ผลการปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best practice ) การสรรค์สร้างความเป็นเลิศของการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมคราม ประจำภาคเรียนที่ ๒ ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอนาคู สังกัด สำนักงาน กศน.จังหวัดกาฬสินธุ์ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
คำนำ การจัดทำผลการปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best practice ) โครงการศูนย์ฝึกอาชีพชุมชน ๑ อำเภอ ๑ อาชีพ วิชาชีพระยะสั้น หลักสูตรการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมคราม เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ ทักษะในการ แปรรูปผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมครามเพื่อเพิ่มมูลค่าสินค้า อาทิ เช่น ผ้าพันคอ/ผ้าคลุมไหล่ กระเป๋า เน็ตคลุมผม เข็มกลัด พวงกุญแจ การทำเข็มกลัดผีเสื้อ เพื่อนำไปประกอบอาชีพ และพัฒนาต่อยอดอาชีพเดิม ต่อไป กศน.อำเภอนาคู กุมภาพันธ์ ๒๕๖๖
สารบัญ เรื่อง หน้า คำนำ สารบัญ ๑ ความเป็นมา ๑ วิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ ๑ ปัจจัยแห่งความสำเร็จ ๑ ความภาคถูมิใจ ๑ ภาคผนวก
วิธีหรือแนวทางการปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best Practice) ผลงานที่สามารถยึดถือเป็นต้นแบบและแบบอย่างที่ดีได้ …………………………………………………………. ชื่อผลงาน : การสรรค์สร้างความเป็นเลิศของการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมคราม เจ้าของผลงาน : กศน.อำเภอนาคู สังกัดสำนักงาน กศน.จังหวัดกาฬสินธุ์ เบอร์โทรศัพท์ ๐๔๓ – ๑๒๖๗๔๗ E-mail : http://kalasin.nfe.go.th/nakhu/ ๑. ความเป็นมาและความสำคัญ การเรียนรู้เพื่อการดำรงชีวิตอย่างมีคุณภาพ ควรเรียนรู้เพื่อมุ่งเน้นให้ประชาชนมีความรู้และเพิ่ม ทักษะในการเรียนรู้ที่หลากหลาย โดยใช้กระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และมีนวัตกรรมใหม่ๆ ที่เป็นต้นแบบ เพื่อสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ที่มีคุณภาพ สู่การพัฒนาคุณภาพชีวิต เพื่อพัฒนาอาชีพ ให้มีรายได้ ที่ยั่งยืน ตลอดไป โดยเฉพาะการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมคราม เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนที่สนใจมีจินตนาการ มีความคิดสร้างสรรค์ และสามารถแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมครามได้หลากหลาย และเป็นที่ยอมรับของ ชุมชน อำเภอ จังหวัด และประเทศ สังกัดศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอนาคู จึงได้เล็งเห็นถึง ความสำคัญในจุดนี้เพื่อพัฒนาให้ประชาชนชาวตำบลสายนาวัง อำเภอนาคู จังหวัดกาฬสินธุ์ กลุ่มอาชีพผ้าย้อม คราม บ้านกุดตาใกล้ ตำบลสายนาวัง อำเภอนาคู จังหวัดกาฬสินธุ์ จำนวน ๒๐ คน มีความสามารถ พิเศษ มีความคิดสร้างสรรค์ สามารถแปรรูปผ้าย้อมครามเป็นของใช้ในชีวิตประจำวันได้และขยายผลต่อยอด เป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ อาทิเช่น ผ้าคลุมไหล่ กระเป๋า ผ้าพันคอ เน็ตผมสวยๆ ผ้าห่ม พวงกุญแจฯลฯ มีผลงานเป็น ที่ยอมรับในชุมชน อำเภอ จังหวัดและระดับประเทศต่อไป ผลการดำเนินงาน พบว่า กลุ่มอาชีพการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมคราม บ้านกุดตาใกล้ ตำบลสายนาวัง อำเภอนาคู จังหวัดกาฬสินธุ์ มีรายได้ มีความรู้ และ เพิ่มทักษะในการเรียนรู้ที่หลากหลาย โดยใช้กระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และมีนวัตกรรมใหม่ๆ ที่เป็นต้นแบบ เพื่อสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ที่มี คุณภาพ สู่การพัฒนาคุณภาพชีวิต เพื่อพัฒนาอาชีพให้มีรายได้ นอกจากนี้ประชาชนที่เป็นสมาชิกในกลุ่ม ยังมี ความสามารถพิเศษ มีความคิดสร้างสรรค์ และขยายผลต่อยอด เป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ อาทิเช่น ผ้าคลุมไหล่ กระเป๋า ผ้าพันคอ เน็ตผมสวยๆ ผ้าห่ม พวงกุญแจฯลฯ มีผลงานเป็นที่ยอมรับในชุมชน อำเภอ จังหวัด ใน ปัจจุบัน ๒. วัตถุประสงค์ ๑. เพื่อแปรรูปผลิตภัณฑ์ผ้าย้อมครามที่หลากหลายรูปแบบ สู่ความเป็นเลิศในสังคมไทย อาทิ เช่น พวงกุญแจ กระเป๋าสตางค์ ผ้าพันคอ ผ้าคลุมไหล่ เข็มกลัดผีเสื้อฯลฯ
๒. เพื่อสร้างรายได้ พัฒนาช่องทางการขายที่หลากหลายให้กับชุมชน อาทิเช่น ช่องการขาย ออนไลน์ เพจ OOCC เฟสบุ๊ค กศน.ตำบล เพจผ้าครามกุดตาใกล้ และส่งทางไปรษณีย์ ใน การจำหน่ายสินค้า ๓. เป้าหมาย เชิงปริมาณ - กลุ่มอาชีพการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมครามบ้านกุดตาใกล้ ตำบลสายนาวัง อำเภอนาคู จังหวัดกาฬสินธุ์ จำนวน ๒๐ คน เชิงคุณภาพ - กลุ่มอาชีพกลุ่มอาชีพการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมครามบ้านกุดตาใกล้ ตำบลสายนาวัง อำเภอนาคู จังหวัดกาฬสินธุ์ สามารถแปรรูปเป็นเป็นของใช้ในชีวิตประจำวันได้หลากหลายรูปแบบ สู่ ความเป็นเลิศในสังคมไทย และพัฒนาช่องทางการขายที่หลากหลายให้กับชุมชน ๔. ขั้นตอนการดำเนินงาน ดังนี้ ๑. กศน.อำเภอนาคู สำรวจกลุ่มเป้าหมายและจัดตั้งกลุ่มประชาชนทั่วไปในชุมชน ทั้ง ๕ ตำบล อำเภอเภอนาคู จังหวัดกาฬสินธุ์ ที่สนใจ กลุ่มละ จำนวน ๖ - ๑๒ คน เสนอต่อผู้บริหารสถานศึกษา กศน. อำเภอนาคู เพื่อขออนุมัติ ๒. จัดสรรหาวิทยากรที่มีความชำนาญ ด้านการย้อมผ้าคราม ด้านการเย็บผ้า ๓. จัดทำคลังความรู้ เรื่องการเย็บผ้า อาทิเช่น กระเป๋า พวงกุญแจ กระเป๋าสตางค์ ผ้าพันคอ ผ้าคลุม ไหล่ เข็มกลัดผีเสื้อฯลฯ ผู้เรียนเลือกลายตามใจชอบ ๔. จัดสอนและคัดสรรผลงานที่เป็นแบบอย่างที่ดีเพื่อขายตลาดและตั้งกลุ่มแปรรูปผ้าย้อมคราม ๕. คัดสรรผลงานนำเสนอหน่วยงานราชการ เช่น พัฒนาชุมชนอำเภอนาคู อบต.ทั้ง ๕ ตำบล ฯลฯ เพื่อการสนับสนุนอีกหนึ่งทางเลือกเพื่อเผยแพร่ผลงานและขยายตลาดของกลุ่มอาชีพแปรรูปผ้าย้อมคราม ๖. หน่วยงานพัฒนาชุมชนอำเภอนาคู อบต. กศน. และกลุ่มย้อมผ้าครามบ้านกุดตาใกล้ ร่วมมือขยาย ผลผลิตภัณฑ์ตามความเหมาะสมทุกงานที่มีการแสดงสินค้าเพื่อสร้างรายได้ ๗. กลุ่มผ้าย้อมครามกุดตาใกล้ ตำบลสายาวัง เป็นที่รู้จักและขายสินค้าได้ เป็นสินค้า OTOP ประจำ อำเภอนาคู ได้ออกแสดงบูธสินค้าที่เมืองทองธานีเป็นประจำ ขายได้วันละละ ๑๐ - ๓๐ ผืน ทำให้มีรายได้เข้า กลุ่มอย่างพึ่งพอใจสมาชิกกลุ่มเริ่มมีกำลังใจกับรายได้ และออเดอร์การจำหน่าย ที่เข้ามาประจำ ๘. จัดงานแสดงผลงานความเป็นเลิศด้านผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมคราม โดยกรรมวิธีเย็บด้วยอย่าง ปราณีต ปัจจุบันขยายผลสู่ชุมชนอำเภอนาคู จากการการย้อมผ้าครามอย่างเดียว เป็นผลิตภัณฑ์อื่น อาทิเช่น กระเป๋า พวงกุญแจ กระเป๋าสตางค์ ผ้าพันคอ ผ้าคลุมไหล่ เข็มกลัดผีเสื้อฯลฯ
๕. ปัจจัยความสำเร็จ ดังนี้ - ขยายผลผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมคราม เป็นผลิตภัณฑ์อื่น อาทิเช่น กระเป๋า พวงกุญแจ กระเป๋าสตางค์ ผ้าพันคอ ผ้าคลุมไหล่ฯลฯ และมีสมาชิกเพิ่มขึ้น - พัฒนาลายเสื้อที่ปักตามสมัยนิยมและออกแบบที่ทันสมัยตามเหตุการณ์ - สนับสนุนการจัดหาแบบใหม่ๆ ที่ทันสมัยพัฒนาหลากหลายรูปแบบ เช่น กระเป๋า พวงกุญแจ กระเป๋าสตางค์ ผ้าพันคอ ผ้าคลุมไหล่ เข็มกลัดผีเสื้อ ฯลฯ - ให้ขวัญกำลังใจแก่สมาชิกแบ่งกำไรจากผลผลิตอย่างสม่ำเสมอ ๖. รางวัลแห่งความสำเร็ว/ประโยชน์ที่ได้รับ ๑. กลุ่มอาชีพการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมคราม บ้านกุดตาใกล้ตำบลสายนาวัง อำเภอนาคู จังหวัดกาฬสินธุ์ มีรายได้ มีความรู้ และ เพิ่มทักษะในการเรียนรู้ที่หลากหลาย โดยใช้กระบวนการแลกเปลี่ยน เรียนรู้และมีนวัตกรรมใหม่ๆ ที่เป็นต้นแบบ เพื่อสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ที่มีคุณภาพ สู่การพัฒนาคุณภาพ ชีวิต มีรายได้ ๒. มีความสามารถพิเศษ ด้านจินตนาการ มีความคิดสร้างสรรค์ สามารถเย็บผ้าย้อมครามให้เป็น ผลิตภัณฑ์ได้หลายรูปแบบอย่างสวยงาม และขยายผลต่อยอด เป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ อาทิเช่น กระเป๋า พวง กุญแจ กระเป๋าสตางค์ ผ้าพันคอ ผ้าคลุมไหล่ ฯลฯ มีผลงานเป็นที่ยอมรับในชุมชน อำเภอ จังหวัด ในปัจจุบัน ๗. การเพยแพร่ ๗.๑ เผยแพร่ผลงานแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice) สมาชิกในกลุ่มสามารถเป็นวิทยากร ถ่ายทอดวิธีการย้อมครามและการแปปรูปผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมคราม ทั้ง ๒ หมู่บ้าน ในเขตอำเภอนาคู ได้ อาทิเช่น กลุ่มทอผ้าพื้นเมือง บ้านนากุดสิม ตำบลสายนาวัง กลุ่มผ้าย้อมคราม บ้านกุดตาใกล้ หมู่ ๔ ตำบลสาย นาวัง ได้และได้ถ่ายทอดไปยังระดับประเทศ โดยวิทยากรได้สาธิตในโครงการจัดนิทรรศการและสาธิตการ สอนวิชาชีพระยะสั้นส่งเสริมอาชีพเพื่อการมีงานทำ สร้างงาน สร้างอาชีพ สร้างรายได้ ที่ บริเวณนิทรรศน์ รัตนโกสินทร์ กรุงเทพมหานคร มีการจัดบูธแสดงสินค้า ผ้าคลุมไล่ ผ้าพันคอ กระเป๋าย่าม ปิ่นปักผม ผ้าถุง เข็ม กลัด ฯลฯ และสาธิตการทำเข็มกลัดผีเสื้อ เป็นต้น ๗.๒ ผลงานเป็นที่ยอมรับของตลาด และหน่วยงานราชการที่ติดต่อสินค้ามา ขยายผลเป็นที่รู้จักทั่ว อำเภอ จังหวัดและระดับประเทศ ๗.๓ มีช่องการขายออนไลน์ เพจ เฟสบุ๊ค กศน.อำเภอ กศน.ตำบล และส่งทางไปรษณีย์ ในการ จำหน่ายสินค้า
ภาพประกอบการได้รับการยอมรับ ภาพประกอบการขายออนไลน์ ภาพประกอบที่ ๑ - ๒ วิธีทำ และผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมคราม
ภาพประกอบที่ ๓ – ๔ ช่องทางการขายออนไลน์ ออกรายการทุกทิศทั่วไทย กลุ่มผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมคราม ภาพประกอบที่ ๓ ช่องทางการขายทางเพจกลุ่มผ้าครามกุดตาใกล้ ภาพประกอบที่๔ สมาชิกกลุ่มผ้าคราม
ภาพประกอบที่ ๕ ผลิตภัณฑ์กระเป๋า ภาพประกอบที่ ๖ ผลิตภัณฑ์ผ้าพันคอ ผ้าคลุมไหล่ ภาพประกอบที่ ๖ ผลิ ภาพประกอบที่ ๗ เป็นตัวแทนระดับจังหวัด นำสินค้าไปจัดบูธแสดงผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมคราม และสาธิตการทำเข็มกลัดจากเศษผ้าย้อมคราม ณ ศูนย์นิทรรศน์รัตนโกสินทร์ กรุงเทพมหานคร
ภาพประกอบที่ ๘ การเผยแพร่ BestPractice ผ่านทางเพจ กศน.ตำบลสายนาวัง