8 SINIF FEN KA DERGİ ÖRNEK

örnekLOGO GELECEK

FEN BİLİMLERİ

KONU SORU MODÜL DERGİ

Mevs�mler ve İkl�m

LGS

Lorem �psumörnek

01 MEVSİMLER VE İKLİM » Mevsimlerin Oluşumu Temelden Yeni 
Nesile

1 Mevs mler n Oluşumu B lg Eksen Eğikliğinin Sonuçları
Kutucuğu
Mevsimler oluşur.
uzey Yarım Küre Dönme ekseni Kuzey ve Güney Yarım Kürelerde aynı anda
Kuzey Kutup Noktası
farklı mevsimler yaşanır.

Güneyörnek YarımKüre Yengeç Türkiye kuzey yarım kürede yer alır.
KDönencesi
✔ 21 Haziran tarihinde kuzey yarım kürede yaz
Ekvator
güney yarım kürede kış mevsimi yaşanır.
Oğlak
✔ 23 Eylül tarihinde kuzey yarım kürede son-
Güney Kutup Dönencesi
bahar güney yarım kürede ilkbahar mevsimi ya-
Noktası
şanır.
Dolanma Düzlemi
✔ 21 Aralık tarihinde kuzey yarım kürede kış
23°27’
güney yarım kürede yaz mevsimi yaşanır.
Eksen Eğikliği
✔ 21 Mart tarihinde kuzey yarım kürede ilkbahar
Dünya’nın Güneş etrafında dolandığı düzleme do-
güney yarım kürede sonbahar mevsimi yaşanır.
lanma düzlemi ya da yörünge düzlemi denir.
Dönenceler ve Kutup Daireleri oluşur.
Dünya’nın kendi ekseni etrafında döndüğü var- ✔ Kuzey yarım kürede Yengeç Dönencesi gü-

sayılan, hayali çizgiye dönme ekseni denir. ney yarım kürede Oğlak Dönencesi yer alır.

Dünya kendi etrafında batıdan doğuya,saat yö- Bir noktaya düşen ışık ışınları yıl içinde değişir.

nünün tersine doğru döner. Türkiye Türkiye

Dünya bu dönüşünü 24 saatte tamamlar. Cisim Cisim
Buna 1 (bir) gün denir.
Gölge
✔ Bu hareket Dünya’nın günlük hareketi adını alır.

Dünya'nın günlük hareketi sonucu Tuzkaya Gölge
aşağıdaki olaylar meydana gelir.
12.00
 Gece ve gündüz oluşur.
 Günlük sıcaklık farkı oluşur. 21 Haziran 21 Aralık

(Gece soğuk, gündüz sıcak.) Kuzey yarım küre

 Güneş ışınlarının geliş açısı gün Bir noktaya dikilen çubuğun gölge boyu yıl içinde

içinde değişir. değişir.

 Gölge boyu gün içinde değişir. Güneş’in doğuş ve batış saati ile doğuş ve batış

yeri değişir.

Eksen Eğikliği 21 Haziran
Dünya’nın kendi etrafında döndüğü Güneşin
dönme ekseni ile Güneş etrafında doğuşu
dolandığı yörünge düzlemi arasındaki
farka eksen eğikliği denir. Bu değer 23˚ 21 Aralık 21 Haziran 21 Aralık
27’ (23 derece 27 dakika) dır. Güneşin Güneşin Güneşin
batışı doğuşu
batışı

3

01 MEVSİMLER VE İKLİM » Mevsimlerin OluşumuöKuzey Yarım Küre’de
ryaz, Güney Yarım Küre’de
4
Kuzey Yarım Küre’de İlkbahar, Güney Yarımkış mevs m görülür.
Küre’de sonbahar mevs m görülür.Kuzey Yarım Küre’de

Kuzey Yarım Küre’de ve Güney Yarımgölge boyu en kısa, Güney
Küre’de gece ve gündüz süreler eş tt r.
nYarım Küre’de gölge boyu
21 Mart (Ek noks)
en uzundur.
21 Haz ranKuzey Yarım Küre’de en21 Aralık Kuzey Yarım Küre’de kış
Güney Yarım Küre’de yaz
uzun gündüz, Güney YarımGüneş mevs m görülür.
Küre’de en uzun gece ya-
şanır. Kuzey Yarım Küre’de
gölge boyu en uzun
eGüneş ışınları Yengeç Güney Yarım Küre’de gölge
kDönences ’ne d k gel r. boyu en kısadır.
23 Eylül (Ek noks)
Kuzey Yarım Küre’de en
Kuzey Yarım Küre’de sonbahar, Güney uzun gece Güney Yarım
Yarım Küre’de lkbahar mevs m görülür. Küre’de en uzun gündüz
yaşanır.
Kuzey Yarım Küre’de ve Güney Yarım
Küre’de gece ve gündüz süreler eş tt r. Güneş ışınları Oğlak Dö-
nences ’ne d k gel r.









01 MEVSİMLER VE İKLİM » Mevsimlerin Oluşumu

2 İkl m ve Hava Olayları B lg Yüksek Basınç Alanı
Kutucuğu • Alçalıcı hava hareketi görülür.

Gezegeni veya bir uyduyu çevreleyen gaz taba- • Hava açıktır, yağış görülme olasılı-
ğı çok düşüktür.
kalarına atmosfer denir. • Çevresine göre daha soğuk bir böl-
gedir.
Dünya’yı dıştan saran hava
tabakasına atmosfer den r.

Kalınlığı 10.000 km’y Hava Durumu
bulur.
Belirli bir bölgede ve kısa süre içerisinde etkili
Güneş’ten gelen zararlı ışınların yeryüzüne ulaş-
olan hava olaylarına hava durumu denir.
masını engeller.
Hava olayları Dünya’da ortak sembollerle gös-
Dünya’nın aşırı ısınmasını ve soğumasını önler.
Hava olayları (yağmur, kar, sis, dolu vb.) burada terilir.

meydana gelir. Hava olaylarını ölçmede kullanılan bazı aletler.
örnek
Dünyamızı saran Atmosfer tabakamızın %78’i Açık Karlı Yağmurlu

azot, %21’i oksijen geriye kalan %1’lik kısmı ise Sisli Rüzgarlı
su buharı, karbondioksit, metan ve ozon gibi
gazlardan oluşur. ✔ Sıcaklık termometre, basınç barometre, nem

Azot gazı (N2) % 78 higrometre, rüzgar ise anemometre ile ölçülür.

Oksijen gazı (O2) % 21 Hava olayları ve yağış türleri

Diğer gazlar % 1 Rüzgar
(CO2, H2O, SO2 vb).
Yatay yönde meydana gelen hava hareketine
Hava olaylarına neden olan faktörlerin en önemli
rüzgar denir.
değişkenleri;
Rüzgar yüksek basınç alanından alçak basınç
✔ Sıcaklık
✔ Basınç alanına doğru oluşur.
✔ Nem s.
Atmosferde bulunan gazlar, ağırlıklarından dola- Basınç farkı ne kadar büyük olursa rüzgar o ka-

yı yeryüzüne bir basınç uygular. dar kuvvetli olur.

Uyguladıkları basınç sıcaklığa bağlı olarak deği- Rüzgarlar hızlarına göre gruplandırılır ve farklı

şir. isimler alır.

Basınç alçak ve yüksek basınç olmak üzere iki ✔ Deniz kenarında farklı yüzey sıcaklıklarına

çeşittir. sahip deniz ve kıyı arasında oluşan rüzgarlara

Alçak Basınç Alanı meltem adı verilir.

• Yükselici hava hareketi görülür. ✔ Sıcak hava ile soğuk havanın yere yakın olan

• Hava bulutlu, yağış görülme olası- bölgelerde yer değiştirmesi sonucu kendi etrafın-
lığı yüksektir.
da dönen rüzgarlar meydana gelir bu rüzgarlara
• Çevresine göre daha sıcak bir böl-
gedir. hortum denir.

✔ Hızı saatte 120 kilometreden büyük olan rüz-

garlara kasırga adı verilir (Kasırgalar hortumdan

daha hızlıdırlar.)

9

01 MEVSİMLER VE İKLİM » Mevsimlerin Oluşumu
Atmosferdeki su buharına nem denir.
Atmosferdeki su buharının sıvı ya da katı hâldeörnek Sis

yeryüzüne ulaşmasına yağış denir Nemli ve ılık havanın, daha soğuk hava ile kar-

Yağmur şılaşması sonucu, su buharı su taneciklerine dö-
nüşerek yoğuşur.
Havadaki nem (su buharı) yoğuşarak su damla-
Bu yoğuşma yeryüzüne yakın yerlerde gerçekle-
cıklarını oluşturur.
şir ve sis oluşur.
Su damlacıkları bulutu oluşturur.
Bulutlarda bulunan su damlacıkları soğuk hava Sis, özellikle havanın soğumaya başladığı aylar-

ile beraber karşılaşır ve su damlacığına dönüşür. da etkili olur.

Ağırlaşan su damlaları yağmur olarak yeryüzüne Ülkemizde Karadeniz ve Marmara Denizi kıyıları-

iner. nın iç kesimlerinde sis yoğun olarak gözlenir.

Hava sıcaklığının 0oC üzerinde olduğu durum- Hava Olayları ve İklim

larda gerçekleşir. Hava Olaylarının Özellikleri

Kar Belirli bir bölgede kısa süre içinde etkilidir.
Değişkenlik fazladır ve tahmini sonuçlardır.
Bulut içerisinde bulunan su damlacıkları soğuk İlgilenen bilim dalı meteroloji adını alır.
İlgilenen bilim insanı meterolog adını alır.
havanın etkisiyle buz tanelerine dönüşerek katı
hale (buz parçacığı) gelmesiyle oluşur. İklimin Özellikleri

Hava sıcaklığının 0oC altında olduğu durumlarda Oldukça geniş bölgede uzun yıllar boyunca de-

gerçekleşir. ğişmeyen ortalama hava olaylarına denir.

Hava sıcaklığının 0oC olduğu durum- Değişkenlik azdır ve kesin sonuçlara dayanır.
larda yağış hem kar hem de yağmur Günlük hava olaylarının 35 - 40 yıllık ortalama-
şeklinde olur.
sıdır.
Dolu
İlgilenen bilim dalı klimatoloji adını alır.
Havada bulunan su damlaları aniden soğuk hava İlgilenen bilim insanı klimatolog adını alır.

ile karşılaşırsa donar ve buz kütlesine dönüşür İklim ve Hava Olayları Arasındaki Farklar

Bu olaya dolu denir. 1. İklim geniş bir bölgede, hava olayları dar bir
alanda görülür.
Çiy
2. İklim uzun zamanda görülen hava olayları-
Havanın yere yakın ve temas eden kısmındaki nın ortalamasıdır, hava olayları kısa zaman-
da görülür.
nem ısı kaybederek yoğuşur.
3. İklim kesin, hava olayları tahminidir.
Nem ısı kaybederek sıvı hâle geldiğinde çiy

meydana gelir.

Kırağı 4. İklimde değişkenlikler azdır, hava olayların-
da değişkenlik fazladır.
Özellikle soğuk ilkbahar ve sonbahar gecelerin-
5. İklimi araştıran bilim dalı klimatoloji, hava
de havadaki su buharı yeryüzündeki toprak ve olaylarını araştıran bilim dalı meteorolojidir.

bitkiler üzerinde donar ve kristaller oluşturur. 6. İklimle uğraşan uzman kişiye iklim bilimce
(klimatolog), hava olayları uzmanına mete-
Havanın aniden soğumasıyla birlikte havadaki orolog denir.

nem kırağılaşarak (gazdan katıya) kırağı mey- 7. İklim en az 30-35 yıllık hava durumu verisi
ile belirlenir, hava olayları günün belirli za-
dana gelir.

Bu olaya kırağılaşma denir.

manlarında (07.00, 14.00 ve 21.00 saatlerin-

de) yapılan gözlemlerle belirlenir.

10

01 MEVSİMLER VE İKLİM » Mevsimlerin Oluşumu Temelden Yeni 
Nesile

Test 2 Kazanım Kavrama Temelden neği değildir?
Yen Nes l
A) Zonguldak’ta etkili olan poyraz, sıcaklıkların
aşırı düşmesine neden oldu.

1. Atmosfer Nem İklim Basınç B) Erzurum’da etkili olan yoğun kar yağışı yarın
sabahtan itibaren etkisini yitirecek.
Yukarıda verilen kavramlardan hangisinin ta-
nımı verilmemiştir? C) Antalya’ya Cumartesi veya Pazar günü otobüs
ile seyahat edecek olan vatandaşların biletleri
A) Havadaki su buharıdır. iptal edilebilir.
B) Havadaki gaz moleküllerinin temas ettikleri yü-
D) Ankara’da etkili olan rüzgar yerini yağmurlu
zeye uyguladığı kuvvettir. havaya bırakacak.
C) Sıcaklık farkından kaynaklanan yağış türüdür.
D) Bir bölgedeki hava olaylarının ortalamasıdır

2. Hava basıncı, hava olaylarını etkileyen faktörler-örnek 6. ....(1).... belli bir bölgede uzun yıllar meydana gel-
den birisidir. Hava basıncı alçak ve yüksek basınç miş hava olaylarının ortalamasını inceleyen bilim
olmak üzere iki çeşittir. dalıdır.

Buna göre aşağıda verilen yargılardan hangisi ....(2)... bir bölgede günlük, ani değişimleri incele-
alçak hava basıncı ile ilgili yanlıştır? yen bilim insanıdır.

A) Sıcaklığı diğer bölgelere göre daha fazladır. Yukarıda 1 ve 2 numara ile belirtilen yere aşağıda-
B) Havadaki bulutlanma oranı yüksektir. ki kavramlardan hangileri gelmelidir?
C) Yükselici hava hareketleri görülür.
D) Gündüz ve gece arasındaki sıcaklık farkının 12

çok yüksek olmasına neden olur. A) Klimatoloji Meteroloji
B) Klimatolog Meteorolog
C) Klimatolog Meteoroloji
D) Klimatoloji Meteorolog

3. Hava olaylarının meydana gelmesindeki en önemli
faktörlerden biri sıcaklıktır. Sıcaklık farkından kay-
naklanan hava olaylarına P, R ve S örnekleri veri-
lebilir. Bu yağış türleri yeryüzüne düşer.

Buna göre, P, R ve S ile verilen hava olayların-
dan hangisi aşağıdakilerden biri olamaz?

A) Sis B) Yağmur C) Kar D) Dolu

7. İklim olaylarını inceleyen bilim dalına klimatoloji,
bu bilim dalı ile uğraşan bilim insanına klimatolog
denir.

4. Aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır? Buna göre, aşağıda verilen,

A) Eksen eğikliği sonucu Dünya’da mevsimler I. İklim olaylarını araştırır.
meydana gelir. II. İklim değişikliklerini tahmin eder.
III. Heyelan, çığ gibi olayları araştırır.
B) İklimlerin değişmesi insan yaşamını olumsuz ifadelerinden hangileri klimatoloğun görevle-
etkileyebilir. rindendir?

C) Günlük hava olaylarını inceleyen bilim dalına A) I ve II B) II ve III
klimatoloji denir. C) I ve III D) I, II ve III

D) Yeryüzü şekillerinin oluşmasında hava olay-
ları etkilidir.

5. Aşağıdakilerden hangisi bir hava tahmini ör-

11

01 MEVSİMLER VE İKLİM » Mevsimlerin Oluşumu

8. İklim ve hava olayları ile ilgili, 11. Çarşamba Perşembe Cuma

Gün

I. Erzurum’a bu kış daha az kar yağdı. Sıcaklık (°C) 22°C 26°C 20°C
II. Geçen kış bu kışa göre daha sıcak geçti.
III. Konya Havzası’nda en fazla yağış ilkbahar Basınç (mb)

mevsiminde görülür. Ankara’ya ait 3 günlük sıcaklık ve basınç değişimi
yargılarından hangileri hava olayı ile ilgili de- tablodaki gibi verilmiştir.
ğildir?
Buna göre, aşağıda verilen bilgilerden hangisi
A) Yalnız III B) I ve II yanlıştır?
C) II ve III D) I ve III

A) Sıcaklığın azalması ile birlikte basınç da azal-
maya başlamıştır.

B) Çarşamba ve Cuma günlerindeki sıcaklık de-
ğerleri birbirinden farklıdır.

C) Perşembe gününe ait olan basınç değeri en
düşüktür.

D) Cuma günü ölçülen basınç değeri Çarşamba
günü ölçülen basınç değerinden azdır.
9. Aşağıda verilenlerden hangileri,örnek

I. Günlük değişken hava verilerini inceler.
II. Hava olaylarını inceler.
III. Bir bölgeye ait ortalama verileri araştırır.
meteoroloğun görevlerindendir?

A) I ve II B) I ve III
C) II ve III D) I, II ve III

12. 10 11 12 13
Kasım Kasım Kasım Kasım
Nem % 21
Sıcak- % 68 % 92 % 99
-2/6
lık 0/8 2/9 4/11

10. • Rüzgarların oluşmasının temel sebebi Hava
............ farklılıklarıdır. Olayı

• Alçak basınç alanlarında gece ve gündüz sı- Güneşli Bulutlu Yağmurlu Yağmurlu
caklık farkları ............ ve parçalı

• Meteorologlar ..................... olaylarını ince- bulutlu
ler.
Yukarıda bir bölgeye ait 4 günlük hava durumu
• Havadaki sıcaklık değeri ....................ile öl- verilmiştir.
çülür.
Buna göre aşağıda yapılan yorumlardan han-
Yukarıda verilen cümlelerde boş bırakılan yer- gisi yanlıştır?
lere sırasıyla aşağıdaki kavramlardan hangisi
gelmelidir? A) Nem miktarının artması gece ve gündüz sıcak-
lık değerlerini arttırmıştır.
A) sıcaklık, azdır, hava, termometre
B) basınç, çoktur, iklim, termometre B) Nem oranı arttıkça bulutlanma oranı artmıştır.
C) sıcaklık, çoktur, iklim, termometre
D) basınç, azdır, hava, barometre C) 13 Kasım ile 10 Kasım günleri arasındaki nem
farkı 78’dir.

D) 10 ve 11 Kasım’da gece ve gündüz sıcaklıkları
arasındaki sıcaklık farkı eşittir.

12

01 MEVSİMLER VE İKLİM » Mevsimlerin Oluşumu Temelden Yeni 
Nesile
13. 14.

PR 12

TS Yukarıda 1 ve 2 ile gösterilen basınç alanları
ile ilgili aşağıda yapılan yorumlardan hangisi
Yukarıda verilen hava durumu haritasında P, R yanlıştır?
S ve T şehirleri ile ilgili aşağıda verilen yargı-
lardan hangisi doğrudur? A) 2 numaralı alanda yükselen hava hareketi gö-
A) S şehrinde sıcaklık değerleri 0 °C’un üstünde- rülür.

dir. B) 1 numaralı alanda gece ve gündüz sıcaklıkları
B) R şehrindeki basınç değeri T şehrindeki basınç arasındaki fark fazladır.

değerinden yüksek olabilir. C) Yatay yönlü hava hareketi 1 yönünden 2 yönü-
C) T şehrinde yükselici hava hareketleri görülür. ne doğrudur.
D) P ve T şehirlerindeki nem oranı diğer şehirler-
D) 2 numaralı alandaki nem oranı 1 numaralı
den yüksek olabilir. alandaki nem oranından azdır.
Aylar ek
15.
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
(°C)örn 1970 1979 1989 1999 2009
6,6 1978 1799 1998 2008 2018
8,3
12,4Sıcaklık 18,5 18,5 18,7 19,5 20,1
17,8Ortalaması (°C)
22,6
27,5Tablo 1 Tablo 2
31
31,1
27,3
21,2
14,2
8,5
Yukarıda verilen Tablo 1 ‘de 1970-2018 yıllarına ait aylık maksimum sıcaklık değerleri ile Tablo 2’de 1970-2018
yılları arasındaki maksimum sıcaklık değerleri verilmiştir.

Buna göre aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) 1970-1978 yılları arasındaki ortalama sıcaklığın en fazla olduğu ay Ağustos’ dur.

B) 1970-1978 yılları arasındaki ortalama sıcaklık değeri, 2009-2018 yılları arasındaki ortalama sıcaklık değe-
rinden 1,6oC’dur.

C) 1970-2018 yılları arasındaki Mart, Nisan ve Mayıs aylarının ortalama sıcaklık değeri 17,2oC’dur.

D) 1979 yılından 2018 yılına kadar ortalalama sıcaklık değeri sürekli artmıştır.

13

01 MEVSİMLER VE İKLİM » Mevsimlerin Oluşumu Temelden Yeni 
Nesile

16. Cuma 17. Gün Sayısı

Saat 24.00- 03.00- 06.00- 09.00- 10
03.00 06.00 09.00 12.00 8
Bekle- 6
nen 3 °C 10 °C 4 Hava
89 2 Durumu
Hadise
Sıcaklık –3 °C 7 °C
80 81
(°C)

Nem (%) 71
bulPuatrlçualıörnek
Rüzgâr RüzgarlıYukarıda bir şehrin 1 aylık hava olayları verilmiştir.
yönü Güneşli
YağmurluBuna göre hava durumu verilen ay ile ilgili aşa-
Yukarıda bir şehin cuma gününe ait hava durumu Karlığıda verilen yargılardan hangisine ulaşılamaz?
verilmiştir.
A) Bu ayda yağmurlu gün sayısı karlı gün sayı-
Buna göre aşağıda yapılan yorumlardan han- sından fazladır.
gisi doğrudur?
B) Bu ay şehir çok fazla güneş almamıştır.
A) Rüzgar gün içerisinde sürekli yön değiştirmiş- C) Bu ay oldukça rüzgarlı geçmiştir.
tir. D) Yağışın olduğu günlerde sıcaklık 0oC’un altına

B) Nem oranı arttıkça sıcaklık sürekli artmıştır. düşmemiştir.
C) Nem oranının en yüksek olduğu zamanda ya-

ğış görülmeye başlamıştır.
D) En düşük sıcaklık gece 24.00 - 03.00 arasında

görülmüştür.

18.

Yukarıda Ankara’ya ait anlık, saatlik ve 5 günlük hava durumu verilmiştir.
Buna göre aşağıda yapılan yorumlardan hangisi yanlıştır?
A) Ankara’da gece sıcaklıkları 0oC’un altına düşmemiştir.
B) Ankara’ya çarşamba yağacak olan yağış miktarı cumartesi yağacak olan yağış miktarından fazladır.
C) Ankara’da gündüz sıcaklıkları ile gece sıcaklıkları arasındaki farkın en fazla olduğu gün pazardır.
D) 13 Nisan saa15.00 teki sıcaklık değeri yaklaşık 17oC’dur.

14

01 MEVSİMLER VE İKLİM » Mevsimlerin Oluşumu Temelden Yeni 
Nesile
19.
35
Güneşlenme Maksimum 30
sıcaklık 25
20
Minimum s ıcaklık 15
sıcaklık Sıcaklık (°C)
Saatler
Günlük

24.00
02.00
04.00
06.00
08.00
10.00
12.00
14.00
16.00
18.00
20.00
22.00
24.00

Güneş’in doğuş saati Öğle Güneş’in batış saati

Yukarıda bir bölgeye ait bazı bilgiler grafik üzerinde yukarıdaki gibi gösterilmiştir.
Buna göre aşağıda yapılan,
örnek
I. Güneş’in doğduğu saatte ölçülen sıcaklık değeri en düşüktür.
II. Güneşlenmenin en yüksek olduğu saatte ölçülen sıcaklık değeri en yüksektir.
III. Bu bölgede saat 06.00’da ölçülen sıcaklık değeri ile 18.00’da ölçülen sıcaklık değeri birbirine çok yakın-

dır.
IV. Saat 14.00’da güneşlenme azalmaya başlamıştır.
yorumlarından hangileri yanlıştır?

A) I ve III B) II ve III C) I, III ve IV D) I, II ve IV

20.

Erzurum’da soğuk hava

Erzurum’da kar yağışı ve sis etkili oluyor. Dün kent merkezine ilk karın yağdığı Er-
zurum’da gece hava sıcaklığı eksi 5 dereceye kadar düştü. Parçalı ve çok bulutlu,
sabah saatlerinde karla karışık yağmur ve kar yağışlı havanın yaşandığı Erzurum’da
sis görüş mesafesini 10 metreye kadar düşürdü. Aniden bastıran Kış Erzurumluları
şaşırtırken, sabah evlerinden çıkan vatandaşlar buz tutan otomobillerini temizlediler.
Soğuk hava ve kar yağışı sonrası yiyecek bulmakta güçlük çeken kuşlar ise kar üze-
rinde yiyecek aradılar. Kar ve soğuk havanın etkili olduğu kentte buz tutan ağaçlar
kartpostallık görüntü oluşturdu.

Yukarıda verilen gazete haberi ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisine ulaşılamaz?

A) Hava olayları gün içerisinde değişkenlik gösterebilir.
B) Hava olayının belli yerlerde etkisini göstermesi bu olayların dar alanda etkili olduğunu gösterir.
C) Hava sıcaklığının düşmesi ve aşırı kar yağışı ağaçların buz tutmasına neden olmuştur.
D) Erzurumda’ ki sıcaklık düşüşü sadece insanları zor durumda bırakmıştır.

15

01 MEVSİMLER VE İKLİM » Mevsimlerin Oluşumu YENİ NESİL SORULAR

1. Şehirler KL M N
Kış Yaz
Tarih İlkbahar Sonbahar
Yaz Kış
28 Haziran Kış Yaz Sonbahar İlkbahar

24 Eylül İlkbahar Sonbahar

8 Ocak Yaz Kış

30 Mart Sonbahar İlkbahar

Yukarıdaki tabloda K, L, M ve N şehirlerinin verilen tarihlerde yaşadıkları mevsimler verilmiştir.

3.Konum

örnek4.Konum 2.Konum

Güneş

1.Konum a

b

Dünya’nın Güneş etrafında dolandığı andaki konumları 1,2,3 ve 4; Dünya üzerinde bulunan bölgeler a ve b ile
gösterilmiştir.

Buna göre, aşağıda yapılan yorumlardan hangisi yanlıştır?

A) 25 Eylül’de K ve M şehirleri 1.Konumda b ile gösterilen yarım kürede olabilir.
B) 8 Ocak’ta L ve N şehirlerine Güneş ışığının gelme açısı 28 Haziran’daki gelme açısından daha eğikir.
C) 30 Mart’ta L ve N şehirleri 3.Konumda a ile gösterilen yarım kürede olabilir..
D) 24 Eylül’de K şehri 1.Konumda, 30 Mart’ta M şehri 3.Konumda ve her iki şehirde b yarım küresindedir.

16

01 MEVSİMLER VE İKLİM » Mevsimlerin Oluşumu YENİ NESİL SORULAR

2. Kuzey kutbu

X Dönencesi S
Ekvator

Y Dönencesi

PR

örnek Güney kutbu

Dünya’nın Güneş etrafında dolandığı sıradaki durumu ve P,R,S şehirleri yukarıdaki gibi verilmiştir.
Buna göre aşağıda yapılan yorumlardan,

• Bu tarihte P ve R şehirlerindeki gece süresi gündüz süresinden daha uzundur.

• S ve P şehirlerine Güneş ışınları yılda iki kez dik gelir.

• Güney Yarım Küre’deki aydınlanma bölgesi, Kuzey Yarım Küre’den fazladır.

• Güney Yarım Küre’deki birim yüzeye düşen ışık miktarı Kuzey Yarım Küre’den azdır.

• Bu konumda P, R, S, şehirlerinin gündüz sürelerinin uzundan kısaya doğru sıralaması S,R,P şeklindedir.

• R şehrinde Güneş ışınlarının dik geldiği tarihte gece ve gündüz saatleri de eşittir.

• X dönencesi, yengeç; Y dönencesi, oğlak adını alır. C) 4 D) 5
kaç tanesi doğrudur?
A) 2 B) 3

17

01 MEVSİMLER VE İKLİM » Mevsimlerin Oluşumu YENİ NESİL SORULAR

3. Aşağıda Dünya’nın Güneş etrafındaki dolanma hareketi ve yarım kürelerdeki bazı mevsimler verilmiştir.

4.Konum

1.Konum Güneş Kış
3.Konum

örnek
İlkbahar
2.Konum

Buna göre aşağıda yapılan yorumlardan hangisi yanlıştır?
A) Dünya 4.konumda iken yarım kürelerde yaşanan gece süresi 2.konumda iken yarım kürelerde yaşanan gece

süresine eşittir.
B) Dünya 1 konumda iken kuzey yarım kürede birim yüzeye düşen ışık miktarı, 3.konumda iken güney yarım

kürede birim yüzeye düşen ışık miktarına eşit olabilir.
C) Dünya 3.konumda iken yarım kürelerin gece süreleri arasındaki fark 1.konumda iken yarım kürelerin gündüz

süreleri arasındaki farktan büyüktür.
D) Dünya’nın 2. ve 4.konumlarında yarım kürelerde 12 saat gündüz, 12 saat gece yaşanır.

18

01 MEVSİMLER VE İKLİM » Mevsimlerin Oluşumu Temelden Yeni 
Nesile
4. Çita Grubu

• Bölgede kışlar soğuk ve karlı geçer.
• Yıllık sıcaklık ortalaması 10°C’tur.
• Bölgede çok fazla tarımsal arazi bulunmaz.

Akrep Grubu
• Aşırı sıcaklardan dolayı kronik rahatsızlığı olan vatandaşların öğle saatlerinde gerekli olmadıkça dışarıya
çıkmamaları söylendi.
• Yarından itibaren gelecek olan soğuk ve yağışlı hava sıcaklıkların düşmesinde etkili olacak.

Yukarıda çita ve akrep grubunun vermiş olduğu bilgiler ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söyle-
nemez?
A) Akrep grubu verilerini bir meteorologdan almış olabilir.
B) Akrep grubu kısa süreli, değişkenliği yüksek olaylardan bahsetmiştir.
C) Çita grubunun verileri meteorologlar tarafından oluşturulmuştur.
D) Çita grubunun verilerini hazırlayan bilim insanları, Akrep grubunun verileri ile ilgilenmez.
örnek
5. Güneş ışınlarının dik veya dike yakın açılarla gelmesi bir bölgedeki sıcaklık değerinin yüksek olmasına neden olur.
Buna bağlı olarak bu bölgenin ya yaz mevsiminde olduğu ya da yaz mevsimine yaklaştığı söylenir.

PRS
Buna göre P, R ve S bölgelerine gelen ışınlar şekildeki gibi olduğuna göre aşağıdakilerden hangisi
yanlıştır?
A) P bölgesi kuzey yarım kürede ise 21 Aralık tarihinde Güneş ışınları şekildeki gibi gelebilir.
B) R bölgesi kuzey yarım kürede ise 21 Haziran tarihinde Güneş ışınları şekildeki gibi gelebilir.
C) P ve S bölgelerinde birim yüzeye düşen ışık miktarı R bölgesinden fazladır.
D) S bölgesi güney yarım kürede ise 21 Aralık tarihinde Güneş ışınları şekildeki gibi gelebilir.

19

01 MEVSİMLER VE İKLİM » Mevsimlerin Oluşumu YENİ NESİL SORULAR

6.

P

YENGEÇ T
DÖNENCESI
EKVATOR S
V
OĞLAK
DÖNENCESI R

örnek
Yukarıda P, R, S, T ve V şehirlerinin Dünya haritası üzerindeki konumları verildiğine göre özdeş bir
cismin 21 Haziran tarihinde öğle vaktindeki gölge boyları aşağıdaki grafiklerin hangisinde doğru
verilmiştir?

A) B)

Gölge Boyu Gölge Boyu

Şeh r Şeh r

PRSTV PRSTV

C) D)

Gölge Boyu Gölge Boyu

Şeh r Şeh r

PRSTV PRSTV

20

01 MEVSİMLER VE İKLİM » Mevsimlerin Oluşumu YENİ NESİL SORULAR

7. Yağış Ortalama Sıcaklık (mm)
140
(°C) 120
100
70 80
60
60 40
20
50 0

40

30
20

10

0

–10Ocakörnek
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yukarıda bir bölgeye ait ortalama sıcaklık yağış grafiği verilmiştir.
Bu grafiğe bakılarak aşağıda verilen yargılardan,

• Yalnızca Mart ve Nisan aylarında bu bölgeye düşen yağış miktarları eşittir.
• Sıcaklık değeri arttıkça yağış miktarı sürekli azalmıştır.
• Aralık, Ocak ve Şubat aylarında yağış türü olarak kar görülme olasılığı yüksektir.
• Ocak ayında sıcaklık 0oC’un üstüne çıkmamıştı.
• Sıcaklık ortalama değerinin en yüksek olduğu ay yağış miktarı da en az değere sahiptir.
kaç tanesi yanlıştır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4

21

01 MEVSİMLER VE İKLİM » Mevsimlerin Oluşumu YENİ NESİL SORULAR

8.
06.00 09.00 12.00 15.00 17.00 19.00

En yüksek 8 11 15 16 12 11
sıcaklık (°C)

Nem (%) 55 62 62 58 50 42

Rüzgâr hızı 12 15 21 22 22 17
(km/sa)

Rüzgâr yönü

Hava olayı Bulutlu Parçalı Bulutlu Bulutlu Parçalı Açık
Bulutlu bulutlu

Tabloda P şehrine ait meteorolojik veriler verilmiş ve öğrencilerden P şehrine ait 09.00-19.00 saatleri arasındaki
hava raporu ile ilgili verilen sorulara cevap vermeleri istenmiştir..

örnekSoru 1

Rüzgar hızı nem miktarını etkiler mi?

Ahmet : Hayır- Poyraz : Evet Beril : Evet

Soru 2

Tablodan bu şehrin 24 saatinin en düşük ve en yüksek sıcaklık değeri bulunabilir mi?

Ahmet : Hayır Poyraz : Hayır Beril : Evet

Soru 3

Nem oranı düştükçe havanın bulutlu olma ihtimali azalmış mıdır?

Ahmet : Evet Poyraz : Hayır Beril : Evet

Soru 4

Rüzgar sürekli yön değiştirmiş midir?

Ahmet : Evet Poyraz : Evet Beril : Hayır

Öğrencilerin yalnızca bu tablodan yararlanarak verdikleri cevaplar yukarıdaki gibi olduğuna göre
hangi öğrenciler en az iki soruya doğru cevap vermiştir?

A) Ahmet ve Poyraz B) Ahmet ve Beril C) Poyraz ve Beril D) Ahmet, Poyraz ve Beril

22

01 MEVSİMLER VE İKLİM » Mevsimlerin Oluşumu Temelden Yeni 
Nesile
9. ppm
pH
4.00
3.50 8.00
3.00 7.00
2.50 6.00
2.00 5.00
1.50 4.00
1.00 3.00
0.50 2.00
0.00 1.00
0.00
Ocakörnek
ŞubatSülfat (ppm) Nitrat (ppm) pH
MartTrabzon yağış örneklerinde pH nitrat ve sülfat aylık ortalaması
Nisan
MayısYukarıda Trabzon’a ait ppm ve pH değerlerinin aylara göre değişim grafiği verilmiştir.
THeamzirmaunzBuna göre aşağıda verilen yargılardan hangisi yanlıştır?
Ağustos
EylülA) Trabzon’daki yağışlarda ölçülen en düşük Nitrat ppm değeri Ağustos ayındadır.
EkimB) Trabzon’daki yağışlarda ölçülen en yüksek toplam ppm değeri Ocak ayına aittir.
KasımC) Trabzon’daki en düşük pH değeri Ocak ayına aittir.
AralıkD) Trabzon’da pH değerinin azaldığı Kasım ayında Nitrat (ppm) değeri artmıştır.

10. Aşağıda 21 Mart tarihinde öğle vakti Dünya’nın iki farklı noktasında eşit boydaki iki cismin gölge boyları
verilmiştir.

1.Nokta 2.Nokta

Buna göre aşağıda yapılan, C) I ve III

I. 1. Nokta ekvatora 2.noktaya göre daha uzaktır .
II. 2. Nokta Ekvator’a 1. Nokta’ya göre daha uzaktır.
III. 2.Noktada bu tarihten itibaren gölge boyu uzar.
yorumlarından hangileri yanlıştır?

A) I ve II B) II ve III D) I, II ve III

23

LOGO GELECEK
örnek