ebook มาตรฐานระบบไฟฟ้าของการเดินรถขนส่งทางราง การต่อลงดินและการต่อฝากบนโครงข่ายรถไฟสายประธาน

กรมการขนสง่ ทางราง

Department of Rail Transport

มาตรฐานระบบไฟฟา้
ของการเดนิ รถขนสง่ ทางราง
การตอ่ ลงดินและการตอ่ ฝาก
บนโครงขา่ ยรถไฟสายประธาน
Grounding and Bonding
System on Mainline Train

จดั ทาโดย

กองมาตรฐานความปลอดภัยและบารงุ ทาง กรมการขนสง่ ทางราง

สารบญั 1
5
บทที่ 1 บทท่วั ไป 6
บทท่ี 2 การต่อลงดินและการต่อฝาก 8
บทที่ 3 ข้อกาหนดการออกแบบ
บทที่ 4 คุณสมบัติของสว่ นประกอบ 10
11
การต่อลงดนิ และการตอ่ ฝาก 16
บทท่ี 5 ขอ้ กาหนดการทางาน 18
บทท่ี 6 ข้อกาหนดการตดิ ตัง้ 19
บทที่ 7 ความปลอดภัย 19
บทที่ 8 การทดสอบและตรวจสอบก่อนการใช้งาน 20
บทที่ 9 การปฏิบตั ิงานและการบารงุ รักษา 21
บทท่ี 10 การทางานรว่ มกันได้ 23
ภาคผนวก ก 24
ภาคผนวก ข
ภาคผนวก ค
ภาคผนวก ง

1

บททัว่ ไป

การต่อลงดินและการต่อฝากมเี พื่อลดผลกระทบของการเกิดฟา้ ผา่ และความต่างศักย์ไฟฟา้
ที่ดินเนื่องจากการไหลของกระแสผิดพร่องปริมาณมากจากการลัดวงจร ระบบรถไฟ
สายประธานที่ขับเคลื่อนด้วยไฟฟา้ มีความเป็ นสาธารณะ โดยเปิดให้ประชาชนทั่วไป
เข้าใช้งาน ทาให้การปอ้ งกันอันตรายจากการสัมผัสทัง้ โดยตรงและโดยอ้อมเพื่อรับประกัน
ความปลอดภัยต่อผู้โดยสารที่ใช้บริการมีความสาคัญเป็นลาดับแรก และต้องทาการ
ออกแบบ ตดิ ตงั้ ทดสอบ และตรวจสอบอย่างรดั กมุ ก่อนเปิดให้บรกิ าร

ด้วยเหตุนี้กรมการขนส่งทางรางได้เล็งเห็นถึงความสาคัญดังกล่าว จึงได้จัดทา
ข้อกาหนดการต่อลงดินและการต่อฝาก ซึ่งได้อ้างอิงจากมาตรฐานสากล โดยคานึงถึง
ความเหมาะสมในการนามาใช้ในประเทศไทย รวมถึงมาตรฐานของประเทศไทยทีเ่ กยี่ วข้อง

มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดินรถขนสง่ ทางราง การตอ่ ลงดินและการต่อฝากบนโครงข่ายรถไฟสายประธาน 2
Grounding and Bonding System on Mainline Train

1) EN 50122-1:2011, Railway applications – Fixed installations – Electrical

safety, earthing and the return circuit– Part 1: Protective provisions
against electric shock

2) IEC 61000-5-2:1997, Electromagnetic compatibility (EMC) - Part 5:

1.3 มาตรฐานอา้ งถงึ Installation and mitigation guidelines - Section 2: Earthing and cabling

3) IEC 61238-1-3:2018, Compression and mechanical connectors for power

cables - Part 1-3: Test methods and requirements for compression
and mechanical connectors for power cables for rated voltages
above 1 kV (Um = 1,2 kV) up to 30 kV (Um = 36 kV) tested on non-
insulated conductors

4) IEEE 80:2013, Guide for Safety in AC Substation Grounding

5) IEC 60479-1:2005, Effects of current on human beings and livestock

– Part 1: General aspects

6) EN 50522:2010, Earthing of power installations exceeding 1 kV a.c.

7) IEC 61936-1:2010, Power installations exceeding 1 kV a.c. - Part 1: Common rules

8) IEC 60364 series, Low-voltage electrical installations

9) IEC 60050 series, International Electrotechnical Vocabulary

10) IEC 62305-2:2010, Protection against lightning- Part 2: Risk management

11) IEC 62305-3:2010, Protection against lightning-Part 3 Physical

damage to structures and live hazard

12) มาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟา้ สาหรับประเทศไทย พ.ศ. 2556, วิศวกรรมสถาน

แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชปู ถัมภ์

13) มาตรฐานการป้องกันฟา้ ผ่า พ.ศ. 2553, วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย

ในพระบรมราชปู ถัมภ์

14) ข้อกาหนดการเช่ือมต่อระบบไฟฟา้ ของการขนส่งระบบราง, การไฟฟา้ ส่วน

ภมู ิภาค, 2561

15) F. Kiessling, R. Puschmann, A. Schmieder and E. Schneider, "Contact

Lines for Electric Railways: Planning, Design, Implementation,
Maintenance", 3Ed. Wiley VCH, 2017

3 มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดินรถขนสง่ ทางราง การตอ่ ลงดนิ และการตอ่ ฝากบนโครงข่ายรถไฟสายประธาน
Grounding and Bonding System on Mainline Train

1.4 นิยาม การต่อลงดนิ (earthing)
หมายถึง การต่อตวั นาไม่ว่าโดยต้ังใจหรือบังเอญิ ระหวา่ งวงจรไฟฟา้
หรือบริภณั ฑก์ ับดนิ หรือกับส่วนทเี่ ป็นตัวนาซ่ึงทาหนา้ ทแ่ี ทนดนิ

การตอ่ ฝาก (bonding)
หมายถึง การตอ่ ถึงกันอยา่ งถาวรของสว่ นที่เป็นโลหะใหเ้ กดิ เป็นทางนาไฟฟา้
ทีม่ คี วามต่อเนื่องทางไฟฟา้ และสามารถนากระแสท่อี าจเกดิ ข้นึ ได้อยา่ งปลอดภัย

ไฟฟา้ ดดู (electric shock)
หมายถึง ผลกระทบท่ีเกดิ จากกระแสไฟฟา้ ผ่านร่างกายมนษุ ย์

แรงดันสมั ผัส (touch voltage)
หมายถึง แรงดนั ไฟฟา้ ระหว่างตาแหน่งทมี่ ือสมั ผัสกับโครงสร้าง
หรอื อปุ กรณเ์ ทยี บกับตาแหนง่ ทม่ี นษุ ยย์ ืน

แรงดันช่วงก้าว (step voltage)
หมายถึง แรงดันไฟฟา้ ระหว่างเท้า ณ ตาแหน่งทมี่ นุษยย์ นื ท่มี รี ะยะห่างกนั 1 เมตร

หลกั ดนิ (earth electrode)
หมายถึง ตัวนาหรอื กลุ่มตัวนาซงึ่ ต่อโดยตรงเข้ากบั ดนิ

การตอ่ ลงดนิ ของโครงสร้าง (structure earth)
หมายถึง โครงสร้างท่ที าจากชน้ิ สว่ นโลหะ ซ่งึ สามารถใช้เป็นหลักดินได้

การตอ่ ฝากไฟฟา้ เสมอ (equipotential bonding)

หมายถึง การเชื่อมต่อทางไฟฟา้ ระหว่างส่วนนาไฟฟา้ มีวัตถุประสงค์
เพื่อใหศ้ ักยไ์ ฟฟา้ เทา่

บสั บารศ์ ักยไ์ ฟฟา้ เสมอหลกั (main equipotential busbar: MEB)
หมายถึง บัสบาร์ที่ทาหน้าที่เช่ือมต่อทางไฟฟา้ กับตัวนาต่อฝากจากบัสบาร์
หรืออุปกรณ์เพื่อให้ศกั ย์ไฟฟา้ เสมอ ก่อนเช่ือมต่อเข้ากับการต่อลงดินของ
โครงสรา้ งผ่านตวั นาต่อลงดิน

มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดินรถขนสง่ ทางราง การตอ่ ลงดินและการต่อฝากบนโครงขา่ ยรถไฟสายประธาน 4
Grounding and Bonding System on Mainline Train

บัสบาร์การต่อลงดนิ (earthing busbar)
หมายถึง บัสบาร์ท่ีเป็นส่วนของการติดตั้งระบบต่อลงดิน และเป็นจุดเช่ือมต่อร่วมทางไฟฟา้
ของตัวนาตอ่ ฝาก

ตวั นาต่อลงดิน (earth conductor)
หมายถงึ ตัวนาท่ีทาหนา้ ทีเ่ ป็นเส้นทางนากระแสไฟฟา้ ระหวา่ งโครงสร้างและหลกั ดิน

ตัวนาต่อฝาก (bonding conductor)
หมายถึง ตัวนาทใ่ี ชต้ อ่ ระหวา่ งส่วนทเี่ ป็นโลหะทต่ี อ้ งการตอ่ ถงึ กนั ทางไฟฟา้

สายดนิ ปอ้ งกัน (protective earth)
หมายถงึ สายไฟเส้นท่มี ีไว้เพ่ือใหเ้ กิดความปลอดภัยตอ่ การใชไ้ ฟฟา้

การเชอื่ มด้วยความร้อน (exothermic welding)
หมายถึง การใช้ความรอ้ นจากการตดิ ไฟของดนิ ปืนเพ่ือหลอมละลายทองแดงใหเ้ ข้าดว้ ยกัน

เส้นทางอิมพีแดนซต์ ่า (low impedance path)
หมายถงึ เสน้ ทางตอ่ ลงดนิ ทีม่ ีคา่ อิมพีแดนซ์ต่า

วงดิน (earth loop)
หมายถงึ ปรากฎการณ์ที่เกิดจากการตอ่ ลงดินแบบหลายจดุ

วงจรกระแสไหลกลบั (return circuit)
หมายถงึ วงจรซ่ึงทาหนา้ ทีเ่ ป็นเสน้ ทางสาหรับกระแสไหลกลับของระบบจ่ายไฟฟา้ ขบั เคลื่อน

สถานไี ฟฟา้ ขับเคลือ่ น (traction substation: TSS)
หมายถึง สถานีไฟฟา้ ยอ่ ยสาหรับจา่ ยไฟให้กบั ระบบขบั เคล่อื นของรถไฟฟา้

จุดจา่ ยไฟประธาน (bulk supply point)
หมายถงึ ตาแหน่งทีต่ ้ังของสถานีไฟฟา้ ประธาน
ระบบจ่ายไฟฟา้ ชนิดสมั ผัสเหนอื ศีรษะ (Overhead Contact System: OCS)
หมายถึง ระบบการจ่ายไฟฟา้ ใหแ้ ก่รถไฟฟา้ โดยใชส้ ายสมั ผัสเหนอื ศรี ษะเพ่ือใช้ขบั เคลือ่ นรถไฟฟา้

สายดนิ ขึงอากาศ (Aerial Earth Wire: AEW)
หมายถึง สายตัวนาที่ทาหน้าท่ีเป็ นสายดินและป้องกันฟา้ ผ่า โดยติดต้ังอยู่บนเสาระบบ
จา่ ยไฟฟา้ ชนดิ สัมผัสเหนอื ศรี ษะ

2
การตอ่ ลงดนิ
และการตอ่ ฝาก

มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดนิ รถขนส่งทางราง การตอ่ ลงดินและการต่อฝากบนโครงขา่ ยรถไฟสายประธาน 5
Grounding and Bonding System on Mainline Train

2 การตอ่ ลงดนิ และการตอ่ ฝาก

หลักการของการต่อลงดินสาหรับระบบรถไฟฟา้ กระแสสลับ คือ ต้องมีการต่อลงดิน
ร่วมของระบบย่อยเข้าด้วยกัน การต่อลงดินของระบบย่อยท้ังหมดจะต้องเช่ือมต่อ
ตัวนาต่อลงดินกับระบบการต่อลงดินของโครงสร้าง และวงจรกระแสไหลกลับจะต้อง
เชอ่ื มตอ่ กับระบบการตอ่ ลงดนิ ของอุปกรณอ์ นื่ ๆ ดังแสดงในรปู ที่ 1

รปู ที่ 1 การต่อลงดนิ สาหรับระบบรถไฟฟา้ กระแสสลบั
ทม่ี า :

3

ขอ้ กาหนดการออกแบบ

มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดินรถขนสง่ ทางราง การต่อลงดนิ และการตอ่ ฝากบนโครงขา่ ยรถไฟสายประธาน 6
Grounding and Bonding System on Mainline Train

3 ข้อกาหนดการออกแบบ

การต่อลงดินเป็นการต่อตัวนาไฟฟา้ ระหว่างวงจรไฟฟา้ กับดินเพื่อลดผลกระทบ
ของการเกิดฟา้ ผ่าและความต่างศักย์ไฟฟา้ ท่ีดินเนื่องจากการไหลของกระแส
ผดิ พร่องปรมิ าณมากจากการลดั วงจร เพื่อปอ้ งกันอันตรายจากกระแสไฟฟา้ ร่ัว
โดยมีสาเหตุจากการชารุดหรือการเสื่อมสภาพของบริภัณฑ์ไฟฟา้ รวมท้ัง
เพื่ อป้อง กั น อัน ต ราย แรง ดั น สั ม ผั ส และ แ รง ดั น ช่ว ง ก้าว ใน ส ภาว ะ ป ก ติ
และขณะเกิดความผิดพร่อง การออกแบบต้องได้รับการออกแบบอย่างน้อย
ดังต่อไปน้ี

ก า ร ต่ อ ล ง ดิ น แ ล ะ ก า ร ต่ อ ฝ า ก จ ะ ต้ อ ง อ อ ก แ บ บ ใ ห้ เ ป็ น ไ ป ต า ม
ข้อกาหนดของมาตรฐาน EN 50122-1 และมาตรฐานการติดตั้ง
ทางไฟฟา้ สาหรับประเทศไทย พ .ศ. 2556 ของวิศวกรรมสถาน
แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถมั ภ์ หรือมาตรฐานท่ีเทียบเทา่

การต่อลงดินของระ บบไฟฟา้ จาเป็ นต้อง มีเพ่ื อความป ลอดภัย
ท า ง ไ ฟ ฟ้า ท่ี ส ถ า นี ส ถ า นี ไ ฟ ฟ้า ย่ อ ย อ า ค า ร ศู น ย์ ซ่ อ ม บ า รุ ง
ส่วนทางยกระดับ โดยจะต้องออกแบบระบบการต่อลงดินบนพื้นฐาน
ข อ ง ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย ส า ห รั บ ผู้ ค น ต่ อ อั น ต ร า ย จ า ก แ ร ง ดั น สั ม ผั ส
และแรงดันช่วงก้าว และอันตรายจากไฟไหม้ ซ่ึงแรงดันสัมผัส
และแรงดันช่วงก้าว ในขณะเดินรถปกติและขณะเกิดกระแสผิดพร่อง
ที่ ไ ด้ จ า ก ก า ร ท า แ บ บ จ า ล อ ง โ ด ย ใ ช้ โ ป ร แ ก ร ม ค อ ม พิ ว เ ต อ ร์
หรือการคานวณโดยใช้ข้อมูลท่ีได้จากการวัด เช่น ความต้านทาน
ของ ดิ น ค่ าท่ี ได้ จะ ต้ อง อยู่ ใน ข อบ เขต ท่ี ก าหน ด ของ ม าต รฐา น
EN 50122-1

7 มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดนิ รถขนสง่ ทางราง การต่อลงดินและการต่อฝากบนโครงข่ายรถไฟสายประธาน
Grounding and Bonding System on Mainline Train

การพิจารณาดา้ นความแข็งแรงเชิงกลและการกัดกร่อนใช้กาหนดขนาด
ข้นั ต่าสาหรับหลักดินตามข้อกาหนดในมาตรฐาน EN 50522 หากมีการ
ใช้วัสดุอื่น ๆ เช่น เหล็กสแตนเลสในการใช้เป็ นหลักดิน เป็ นต้น
ประเภทและขนาดของหลักดินจะต้องตรงกับความต้องการเก่ียวกับ
การทางาน (ภาคผนวก ก)

การตอ่ ลงดนิ จะต้องมเี สน้ ทางอิมพีแดนซ์ต่าสาหรับกระแสไฟฟา้ ที่เกิดขึ้น
จากฟา้ ผ่าหรือกระแสผดิ พร่องของระบบไฟฟา้ กาลงั

ขนาดของตัวนาท่ีเป็ นส่วนประกอบการต่อลงดินและการต่อฝาก
ต้อง ผ่าน กา รออ กแบ บค านว ณโด ยปั จจัย ที่นา มา ร่วม พิ จา รณ าจะ ต้อ ง
ประกอบด้วย ขนาดของกระแสผิดพร่อง ระยะเวลาของการผิดพร่อง
และคุณลักษณะของดิน โดยผลท่ีได้จากการคานวณจะต้องแสดง
ให้เห็นถึง คว าม เหม าะ ส ม ของ ขน าดตั ว น าใน ป ระ เด็ น ก ารผุ ก ร่อน
และความแข็งแรงเชิงกล ความแข็งแรงเชิงความร้อนที่เกิดจากกระแส
ผดิ พร่องสงู สุดและแรงดนั สัมผัส

ก า ร ต่ อ ล ง ดิ น จ ะ ต้ อ ง ค า นึ ง ถึ ง ก า ร ป้อ ง กั น ร ะ บ บ อิ เ ล็ ก ท ร อ นิ ก ส์
และระบบไฟฟา้ ที่มีความอ่อนไหวและเชื่อมโยงถึงกันต่อแรงดันไฟฟา้
รบกวน (noise voltage)

ในกรณีท่ีมีท่อสาธารณูปโภคอื่น ๆ อยู่ใกล้เคียงต้องทาการต่อเข้ากับ
ระบบการตอ่ ลงดนิ ของระบบ

4

คุณสมบตั ขิ องสว่ นประกอบ
การต่อลงดนิ และการตอ่ ฝาก

8 มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดนิ รถขนส่งทางราง การต่อลงดินและการตอ่ ฝากบนโครงข่ายรถไฟสายประธาน
Grounding and Bonding System on Mainline Train

4 คณุ สมบตั ขิ องสว่ นประกอบการตอ่ ลงดนิ และการตอ่ ฝาก

การต่อลงดินและการตอ่ ฝาก ประกอบด้วย หลักดนิ ตวั นาต่อลงดนิ ตัวนาตอ่ ฝาก
บัสบาร์การต่อลงดิน และหางปลาของการตอ่ ลงดิน ต้องมีคุณสมบตั ดิ งั น้ี

หลักดิน

หลักดินที่สัมผัสกับดินโดยตรงจะต้องเป็นวัสดุท่ีมีความสามารถในการ
ทนต่อการกัดกร่อนจากสารเคมี ปฏิกิริยาออกซิเดชัน กระบวนการ
อิเล็กโทรลิซิส มีความทนทานต่ออิทธิพลทางกลในระหว่างการติดต้ัง
และระหวา่ งช่วงการให้บริการปกติ นอกจากนย้ี ังสามารถใช้เหล็กฝังอยู่
ในฐานรากคอนกรีต (concrete foundation) และเสาเข็มเหล็ก หรือ
โครงสรา้ งเหลก็ อ่ืน ๆ ทส่ี มั ผัสกับดิน

ตัวนาต่อลงดิน

ตัวนาที่ทาหน้าท่ีเป็ นเส้นทางนากระแสไฟฟา้ ระหว่างโครงสร้างและ
หรือหลักดิน ต้องเป็ นตัวนาทองแดง ชนิดตัวนาเดี่ยวหรือตัวนา
ตีเกลียวหุ้มฉนวนและต้องเป็ นตัวนาเส้นเดียวยาวตลอด โดยไม่มี
การตอ่ แตถ่ ้าเป็นบสั บาร์อนุญาตใหม้ ีการตอ่ ได้ โดยการเช่อื มตอ่ เข้ากับ
หลกั ดินใหใ้ ชว้ ธิ กี ารเช่ือมดว้ ยความรอ้ น

มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดินรถขนสง่ ทางราง การตอ่ ลงดนิ และการต่อฝากบนโครงข่ายรถไฟสายประธาน 9
Grounding and Bonding System on Mainline Train

ตวั นาต่อฝาก

ตัวนาที่ก่อให้เกิดการต่อฝากไฟฟา้ เสมอ เป็ นชนิดตัวนาทองแดง
ตัวนาประเภทนี้ยังรวมถึงการต่อฝากของโครงสร้าง (structure
bond) ท่ีเชื่อมต่อระหว่างรางว่ิง เสาระบบจ่ายไฟฟา้ ชนิดสัมผัส
เหนือศีรษะ และอุปกรณ์/วัสดุของระบบท่ีเป็ นโลหะ และการต่อฝาก
แบบไขว้/ขวาง (cross/transverse bond) ซ่ึงเชือ่ มต่อระหว่างรางวงิ่
การติดต้ังการต่อฝากของโครงสร้างและการต่อฝากแบบไขว้/ขวาง
จะต้องแสดงจานวนและตาแหน่งที่เหมาะสม

บัสบาร์การตอ่ ลงดิน

เป็นแผน่ ทองแดงชบุ ดีบุก โดยกาหนดให้เป็นจุดรวมในการเชื่อมต่อกับ
องค์ประกอบต่าง ๆ ของระบบข่ายสายดินทั้งหมดกับแท่งกราวด์หรือ
ตัวนาตอ่ ลงดนิ ของระบบ

หางปลาของการต่อลงดนิ

การเลือกใช้หางปลาของการต่อลงดินให้พิจารณาคุณสมบัติทางไฟฟา้
และทางกลตามมาตรฐาน IEC 61238-1-3 ตวั นาตา่ ง ๆ ดังกล่าว จะต้อง
มีคุณสมบัติในการกระจายกระแสผิดพร่องปริมาณมากจากการลัดวงจร
ลงดินโดยปราศจากความเสียหายอันเน่ืองจากความร้อนเกินพิกัด
ก่อนระบบปอ้ งกนั เริม่ ทางาน

5

ขอ้ กาหนดการทางาน

มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดนิ รถขนส่งทางราง การต่อลงดินและการต่อฝากบนโครงขา่ ยรถไฟสายประธาน 10
Grounding and Bonding System on Mainline Train

5 ข้อกาหนดการทางาน

องค์ประกอบต่าง ๆ ในระบบการต่อลงดิน ประกอบด้วย หลักดิน ตัวนาต่อลงดิน
ตัวนาต่อฝาก บัสบาร์การต่อลงดิน และหางปลาของการต่อลงดิน จะต้องมี
คุณสมบัติในการกระจายกระแสผิดพร่องจากการลัดวงจรลงดินโดยปราศจาก
ความเสยี หายอันเนอื่ งจากความร้อนเกนิ พิกดั ก่อนระบบปอ้ งกนั เริ่มทางาน

ก า ร ต่ อ ล ง ดิ น จ ะ ต้ อ ง มี ค่ า ค ว า ม ต้ า น ท า น ข อ ง ร ะ บ บ ก า ร ต่ อ ล ง ดิ น ที่ เ ห ม า ะ ส ม
ตามการออกแบบตลอดอายกุ ารใช้งาน โดยอาจมีความคลาดเคลื่อนอันเน่ืองมาจาก
การกดั กร่อนและความเสียหายทางกลได้เล็กน้อย

ขั้นตอนตา่ ง ๆ ที่นามาใชร้ ่วมกบั ระบบการตอ่ ลงดินจะต้องจากัดระดับแรงดันสัมผัส
และแรงดนั ชว่ งกา้ วภายใต้การทางานปกตขิ องระบบปอ้ งกนั

การต่อลงดินจะต้องไม่กอ่ ใหเ้ กดิ ปัญหาด้านความเขา้ กันไดท้ างแมเ่ หล็กไฟฟา้
(Electromagnetic Compatibility: EMC) ระหว่างอปุ กรณไ์ ฟฟา้ และอิเล็กทรอนกิ ส์
ของระบบไฟฟา้ แรงดันสูงตามมาตรฐาน IEC 61000-5-2

6

ขอ้ กาหนดการตดิ ตงั้

มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดินรถขนส่งทางราง การต่อลงดินและการตอ่ ฝากบนโครงข่ายรถไฟสายประธาน 11
Grounding and Bonding System on Mainline Train

6 ขอ้ กาหนดการตดิ ตงั้

การต่อลงดนิ และการตอ่ ฝาก

1) วิธีการต่อลงดินและการต่อฝากจะต้องเป็ นไปตามข้อกาหนดของ
มาตรฐาน EN 50122-1 และมาตรฐานการติดตัง้ ทางไฟฟา้ สาหรับประเทศไทย
พ.ศ. 2556 ของวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์
หรอื มาตรฐานทเ่ี ทียบเท่า

2) การตอ่ ลงดินสามารถใช้ระบบ TT หรือ TN ได้ดังแสดงในภาคผนวก ข
รางว่ิงของรถไฟเช่อื มตอ่ กับการตอ่ ลงดนิ ของโครงสร้างท่ีประกอบด้วย
ร า ก ฐ า น ข อ ง เ ส า แ ล ะ โ ค ร ง ส ร้ า ง ท า ง อ่ื น ๆ เ ช่ น อุ โ ม ง ค์ แ ล ะ
ทางยกระดับ เป็ นต้น รางวิ่งและบัสบาร์ศักย์ไฟฟา้ เท่าหลักจะต้อง
เช่ือมต่อกัน

3) ก าร ต่ อล ง ดิ น เ ช่น หลั ก ดิ น แบ บ ก ริ ด ส าย ดิ น โ ด ย ร อบ เป็ น ต้ น
ทีจ่ ุดจา่ ยไฟประธาน จะต้องได้รับการออกแบบสาหรับระดับการลัดวงจร
สามเฟสบนโครงข่ายการไฟฟา้ ท้องถ่ิน ตามคาแนะนาของการไฟฟา้ ท้องถิ่น
และจะต้องเป็นไปตามมาตรฐาน IEEE 80 และมาตรฐานการติดต้ัง
ทางไฟฟา้ สาหรับประเทศไทย พ.ศ. 2556 ของวิศวกรรมสถานแห่ง
ประเทศไทย ในพระบรมราชูปถมั ภ์

4) สาหรับโครงสร้างโลหะหรืออุปกรณ์ภายในเขตสายสัมผัส ดังแสดง
ในภาคผนวก ค ต้องมีการเชื่อมต่อกับระบบการต่อลงดินหรือรางว่ิง
โดยตรง นอกจากน้ีหากมีการใช้ตัวนาสายดินป้องกัน กับอุปกรณ์
ตามที่ระบดุ ังกลา่ ว จะต้องออกแบบใหท้ นกระแสผิดพร่องสูงสดุ ได้

12 มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดนิ รถขนสง่ ทางราง การตอ่ ลงดนิ และการต่อฝากบนโครงข่ายรถไฟสายประธาน
Grounding and Bonding System on Mainline Train

5) ใน ก รณี ท่ีมีส ะ พ า น ท าง เท้าหรือ ท าง รถ ย น ต์ อยู่ ใ น เขต ส าย สัม ผั ส
จะต้องมีการปอ้ งกันเพ่ิมเติม ดังแสดงในรูปที่ 2 ตามข้อกาหนดของ
มาตรฐาน EN 50122-1

กรณีเสาค้ายันสะพานอยู่ในเขตสายสัมผัส ให้ติดต้ังแถบเหล็ก
ชบุ กลั วาไนซ์ บนผนังของสะพาน หรอื บนคอลัมน์ของสะพาน

กรณีผิวพ้ืนส่วนล่างของสะพานอยู่ในเขตสายสัมผัส ให้ติดต้ังแถบ
หรือแผน่ เหล็กชบุ กลั ปว์ าไนซ์บริเวณเหนือสายตัวนาเหนอื ศีรษะ

โครงสร้างโลหะ ราวจบั และรวั้ ปอ้ งกนั ของสะพานจะต้องมีความตอ่ เนอ่ื งทางไฟฟา้

รปู ที่ 2 โครงสรา้ งสะพานหรอื ทางขา้ มภายในเขตสายสมั ผสั

มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดนิ รถขนสง่ ทางราง การต่อลงดินและการตอ่ ฝากบนโครงข่ายรถไฟสายประธาน 13
Grounding and Bonding System on Mainline Train

6) วงจรกระแสไหลกลับของระบบจ่ายไฟจะต้องเช่ือมต่อกับระบบการต่อลงดิน
ของอุปกรณอ์ นื่ ๆ ดงั แสดงในรูปที่ 1

7) สายดินขึงอากาศจะต้องว่ิงไปตามความยาวของทางรถไฟและเชื่อมต่อ
กับเสาระบบจ่ายไฟฟา้ ชนิดสัมผัสเหนือศีรษะทั้งหมดและโลหะท่ีไม่ได้รับ
พลงั งานไฟฟา้

8) การต่อฝากไฟฟา้ เสมอของโลหะเสริมแรงในสถานีและอาคารด้านข้าง
จะต้องเช่อื มตอ่ กับระบบการตอ่ ลงดนิ ของอาคารที่เกีย่ วขอ้ ง การต่อฝาก
ของโลหะเสริมแรงในโครงสร้างทางยกระดับ พ้ืนทางว่ิงแผ่นคอนกรีต
อัดแรง เสาระบบจ่ายไฟฟา้ ชนิดสัมผัสเหนือศีรษะ ราวจับและอื่น ๆ
จะต้องเชื่อมต่อกับการต่อลงดินของโครงสร้างอย่างน้อยทุก ๆ
100 เมตร

9) การต่อฝากช้ินส่ว นท่ีเป็ นโ ลหะขอ งบ ริภัณฑ์ทั้ง หมด และเช่ือมต่อ
เข้ ากั บ โ ค รง ข่า ย ก า รต่ อล ง ดิ น เป็ น วิ ธีก า รป ฏิบั ติ ต า ม ข้ อก าห น ด
ด้านความปลอดภยั และเพ่ือลดแรงดนั ไฟฟา้ รบกวน และคา่ ความตา้ นทาน
การตอ่ ฝากจะตอ้ งมีคา่ ต่าตามมาตรฐาน IEC 61000-5-2

10) การต่อลงดิน ซึ่งรวมถึงวง จรก ระแสไหลกลับท่ีส ถานีไฟฟ้าย่อย
ดังแสดงในรูปท่ี 3 ต้องมีตัวนากระแสไหลกลับ อย่างน้อย 2 ตัวนา
ระหว่างรางว่ิงและสถานีไฟฟา้ ย่อย และต้องออกแบบให้กรณีท่ีเกิดการ
เสีย หาย ของตั ว น าก ระ แส ไหลก ลับ 1 ตั ว ตั ว นาท่ีเหลือส าม ารถ
น า ก ร ะ แ ส ไ ฟ ฟ้า ไ ด้ ท้ั ง ห ม ด แ ล ะ ต้ อ ง มี ก า ร ติ ด ต้ั ง ห ม้ อ แ ป ล ง
กระแสไฟฟา้ (current transformer) รวมท้งั อปุ กรณ์วัดกระแสไฟฟา้
เพ่ือวดั กระแสไหลกลบั

14 มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดินรถขนสง่ ทางราง การต่อลงดนิ และการต่อฝากบนโครงขา่ ยรถไฟสายประธาน
Grounding and Bonding System on Mainline Train

รปู ที่ 3 การต่อลงดนิ ในสถานีไฟฟา้ ยอ่ ยสาหรบั ระบบรถไฟฟา้ กระแสสลบั

ทมี่ า :

11) กรณีท่ีรับกาลังไฟจากโครงข่ายไฟฟา้ แรงดันต่าด้วย ตัวนานิวทรัลของโครงข่าย
ไฟฟา้ ท่ีเช่ือมต่อกับจุดนิวทรัล จะไม่ถูกต่อร่วมกับระบบต่อลงดินของระบบ
รถไฟฟา้ กระแสสลับ เพื่อปอ้ งกันความเสียหายจากกระแสไหลกลับซ่ึงบางส่วน
จะไหลผ่านระบบการต่อลงดนิ

12) กรณีที่มีการต่อบัสบาร์ศักย์ไฟฟา้ เสมอหลัก ดังรูปท่ี 3 กระแสย้อนกลับจะต้อง
ไม่ไหลผ่านบัสบาร์การต่อลงดิน เพื่อไม่ให้เกิดการรบกวนระบบควบคุมระยะไกล
(Supervisory Control and Data Acquisition: SCADA) ระบบส่ือสาร
และระบบโครงข่ายไฟฟา้ โดยบัสบาร์ของระบบการต่อลงดินจะเช่ือมต่อกับ
บัสบารศ์ กั ยไ์ ฟฟา้ เสมอหลักเพียงด้านเดียว ในขณะท่ีหลกั ดินแบบกริดจะเช่ือมต่อ
กับบัสบาร์ศักย์ไฟฟา้ เสมอหลักด้วยตัวนา 2 ตัว ซึ่งแต่ละตัวนาถูกออกแบบ
ให้สามารถนากระแสสูงสุดในสภาวะการให้บริการเดินรถปกติและสภาวะเกิด
ความผิดพรอ่ ง กรณีท่ตี วั นาใดเกิดความเสียหาย

มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดนิ รถขนสง่ ทางราง การต่อลงดินและการต่อฝากบนโครงขา่ ยรถไฟสายประธาน 15
Grounding and Bonding System on Mainline Train

การปอ้ งกนั ฟา้ ผ่า

1) ต้องแสดงการปอ้ งกันฟา้ ผ่าตามมาตรฐาน IEC 62305 โดยส่วนท่ี 3
(IEC 62305-3) ของมาตรฐานเป็นการปอ้ งกันอันตรายท่จี ะเกดิ กบั โครงสร้าง
และสิ่งมีชีวิต และส่วนที่ 4 (IEC 62305-4) เป็นการปอ้ งกันอันตราย
ท่ีเกิดกับระบบไฟฟา้ และอิเล็กทรอนิกส์ภายในโครงสร้าง โดยอุปกรณ์
ปอ้ งกันฟา้ ผ่าท้ังหมดต้องเชื่อมต่อกับระบบต่อลงดิน และต้องออกแบบ
ให้ความยาวของตวั นาท่เี ชอื่ มต่อสน้ั ท่สี ดุ เทา่ ท่เี ป็นไปได้

2) สายดินขึงอากาศท่ีสูงหรือสายที่เช่ือมต่อกับเอิร์ทแมท (Earth Mat) ของสถานี
ไฟฟา้ ย่อยต้องมีการป้องกันฟา้ ผ่า มุมป้องกันของสายดินขึงอากาศ
จะต้องครอบคลุมบริภัณฑ์ทั้งหมดภายในสถานีไฟฟา้ ย่อย เช่น เซอร์กิต
เบรกเกอร์ ตัวแยกส่วน หม้อแปลงแรงดัน หม้อแปลงกระแส เป็นต้น
อย่างไรก็ตาม อาคารอาจมีการปอ้ งกันฟา้ ผ่าของตัวเองอีกครั้งเชื่อมต่อ
กบั เอริ ท์ แมท (Earth Mat) ของสถานไี ฟฟา้ ยอ่ ย

3) ตัวนาต่อลงดินสาหรับระบบปอ้ งกันฟา้ ผ่าจะต้องถูกยึดกับเสาค้ายันของ
ท า ง ว่ิ ง ย ก ร ะ ดั บ แ ล ะ ต้ อ ง เ ช่ื อ ม ต่ อ กั บ ร ะ บ บ ก า ร ต่ อ ล ง ดิ น โ ด ย ต ร ง
ห า ก เ ช่ื อ ม ต่ อ ผ่ า น กั บ โ ค ร ง ส ร้ า ง ข อ ง ท า ง ว่ิ ง ย ก ร ะ ดั บ ท่ี บั ส บ า ร์
หรือเทอร์มินอลการต่อลงดิน ขนาดตัวนาต่อลงดินต้องมีค่าตามตารางที่ 6
ในมาตรฐาน EN 62305-3 ดังแสดงในภาคผนวก ง และค่าความต้านทานรวม
ระหว่างจุดเช่ือมต่อดังกล่าวกับบัสบาร์หรือเทอร์มินอลที่ระดับพ้ืนดิน
ต้องมีค่าไม่มากกว่า 0.2 โอห์ม

4) ส า ห รั บ อ า ค า ร จ ะ ต้ อ ง ร ว ม ร ะ บ บ ป้ อ ง กั น ฟ้า ผ่ า ต า ม ม า ต ร ฐ า น
การป้องกันฟา้ ผ่า พ.ศ. 2553 ของวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย
ในพระบรมราชูปถัมภ์ หรือมาตรฐานที่เทียบเท่า ตัวนาฟา้ ผ่าจะต้อง
เชื่อมตอ่ กับเอิร์ทแมท (Earth Mat) ร่วมของโครงสร้าง

5) ต้องติดตั้งอุปกรณ์ปอ้ งกันแรงดันเกินที่สถานีไฟฟา้ ย่อย เพิ่มเติมจาก
ระบบป้องกันฟา้ ผ่าท่ีมีอยู่ เพื่อปอ้ งกันอุปกรณ์ไฟฟา้ ที่เชื่อมต่อท่ีสถานี
ไฟฟา้ ย่อยไมใ่ ห้เกิดความเสียหายไดง้ า่ ย

7

ความปลอดภยั

มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดินรถขนสง่ ทางราง การตอ่ ลงดนิ และการต่อฝากบนโครงขา่ ยรถไฟสายประธาน 16
Grounding and Bonding System on Mainline Train

7 ความปลอดภยั

อนั ตรายอาจจะเกิดขน้ึ จากกระแสไฟฟา้ ที่ไหลผ่านร่างกายมนุษย์ ค่าของกระแสไฟฟา้
ดังกล่าวข้ึนอยู่กับแรงดันไฟฟา้ ท่ีเชื่อมโยงกับอิมพีแดนซ์ของร่างกาย บริภัณฑ์
สามารถได้รับความเสียหายจากฟา้ ผ่าและกระแสลัดวงจรท่ีเกิดจากอุณหภูมิและ
ความร้อนที่สูงเกินไป เหล็กเส้นหรือเหล็กเสริมสามารถได้รับความเสียหายจากการ
กัดกร่อน จึงจาเป็นต้องมีมาตรการป้องกันท่ีเหมาะสม มาตรฐานต่อไปน้ีแนะนา
เกณฑส์ าหรบั ความปลอดภัยในชวี ติ และการปอ้ งกันการตดิ ตัง้

มาตรฐาน IEC 60479-1 อธิบายอิมพีแดนซ์ของร่างกายและผลของกระแสไฟฟา้
ตรงและกระแสสลับต่อมนุษย์และปศุสัตว์ที่ขึ้นอยู่กับเวลา มาตรฐานที่เก่ียวข้องกับ
ความปลอดภัย เช่น EN 50122-1 อ้างถึง IEC 60479-1 สาหรับคาจากัดความ
ของแรงดันสัมผัสที่ยอมรับได้ โดยท่ัวไปแรงดันสัมผัสจะต้องได้รับการพิจารณา
สาหรับการตดิ ตัง้ ระบบไฟฟา้ กระแสสลบั แรงดันสมั ผัสท่ียอมรบั ไดส้ าหรับการติดตงั้
ระบบไฟฟา้ กระแสสลบั ขน้ึ อยกู่ ับระยะเวลาของผลกระทบ แสดงดังรูปที่ 4 มาตรฐาน
IEC 61936-1 สามารถใช้ได้กับบรภิ ัณฑข์ องสถานีไฟฟา้ กาลงั ยอ่ ยกระแสสลับ

17 มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดินรถขนส่งทางราง การตอ่ ลงดินและการต่อฝากบนโครงข่ายรถไฟสายประธาน
Grounding and Bonding System on Mainline Train

รูปที่ 4 แรงดันสมั ผัสทยี่ อมรับไดต้ ามมาตรฐาน EN 50122-1

ทมี่ า :

การออกแบบการต่อลงดินและการต่อฝากเกี่ยวข้องกับความปลอดภัยของบุคคล
ดั ง ท่ี ก ล่ า ว ม า ข้ า ง ต้ น จ ะ ร ว ม ถึ ง ก า ร ป้อ ง กั น ก า ร ติ ด ตั้ ง ภ า ย ใ ต้ ส ภ า ว ะ ป ก ติ แ ล ะ
สภาวะผดิ พร่อง ขอ้ กาหนดเพิ่มเติมของมาตรฐาน IEC 61936-1 และ IEC 60364 series
สาหรับการปกปอ้ งส่วนท่ีมีชีวิตจากความร้อนสูงเกินไปสาหรับการทางานปกติและ
ช่วงทเ่ี กิดความผิดพร่องจะตอ้ งปฏบิ ตั ติ าม

การปอ้ งกันไฟฟา้ ดูดจากการสัมผัสโดยตรงและสัมผัสโดยอ้อม ได้แก่ การปอ้ งกัน
ดว้ ยระยะห่างทป่ี ลอดภัย การปอ้ งกันด้วยแผงปอ้ งกัน รวมท้ังการปอ้ งกันไฟฟา้ ดูด
จากสาเหตุของแรงดันราง ต้องทาตามมาตรฐานด้านความปลอดภัยที่ประกาศ
โดยกรมการขนส่งทางราง หรือมาตรฐาน EN 50122-1

8

การทดสอบและตรวจสอบ
กอ่ นการใชง้ าน

18 มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดินรถขนส่งทางราง การตอ่ ลงดนิ และการตอ่ ฝากบนโครงขา่ ยรถไฟสายประธาน
Grounding and Bonding System on Mainline Train

8 การทดสอบและตรวจสอบกอ่ นการใชง้ าน

การทดสอบโดยวธิ กี ารวัดคา่ จะต้องดาเนินการหลังจากการก่อสร้าง เพื่อตรวจสอบ
ความเพียงพอของการออกแบบ หวั ขอ้ การวดั คา่ จะประกอบดว้ ย

ความตา้ นทานของระบบการตอ่ ลงดิน
แรงดันสมั ผสั และแรงดนั ชว่ งกา้ วทตี่ าแหนง่ สาคัญ เช่น บสั บาร์ และราง

วิธีการวัดแรงดันสัมผัสและแรงดันช่วงก้าว อาจใช้โวลต์มิเตอร์ความต้านทานสูง
หรือวัดแรงดันคร่อมตัวต้านทานเสมือนร่างกายมนุษย์ โดยดาเนินการภายใต้
เงือ่ นไขการทดสอบทรี่ ะบใุ นมาตรฐาน EN 50522

แบบฟอร์มสาหรบั การทดสอบและตรวจสอบจะตอ้ งประกอบด้วย คา่ ทท่ี าการทดสอบ
วิธีการทดสอบ เครื่องมือที่ใช้ทดสอบ ตาแหน่งทดสอบ เกณฑ์ผ่านตามมาตรฐาน
และผลการทดสอบ

9 10

การปฏบิ ตั งิ าน การทางานรว่ มกนั ได้

และการบารงุ รกั ษา

19 มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดินรถขนสง่ ทางราง การตอ่ ลงดนิ และการต่อฝากบนโครงขา่ ยรถไฟสายประธาน
Grounding and Bonding System on Mainline Train

9 การปฏบิ ตั งิ านและการบารงุ รกั ษา

การตรวจสอบ

การก่อสร้างระบบการต่อลงดินจะต้องสามารถตรวจสอบได้เป็ นระยะ
โดยรายละเอียดการตรวจสอบอาจรวมถึงการขุดพื้นดินบางตาแหน่ง
และการตรวจสอบทางสายตา

การวัด

ก า ร อ อ ก แ บ บ แ ล ะ ก า ร ติ ด ตั้ ง ร ะ บ บ ก า ร ต่ อ ล ง ดิ น จ ะ ต้ อ ง อ นุ ญ า ต
ใหม้ กี ารตรวจวดั เป็นระยะ หรอื ในกรณที ่ีมกี ารปรับเปล่ียนท่ีส่งผลกระทบต่อ
ข้อกาหนดตา่ ง ๆ ขา้ งตน้ ซ่ึงรวมถึงการทดสอบความต่อเน่อื ง

10 การทางานรว่ มกนั ได้

ก า ร ต่ อ ล ง ดิ น แ ล ะ ก า ร ต่ อ ฝ า ก ไ ม่ มี ผ ล ก ร ะ ท บ ต่ อ ก า ร ท า ง า น ร่ ว ม กั น
ของระบบรถไฟสายประธานท่ขี ับเคลื่อนด้วยไฟฟา้ ข้ามเขตประเทศ

ภาคผนวก ก

20 มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดินรถขนสง่ ทางราง การตอ่ ลงดินและการตอ่ ฝากบนโครงข่ายรถไฟสายประธาน
Grounding and Bonding System on Mainline Train

ขนาดตา่ ที่สดุ

วัสดุ ประเภทของ แกน เคลอื บ/ปลอก
ค่าเดียว ค่าเฉลี่ย
อเิ ล็กโทรด เสน้ ผา่ ศนู ยก์ ลาง พนื้ ทห่ี นา้ ตดั ความหนา
µm µm
มม. มม.2 มม. 63 70
63 70
แถบb 90 3 47 55
63 70
โครง (รวมถึงแผน่ ) 90 3
50
ทอ่ 25 2 1000
บารก์ ลม 16 2000
ชบุ สงั กะสีรอ้ น สาหรับแทง่ ดิน 90 100

ลวดกลมสาหรับขวั้ 10 15
20 40
เหล็ก สายดินแนวนอน 1000
1000
ปลอกตะกวั่ a ลวดกลมสาหรบั ขวั้ 8
สายดนิ แนวนอน

ปลอกทองแดงอดั บารก์ ลม 15
สาหรบั แท่งดิน

บารก์ ลม 14,2
ปลอกทองแดงไฟฟ้ า

สาหรบั แทง่ ดิน

แถบ 50 2

เปลอื ย ลวดกลมสาหรบั ขว้ั 25c
สายดนิ แนวนอน 25
สายเคเบลิ ทีค่ วัน่ 1,8d

ทองแดง ทอ่ 20 2
สายเคเบลิ ท่คี วัน่ 1,8d 25
ชบุ ดีบกุ

สงั กะสี แถบ 1,8d 50 2
ปลอกตะกวั่ a สายเคเบิลทค่ี วัน่ 25
25
สายกลม

a ไมเ่ หมาะสาหรับฝังคอนกรีตโดยตรง ไมแ่ นะนาใหใ้ ชต้ ะกวั่ เนอ่ื งจากเหตผุ ลดา้ นสิ่งแวดลอ้ ม

b แถบ, รีบ หรือ ตดั ดว้ ยขอบมน

c ในเงอ่ื นไขทีร่ นุ แรงซ่ึงประสบการณพ์ บว่าความเส่ียงของการกดั กร่อนและความเสยี หายทางกลนน้ั ตา่ มากถึง 16 มม.

d สาหรบั สายเด่ยี ว

รูปที่ ก.1 ขนาดของหลกั ดนิ

ทีม่ า :

ภาคผนวก ข

21 มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดินรถขนสง่ ทางราง การต่อลงดนิ และการต่อฝากบนโครงข่ายรถไฟสายประธาน
Grounding and Bonding System on Mainline Train

รปู ที่ ข.1 ระบบการตอ่ ลงดินแบบ TT สาหรบั ระบบจา่ ยไฟฟา้ กระแสสลับ

ทมี่ า :

โดยท่ี 1 คอื โครงข่ายระบบจ่ายไฟฟา้
2 คอื โครงขา่ ยระบบราง
3 คอื การต่อลงดินสาธารณะ
4 คอื โซนสายสัมผัสเหนอื หัวและตัวรบั กระแสไฟ
5 คือ บัสบารศ์ ักย์ไฟฟา้ เสมอหลัก (MEB)
6 คอื น้าและท่อแก๊ส
7 คอื เครื่องทาความร้อน
8 คอื การปอ้ งกันฟา้ ผา่
9 คือ การต่อลงดนิ ของโครงสร้างระบบราง
10 คือ จาเป็นสาหรบั แรงดันรางมากกวา่ 50 V เทา่ น้นั

หมายเหตุ : ระบบการต่อลงดนิ แบบ TT (Terra-Terra) คอื ระบบการตอ่ ลงดนิ ทมี่ ีหนึง่ จุดตอ่ ลงดินโดยตรง
สว่ นตวั นาทเี่ ปิดโล่งของการตดิ ตงั้ ตอ่ กบั หลกั ดินทางไฟฟา้ โดยไม่เกยี่ วขอ้ งกับหลักดินของระบบไฟฟา้

มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดินรถขนสง่ ทางราง การตอ่ ลงดนิ และการต่อฝากบนโครงขา่ ยรถไฟสายประธาน 22
Grounding and Bonding System on Mainline Train

รปู ที่ ข.2 ระบบการตอ่ ลงดนิ แบบ TN สาหรบั ระบบจา่ ยไฟฟา้ กระแสสลบั

ทีม่ า :

โดยท่ี 1 คือ โครงข่ายระบบจา่ ยไฟฟา้
2 คอื โครงขา่ ยระบบราง
3 คือ การตอ่ ลงดินสาธารณะ
4 คอื โซนสายสมั ผัสเหนอื หวั และตัวรับกระแสไฟ
5 คือ บสั บาร์ศกั ยไ์ ฟฟา้ เสมอหลกั (MEB)
6 คอื น้าและท่อแก๊ส
7 คือ เคร่อื งทาความรอ้ น
8 คือ การปอ้ งกนั ฟา้ ผา่
9 คอื การตอ่ ลงดินของโครงสรา้ งระบบราง
10 คอื จาเป็นสาหรบั แรงดนั รางมากกวา่ 50 V เท่านน้ั

หมายเหตุ : ระบบการต่อลงดินแบบ TN (Terra- Neutral) คอื ระบบการต่อลงดินท่ีมหี น่งึ จุดต่อลงดิน
โดยตรง สว่ นตัวนาท่เี ปิดโล่งของการติดตงั้ ตอ่ กบั จดุ นน้ั ดว้ ยตวั นาปอ้ งกนั

ภาคผนวก ค

มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดนิ รถขนส่งทางราง การตอ่ ลงดินและการตอ่ ฝากบนโครงข่ายรถไฟสายประธาน 23
Grounding and Bonding System on Mainline Train

รปู ที่ ค.1 เขตสายสัมผัส (overhead contact line zone)

ทีม่ า :

โดยท่ี TOR สว่ นบนของราง
HP จดุ สงู สดุ ของสายสัมผัสเหนือหัว
OCLZ โซนสายสัมผัสเหนอื หัว
CCZ โซนตวั รบั กระแสไฟ
TCL สายกลางทางวิ่ง
X ระยะแนวนอนทางเดยี วสูงสุด (ครงึ่ ) ของ OCLZ
Y ระยะแนวนอนทางเดียวสูงสุด (ครึง่ ) ของ CCZ
Z ระยะระหว่าง HP และ SH
S1 ความกว้างของการเคลอ่ื นไหวด้านข้างของตวั รับกระแสไฟ
S2 ระยะความปลอดภยั ด้านข้างสาหรับตวั รับกระแสไฟท่ีชารุดหรอื เสียหาย
S3 ระยะความปลอดภัยแนวตั้งสาหรับตัวรับกระแสไฟทชี่ ารุดหรอื เสียหาย
Sel ระยะหา่ งทางไฟฟา้ ตามมาตรฐาน EN 50119
SH ความสูงสงู สุดของโซนตัวรบั กระแสไฟ
LP ความกว้างตัวรบั กระแสไฟ

ภาคผนวก ง

มาตรฐานระบบไฟฟา้ ของการเดินรถขนสง่ ทางราง การต่อลงดนิ และการต่อฝากบนโครงขา่ ยรถไฟสายประธาน 24
Grounding and Bonding System on Mainline Train

รปู ที่ ง.1 วสั ดุ รูปแบบ และขนาดต่าท่ีสดุ ของตัวนาต่อลงดิน

ทม่ี า :

กรมการขนสง่ ทางราง

Department of Rail Transport

กรมการขนส่งทางรางใสใ่ จ

เพื่อความสุขและความปลอดภยั ในการเดินทางระบบรางของไทย