สืบเนื่องจากในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้จัดตั้งวงดุริยางค์ (Orchestra) ขึ้นเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ไทย เรียกว่า “วงเครื่องสายฝรั่งหลวง” โดยกรมมหรสพเป็นฝ่ายด าเนินการ เบื้องต้นมี ครูนาซารีเป็นผู้ฝึกหัด ต่อมาขุนเจนรถรัฐ (ปิติ วาทยะกร) มาเป็นผู้สอนและก ากับดูแล วงเครื่องสายฝรั่งหลวงจนทวีความสามารถขึ้นอย่างรวดเร็ว ขุนเจนรถรัฐได้รับ พระราชทานเลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น “หลวงเจนดุริยางค์” และ “พระเจนดุริยางค์” โดย ล าดับ เมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๐ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณา โปรดเกล้า ฯ ให้วงเครื่องสายฝรั่งหลวง เปิดการบรรเลง “ซิมโฟนี คอนเสิร์ต” (Symphony Concert) ส าหรับประชาชนขึ้นเป็นครั้งแรกในเมืองไทย ณ โรงโขนหลวง ในสวนมิสกวัน และที่ศาลาสหทัยสมาคม ในพระบรมมหาราชวัง (เขตชั้นนอก) ต่อมา พ.ศ. ๒๔๗๗ วงเครื่องสายฝรั่งหลวงได้โอนย้ายจากกระทรวงวัง มาขึ้นกับกรมศิลปากร จึงเปลี่ยนชื่อเป็น “วงดุริยางค์สากล กรมศิลปากร” นับตั้งแต่นั้นมา ๔๙
วันที่ ๒๐ พฤศจิกายน ๒๕๖๔ (ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร) ผู้อ านวยเพลง นาวี คชเสนี ไวโอลิน ๑ พบภัค งามเจริญ โชติ บัวสุวรรณ รวยชัย แซ่โง้ว กุลิสรา แสงจันทร์ ไวโอลิน ๒ ต้นไม้ ภัยชนะ ชลัฐ ลิมปิศิริ นุชนารถ คีตภัทรวรางกูร วิโอลา ขจร โกศลสิริพจน์ มณีรัตน์ แสงเนตรสว่าง เชลโล ปนัดดา เพิ่มพานิช ทศพร โพธิ์ทอง ฟลูต ศุภชัย จงชนะไชย โอโบ ชนันนัทธ์ มีนะนันทน์ คลาริเน็ท ธีระพงษ์ ทรัพย์มูล บาสซูน ศิริอนันต์ ใจซื่อ ฮอร์น วิชาญ ชิณณะวิโรจน์ไพศาล กุลชา แก้วเกตุสัมพันธ์ ทรัมเป็ต ปิติพงศ์ ภู่แก้ว ศศิศ จิตรรังสรรค์ ทรอมโบน สิทธิชัย อ่องสะอาด ฐากูร อัศวพิศิษฐ์ กลอง ชาลี เพ็งจิ๋ว ธรรมศักดิ์ หิรัญขจรโรจน์ เปียโน พศธร เสถียรนิธิ กีตาร์ สกล ศิริพิพัฒนกุล เบสไฟฟ้า คุณากร สวัสดิ์ชูโต ขับร้อง ดวงดาว เถาว์หิรัญ สุรพัฒน์ โสภณวิมลรุจน์ มานิต ธุวะเศรษฐกุล อิสรพงศ์ ดอกยอ ถิรวัฒน์ ศรีสุรางค์ โฉมวิลัย ยูฮันเงาะ ธนิษฐา นิลบุตร ๕๐
วันที่ ๒๐ พฤศจิกายน ๒๕๖๔ (ณ โรงละครแห่งชาติ) ผู้อ านวยเพลง ธนู รักษาราษฎร์ กีตาร์ สกล ศิริพิพัฒนกุล แซ็กโซโฟน นิรันดร์ เอี่ยมสอาด ทรัมเป็ต วรรณฉัตร ศรีปาน ทรอมโบน สมเจตน์ สุกอร่าม เปียโน ศิลปชัย สุขประเสริฐ เบสไฟฟ้า ชูเกียรติ พรมศิริกรรณ กลอง ศราวุธ วิณิชยกุล ขับร้อง ดวงดาว เถาว์หิรัญ ธนิษฐา นิลบุตร ถิรวัฒน์ ศรีสุรางค์ อิสรพงศ์ ดอกยอ วันที่ ๒๑ พฤศจิกายน ๒๕๖๔ (ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร) ผู้อ านวยเพลง นาวี คชเสนี ไวโอลิน ๑ ธันวิน ใจเพียร ชลัฐ ลิมปิศิริ มัลลิกา ธนัคฆเศรณี สุทัศน์ ปล้องมาก ไวโอลิน ๒ วราทิตย์ วรินทรเวช วรรณชนก นุตาคม สุวิดา ทะละวงษ์ วิโอลา อัจยุติ สังข์เกษม ภัสฐิญา จิตรรังสรรค์ เชลโล ไพโรจน์ พึ่งเทียน ศริญญา คงเฟื่องฟุ้ง ฟลูต สโรช กันประเสริฐ โอโบ ชนันนัทธ์ มีนะนันทน์ คลาริเน็ท ธีระพงษ์ ทรัพย์มูล บาสซูน ธนวัฒน์ โงสว่าง ฮอร์น จุฑา จุฬาวไลวงศ์ กุลชา แก้วเกตุสัมพันธ์ ๕๑
ทรอมโบน สมเจตน์ สุกอร่าม ฐากูร อัศวพิศิษฐ์ กลอง ชาลี เพ็งจิ๋ว ธรรมศักดิ์ หิรัญขจรโรจน์ เปียโน พศธร เสถียรนิธิ กีตาร์ สกล ศิริพิพัฒนกุล เบสไฟฟ้า คุณากร สวัสดิ์ชูโต ขับร้อง ดวงดาว เถาว์หิรัญ สุรพัฒน์ โสภณวิมลรุจน์ มานิต ธุวะเศรษฐกุล ณัฐธิกา เอี่ยมท่าไม้ อิสรพงศ์ ดอกยอ ถิรวัฒน์ ศรีสุรางค์ โฉมวิลัย ยูฮันเงาะ ธนิษฐา นิลบุตร ประสานงาน วันดี วงศ์สิปปกร ๕๒
หัวหน้างานเทคนิค สมชาย ชมพัฒนา หัวหน้างานบริหารจัดการโรงละคร ศรินพร ฮุ่นตระกูล ควบคุมดูแลระบบปรับอากาศ ลิฟท์โดยสาร วีรชาติ แพทย์รัตน์ ประมวลศักดิ์ ทองโคกสูง ผู้ก ากับเวที ระบบรอกม่านไฟฟ้า จอมอนิเตอร์ วิษณุ ไชยวงศ์คต ควบคุมระบบเสียง ศิรชัช ร่วมโพธิ์รี ช่วยควบคุมระบบเสียง และระบบไฟฟ้าแสงสว่าง เอกชัย พรหมจักร์ ช่วยควบคุมระบบไฟฟ้าเวที และดูแลระบบไฟฟ้าก าลัง ภัคพล ทองสุข ช่วยควบคุมและก ากับฉากการแสดง เดโชชัย ลิ้มทอง ช่วยควบคุมระบบเสียง และบริกรเทคนิค อธิพงษ์ บัวทอง ฉายไฟฟอลโลสปอต และช่วยดูแลระบบไฟฟ้าแสงสว่าง วิทยา ธาระ ธุรการกลุ่มและช่วยประสานงานทั่วไป สุธาสินี ปลุกกระโทก ฉายไฟฟอลโลสปอต และช่วยดูแลระบบปรับอากาศ ธีรภัทร์ ค าเผือก เจ้าหน้าที่จ าหน่ายบัตร ชนิดา ญาณพันธ์ เทคนิคแสง สี เสียง กลุ่มโรงละครแห่งชาติ ควบคุมฉาก ฉลาด เมืองจันทร์ ควบคุมเครื่องแต่งกาย น้ าทิพย์ ศิริมงคล พิธีกร มณีรัตน์ มุ่งดี ๕๓
บริหารงานทั่วไป พัชรินทร์ เหลืองเอี่ยม ควบคุมงานโรงละครแห่งชาติ นิรันดร์ ใจชนะ ควบคุมงานวิชาการ อัมไพวรรณ เดชะชาติ ควบคุมงานนาฏศิลป์ วนิตา กรินชัย ควบคุมงานดุริยางค์ไทย สุริยะ ชิตท้วม ควบคุมงานดุริยางค์สากล สมเกียรติ ศรีค า ที่ปรึกษาด้านการแสดง บุญตา เขียนทองกุล ประสาท ทองอร่าม วันทนีย์ ม่วงบุญ ปกรณ์ พรพิสุทธิ์ อ านวยการแสดง ลสิต อิศรางกูร ณ อยุธยา อธิบดีกรมศิลปากร กิตติพันธ์ พานสุวรรณ ๕๔
ทับหลังของปราสาทหนองหงส์ จังหวัดบุรีรัมย์ และทับหลังปราสาทเขาโล้น จังหวัดสระแก้ว ได้สูญหายไปจากที่ตั้งในช่วงราวพ.ศ. ๒๕๐๙ - ๒๕๑๑ แต่ไม่ปรากฏ รายงานหรือบันทึกเกี่ยวกับการสูญหาย ต่อมาได้ปรากฏทับหลังสองรายการนี้ อยู่ใน ฐานข้อมูลโบราณวัตถุของพิพิธภัณฑ์ศิลปะเอเชีย เมืองซานฟรานซิสโก รัฐแคลิฟอร์เนีย ประเทศสหรัฐอเมริกา บริจาคโดยนาย Avery Brundage การติดตามทับหลังทั้ง ๒ รายการเริ่มขึ้นอย่างเป็นทางการเมื่อกรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม น าเรียนนายกรัฐมนตรีทราบและพิจารณาลงนามแต่งตั้ง คณะกรรมการติดตามโบราณวัตถุของไทยในต่างประเทศกลับคืนสู่ประเทศไทย และจากการประชุมคณะกรรมการติดตามโบราณวัตถุของไทยในต่างประเทศกลับคืนสู่ ประเทศไทย ครั้งที่ ๑/๒๕๖๐ วันอังคารที่ ๒๐ มิถุนายน ๒๕๖๐ เวลา ๑๔.๐๐ น. ณ ห้องประชุมศรีอยุธยา หอวชิราวุธานุสรณ์ ประธานคณะกรรมการฯ ได้มอบหมายให้ กรมศิลปากร ซึ่งเป็นเลขานุการคณะกรรมการฯ จัดท าข้อมูลโบราณวัตถุ ๒ รายการ คือ ทับหลังจากปราสาทเขาโล้น จังหวัดสระแก้ว และทับหลังจากปราสาทหนองหงส์ จังหวัดบุรีรัมย์ ที่เก็บรักษาอยู่ใน Asian Art Museum เมืองซานฟรานซิสโก โดยจัดท า ข้อมูลเพิ่มเติมจากที่นักวิชาการอิสระและประชาชนได้เคยน าเสนอไว้ คณะท างาน ได้ท าการศึกษาเปรียบเทียบจากภาพถ่ายเก่า สภาพรอยช ารุดเสียหาย ซึ่งพบว่า มีต าหนิที่ตรงกัน ขนาดของทับหลังกับขนาดพื้นที่ติดตั้งเดิมที่ตัวปราสาท และรูปแบบ ศิลปกรรมของทับหลัง เพื่อน ามาใช้เป็นข้อมูลช่วยยืนยันว่าทับหลังทั้ง ๒ รายการเป็น ของประเทศไทย จนกระทั่งในวันที่ ๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๑ กรมศิลปากรจึงด าเนินการ ส่งข้อมูลผ่านกรมสารนิเทศ กระทรวงการต่างประเทศ ถึงสถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงวอชิงตัน และสถานกงสุลใหญ่ ณ นครลอสแอนเจลิส เป็นผู้ด าเนินการประสาน กับหน่วยงานในสหรัฐอเมริกา ๕๕
หน่วยงานในสหรัฐอเมริกาที่รับผิดชอบในคดีนี้ คือ ส านักงานสืบสวนเพื่อความ มั่นคงแห่งมาตุภูมิ สหรัฐอเมริกา Homeland Security Investigations (HSI) โดย เจ้าหน้าที่ เดวิด เคลเลอร์ได้ด าเนินการสืบสวนจากหลักฐานที่ฝ่ายไทยได้ส่งไป และได้ ลงพื้นที่สืบสวนเก็บข้อมูลในพิพิธภัณฑ์ศิลปะเอเชีย พร้อมทั้งได้ประสานงานขอข้อมูล ตัวอย่างใบอนุญาตการน าโบราณวัตถุออกนอกราชอาณาจักร ก่อนและหลังทับหลัง ทั้ง ๒ รายการจะสูญหายไป เพื่อเป็นหลักฐานว่า ทางการไทยมีกฎหมายและมาตรการ ที่เคร่งครัดในการน าโบราณวัตถุออกนอกประเทศ รวมทั้งส าเนาจดหมายที่อดีตอธิบดี กรมศิลปากร นายธนิต อยู่โพธิ์ ได้ส่งถึงนาย Avery Brundage เพื่อทวงคืนโบราณวัตถุ ทับหลังจากปราสาทกู่สวนแตง เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๐ เป็นหลักฐานว่านาย Avery Brundage เคยมีประวัติในการรับซื้อโบราณวัตถุที่ถูกลักลอบออกจากประเทศไทย มาก่อนแล้ว ซึ่งเอกสารทั้งหมดนี้ เก็บรักษาอยู่ในหอจดหมายเหตุแห่งชาติ กรมศิลปากร ทับหลังทั้ง ๒ รายการ ได้ถูกน าขึ้นพิจารณาในชั้นศาลจนในที่สุดพิพิธภัณฑ์ ศิลปะเอเชีย (Asian Art Museum) ได้ยอมรับว่าเป็นกรรมสิทธิ์ของไทย และยินยอมให้ ส านักงานสืบสวน เพื่อความมั่นคงแห่งมาตุภูมิ (HSI) ยึดทับหลังทั้ง ๒ รายการ เพื่อส่งคืนประเทศไทยโดยได้มีพิธีส่งมอบอย่างเป็นทางการ ณ ประเทศสหรัฐอเมริกา เมื่อวันที่ ๒๕ พฤษภาคม ๒๕๖๔ ๕๖
ทับหลังจากปราสาทหนองหงส์ อ าเภอโนนดินแดง จังหวัดบุรีรัมย์ ทับหลังจากปราสาทเขาโล้น อ าเภอตาพระยา จังหวัดสระแก้ว ๕๗
กระทรวงวัฒนธรรม กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา จังหวัดสมุทรสงคราม กรมศิลปากร การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) บริษัท อสมท จ ากัด (มหาชน) มูลนิธิมิราเคิลออฟไลฟ์ฯ คุณมุกดา ทังเกษมวัฒนา ๕๘
อุทยานพระบรมราชานุสรณ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหลานภาลัย อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม โทรศัพท ๐๓๔ ๗๕๑ ๖๖๖ โทรสาร ๐๓๔ ๗๕๑ ๓๗๖ มูลนิธิพระบรมราชานุสรณ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหลานภาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ หอวชิราวุธานุสรณ (ในบริเวณหอสมุดแหงชาติ) เเขวงวชิรพยาบาล เขตดุสิต กทม. ๑๐๓๐๐ โทรศัพท และโทรสาร ๐๒ ๒๘๒ ๑๔๔๒ ติดตอ www.kingrama2found.or.th อุทยาน ร.๒