SAINS T1 BAB 5 JIRIM

BAB 5 JIRIM

5.1 Jirim
dalam Alam

Jirim

Jirim boleh didefinisikan
sebagai semua benda yang
mempunyai jisim dan
memenuhi ruang.

Semua benda hidup
termasuklah manusia,
tumbuhan dan haiwan
dikelaskan sebagai jirim.

Benda bukan hidup seperti
air, tanah, batu dan udara
juga ialah jirim

Sifat Fizik Jirim

• Sifat fizik ialah kualiti

yang dapat dikenal pasti
dengan menggunakan
lima deria manusia atau
menggunakan alat
pengukur

Sifat-sifat fizik jirim

• Cecair yang berbeza

mempunyai takat didih
yang berbeza.

• Takat didih air ialah

100°C.

Sifat-sifat fizik jirim

• Pemegang periuk diperbuat

daripada bahan penebat haba
seperti plastik.

Sifat-sifat fizik jirim

• Periuk diperbuat daripada

bahan konduktor haba
seperti logam.

Sifat-sifat fizik jirim
• Gula boleh melarut dalam air

kopi.

Sifat-sifat
fizik jirim

• Takat lebur ais

ialah suhu tetap
ketika ais
berubah
menjadi cecair
pada tekanan
yang tertentu.

Sifat Kimia Jirim

• Sifat kimia suatu bahan

menunjukkan tindak balas
sesuatu bahan itu berubah
menjadi bahan yang berbeza.

• Sifat kimia ini bergantung pada

tindak balas yang berlaku
terhadap sesuatu bahan.

Sifat-sifat
kimia jirim

• Pengaratan

berlaku kepada
besi apabila
terdedah
kepada air dan
udara.

Sifat-sifat
kimia jirim

• Petrol

merupakan
jirim yang
mudah
terbakar.

Mengelaskan Bahan

• Ketumpatan
• takat lebur
• takat didih
• keterlarutan

Ketumpatan

• Ketumpatan sesuatu bahan ialah jisim

per unit isi padu bahan tersebut.

• Ketumpatan menentukan kebolehan

sesuatu bahan untuk terapung dan
tenggelam

• Bahan yang kurang tumpat akan

terapung manakala bahan yang lebih
tumpat akan tenggelam

• Sebagai contoh, minyak kurang

tumpat daripada air.

• Oleh itu, minyak akan terapung di

permukaan air



Takat Lebur dan Takat Didih

• Takat lebur ialah suhu apabila keadaan

pepejal bertukar menjadi cecair.

• Takat didih pula ialah suhu apabila

keadaan cecair berubah menjadi gas.

• Jirm juga boleh dikelaskan berdasarkan

takat lebur dan takat didih sesuatu
bahan.



Keterlarutan

• Keterlarutan ialah kebolehan sesuatu

bahan untuk melarut di dalam pelarut
dan membentuk larutan.

• Keterlarutan sesuatu bahan

bergantung pada ciri-ciri f izik dan
kimia bahan larut dan pelarut

• Oleh sebab bahan yang berbeza

mempunyai kebolehan melarut yang
berbeza, jirim juga boleh dikelaskan
mengikut keterlarutan bahan.

• Sebagai contoh, kita melarutkan gula

(bahan larut) di dalam air kopi
(pelarut) untuk diminum

5.2 Tiga
Keadaan Jirim

Tiga Keadaan Jirim

• Jirim terdiri daripada zarah-zarah yang seni.

Zarah-zarah ini amat kecil sehinggakan tidak
dapat dilihat dengan pandangan mata kasar
mahupun menerusi mikroskop cahaya.

• Zarah-zarah tersebut hanya boleh dilihat

menerusi mikroskop elektron.

Teori
kinetik

• Teori kinetik jirim

menyatakan
bahawa jirim
terdiri daripada
zarah-zarah halus
yang diskret dan
sentiasa bergerak
pada semua arah.

Zarah-zarah jirim

• Zarah-zarah jirim sentiasa

berlanggar antara satu sama lain.

• Apabila tenaga haba dibekalkan

kepada sesuatu jirim, zarah akan
bergerak lebih laju.

• Sebaliknya, zarah bergerak lebih

perlahan apabila disejukkan

• Jirim wujud dalam tiga keadaan

yang berlainan, iaitu pepejal,
cecair dan gas.

Air

• Air merupakan satu-satunya

bahan di muka bumi ini yang
wujud secara semula jadi dalam
ketiga-tiga keadaan.

• Contohnya, air wujud dalam

keadaan cecair pada suhu bilik.

• Apabila disejukkan, air berubah

menjadi ais.

• Air yang dipanaskan pada suhu

100°C pula akan berubah
menjadi stim.



PEPEJAL

• Ruang antara zarah: Sangat

kecil

• Susunan zarah: Tersusun

sangat rapat

• Pergerakan zarah: Bergetar

pada kedudukan yang tetap

PEPEJAL

CECAIR

• Ruang antara zarah: Sederhana
• Susunan zarah: Tersusun rapat
• Pergerakan zarah: Bebas

bergerak, menggelongsor dan
berlanggar antara satu sama lain

CECAIR

GAS

• Ruang antara zarah:

Besar

• Susunan zarah:

Berjauhan antara satu
sama lain

• Pergerakan zarah: Bebas

bergerak secara rawak
dan berlanggar antara
satu sama lain

GAS

plasma

• Matahari tidak dikategorikan

sebagai pepejal mahupun gas.

• Matahari berada dalam keadaan

jirim yang disebut sebagai
plasma.

Kadar Resapan dalam Tiga Keadaan
Jirim

• Zarah-zarah ini bergerak secara rawak dalam

pelbagai arah dan menyebabkan bau wangian
itu tersebar.

• Kita boleh katakan bahawa resapan telah

berlaku.

• Resapan ialah proses pergerakan zarah-zarah

jirim dari kawasan yang berkepekatan tinggi ke
kawasan yang berkepekatan rendah.



Perubahan Keadaan Jirim Disebabkan oleh
Penyerapan dan Pembebasan Haba
Berdasarkan Teori Kinetik
•
Terdapat banyak bahan yang mengalami perubahan
keadaan jirim dalam kehidupan harian kita
disebabkan oleh penyerapan dan pembebasan haba.

• Pemanasan atau penyejukan menyebabkan sesuatu

jirim mengalami perubahan keadaan.

• Contohnya, apabila sesuatu cecair itu disejukkan,

cecair itu akan membebaskan haba

• Zarah-zarah kehilangan tenaga kinetik dan bergerak

lebih perlahan.

• Zarah-zarah menarik antara satu sama lain dan

bertukar menjadi pepejal.

• Cecair dikatakan mengalami proses pembekuan.

Perubahan Keadaan Jirim Disebabkan oleh
Penyerapan dan Pembebasan Haba
Berdasarkan Teori Kinetik

• Apabila bahan pepejal dipanaskan, bahan

tersebut akan berubah menjadi cecair dan
akhirnya menjadi gas melalui proses
pendidihan.

• Sesetengah bahan pula akan berubah terus

daripada pepejal menjadi gas. Proses ini
disebut sebagai pemejalwapan

• Semasa proses pemejalwapan, tenaga kinetik

zarah-zarah bertambah apabila zarah
menyerap haba sehingga boleh bertukar
secara langsung daripada pepejal menjadi gas.

















Perubahan Keadaan Jirim
Disebabkan oleh Penyerapan dan
Pembebasan Haba Berdasarkan
Teori Kinetik

• Apabila sesuatu bahan dipanaskan, suhu

akan meningkat dan apabila sesuatu bahan
disejukkan, suhu akan menurun

• Walau bagaimanapun, suhu tidak akan

berubah ketika mencapai takat beku, takat
lebur dan takat didih semasa proses
pembekuan, peleburan dan pendidihan.
Keadaan ini berlaku kerana tenaga kinetik
zarah-zarah tidak bertambah; haba diserap
atau dibebaskan untuk memastikan daya
tarikan antara zarah-zarah diatasi atau
dibentuk.

Perubahan Keadaan Jirim Disebabkan
oleh Penyerapan dan Pembebasan
Haba Berdasarkan Teori Kinetik

• Semasa perubahan fizikal ini berlaku,

jisim juga kekal tidak berubah kerana
kuantiti zarah-zarah tidak berubah
apabila dipanaskan atau disejukkan.

• Perubahan yang berlaku hanyalah

pada tenaga kinetik zarah-zarah
tersebut.

TAMAT