การศึกษาโครงสร้างกุหลาบ เลขที่5 335

การศึกษาส่วนประกอบของดอกกุหลาบ

จัดทำโดย นางสาวณภัทร วรธนโชติ เลขที่5 ห้อง335
แผนการเรียนคณิตศาสตร์-วิทยาศาสตร์
เสนอ

นายวิชัย ลิขิตพรรักษ์ ตำแหน่ง ครูวิทยฐานะ ครูชำนาญ
การ สาขาวิชาชีววิทยา

กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา สพม.กท.1

ประกอบรายวิชาชีววิทยา4 รหัสวิชา ว30244 ภาคเรียนที่2
ปีการศึกษา2565

คำนำ

แม็กกาซีนเล่มนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของวิชาชีววิทยา4 เพื่อ
ให้ได้ศึกษาหาความรู้ในเรื่องส่วนประกอบต่างๆของดอกกุหลาบ
เช่น กลีบดอก เกสรเพศผู้ เกสรเพศเมีย ซึ่งเป็นประโยชน์อย่างมาก
สำหรับผู้ที่สนใจเกี่ยวกับดอกกุหลาบทั้งในด้านความสวยงามและ

เป็นประโยชน์ในด้านอื่นๆ ซึ่งทางผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่า
เอกสารฉบับนี้จะเป็นประโยชน์สำหรับผู้ที่สนใจไม่มากก็น้อยหากมี

ข้อบกพร่องประการใดผู้จัดทำต้องขออภัยมา ณ ที่นี้ด้วย


ณภัทร วรธนโชติ
ผู้จัดทำ

ส า ร บั ญ เรื่อง หน้า
คำนำ ก
ข
สารบัญ 1
ข้อมูลทั่วไปของดอกกุหลาบ 2
3
ข้อมูลเบื้องต้นของโครงสร้างกุหลาบ 4-5
ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ของกุหลาบ 6

ภาพประกอบข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ของกุหลาบ 7

ภาพถ่ายให้เห็นโครงสร้างโดยรวมทั้งหมด 8
ของสัณฐานภายนอก (รูปถ่ายจริงก่อนผ่า) 9
10
ภาพถ่ายให้เห็นโครงสร้างโดยรวมทั้งหมด
ของกายวิภาคภายใน
ภาคผนวก
บรรณานุกรมและเอกสารอ้างอิง
ภาพขณะทำการศึกษาโครงสร้างดอกกุหลาบ

หน้าที่ 1

ข้ อ มู ล ทั่ ว ไ ป ข อ ง

ด อ ก กุ ห ล า บ

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Rosa hybrida

วงศ์ : Rosaceae

ชื่อสามัญ : Rose

กุหลาบนับว่าเป็นไม้ดอกที่มีความงามยาก
ที่ไม้ดอกอื่นจะเทียบเท่า จนได้รับชื่อว่า

เป็น "ราชินีแห่งดอกไม้" กุหลาบมีมานานประมาณ 30 ล้านปีมาแล้ว มีทั้งหมด
ประมาณ 200 สปีชี่ส์ พันธุ์ดั้งเดิม (wild species) มีทั้งชนิดกลีบดอกชั้นเดียวและ

ดอกซ้อน ส่วนกุหลาบที่ปลูกกันอยู่ทั่วไปในปัจจุบันเป็นกุหลาบที่ผ่านการ
วิวัฒนาการมานานนับร้อยๆ ปี และทั้งหมดเป็นกุหลาบลูกผสมซึ่งได้จากการผสม

พันธุ์ระหว่างกุหลาบ 1-8 สปีชี่ส์ และส่วนมากมีถิ่นกำเนิดในทวีปเอเชีย
กุหลาบเป็นพืชใบเลี้ยงคู่ใบมีลักษณะเป็นร่างแห มีระบบรากแก้ว ลำต้นมองเห็นข้อ

ปล้องไม่ชัดเจน กรีบดอกมีจำนวนเป็น4-5หรือทวีคูณของ4-5
กุหลาบเป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก แต่บางชนิดมีขนาดใหญ่หรือเป็นไม้เลื้อย เป็นไม้ผลัด

ใบ ใบ เป็นใบประกอบแบบขนนก มีใบย่อย 5-9 ใบ ออกลับกัน
ดอก เป็นดอกเดี่ยว หรือดอกช่อ ผลกุหลาบ (hip) เป็นผลกลุ่ม ผลแก่แห้ง เมล็ด
ล่อน (achene) เมื่อเริ่มติดผลส่วนที่เป็นรังไข่จะขยายพองโตขึ้นโดยมีฐานรอง

ดอกหุ้มไว้ ภายในประกอบด้วยผลย่อยจำนวนสองถึงหลายสิบผล ผลมีรูปร่าง
ต่างๆ กัน ตามชนิด เช่น กลม กลมแป้น ยาวรี มีเนื้อนุ่ม และมีหลายสี เช่น สีส้ม สี

แดง สีเหลือง หรือสีน้ำตาล เมล็ด ค่อนข้างกลม รูปไข่ เส้นผ่าศูนย์กลาง 2-4
มิลลิเมตร เมล็ดอ่อนสีขาวอมเขียว ที่ปลายมีสีแดง เมล็ดแก่สีน้ำตาล จำนวน 2-18

เมล็ด



ใบประกอบแบบขนนก 5-9ใบ กุหลาบชนิดไม้เลื้อย ลำต้นกุหลาบ เห็นข้อ
ออกลับกัน ปล้องไม่ชัดเจน

ดอกกุหลาบมีประโยชน์มากมายเช่นช่วยคลายเครียดจากกลิ่นหอมอ่อนๆ ควบคุม

ฮอร์โมนเพศหญิงให้อยู่ในสภาวะสมดุล แก้ไข้ซึ่งน้ำมันสกัดจากดอกกุหลาบในน้ำ

ต้มสุกเป็นสูตรยาแก้ไข้ตัวร้อนของไทยมายาวนาน กระตุ้นภูมิร่างกาย เป็นยา

ระบายบรรเทาอาการปวด ช่วยลดน้ำหนัก

หน้าที่ 2

ข้ อ มู ล เ บื้ อ ง ต้ น ข อ ง
โ ค ร ง ส ร้ า ง กุ ห ล า บ

ดอกกุหลาบเป็นดอกสมบูรณ์เพศ (perfect flower) ครบส่วน
(complete flower) เพราะมีส่วนประกอบครบทั้ง 4 ส่วน คือกลีบ

เลี้ยง กลีบดอก เกสรเพศผู้ และ เกสรเพศเมีย



กลีบดอก(petal) เกสรเพศ เกสรเพศ
กลีบเลี้ยง(calyx) ผู้(stamen) เมีย(pistil)

ดอกกุหลาบเป็นดอกเดี่ยว (solitary flower) คือดอกที่เกิดขึ้นบน
ก้านดอก เป็นดอกเดี่ยวโดดๆ มีฐานรองดอกรูปถ้วย



ดอกกุหลาบเป็นดอกเพริจินัส (perigynous flower) คือดอกที่ฐาน
รองดอกโค้งล้อมรอบเกสรตัวเมีย มีลักษณะคล้ายถ้วยแชมเปญที่มี
เกสรตัวเมียอยู่ตรงกลางส่วนอื่นของดอกคือกลีบเลี้ยง กลีบดอก

เกสรตัวผู้ มีรังไข่อยู่ระหว่างฐานรองดอกและส่วนประกอบอื่นๆ

หน้าที่ 3

ข้ อ มู ล ท า ง
พ ฤ ก ษ ศ า ส ต ร์ กุ ห ล า บ

ลักษณะทางสัณฐานภายนอกและกายวิภาคภายใน



1) ก้านดอก (peduncle) กุหลาบไม่มีก้านดอกย่อยเพราะเป็นดอกเดี่ยว

2) ฐานรองดอก (receptacle) รูปถ้วย (hypanthium)

3) กลีบเลี้ยง (sepal) แยกกันได้อย่างชัดเจน เรียกว่า aposepalous หรือ
polysepalous

4) กลีบดอก (petal) สีสันสวยงาม ล่อแมลง เช่น แดง ชมพู เหลือง

5) เกสรตัวผู้ (stamen) มีอับเรณู (anther) และก้านชูอับเรณู
(filament) เป็นส่วนประกอบ

6) เกสรตัวเมีย (pistil) ประกอบกันเป็นวงเรียก gynoecium มีก้านเกสร
เพศเมีย (style) และยอดเกสรเพศเมีย (stigma)เป็นส่วนประกอบ

หน้าที่ 4

ภาพประกอบข้อมูลทาง
พฤกษศาสตร์ของกุหลาบ

ก้านดอก (peduncle)

ฐานรองดอก (receptacle)

กลีบเลี้ยง (sepal)

หน้าที่ 5

ภาพประกอบข้อมูลทาง
พฤกษศาสตร์ของกุหลาบ

กลีบดอก (petal)

เกสรตัวผู้ (stamen)

เกสรตัวเมีย (pistil)

หน้าที่ 6

ภาพถ่ายให้เห็นโครงสร้างโดยรวมทั้งหมดของ
สัณฐานภายนอก (รูปถ่ายจริงก่อนผ่า)




กลีบดอก(petal)

กลีบเลี้ยง (calyx))

ฐานรองดอก
(receptacle)




ก้านดอก (peduncle)

หน้าที่ 7

ภาพถ่ายให้เห็นโครงสร้างโดยรวมทั้งหมด
ของกายวิภาคภายใน




เกสรตัวผู้ (stamen)

เกสรตัวเมีย (pistil)

ยอดเกสรเพศเมีย (stigma) อับเรณู (anther)




ก้านเกสรเพศเมีย (style) ก้านชูอับเรณู

(filament)

หน้าที่ 8

ภาคผนวก

Link : https://youtu.be/QtYpGrdj-qw

หน้าที่ 9

บรรณานุกรมและเอกสารอ้างอิง

https://www.nectec.or.th/schoolnet/library/create-
web/10000/science/10000-13126.html
http://www.rspg.or.th/plants_data/use/flowers01-1.htm
https://swis.montfort.ac.th/html_edu/cgi-
bin/main_php/print_informed.php?id_count_inform=1150
เอกสารประกอบการเรียนการสอบบทที่ 2 การสืบพันธุ์พืชดอก (Plant
reproduction)
สำหรับนักเรียนระดับชั้น ม.5 ห้อง 335 336 และ 341 ภาคเรียนที่ 2 /
2565
ผู้สอน นายวิชัย ลิขิตพรรักษ์ ตำแหน่งครู วิทยฐานะ ครูชำนาญการ (คศ.2)
สาขาชีววิทยา
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โรงเรียนเตรียม
อุดมศึกษา

หน้าที่ 10

ภาคผนวก

ภาพขณะทำการศึกษาโครงสร้างดอกกุหลาบ

การศึกษาโครงสร้างดอกกุหลาบ