การนำปรัชญาการศึกษาพัฒนาหลักสูตร

การนำปรัชญา การศึกษามาพัฒนา หลักสูตร

ก คำนำ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์(E-book) เล่มนี้จัดทำขึ้นเพื่อประกอบการเรียนรายวิชา ปรัชญาการศึกษา PC62502 ผู้เขียนได้ศึกษาค้นคว้า และเรียบเรียงจากตำรา บทความ เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับ การนำปรัชญาการศึกษามาพัฒนาหลักสูตร โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ผู้เรียน มีความรู้ ความเข้าใจ ตลอดจน ประยุกต์ใช้ความรู้ทางทฤษฎี และวิธีปฏิบัติ พร้อมทั้งยกตัวอย่างประกอบ เพื่อให้เกิดความเข้าใจยิ่งขึ้น เนื้อหาของหนังสืออิเล็กทรอนิกส์(E-book) เล่มนี้มีขอบเขต โดยแบ่งเนื้อหาออกเป็น 11 เรื่อง ประกอบด้วย ความหมายปรัชญาการศึกษา ความหมายของการพัฒนาหลักสูตร ความสำคัญปรัชญา ประยุกต์ที่นำมาพัฒนาหลักสูตร4 ความสำคัญของปรัชญาการศึกษาไทย ลักษณะปรัชญาการศึกษา อิทธิพล ของปรัชญาการศึกษาที่มีผลต่อหลักสูตร ประเภทปรัชญาการศึกษาไทย ปรัชญาการศึกษากับหลักสูตร ปรัชญาประยุกต์ที่ใช้พัฒนาหลักสูตร รูปแบบการพัฒนาหลักสูตรจากแนวคิดของไทย รูปแบบการพัฒนาจาก แนวคิดต่างประเทศ 13 มกราคม 2566

ข สารบัญ เรื่อง หน้า คำนำ ก สารบัญ ข สารบัญภาพ ค บทที่ 8 ความหมายปรัชญาการศึกษา 1 ความหมายของการพัฒนาหลักสูตร 1 ความสำคัญปรัชญาประยุกต์ที่นำมาใช้ในการพัฒนาหลักสูตร 2 ความสำคัญของปรัชญาการศึกษาไทย 3 ลักษณะปรัชญาการศึกษา 3 อิทธิพลของปรัชญาการศึกษาที่มีผลต่อหลักสูตร 4 ประเภทปรัชญาการศึกษาไทย 5 ปรัชญาการศึกษากับหลักสูตร 10 ปรัชญาประยุกร์ที่ใช้พัฒนาหลักสูตร 11 รูปแบบการพัฒนาหลักสูตรจากแนวคิดของไทย 11 รูปแบบการพัฒนาจากแนวคิดต่างประเทศ 11 บทสรุป 13 คำถามทบทวน 14 บรรณานุกรม ง

ค สารบัญภาพ ภาพประกอบที่ หน้า 1.ปรัชญาการศึกษาแบบสารัตถนิยม 5 2.ปรัชญาการศึกษาแบบนิรันตรนิยม 6 3.ปรัชญาการศึกษาแบบพิพัฒนาการนิยม 7 4.ปรัชญาการศึกษาแบบอัตภิภาวนิยม 8 ภาพประกอบเคลื่อนไหวที่ 5.ความหมายของปรัชญา 2 6.ประเภทปรัชญาการศึกษา 5 7.ปรัชญาการศึกษา 10 8.การประยุกต์ใช้ปรัชญามาพัฒนาหลักสูตร 11 9.แนวคิด ทฤษฎี กระบวนการ การพัฒนาหลักสูตร 13

บทที่ 8 การนำปรัชญาการศึกษามาพัฒนาหลักสูตร สภาพปัจจุบันนี้ เทคโนโลยีได้ก้าวหน้าและเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้สภาพสังคม เศรษฐกิจ วัฒนธรรมเปลี่ยนแปลงไปด้วย ความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้เป็นผลจากการศึกษา การศึกษาเป็นปัจจัยที่สำคัญยิ่ง ในการพัฒนาประเทศ ทั้งในด้านเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง อีกทั้งการศึกษาเป็นเครื่องมือในการเตรียม ประชากรให้มีคุณภาพ การเปลี่ยนแปลงหลายๆอย่างที่เกิดขึ้น คือการพัฒนาในทางที่ดีแต่หากจะมองย้อนกลับ ก็พบว่าในสังคมก็ยังคงประสบปัญหาต่างๆมากมายที่ยังแก้ไขไม่ได้ เช่น ปัญหาความขัดแย้งทางสังคม ปัญหา ยาเสพติดที่เป็นปัญหาใหญ่ระดับประเทศ ปัญหาเหล่านี้ต้องอาศัยการศึกษาเพื่อสร้างองค์ความรุ้ สร้าง ภูมิคุ้มกันทางความคิดของประชากร ซึ่งการจัดการศึกษาให้สำเร็จต้องอาศัยปรัชญาเพื่อเป็นแนวทางสู่การ ปฏิบัติให้บรรลุตามเป้าหมายของการศึกษาที่ตั้งไว้ ปรัชญาการศึกษา เป็นปรัชญาที่แตกหน่อมาจากปรัชญาแม่บทหรือปรัชญาทั่วไปที่ว่าด้วยความรู้ความ จริงของชีวิต หากบุคคลมีความเชื่อว่า ความจริงของชีวิตเป็นอย่างไร ปรัชญาการศึกษาจะจัดการศึกษาพัฒนา คนและพัฒนาชีวิตให้เป็นไปตามนั้น ดังนั้น การศึกษาเรื่องการเรียนการสอนว่าควรจะเป็นอย่างไร จึงต้อง ศึกษาถึงที่มา คือ ปรัชญาด้วย ( ดร.พนายุทธ เชยบาล,2557,หน้า4-5) ความหมายของปรัชญาการศึกษา หมายถึงระบบหรือแนวความคิดเกี่ยวกับองค์ประกอบที่สำคัญของการศึกษา ความมุ่งหมาย นโยบาย เนื้อหาสาระ ยุทธศาสตร์การเรียนการสอน การบริหารสถานศึกษา ความหมายของปรัชญาการศึกษานี้ได้มี นักการศึกษาและนักปรัชญาหลายท่านให้ ความหมายคือ คำนิยามที่แตกต่างกันออกไปตามทัศนะของแต่ละ ท่าน เช่น อุดม บัวศรีกล่าวว่า ปรัชญาการศึกษาคือ ปรัชญาประยุกต์ เพราะนำเอาความคิดทางปรัชญามาประยุกต์ใช้ กับการศึกษาเพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อการ เรียนการสอนตลอดจนเรื่องอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับความเป็นมนุษย์

2 สุมิตร คุณานุกร กล่าวว่า ปรัชญาการศึกษาคือ อุดมคติ อุดมการณ์อันสูงสุดซึ่งยึดเป็นหลักในการจัดการศึกษา มีบทบาทในการเป็นแม่บทเป็นต้น กำเนิดความคิดในการกำหนดความมุ่ง หมายของการศึกษา และเป็นแนวทางในการจัด การศึกษาตลอดจนถึงขบวนการในการเรียนการสอน วิจิตร ศรีสอ้าน กล่าวว่า ปรัชญาการศึกษาคือ จุดมุ่งหมาย ระบบความเชื่อหรือแนวคิดที่แสดงออกมาในรูปของ อุดมการณ์หรืออุดมคติทำนองเดียวกัน กับที่ใช้ในความหมายของปรัชญาชีวิต ซึ่งหมายถึง อุดมการณ์ของชีวิต อุดมคติของชีวิต แนวทางดำเนินชีวิตนั่นเอง กล่าวโดยสรุปปรัชญาการศึกษา คือ จุดมุ่งหมายของ การศึกษา นั่นเอง ศักดา ปรางค์ประทานพร อธิบายถึงความหมายของปรัชญาการศึกษาว่าคือ ความคิดเห็นอย่างวิพากษ์วิจารณ์ เกี่ยวกับกระบวนการที่ก่อให้เกิดการเรียนรู้ของมนุษย์ความคิดเห็นนี้ตั้งอยู่บนรากฐานของอภิปรัชญาญาณ วิทยาและอัฆวิทยาหรือปรัชญาการศึกษา หมายถึง การพิจารณาองค์ประกอบทุกๆส่วนของการศึกษาอย่างถี่ ถ้วน และความคิดเห็นเกี่ยวกับการศึกษาที่จะใช้เป็นเครื่องนำทางในการจัดการศึกษา ทองปลิว ชมชื่น ได้ให้ความหมายว่า ปรัชญาการศึกษาคือ เทคนิคการคิดที่จะแสวงหาคำตอบและกำหนด แนวทางในการดำเนินงานทางการศึกษาไม่ว่าการศึกษาในระบบโรงเรียนหรือการศึกษานอกโรงเรียน เริ่มตั้งแต่ การกำหนดจุดมุ่งหมายของการศึกษายุทธศาสตร์ทางการศึกษาและการบริหารทางการศึกษาเพื่อให้เกิด ประสิทธิภาพในการพัฒนามนุษย์และสังคมอย่างแท้จริง ภาพประกอบเคลื่อนไหวที่1 ความหมายของปรัชญา

3 ความหมายของการพัฒนาหลักสูตร การพัฒนาหลักสูตรเป็นกระบวนการวางแผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ทุกประเภท เพื่อให้ผู้เรียนเกิด การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมตามความมุ่งหมายและจุดประสงค์ที่กำหนดไว้ และเป็นการวางแผนการประเมินผล ให้ทราบถึงการเปลี่ยนแปลงในตัวผู้เรียน ว่าได้บรรลุตามความมุ่งหมายและจุดประสงค์จริงหรือไม่ เพื่อผู้ที่มี หน้าที่รับผิดชอบจะได้รู้และคิดเพื่อแก้ไขปรับปรุงต่อไป ความสำคัญของปรัชญาประยุกต์ที่นำมาใช้ในการพัฒนาหลักสูตร ใช้กำหนดจุดมุ่งหมาย เลือกเนื้อหาสาระและนำมาจัดหลักสูตรได้อย่างเป็นระบบ ทำให้หลักสูตรนั้นมี ประสิทธิภาพมากขึ้น ปรัชญากับการศึกษามีความสัมพันธ์กันคือ ปรัชญามุ่งศึกษาชีวิตและจักรวาล ส่วน การศึกษามุ่งศึกษาเรื่องราวเกี่ยวกับมนุษย์ ปรัชญาและการศึกษามีจุด สนใจร่วมกันอยู่อย่างหนึ่งคือ การจัดการศึกษาต้องอาศัยปรัชญาในการกำหนดจุดมุ่งหมายและหาคำตอบทาง การศึกษา ความสำคัญของปรัชญาการศึกษาไทย การศึกษาเป็นปัจจัยที่สำคัญยิ่งในการพัฒนาประเทศ ทั้งในด้านเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง เครื่องมือในการเตรียมประชากรให้มีคุณภาพ คือ การศึกษา การจัดการศึกษาของชาตินั้นจะต้องสอดคล้องกับ นโยบายทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง ถ้ามีการเปลี่ยนแปลงระบบทั้งสาม การจัดการศึกษาของชาติก็ จะต้องเปลี่ยนแปลงตามไปด้วย แต่ละสังคมจะมีแนวทาง ในการจัดการศึกษาต่างกัน เพราะระบบทั้งสามไม่ เหมือนกัน แนวความคิดหรือความเชื่อในการจัดการศึกษาก็คือ ปรัชญาการศึกษา ซึ่งผู้ที่มีหน้าที่ในการจัด การศึกษาจะยึดแนวทางในการจัดการศึกษาหรือปรัชญาของการศึกษาต่างกันไปตามวัตถุแระสงค์ของสังคม และสถานการณ์ทางสังคมในแต่ละยุคแต่ละสมัย การจัดการศึกษาของประเทศใดถ้าไม่ยึดการศึกษาที่ถูกต้องก็ ไม่มีทางที่จะทำให้ประเทศเจริญไปสู่เป้าหมายที่ต้องการ ปรัชญาการศึกษา จึงเป็นสิ่งสำคัญในการกำหนด แนวทางในการพัฒนาประเทศ

4 ลักษณะปรัชญาการศึกษา ปรัชญาการศึกษาจะต้องมีโครงสร้างที่เป็นระบบที่แน่นอนพอสมควร โดยทั่วไปประกอบด้วยประเด็นดังนี้ 1. คำจำกัดความของการศึกษา 2. ความมุ่งหมายของการศึกษา 3. นโยบายหรือแนวทางเพื่อการปฏิบัติในการจัดการศึกษา 4. เรื่องอื่นๆ เช่น วิธีการสอนที่จะให้เกิดการเรียนรู้ อิทธิพลของปรัชญาการศึกษาที่มีผลต่อหลักสูตร ดังได้กล่าวแล้วว่าในการพัฒนาหลักสูตรนั้น มีกิจกรรมหลายอย่างที่นักพัฒนาต้องกระทำ อาทิเช่น การกำหนดความมุ่งหมายของการศึกษาแต่ละระดับ การกำหนดจุดหมายของหลักสูตร การกำหนด จุดประสงค์การเรียนการสอน ฯลฯ การพิจารณากำหนดสิ่งต่างๆ ที่กล่าวมาแล้วนี้ต้องอาศัยความรู้ในด้าน ต่างๆ หลายด้าน รวมทั้งปรัชญาด้วย ไม่ว่าจะมองการศึกษาในแง่ใด การศึกษาต้องมีเป้าหมาย การ วางเป้าหมายของการศึกษาเป็นหน้าที่ของปรัชญา นักการศึกษาส่วนมากเป็นนักปรัชญา เพราะจุดหมายของ การศึกษาขั้นสุดท้าย คือ ต้องการทำให้ชีวิตเจริญรุ่งเรืองมีความสุขในสังคม สังคมยอมรับ ปรัชญาจึงมีอิทธิพล ดังนี้ 1.ช่วยชี้ให้เห็นว่า เป้าหมายการศึกษาที่จะเลือกนั้นสอดคล้องกับข้อเท็จจริงทางสังคม เศรษฐกิจ วัฒนธรรม ศาสนาที่เป็นอยู่ในสังคมหรือไม่ 2.เป้าหมายหลักสูตรการศึกษาที่เลือกนั้นขัดแย้งกับเป้าหมายของกิจกรรมอื่นๆ ของสังคมหรือไม่ 3.เป้าหมายการศึกษาที่จะเลือกนั้นสอดคล้องกับการมีชีวิตที่ดีไหม 4.ปรัชญาช่วยวิเคราะห์ ซักไซ้ ไล่เรียง สมมุติฐานของการศึกษา เพราะการศึกษาต้องเริ่มต้น ณ จุดใดจุดหนึ่ง 5.ช่วยให้นักการศึกษาเห็นปัญหาของเขาแจ่มกระจ่างขึ้น 6.ช่วยให้ถ้อยคำที่ใช้ในทางการศึกษาไม่กำกวมเป็นตำกระทัดรัดยิ่งขึ้น

5 ประเภทปรัชญาการศึกษาไทย สารัตถนิยม (Essentialism) หลักสูตร : เป็นหลักสูตรแบบเนื้อหาวิชา (SUBJECT-MATTER CURRICULUM) และหลักสูตรแบบสหสัมพันธ์ (BROAD-FIELD CURRICULUM) โดยเน้นเนื้อหาวิชาและกวดขันความรู้เป็นสำคัญ และเนื้อหาสาระที่เน้นจะ เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่ได้รับการกลั่นกรอง มาแล้วอย่างดี และหลักสูตรจะมีลักษณะควบคุมการเรียนการ สอนล่วงหน้า และส่วนใหญ่จะเป็นแบบแผนเดียวกันทั่วประเทศ กระบวนการเรียนการสอน : เน้นหลักสำคัญที่จะให้ผู้เรียนเข้าใจเนื้อหาอย่างถ่องแท้ ครูจึงอาจใช้วิธีการต่าง ๆ ในการถ่ายทอดความรู้ แต่ก็เน้นการเรียนการสอนแบบบรรยายเป็นหลัก มีความเชื่อว่าเนื้อหาสาระที่ได้ คัดเลือกแล้วเป็นสิ่งที่มีคุณค่า การเรียนการสอนจะอาศัย หนังสือ ตำราต่าง ๆ เป็นสื่อการสอนการถามตอบ เพื่อทบทวนความเข้าใจในเนื้อหาวิชา ภาพประกอบที่1ปรัชญาการศึกษาแบบสารัตถนิยม ภาพประกอบเคลื่อนไหวที่2 ประเภทปรัชญาการศึกษา

6 นิรันตรนิยม (PERENNIALISM) หลักสูตร : เป็นหลักสูตรที่เน้นวิชาทางศิลปศาสตร์ (LIBERAL ARTS CURRICULUM) เป็นหลักสูตรที่เน้นวิชา การศึกษาทั่วไป (GENERAL EDUCATION) ที่ฝึกฝนให้ผู้เรียนเป็นผู้ที่รู้จักใช้สติปัญญา เหตุผล เป็นการให้ ความรู้ที่ กว้างขวาง ช่วยให้ผู้เรียนสามารถนำความรู้ที่ได้รับไปประยุกต์ใช้ได้ทุกสถานการณ์ หลักสูตรศิลปะ ศาสตร์แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ -ศิลปะทางภาษา (LIBERAL ARTS) ซึ่งประกอบด้วยไวยากรณ์ วาทศิลป์ และตรรกศาสตร์ ซึ่งเป็นเรื่องของการ อ่าน การฟัง การ พูด การเขียน (3R’S) และการใช้เหตุ –ศิลปะทางคำนวณ (MATHEMATICAL ARTS) ประกอบด้วย เลขคณิต วิทยาศาสตร์ ปรัชญา ดาราศาสตร์ และดนตรี วิชาในกลุ่มนี้มุ่งที่การพัฒนาสติปัญญา (INTELLECTUAL DEVELOPMENT) ของผู้เรียนเป็นสำคัญ กระบวนการเรียนการสอน : การเรียนการสอนตามแนวปรัชญาการศึกษานิรันตรนิยมเน้นที่จะสร้างคนให้เป็น คนที่สมบูรณ์ โดยวิธีการฝึกฝนศักยภาพที่มีอยู่ในตัวผู้เรียนเป็นสำคัญ ฉะนั้นกระบวนการ เรียนการสอนจึง เน้นหนักที่จะกระตุ้นให้เกิดการพัฒนาในตัวผู้เรียน โดยการให้อภิปรายใช้ เหตุผลและสติปัญญาโต้แย้งกัน ซึ่ง การเรียนการสอน ตามแนวความเชื่อของปรัชญาการศึกษานิรันตรนิยมนี้ยึดหลักการสอนตามแนวจิตวิทยา ภาพประกอบที่2 ปรัชญาการศึกษาแบบนิรันตรนิยม

7 พิพัฒนาการนิยม (Progressivism) หลักสูตร : เป็นหลักสูตรที่มีความเชื่อว่าเด็ก จะเรียนรู้โดยอาศัยประสบการณ์ในชีวิตเป็นสำคัญ การเรียนรู้จะ เกิดขึ้นเพราะอาศัยประสบการณ์ตรงไม่มีหลักสูตรที่สมบูรณ์แบบสำหรับครูและเด็ก หลักสูตรของปรัชญา การศึกษานี้เป็นหลักสูตรแบบประสบการณ์ (EXPERIENCE CURRICULUM) เน้นประสบการณ์ของเด็กเป็น หลักสำคัญ เนื้อหาที่ได้รับความสนใจเป็นพิเศษ คือ สังคมศึกษาและวิชาสื่อความหมายเพื่อประโยชน์ใน ชีวิตประจำวัน กระบวนการเรียนการสอน : การเรียนการสอนตามแนวปรัชญานี้เน้นการฝึกการกระทำ (LEARNING BY DOING) เพื่อให้เกิดประสบการณ์โดยตรง การเรียนรู้จากการฝึกปฏิบัติจริงต้องใช้กระบวนการแก้ปัญหา ดังนั้น การเรียนการสอนจึงใช้การสอน แบบแก้ปัญหาโดยต้องเน้นให้เด็กมีการแก้ปัญหาในห้องเรียน สร้างบรรยากาศ ในการเรียนรู้ที่เป็นกันเองโดยอาศัยหลักการแบบประชาธิปไตย คือ ต้องเปิดโอกาสให้เด็กมีส่วนร่วมอภิปราย เพื่อหาข้อสรุปข้อสำคัญหรือทฤษฎีต่าง ๆ ซึ่งได้จากการลงมือกระทำจริง ความรู้จากการยึดการกระทำจริงจะ โยงไปสู่หลักการหรือทฤษฎีซึ่งจะติดตัวเด็กไปได้นาน กว่าความรู้ที่ได้จากการท่องจำ ภาพประกอบที่3 ปรัชญาการศึกษาแบบพิพัฒนาการนิยม

8 ปฏิรูปนิยม (RECONSTRUCTIONISM) หลักสูตร :เป็นหลักสูตรที่เน้นด้านสังคมเป็นแกนสำคัญ เพื่อส่งเสริมให้เด็กเข้าใจสภาพของสังคม และศึกษา แนวทางในการแก้ไขปัญหา ทางสังคม เป็นการเตรียมเด็กให้มีความรู้ความสามารถในการวิเคราะห์ปัญหาได้ อย่างมีคุณภาพ ปรัชญาการศึกษาปฏิรูปนิยมยึดหลักสูตรแบบแกน (CORE CURRICULUM) คือ การสอนเน้น หลักสูตรที่ยึดถือวิชาใดวิชาหนึ่งหรือกลุ่มวิชาใดวิชาหนึ่งเป็นแกนกลาง เนื้อหาสาระในหลักสูตรจากปัญหา สังคมที่ผู้เรียนประสบอยู่ ทั้งนี้เพื่อส่งเสริมให้เด็กมีความพร้อมในการคิดหา แนวทางในการแก้ปัญหา และนำ ผลที่ ได้มาใช้อย่างมีประสิทธิภาพ ต้องกำหนดให้เด็กได้ศึกษาอย่างกว้างขวาง เพื่อให้เด็กมองเห็นปัญหาของ สังคมอย่างเข้าใจแจ่มชัด และร่วมมือกันหาข้อมูลเพื่อนำไปใช้ ประโยชน์ในอนาคตได้ กระบวนการเรียนการสอน : การเรียนการสอนตามแนวปรัชญาการศึกษานี้มีลักษณะคล้ายคลึงกับ ปรัชญา การศึกษาพิพัฒนาการนิยม คือเป็นการเรียนรู้ด้วยการลงมือกระทำด้วยตนเองโดยวิธีการต่างๆ เช่น วิธีการทาง วิทยาศาสตร์ วิธีการแบบโครงการ และวิธีการแก้ปัญหา นอกจากนั้นปรัชญานี้ยังอาศัยวิธีการทาง ประวัติศาสตร์ และ วิธีการทางปรัชญา เข้ามาประกอบด้วยเพื่อให้การศึกษาปัญหาต่าง ๆ รัดกุมและสมบูรณ์ ที่สุด ปรัชญาการศึกษานี้ไม่ส่งเสริมการเรียนแบบท่องจำและการสอนแบบบรรยาย ครูผู้สอน และเด็กควรทำ อะไรก็ได้เพื่อสนองความต้องการของตน การแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง

9 อัตถิภาวนิยม (EXISTENTIALISM) หลักสูตร : หลักสูตรของปรัชญาการศึกษานี้เป็นหลักสูตรที่เชื่อว่าทุกวิชามี ความสำคัญ ถ้าเด็กเห็นว่าวิชาใดจะ ช่วยให้รู้จักตนเอง และเข้าใจโลกได้ดีขึ้น ถือว่าวิชานั้น ย่อมเหมาะสมกับเขา เนื้อหาที่เรียนต้องไม่แตกต่างไป จากสิ่งที่เด็กจะถือประพฤติในห้องเรียนและชีวิตประจำวัน เนื้อหาวิชาของหลักสูตรจะเน้นทางสาขา มนุษยศาสตร์(HUMANITIES) โดยเน้นเนื้อหาวิชาที่มีความสำคัญในการ ส่งเสริมให้บุคคลเลือกและตัดสินใจ อันได้แก่ วิชาศิลปะ ปรัชญา วรรณคดี ประวัติศาสตร์ การเขียน การละคร จิตรกรรม และศิลปประดิษฐ์ นัก ปรัชญาเชื่อว่าวิชาเหล่านี้จะช่วย ฝึกฝนเด็กในด้านสุนทรียศาสตร์ อารมณ์ และฝึกฝนศีลธรรม กระบวนการเรียนการสอน : การเรียนการสอนตามแนวปรัชญาการศึกษานี้ให้ความสำคัญของเด็กเป็นอย่างยิ่ง การเรียนการสอนจึงมุ่งเน้นให้เด็กค้นพบและรู้จักตัวเองเป็นสำคัญ นอกจากนี้กระบวนการเรียนการสอนใน ปรัชญาการศึกษานี้ยังเน้น “การมีส่วนร่วม” ว่าเป็นองค์ประกอบที่สำคัญของการเรียนรู้ และไม่เห็นด้วยกับ การศึกษามนุษย์ในแง่ของวัตถุเท่านั้นเพราะมนุษย์ไม่ใช่ วัตถุ จะศึกษามนุษย์ให้เข้าใจก็ต้องเข้าไปมี ส่วนร่วมกับการมีอยู่ของมนุษย์ วิชาที่ควรแก่การศึกษาคือวิชาที่ให้ ความรู้เกี่ยวกับมนุษย์ ภาพประกอบที่4 ปรัชญาการศึกษาแบบอัตภิภาวนิยม

10 ปรัชญาการศึกษากับหลักสูตร เมื่อเอ่ยถึงคำว่าปรัชญา คนทั่วไปมักจะเข้าใจว่าเป็นเรื่องที่ยากเกินกำลังสติปัญญาที่คนธรรมดา สามัญ จะนำมาพูดกัน ส่วนใหญ่เข้าใจว่าปรัชญาเป็นวิชาสำหรับนักปราชญ์ แต่ในขณะเดียวกันเราก็พูดถึง ปรัชญากัน บ่อยๆ เช่นใครคนหนึ่งพูดว่า "ผมไม่เห็นด้วยกับปรัชญาการทำงานของคุณ" หรือ "ผมเลือกเขา เป็นผู้แทน เพราะเห็นด้วยกับปรัชญาการเมืองของเขา" หรือ "ผมชอบผู้บริหารคนนี้เพราะเห็นด้วยกับ ปรัชญาการบริหาร โรงเรียนของเขา" ทั้งสามประโยคนี้แสดงว่าปรัชญาตามความหมายของผู้พูดคือเจตคติที่ มีต่อการกระทำอย่าง ใดอย่างหนึ่ง ในบางกรณีปรัชญาหมายถึงสิ่งสำคัญที่มีความหมายต่อชีวิต เช่น คำกล่าว ที่ว่า "ชีวิต เปรียบเสมือนความฝัน" หรือ "ชีวิตคือการต่อสู้" เป็นต้น อย่างไรก็ตามการที่ใครต่อใครสามารถ นำเอาคำว่า ปรัชญามาใช้ก็มิได้หมายความว่า เขาเหล่านั้นเข้าใจว่าปรัชญาคืออะไร และถ้าถามต่อไปว่า ปรัชญาการศึกษา คืออะไร มีส่วนเกี่ยวข้องกับการศึกษาอย่างไร หลายคนก็คงตอบไม่ได้ ดังนั้นเพื่อเป็นการปูพื้นฐานความรู้ในบท นี้ผู้อ่านจะได้เรียนรู้สิ่งต่อไปนี้ ภาพประกอบเคลื่อนไหวที่3 ปรัชญาการศึกษา

11 ปรัชญาประยุกต์ที่นำมาใช้ในการพัฒนาหลักสูตร การพัฒนาหลักสูตรจำเป็นต้องศึกษา วิเคราะห์ สำรวจ วิจัย สภาพพื้นฐานด้านต่าง ๆ เพื่อให้ได้ข้อมูล อย่างเพียงพอที่จะใช้สนับสนุน อ้างอิงในการตัดสินใจดำเนินการต่าง ๆ เพื่อให้ได้หลักสูตรที่ดี สามารถพัฒนา ให้ผู้เรียนมีความรู้ความสามารถ และทัศนคติที่นำไปใช้ให้เป็นประโยชน์ต่อตนเองและสังคมได้ ภาพประกอบเคลื่อนไหวที่4 การประยุกต์ใช้ปรัชญามาพัฒนาหลักสูตร รูปแบบการพัฒนาหลักสูตรจากแนวคิดของไทย การพัฒนาหลักสูตรของกรมวิชาการ 1. การพัฒนาหลักสูตรโดยการปรับกิจกรรมการเรียนการสอน 2. การพัฒนาหลักสูตรโดยการปรับรายละเอียดของเนื้อหา 3. การพัฒนาหลักสูตรโดยการพัฒนาสื่อการเรียนการสอน 4. การพัฒนาหลักสูตรโดยการจัดทำวิชา/รายวิชาเพิ่มเติมขึ้นมาใหม่

12 รูปแบบการพัฒนาหลักสูตรจากแนวคิดต่างประเทศ การพัฒนาหลักสูตรตามแนวคิดของไทเลอร์ 1. จุดมุ่งหมายทางการศึกษา อะไรบ้างที่โรงเรียนต้องการให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ 2. ประสบการณ์ทางการศึกษา อะไรบ้างที่โรงเรียนจะต้องจัดให้ เพื่อช่วยให้บรรลุจุดมุ่งหมาย 3.จะจัดประสบการณ์ทางการศึกษาอย่างไรจึงจะทำให้สอนมีประสิทธิภาพ 4. ประเมินประสิทธิภาพของการจัดประสบการณ์การเรียนอย่างไรจึงจะทราบได้ว่าผู้เรียนได้บรรลุเป้าหมาย ทางการศึกษา การพัฒนาหลักสูตรตามแนวความคิดของทาบา 1. วิเคราะห์ความต้องการ 2. กำหนดจุดมุ่งหมาย 3. คัดเลือกเนื้อหาสาระ 4. การจัดรวบรวมเนื้อหาสาระ 5. คัดเลือกประสบการณ์การเรียนรู้ 6. การจัดรวบรวมประสบการณ์การเรียนรู้ 7. กำหนดวิธีวัดและประเมินผล

13 การพัฒนาหลักสูตรตามแนวคิดของเซย์เลอร์ อเล็กซานเดอร์ และเลวิส (J. Galen Saylor, William M.Alexander and Arthur J. Lewis) 1. เป้าหมาย วัตถุประสงค์ และความครอบคลุม (Goals, Objective and domains) 2. การออกแบบหลักสูตร (Curriculum Design) 3. การนำหลักสูตรไปใช้ (Curriculum implementation) 4. การประเมินผลหลักสูตร (Curriculum Evaluation) ภาพประกอบเคลื่อนไหวที่5 แนวคิด ทฤษฎี กระบวนการ การพัฒนาหลักสูตร

14 บทสรุป ปรัชญากับการศีกษามีความสัมพันธ์กันโดยปรัชญาช่วยให้เกิดความชัดเจนทางการศึกษา และทำให้ นักศึกษาสามารถดำเนินการทางการศึกษาได้อย่างถูกต้องรัดกุมเพราะได้ผ่านการพิจารณา วิพากย์วิเคราะห์ อย่างละเอียดทุกแง่ทุกมุม ทำให้เกิดความเข้าใจอย่างชัดเจน ขจัดความไม่สอดคล้อง และหาทางพัฒนาแนวคิด ใหม่ ให้กับการศึกษา ปรัชญาการศึกษา จึงเป็น แนวความคิด หลักการ และกฎเกณฑ์ ในการกำหนดแนวทาง ในการจัดการศึกษา ซึ่งนักการศึกษาหลายคนได้ยึดเป็นหลักใน การดำเนินการทางการศึกษาเพื่อให้บรรลุ เป้าหมายนอกจากนี้ปรัชญาการศีกษายังพยายามทำการวิเคราะห์และทําความเข้าใจเกี่ยวกับการศึกษา ทำให้ สามารถมองเห็นปัญหาของการศึกษาได้อย่างชัดเจน ปรัชญาการศึกษาจึงเปรียบเหมือนเข็มทิศนำทางให้ นักการศึกษาดำเนินการทางศึกษา อย่างเป็นระบบ ชัดเจน และสมเหตุสมผล ดั้งนั้นปรัชญาการศึกษาจึงมีอิทธิพลต่อการพัฒนาหลักสูตรโดยตรงมีแนวคิดเกี่ยวกับปรัชญาการศึกษา ลักษณะใดลักษณะหนึ่งสะท้อนให้เห็นการจัดหลักสูตรการสอนการวัดประเมินผลการสอนการศึกษาสร้างสรรค์ เป็นแนวทางหนึ่งสำหรับทางเลือกการศึกษาระบบไทยมีแนวคิดพื้นฐานของการมองพื้นฐานของการมองไปสู่ เป้าหมายคุณภาพของคนในสังคมไทยมี่ควรจะเป็น ด้วยผ่านปัญหาเชิงโครงสร้างของสังคมไทย

15 คำถามทบทวน 1.ปรัชญาการศึกษาพิพัฒนาการนิยม มีหลักการให้ผู้เรียนมีกระบวนการเรียนรู้อย่างไร 2.ข้อใดกล่าวถูกต้องที่สุดเกี่ยวกับตัวชี้วัดในหลักสูตรแกนกลาง 3.การนำหลักสูตรไปสู่การปฏิบัติ ซึ่งประกอบด้วยกิจกรรมต่าง ๆ ตรงกับข้อใด 4.ข้อใดกล่าวถูกต้องที่สุดเกี่ยวกับองค์ประกอบของหลักสูตร 5.ข้อใดกล่าวไม่ถูกต้องเกี่ยวกับรูปแบบของหลักสูตรในปัจจุบัน

ง บรรณานุกรม กีรติ บุญเจือ. (2526),ปรัชญาภาษา.กรุงเทพมหานคร : ไทยวัฒนาพานิช. พระพรหมคุณาภรณ์(ป.อ.ปยุตฺโต).(2553).พจนานุกรมพุทธศาสน์ฉบับประมวลศัพท์.พิมพ์ครั้งที่ 15. กรุงเทพมหานคร: สหธรรมิก. วิชัย วงษ์ใหญ่,(2537).กระบวนการพัฒนาหลักสูตรและการเรียนการสอนภาคปฏิบัติ.กรุงเทพฯ:ชมรมเด็ก จำหน่าย สงัด อุทรานันท์.(2535).พื้นฐานและหลักการพัฒนาหลักสูตร.กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. สุมิตร คุณานุกร.(2523).หลักสูตรและการสอน.กรุงเทพฯ:ศึกษิตสยาม. ไพฑูรย์ สินลารัตน์.(2529)ปรัชญาการศึกษาเบื้องต้น,พิมพ์ครั้งที่ 3,กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. อุรวดี รุจิเกียรติติจร.(2535).ปรัชญาการศึกษาเบื้องต้น.ขอนแก่น.ขอนแก่นการพิมพ์.