกลับมาใช้ชีวิตในสังคมได้อย่างปกติสุข4. มูลนิธิเอ-ทเวนตี้วัน ดำเนินงานด้านการเผยแพร่องค์ความรู้ รณรงค์ สร้างความตระหนักรู้ และจัดโครงการต่างๆ เพื่อเตรียมความพร้อมให้คนในสังคมเกิดความความเข้าใจ แยกแยะ และลดความเสี่ยงของการค้ามนุษย์ โดยร่วมกับหน่วยงานภาครัฐในการคุ้มครองและช่วยเหลือทางด้านกฎหมายแก่ผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ รวมถึงการเยียวยา ฟื้นฟู ผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์5. มูลนิธิอิสระ ดำเนินการช่วยเหลือผู้ประสบภัยจากการค้ามนุษย์และสนับสนุนการดำเนินการจับกุมผู้กระทำความผิดและองค์กรการค้ามนุษย์ โดยการประสานความร่วมมือกับหน่วยงานทางกฎหมายท้องถิ่นและองค์กร NGO ในต่างประเทศ เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลและองค์ความรู้เกี่ยวกับการค้ามนุษย์ ในทุกด้าน อาทิเช่น ความต้องการของผู้กระทำความผิด ขั้นตอนการแทรกแซง ระเบียบวิธีการช่วยเหลือ และความสำคัญของแผนการภายหลังจากการให้ช่วยเหลือ เป็นต้น กรณีตัวอย่างการดำเนินการป้องกันและแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ของจังหวัดชลบุรีกรณีการแสวงหาผลประโยชน์โดยมิชอบจากเด็กและค้ามนุษย์ โดยการนำเด็กมาขอทาน กองบังคับการปราบปรามการค้ามนุษย์สำนักงานตำรวจแห่งชาติ (บก.ปคม.) ได้รับแจ้งเหตุจากองค์กร Operation Underground Railroad (O.U.R) พบเห็นบุคคลต่างด้าวนำเด็กอายุประมาณ 2 – 3 ปี มานั่งขอทานจำนวนหลายจุดในพื้นที่เมืองพัทยา โดยต่อมาทาง บก.ปคม. ได้มีการประสานงานร่วมกับ กองกำกับการ 2 (กก. 2) ดำเนินการนำสืบข้อมูลการนำเด็กมานั่งขอทานบริเวณริมถนนในพื้นที่เมืองพัทยา โดยบุคคลต่างด้าว ซึ่งอาจเป็นผู้ได้รับผู้ประโยชน์และเข้าข่ายการกระทำความผิดจากการแสวงหาผลประโยชน์จากเด็ก จึงดำเนินการประสานงานกับ สภ.เมืองพัทยา และ สภ.บางละมุง ในการร่วมกันดำเนินการลงพื้นที่ตรวจสอบข้อเท็จจริง โดยจากการตรวจสอบพบกลุ่มคนต่างด้าวและเด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี มานั่งขอทานบริเวณซอยพัทยาสาย 2 จึงดำเนินการติดตามและขยายผล จนนำมาสู่การนำจับกลุ่มบุคคลต่างด้าว ตามหมายจับศาลเยาวชนและครอบครัวจังหวัดชลบุรี จำนวน ๕ ชุดขอทาน ในฐานความผิด “บังคับ ขู่เข็ญ ชักจูง ส่งเสริม ยินยอม หรือกระทำด้วยประการใดให้เด็กไปเป็นขอทาน เด็กเร่ร่อน หรือใช้เด็กเป็นเครื่องมือในการขอทานหรือกระทำความผิด หรือกระทำด้วยประการใดอันเป็นการแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบจากเด็ก” ต่อมา สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรี ได้รับการประสานจาก บก.ปคม กก.2 เพื่อเตรียมคัดแยกผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ เนื่องจากมีข้อบ่งชี้ว่า เด็กที่ถูกนำมาแสวงหาผลประโยชน์นั้น มีความสัมพันธ์ทางสายเลือด หรือนำเด็กมาเป็นเครื่องมือในการแสวงหาผลประโยชน์อันเข้าข่ายเป็นผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์สำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
25ภายหลังเข้าพื้นที่ตรวจค้นและดำเนินการจับกุมคนต่างด้าว ปรากฏพบบุคคลต่างด้าวทั้งสิ้นจำนวน 4๑ คน (เด็กจำนวน ๑๘ คน ผู้ใหญ่ 23 คน) ทางสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรี จึงดำเนินการดังนี้คัดแยก กลุ่มคนต่างด้าวตามหมายจับ จำนวน ๑๔ คน (ผู้ใหญ่ ๖ คน เด็ก ๘ คน) พบ- ไม่ได้เป็นผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ แต่เป็นผู้กระทำความผิดตาม พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ จำนวน ๕ คน- มีเด็กเป็นผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ จำนวน ๓ คน โดยได้ประสานส่งตัวเข้ารับการคุ้มครอง ณ สถานสงเคราะห์เด็กอ่อนรังสิต- ไม่ได้เป็นผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ แต่เป็นผู้กระทำความผิดตาม พ.ร.บ.คุ้มครองเด็กจำนวน ๑ คน- มีเด็กที่ต้องได้รับการคุ้มครองสวัสดิภาพ จำนวน ๕ คน โดยได้ประสานส่งตัวเข้ารับการคุ้มครอง ณ บ้านพักเด็กและครอบครัวจังหวัดชลบุรีคัดกรอง กลุ่มคนต่างด้าว จำนวน ๒๗ คน (ผู้ใหญ่ ๑๗ คน เด็ก ๑๐ คน) พบ- เป็นผู้กระทำผิดในความผิดอยู่ในราชอาณาจักรโดยการอนุญาตสิ้นสุด จำนวน ๒ คนส่งดำเนินการตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง- มีข้อบ่งชี้ว่าอาจจะเป็นผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ จำนวน ๒๕ คน (ผู้ใหญ่ ๑๕ คน เด็ก ๑๐ คน) จังหวัดชลบุรี จึงดำเนินการเปิดศูนย์ปฏิบัติการเพื่อคัดแยกผู้เสียหายและผู้กระทำความผิดตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ พ.ศ.2551 ตามกลไกการส่งต่อระดับชาติ (National Referral Mechanism : NRM) เพื่อให้บริการช่วงระยะเวลาฟื้นฟูไตร่ตรอง สำหรับกลุ่มที่มีข้อบ่งชี้อาจจะเป็นผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ซึ่งแบ่งออกเป็น ๒ ศูนย์ คือ วัดจิตตภาวัน เพื่อเป็นที่พักสำหรับผู้ชาย ๗ คน และบ้านพักเด็กและครอบครัวจังหวัดชลบุรี เพื่อเป็นที่พักสำหรับผู้หญิงและเด็ก รวมจำนวน ๑๘ คน โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้มีการดำเนินการตามภารกิจด้านสถานีตำรวจภูธรดำเนินการประสานกองพิสูจน์หลักฐานในการส่งตรวจพิสูจน์ตัวตน (ตรวจ DNA) จำนวน ๑๗ คน (ผู้ชาย ๓ คน ผู้หญิง ๕ คน เด็ก ๙ คน)เพื่อนำข้อมูลมาประกอบการพิจารณาในการคัดแยกผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ บ้านพักเด็กและครอบครัวจังหวัดชลบุรีดำเนินการประสานโรงพยาบาลเพื่อส่งเด็กจำนวน ๑๐ คนเข้ารับการตรวจร่างกายเบื้องต้น และสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีดำเนินการประสานหน่วยงานด้านการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ภาคเอกชนเพื่อสนับสนุนอาหารและของใช้จำเป็นในช่วงระยะเวลาฟื้นฟูไตร่ตรองภายหลังการคัดแยกผู้เสียหายเบื้องต้นและการรวบรวมเอกสารหลักฐานประกอบแล้วได้มีการประชุมเพื่อพิจารณาการคัดแยกอย่างเป็นทางการ มีผู้เข้าร่วมประชุมประกอบด้วย เจ้าหน้าที่สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรี เจ้าหน้าที่บ้านพักเด็กและครอบครัวจังหวัดชลบุรี พนักงานสอบสวน เจ้าหน้าที่หน่วยงานด้านการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ภาคเอกชน และล่าม โดยมติที่ประชุมเห็นว่า กลุ่มคนต่างด้าวทั้ง ๒๕ คน ไม่ได้เป็นผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ แต่เป็นผู้กระทำความผิดในฐานความผิดเข้าเมืองโดยผิดกฎหมายจำนวน ๑๕ คน โดยมีผู้ติดตามที่เป็นเด็ก จำนวน ๑๐ คน จึงดำเนินการตามกฎหมายต่อไปสำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
26ทั้งนี้ในระหว่างการฝากขังระหว่างรอส่งฟ้อง เพื่อให้เป็นไปตามกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง และอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก รวมถึงข้อกำหนดของสหประชาชาติว่าด้วยการคุ้มครองเด็กและเยาวชนซึ่งถูกลิดรอนเสรีภาพ ที่กำหนดไว้ว่าจะต้องมีการแยกขังหรือกักกันตัวเด็กจากผู้ต้องขังผู้ใหญ่ สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรี จึงได้ดำเนินการประสานหน่วยงานด้านการคุ้มครองเด็กภาคเอกชนเพื่อให้การคุ้มครองเด็กชั่วคราวในระหว่างการรอส่งฟ้องและผลักดันกลับประเทศภายหลังสิ้นสุดการปฏิบัติการตามกลไกการส่งต่อระดับชาติ (National Referral Mechanism : NRM)สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรี ในฐานะอนุกรรมการและเลขานุการศูนย์ปฏิบัติการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์จังหวัดชลบุรี ได้จัดทำรายงานสรุปผลการดำเนินงานรวมถึงปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินงาน เสนอต่อผู้ว่าราชการจังหวัด และกองการต่อต้านการค้ามนุษย์ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ทราบต่อไปสำนักงานพัฒนาสังคมลความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรีChonburi Provincial Social Development and human Security Office
ภาคผนวก
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
บรรณนุกรมกระทรวงแรงงาน สำนักงานเลขานุการศูนย์บัญชาการป้องกันและป้องกันการค้ามนุษย์ด้านแรงงาน. (2565). คู่มือ SOP มาตรฐานการปฏิบัติงาน การตรวจคัดกรองเบื้องต้นคณะอนุกรรมการการขับเคลื่อนกลไกการส่งต่อระดับชาติ. (ม.ป.ป). แนวทางการขับเคลื่อนการดำเนินงานตามกลไกการส่งต่อระดับชาติ (National Referral Mechanism)พชร สันทัด และเชษฐ รัชดาพรรณาธิกุล. (2559). การจัดการของภาคีเครือข่ายในการป้องกันและแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ของประเทศไทย. วารสารกระบวนการยุติธรรม ปีที่9 เล่ม 1.สำนักงานกิจการยุติธรรม สำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2560). คู่มือการปราบปรามการค้ามนุษย์และคุ้มครองช่วยเหลือผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรี. (2565). รายงานสถานการณ์การค้ามนุษย์จังหวัดชลบุรี ประจำปี 2565
Contact Us@[email protected]สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดชลบุรี45/5 ถนนตำหนักน้ำ ตำบลบางปลาสร้อย อำเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี 20000038 277877