คำนำ พระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542 มีสาระสำคัญเกี่ยวกับการกำหนดการจัดระบบบริการสาธารณะตามอำนาจหน้าที่ และความสัมพันธ์ ระหว่างราชการบริหารส่วนกลาง ราชการบริหารส่วนภูมิภาค และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และระหว่าง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นด้วยกันเอง โดยมาตรา 12 แห่งกฎหมายดังกล่าว ได้กำหนดให้คณะกรรมการ การกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีอำนาจและหน้าที่ในการจัดทำแผนการกระจายอำนาจ ให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และแผนปฏิบัติการกำหนดขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่น เพื่อเป็นเครื่องมือในการถ่ายโอนภารกิจและอำนาจหน้าที่ในการจัดบริการสาธารณะของรัฐให้แก่ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รวมถึงการออกประกาศตามที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัตินี้ เพื่อให้องค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่นสามารถจัดทำบริการสาธารณะตามอำนาจหน้าที่และภารกิจถ่ายโอนเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และตอบสนองความต้องการของประชาชนในท้องถิ่น กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นได้รวบรวมกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับกระจายอำนาจให้แก่ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ประกาศคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และคำสั่งที่ยังมีผลใช้บังคับในปัจจุบัน รวมทั้งแนวทางและหลักเกณฑ์ในการแก้ไขปัญหาอุปสรรคเกี่ยวกับภารกิจ ที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นได้รับถ่ายโอนจากส่วนราชการ นำมาจัดทำหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (e-book) เผยแพร่ ในเว็บไซต์ของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น (www.dla.go.th) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้ปฏิบัติงาน ของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นในส่วนกลาง สำนักงานส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจังหวัด องค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่น และผู้ที่สนใจสามารถนำไปใช้ในการปฏิบัติงาน การให้คำปรึกษาแนะนำ และตอบประเด็นข้อหารือ ทางกฎหมาย เพื่อให้การดำเนินการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นไปด้วยความถูกต้อง ทั้งนี้ กรมส่งเสริม การปกครองท้องถิ่นหวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (e-book) เล่มนี้จะเป็นประโยชน์ทำให้องค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่นสามารถจัดทำบริการสาธารณะตามอำนาจหน้าที่และภารกิจถ่ายโอนได้อย่างมีประสิทธิภาพ และตอบสนองความต้องการของประชาชนในท้องถิ่นอย่างแท้จริง กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น พฤษภาคม 2566
สารบัญ หน้า พระราชบัญญัติ 1. พระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจ 1 ให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542 2. พระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจ 20 ให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2549 แผนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และแผนปฏิบัติการกำหนดขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 1. แผนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2543 23 และแผนปฏิบัติการกำหนดขั้นตอนการกระจายอำนาจ ให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 2. แผนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2551 269 และแผนปฏิบัติการกำหนดขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่น (ฉบับที่ 2) ประกาศคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (ประกาศ ก.ก.ถ.) 1. ประกาศ ก.ก.ถ. เรื่อง การกำหนดกิจการอื่นใดที่เป็นผลประโยชน์ 548 ของประชาชนในท้องถิ่นให้เป็นอำนาจและหน้าที่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ด้านการคุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง ลงวันที่ 9 กันยายน 2565 2. ประกาศ ก.ก.ถ. เรื่อง หลักเกณฑ์และขั้นตอนการถ่ายโอนภารกิจสถานีอนามัย 549 เฉลิมพระเกียรติ 60 พรรษา นวมินทราชินี และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ให้แก่องค์การบริหารส่วนจังหวัด (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2565 ลงวันที่ 5 เมษายน 2565 3. ประกาศ ก.ก.ถ. เรื่อง หลักเกณฑ์และขั้นตอนการถ่ายโอนภารกิจสถานีอนามัย 551 เฉลิมพระเกียรติ 60 พรรษา นวมินทราชินี และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ให้แก่องค์การบริหารส่วนจังหวัด ลงวันที่ 5 ตุลาคม 2564 4. ประกาศ ก.ก.ถ. เรื่อง กำหนดกิจการที่เป็นผลประโยชน์ของประชาชนในท้องถิ่น 686 ให้เป็นอำนาจและหน้าที่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ด้านการดูแลผู้สูงอายุ ที่มีภาวะพึ่งพิง ลงวันที่ 23 พฤศจิกายน 2561 5. ประกาศ ก.ก.ถ. เรื่อง การทำความตกลงร่วมมือกันจัดทำบริการสาธารณะ 688 ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ลงวันที่ 22 พฤษภาคม 2558
สารบัญ (ต่อ) หน้า 6. ประกาศ ก.ก.ถ. เรื่อง แนวทางในการจัดบริการรับเรื่องราวร้องทุกข์ของประชาชน 693 ในการให้บริการสาธารณะขององค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล และองค์การบริหารส่วนตำบล ลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2558 7. ประกาศ ก.ก.ถ. เรื่อง กำหนดอำนาจและหน้าที่ในการจัดระบบบริการสาธารณะ 696 ขององค์การบริหารส่วนจังหวัด (ฉบับที่ 2) ลงวันที่ 23 พฤศจิกายน 2552 8. ประกาศ ก.ก.ถ. เรื่อง หลักเกณฑ์และขั้นตอนการดำเนินการและการดำเนินคดี 697 ตามภารกิจที่ส่วนราชการถ่ายโอนให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในระยะเริ่มแรก ลงวันที่ 13 กรกฎาคม 2548 9. ประกาศ ก.ก.ถ. เรื่อง กำหนดอำนาจ และหน้าที่ในการจัดระบบบริการสาธารณะ 700 ขององค์การบริหารส่วนจังหวัด ลงวันที่ 13 สิงหาคม 2546 คำสั่งคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ที่ 6/2553 เรื่อง แต่งตั้งคณะอนุกรรมการอำนวยการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ระดับจังหวัด ลงวันที่ 2 สิงหาคม 2553 1. หนังสือกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น ด่วนที่สุด ที่ มท 0890.3/ว 1584 704 เรื่อง การแต่งตั้งคณะอนุกรรมการอำนวยการการกระจายอำนาจให้แก่ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นระดับจังหวัด ลงวันที่ 17 สิงหาคม 2553 แนวทางและหลักเกณฑ์ในการแก้ไขปัญหาอุปสรรคเกี่ยวกับภารกิจที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ได้รับถ่ายโอนจากส่วนราชการ 1. หนังสือกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น ด่วนที่สุด ที่ มท 0810.8/ว 1495 711 เรื่อง การบริหารจัดการและการแก้ไขปัญหาการถ่ายโอนภารกิจงานก่อสร้าง และบำรุงรักษาถนนและสะพานที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นได้รับการถ่ายโอน จากส่วนราชการ ลงวันที่ 14 กรกฎาคม 2564 2. หนังสือกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น ที่ มท 0810.8/ว 168 723 เรื่อง แจ้งมติที่ประชุมคณะอนุกรรมการบริหารแผนการกระจายอำนาจ ให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และแผนปฏิบัติการกำหนดขั้นตอน การกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ด้านการถ่ายโอนภารกิจ ลงวันที่ 28 มกราคม 2564 3. หนังสือสำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ที่ นร 0107/ว 1648 740 เรื่อง การถ่ายโอนภารกิจกรณีเอกสารหลักฐานการส่งมอบ - รับมอบภารกิจ และทรัพย์สิน ตรวจค้นหาไม่พบหรือสูญหาย ลงวันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2563
สารบัญ (ต่อ) หน้า 4. หนังสือกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น ที่ มท 0810.8/ว 921 749 เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการและขั้นตอนการบริหารจัดการภารกิจถ่ายโอนด้านแหล่งน้ำ ลงวันที่ 8 มีนาคม 2562 5. หนังสือกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น ด่วนที่สุด ที่ มท 0810.8/ว 950 762 เรื่อง การยกเว้นค่ากระแสไฟฟ้าสำหรับถนนถ่ายโอนจากส่วนราชการ ตามพระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2549 ลงวันที่ 2 เมษายน 2561
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 1
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 2
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 3
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 7
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 9
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 13
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 14
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 15
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 16
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 17
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 18
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 19
หนา ๑ เลม ๑๒๔ ตอนท ี่ ๒ ก ราชกิจจานุเบกษา ๘ มกราคม ๒๕๕๐ พระราชบัญญัติ กําหนดแผนและข ั้ นตอนการกระจายอํานาจ ให แกองคกรปกครองสวนท องถิ่น (ฉบับท ี่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๙ ภูมิพลอดุลยเดช ป.ร. ใหไว ณ วันท ี่ ๒๙ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๔๙ เปนปที่ ๖๑ ในรัชกาลปจจุบัน พระบาทสมเด ็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการโปรดเกลา ฯ ใหประกาศวา โดยที่เป นการสมควรแกไขเพิ่ มเติมกฎหมายวาด วยการกําหนดแผนและข ั้ นตอนการกระจายอํานาจ ให แกองคกรปกครองสวนท องถิ่น จึงทรงพระกรุณาโปรดเกลา ฯ ให ตราพระราชบัญญัติขึ้นไวโดยคําแนะนําและยินยอมของ สภานิติบัญญัติแหงชาติ ดังตอไปนี้ มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้เรียกวา “พระราชบัญญัติกําหนดแผนและข ั้ นตอนการกระจาย อํานาจให แกองคกรปกครองสวนท องถิ่น (ฉบับท ี่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๙” มาตรา ๒ พระราชบัญญัตินี้ใหใชบังคับต ั้ งแตวันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา เป นต นไป มาตรา ๓ ให ยกเลิกความใน (๔) ของมาตรา ๓๐ แหงพระราชบัญญัติกําหนดแผนและ ขั้นตอนการกระจายอํานาจให แกองคกรปกครองสวนท องถิ่น พ.ศ. ๒๕๔๒ และใหใช ความตอไปนี้ แทน กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 20
หนา ๒ เลม ๑๒๔ ตอนท ี่ ๒ ก ราชกิจจานุเบกษา ๘ มกราคม ๒๕๕๐ “(๔) กําหนดการจัดสรรภาษีและอากร เงินอุดหนุน และรายไดอื่นให แกองคกรปกครองสวนท องถิ่น เพ ื่อใหสอดคล องกับการดําเนินการตามอํานาจและหน าท ี่ ขององคกรปกครองสวนท องถ ิ่ นแตละประเภท อยางเหมาะสม โดยตั้ งแตปงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๕๐ เป นต นไป ให องคกรปกครองสวนท องถิ่น มีรายไดคิดเป นสัดสวนตอรายไดสุทธิของรัฐบาลไมนอยกวาร อยละยี่สิบหา และโดยมีจุดมุงหมายท ี่จะให องคกรปกครองสวนท องถ ิ่ นมีรายได เพ ิ่ มข ึ้ นคิดเป นสัดสวนตอรายไดสุทธิของรัฐบาลในอัตราไมนอยกวา รอยละสามสิบหา โดยการจัดสรรสัดสวนท ี่เป นธรรมแกองคกรปกครองสวนท องถิ่น และคํานึงถึงรายได ขององคกรปกครองสวนท องถ ิ่ นน ั้ นด วย การเพ ิ่ มสัดสวนรายได ขององคกรปกครองสวนท องถ ิ่ นตอรายไดสุทธิของรัฐบาลตามวรรคหนึ่ง ให เพ ิ่ มข ึ้ นตามระยะเวลาท ี่ เหมาะสมแกการพัฒนาให องคกรปกครองสวนท องถ ิ่ นสามารถดําเนินกิจการ บริการสาธารณะไดดวยตนเอง และใหเปนไปตามภารกิจที่ถายโอนให แกองคกรปกครองสวนท องถิ่น ที่ถายโอนเพิ่ มข ึ้ นภายหลังปงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๔๙ เป นต นไป แตไมวากรณีจะเปนประการใด เงินอุดหนุนที่จัดสรรใหตองมีจํานวนไมนอยกวาเงินอุดหนุนท ี่ องคกรปกครองสวนท องถ ิ่นไดรับการจดสรรั ในปงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๔๙” ผูรับสนองพระบรมราชโองการ พลเอก สุรยุทธ จุลานนท นายกรัฐมนตรี กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 21
หนา ๓ เลม ๑๒๔ ตอนท ี่ ๒ ก ราชกิจจานุเบกษา ๘ มกราคม ๒๕๕๐ หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใชพระราชบัญญัติฉบับน ี้ คือ โดยที่การปฏิบัติตามแผนและข ั้ นตอนการ กระจายอํานาจในการถายโอนภารกิจใหแกองคกรปกครองสวนทองถ ิ่ นที่กําหนดไวไมอาจดําเนินการไดตามกําหนด ระยะเวลา ทําใหการกําหนดสัดสวนรายไดขององคกรปกครองสวนทองถ ิ่ นตามมาตรา ๓๐ (๔) แหงพระราชบัญญัติ กําหนดแผนและข ั้ นตอนการกระจายอํานาจใหแกองคกรปกครองสวนทองถิ่น พ.ศ. ๒๕๔๒ ไมสอดคลอง กับขอเท็จจริงในการถายโอนภารกิจสมควรแกไขเพิ่ มเติมการกําหนดสัดสวนรายไดขององคกรปกครองสวนทองถิ่น ใหเปนไปตามสภาพขอเท็จจริงนั้น และยังคงเปาหมายการเพ ิ่ มสัดสวนรายไดขององคกรปกครองสวนทองถิ่น ใหไดรับไมนอยกวารอยละสามสิบหาไวเชนเดิม จึงจําเปนตองตราพระราชบัญญัตินี้ กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 22
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 23
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 24
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 25
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 26
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 27
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 28
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 29
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 30
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 31
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 32
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 33
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 34
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 35
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 36
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 37
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 38
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 39
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 40
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 41
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 42
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 43
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 44
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 45