ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 1 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 1 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ค าน า ชุดกิจกรรมการเรียนรู้หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง พระพุทธ โดยใช้กระบวนการบันได 5 ขั้น (QSCCS) ส าหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ได้จัดท าขึ้นเพื่อใช้ประกอบการเรียนรู้ รายวิชาสังคมศึกษา รหัสวิชา ส21101 โดยมุ่งให้นักเรียนได้ฝึกการท างานโดยใช้ทักษะ กระบวนการคิดอย่างเป็นระบบ มีเหตุผลให้นักเรียน รู้จักคิดวิเคราะห์สังเคราะห์แสวงหา ความจริงจากการสืบเสาะหาข้อมูล รู้จักการแก้ปัญหาด้วยตัวเอง รวมทั้งรู้จักท างานร่วมกันเป็น หมู่คณะ น าไปสู่การเสริมสร้างพลังความสามารถของแต่ละบุคคลให้เต็มขีดความสามารถด้วย การลงมือปฏิบัติจริง มีทั้งหมด 4 ชุด ดังนี้ 1. ชุดที่ 1 เรื่อง การสังคายนา 2. ชุดที่ 2 เรื่อง ความส าคัญของพระพุทธศาสนาต่อสังคมไทย 3. ชุดที่ 3 เรื่อง พุทธประวัติ 4. ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ฉบับนี้ เป็นชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก ซึ่ง ผู้สอนหวังเป็นอย่างยิ่งว่าชุดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการบันได 5 ขั้น (QSCCS) จะมี ผลต่อการพัฒนาการเรียนรู้สาระพระพุทธศาสนา ของนักเรียน ทั้งความรู้ ทักษะกระบวนการ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ อันจะส่งผลให้นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรู้พระพุทธศาสนา สูงขึ้นและนักเรียนมีเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้พระพุทธศาสนา สุปราณี รอดเซ็น
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 2 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ สารบัญ เรื่อง หน้า ค าน า.......................................................................................,,........................... สารบัญ................................................................................................................ ส่วนประกอบชุดกิจกรรม.................................................................................... ค าชี้แจงส าหรับครู............................................................................................... ค าชี้แจงส าหรับนักเรียน...................................................................................... มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด............................................................................... จุดประสงค์การเรียนรู้......................................................................................... แบบทดสอบก่อนเรียนเรื่อง ชาดก..................................................................... ใบความรู้ที่ 1 ชาดก.......................................................................................... ใบความรู้ที่ 2 อัมพชาดก.................................................................................. ใบกิจกรรมที่ 1................................................................................................... ใบกิจกรรมที่ 2................................................................................................... ใบความรู้ที่ 3 ติตติรชาดก................................................................................ ใบกิจกรรมที่ 3.................................................................................................. ใบกิจกรรมที่ 4.................................................................................................. แบบทดสอบหลังเรียนเรื่อง ชาดก.................................................................... บรรณานุกรม..................................................................................................... ภาคผนวก.......................................................................................................... เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน.............................................................................. แนวการตอบใบกิจกรรมที่ 1............................................................................. แนวการตอบใบกิจกรรมที่ 2............................................................................. แนวการตอบใบกิจกรรมที่ 3............................................................................. แนวการตอบใบกิจกรรมที่ 4............................................................................. เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน.............................................................................. 1 2 3 4 5 6 7 8 10 12 15 16 17 22 23 24 26 27 28 30 31 32 33 34
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 3 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ส่วนประกอบของชุดกจิกรรม ชุดกิจกรรมการเรียนรู้สื่ออีเล็กทรอนิกส์(E-Book) หน่วยพระพุทธ โดยใช้กระบวนการ บันได 5 ขั้น (QSCCS) ส าหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ชุดที่ 4 ชาดก มีส่วนประกอบ ดังนี้ 1. ค าชี้แจงส าหรับครู 2. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 4. แบบทดสอบก่อนเรียน 5. ใบความรู้ 6. ใบกิจกรรม 7. แบบทดสอบหลังเรียน 8. เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน 9. แนวค าตอบใบกิจกรรม 10. เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 4 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ค าชี้แจงส าหรับครู ศึกษาชุดกิจกรรมการเรียนรู้สื่ออีเล็กทรอนิกส์ (E-Book) หน่วยพระพุทธ เรื่องชาดก ให้ เข้าใจและปฏิบัติตามขั้นตอนอย่างเคร่งครัด 1. ครูน าเข้าสู่บทเรียนและแจ้งจุดประสงค์ในการเรียน 2. ครูแบ่งนักเรียนเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 6 คน คละความสามารถ (เก่ง ปานกลาง อ่อน) นักเรียนทุกคนจะสแกน QR-Code ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ 3. ครูอธิบายวิธีการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 ชาดก 4. อธิบายให้นักเรียนเข้าใจเกี่ยวกับบทบาทของนักเรียน 5. ก่อนเรียนชุดกิจกรรมการเรียนรู้แต่ละชุด ต้องให้นักเรียนท าแบบทดสอบ ก่อนเรียน และครูแจ้งคะแนนแก่นักเรียนทุกคน 6. ขั้นน าเข้าสู่บทเรียน ให้เป็นหน้าที่ของครูเป็นผู้น าเข้าสู่บทเรียนโดยให้นักเรียนมีส่วน ร่วมในการท ากิจกรรม 7. ให้นักเรียนปฏิบัติกิจกรรมในเวลาที่ก าหนดให้อย่างเคร่งครัด 8. ขณะที่นักเรียนท ากิจกรรม ครูผู้สอนควรดูแลอย่างใกล้ชิด รวมทั้งอธิบาย ข้อสงสัย ในการเรียนเป็นรายบุคคลด้วย 9. นักเรียนช่วยกันสรุปสิ่งที่ได้เรียนมา โดยครูเป็นเพียงที่ปรึกษาคอยแนะน า เมื่อ นักเรียนมีปัญหาขอความช่วยเหลือเท่านั้น 10. นักเรียนท าแบบทดสอบหลังเรียน โดยใช้เวลาไม่เกิน 10 นาที และต้องตรวจ กระดาษค าตอบทันที เพื่อที่นักเรียนจะได้ทราบคะแนนพัฒนาของตนและคะแนนพัฒนาเฉลี่ย ของกลุ่ม 11. ถ้านักเรียนไม่ผ่านเกณฑ์ที่ระบุไว้ ครูควรหาเวลาให้นักเรียนกลับไปศึกษากิจกรรม นั้น ๆ ใหม่ แล้วท าแบบทดสอบหลังเรียนให้ผ่านเกณฑ์ที่ก าหนดไว้
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 5 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ค าชี้แจงส าหรับนักเรียน ในการศึกษาชุดกิจกรรมการเรียนรู้สื่ออีเล็กทรอนิกส์ (E-Book) หน่วยพระพุทธ เรื่อง ชาดก โดยใช้กระบวนการบันได 5 ขั้น (QSCCS) ส าหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ให้ นักเรียนปฏิบัติตามขั้นตอน ดังต่อไปนี้ 1. ศึกษาจุดประสงค์การเรียนรู้ 2. ท าแบบทดสอบก่อนเรียน (Pre-test) พร้อมทั้งตรวจค าตอบจากเฉลยแบบทดสอบ ก่อนเรียน แจ้งคะแนนที่ได้แก่ครูผู้สอน เพื่อบันทึกไว้เป็นหลักฐาน 3. ชุดกิจกรรมการเรียนรู้แต่ละเล่ม จะประกอบด้วย ใบความรู้ ใบกิจกรรม และแนว การตอบใบกิจกรรม 4. ให้ศึกษาใบความรู้ก่อน เมื่อรู้และเข้าใจแล้ว ให้ตอบค าถามในใบกิจกรรม เสร็จแล้ว ตรวจค าตอบจากแนวการตอบใบกิจกรรม 5. ไม่ควรดูค าตอบก่อนตอบค าถาม เพราะจะท าให้นักเรียนไม่เข้าใจบทเรียนอย่าง แท้จริง 6. ถ้านักเรียนตรวจค าตอบถูกต้อง แสดงว่าเข้าใจดีแล้ว ให้ศึกษาเนื้อหา ใบความรู้ ถัดไป แต่ถ้าตอบค าถามผิด ต้องย้อนกลับไปศึกษาเนื้อหาใบความรู้เดิมใหม่ ให้เข้าใจ และตอบ ค าถามอีกครั้งจนถูกต้องแล้วจึงศึกษาใบความรู้ต่อไปได้ 7. เมื่อศึกษาทุกเนื้อหา ทุกใบความรู้แล้วให้ท าแบบทดสอบหลังเรียน (Post test) และ ตรวจค าตอบจากเฉลยแบบทดสอบหลักเรียน แจ้งผลคะแนนที่ได้ต่อครูผู้สอน และนักเรียนจะ ได้ทราบความก้าวหน้าในการเรียนของตนเอง เมื่อเปรียบเทียบกับ ผลการทดสอบก่อนเรียน 8. การประเมินผลการเรียนชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดนี้ประเมินจากการท าแบบทดสอบ หลังเรียน ผู้เรียนควรได้คะแนนหลังเรียนไม่ต่ ากว่า 7 คะแนน หากผู้เรียนได้คะแนนหลังเรียนต่ า กว่า 7 คะแนน ผู้เรียนควรกลับไปอ่านทบทวนท ากิจกรรมใหม่ แล้วท าแบบทดสอบใหม่อีกครั้ง 9. การศึกษาชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดนี้จะส าเร็จบรรลุตามวัตถุประสงค์ได้นั้น นักเรียนต้องมีความซื่อสัตย์สุจริต มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ และมุ่งมั่นในการท างาน
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 6 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ชุดกิจกรรมการเรียนรู้เรื่อง พระพุทธ โดยใช้กระบวนการบันได 5 ขั้น (QSCCS) ส าหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐานการเรียนรู้ มาตรฐาน ส 1.1 รู้และเข้าใจประวัติ ความส าคัญ ศาสดา หลักธรรมของ พระพุทธศาสนาหรือศาสนาที่ตนนับถือและศาสนาอื่น มีศรัทธาที่ถูกต้อง ยึดมั่น และปฏิบัติ ตามหลักธรรม เพื่ออยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข ตัวชี้วัด 1.4 วิเคราะห์และประพฤติตนตามแบบอย่างการด าเนินชีวิตและข้อคิดจาก ประวัติสาวก ชาดก เรื่องเล่าและศาสนิกชนตัวอย่างตามที่ก าหนด (ส 1.1 ม 1/4)
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 7 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ด้านความรู้ ความเข้าใจ 1. อธิบายเรื่องราวเกี่ยวกับอัมพชาดกและติตติรชาดกได้ (K) 2. วิเคราะห์ข้อคิดจากอัมพชาดกและติตติรชาดก (P) 3. ตระหนัก เห็นคุณค่าถึงคุณธรรมจริยธรรมที่ได้รับจากการเรียนรู้ชาดกเรื่อง อัมพชาดกและติตติรชาดกและไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจ าวันได้จริง (A) ด้านทักษะ/กระบวนการ 1. ทักษะการปฏิบัติ 2. ทักษะการท างานกลุ่ม สาระการเรียนรู้ 1. อัมพชาดก 2. ติตติรชาดก ด้านคุณลักษณะที่พึงประสงค์ 1. ความซื่อสัตย์สุจริต 2. มีวินัย 3. ใฝ่เรียนรู้ 4. มุ่งมั่นในการท างาน จุดประสงค์การเรียนรู้
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 8 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ค าสั่ง จงท าเครื่องหมายกากบาท (X) ทับตัวอักษรหน้าค าตอบที่ถูกต้องที่สุด ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. จาการศึกษาอัมพชาดก นักเรียนได้แบบอย่างที่ดีในด้านใด ก. ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม ข. ท าดีได้ดี ท าชั่วได้ชั่ว ค. ท ากรรมเช่นไรย่อมได้ผลเช่นนั้น ง. ความพยายามอยู่ที่ไหน ความส าเร็จอยู่ที่นั้น 2. ข้อคิดสอนใจที่ได้จากอัมพชาดกคือข้อใด ก. ปัญญาเป็นทรัพย์อันประเสริฐ ข. คนโง่ย่อมตกเป็นเหยื่อของคนฉลาด ค. ขันติคือความอดกลั้นเป็นตบะอย่างยิ่ง ง. ความกตัญญูกตเวทีเป็นพื้นฐานของคนดี 3. ในเรื่อง “อัมพชาดก” พราหมณ์หนุ่มได้เรียนมนตร์เสกผลไม้นอกฤดูกาลกับใคร ก. อาจารย์ทิศาปาโมกข์ ข. ชายจัณฑาล ค. พระเจ้าพาราณสี ง. เมียจัณฑาล 4. ในเรื่อง “อัมพชาดก” พราหมณ์หนุ่มเป็นคนเช่นไร ก. คนฉลาด ข. คนเก่งกล้า ค. คนอกตัญญู ง. เห็นแก่ตัว 5. ในเรื่อง “อัมพชาดก” ท าไมพราหมณ์หนุ่มจึงไม่สามารถเสกมะม่วงถวายพระราชาได้ ก. เพราะพูดโกหก มนต์เลยเสื่อม ข. ลืมระลึกถึงคุณของอาจารย์ ค. จ ามนต์ที่เรียนมาไม่ได้ ง. เนื่องจากป่วย รายวิชาพระพุทธศาสนา รหัสวิชา ส21101 ภาคเรียนที่ 1 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 แบบทดสอบก่อนเรียน เรื่อง ชาดก ครูผู้สอน : นางสุปราณี รอดเซ็น
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 9 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ 6. จากติตติรชาดก สัตว์ทั้ง 3 คือ ช้าง ลิง และนกกระทา เป็นตัวแทนของอะไร ก. ความพยายาม ข. การท าความเพียร ค. การรู้จักเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่กัน ง. การเคารพย าเกรงกัน 7. ในเรื่อง “ติตติรชาดก” ช่วงแรกสัตว์ทั้งสามอยู่กันอย่างไร ก. อยู่แบบช่วยเหลือเกื้อกูลกัน ข. อยู่แบบสามัคคีกัน ค. อยู่แบบกลั่นแกล้งกัน ง. อยู่แบบสงบสุข 8. ในเรื่อง “ติตติรชาดก” เหมาะกับพุทธศาสนสุภาษิตว่าอย่างไร ก. ย เว เสวติ ตาทิโส คบคนเช่นใดเป็นเช่นนั้น ข. อตฺตนา โจทยตฺตาน จงเตือนตนด้วยตน ค. นิสมฺม กรณ เสยฺโย ใคร่ครวญก่อนท าจึงดี ง. ทุราวาสา ฆรา ทุกฺขา เรือนที่ครองไม่ดีน าทุกข์มาให้ 9. ในเรื่อง “ติตติรชาดก” ไม่มีสัตว์ในในเรื่อง ก. ช้าง ข. ลิง ค. นก ง. ม้า 10. คุณธรรมด้านใดที่นักเรียนยึดเป็นแบบอย่างตามติตติรชาดก ก. ความมีเหตุผล ข. การยอมรับฟังความคิดเหตุผู้อื่น ค. การเคารพต่อผู้มีอาวุโส ง. ผู้ให้ย่อมผูกไมตรีไว้ได้
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 10 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ใบความรู้ที่ 1 เรื่อง ความเป็นมาของชาดก ประกอบการสอนรายวิชา สังคมศึกษา ส21101 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ชาดก แปลว่า “เรื่องที่เกิดมาแล้ว” หมายถึง เรื่องราวของพระโพธิสัตว์มาบ าเพ็ญ บารมี เพื่อจะไปเสวยชาติมาเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ และได้ตรัสรู้พระพุทธเจ้าดังที่ พระพุทธเจ้าตรัสเล่าไว้ในสุตตันตปิฎก นิกายขุททก มีทั้งหมด 547 เรื่อง เนื้อหาส่วน ใหญ่ของชาดกเป็นเรื่องชีวิตที่เกี่ยวข้องกับคุณธรรม จริยธรรม เป็นอุทาหรณ์สอนใจ เป็น ข้อคิด เป็นคติสอนใจ ให้ผู้อ่านและผู้ศึกษาได้น าไปประพฤติปฏิบัติตามแบบอย่างที่ดี ซึ่ง น าไปสู่ความเจริญ และงดเว้นไม่ประพฤติตามแบบอย่างที่ไม่ดี ซึ่งน าไปสู่ความเสื่อม ชาดกมี 2 ประเภท คือ 1. นิบาตชาดก เป็นชาดกในพระไตรปิฎกมี 500 เรื่อง แบ่งออกเป็น หมวดๆ ตามจ านวนคาถา นับตั้งแต่ 1 คาถาถึง 80 คาถา ชาดกที่มี 1 คาถาเรียกว่า เอกนิบาตชาดก 2 คาถาเรียกว่า ทุกนิบาตชาดก 3 คาถาเรียกว่า ตักนิบาตชาดก 4 คาถาเรียกว่า จตุคนิบาตชาดก 5 คาถาเรียกว่า ปัญจกนิบาตชาดก ชาดกที่มีเกิน 80 คาถาขึ้นไปเรียกว่า มหานิบาตชาดก ซึ้งมี 10 เรื่อง เรียก ทศชาติ หรือ พระเจ้าสิบ ชาติ 2. ปัญญ าสชาติชาดก เป็นชาดกที่แต่งขึ้นจากนิทานพื้นเมือง ไม่มีใน พระไตรปิฎก หรือเรียกว่า ชาดกนิบาตมี 50 เรื่อง พระภิกษุชาวเชียงใหม่แต่งขึ้นเมื่อ ประมาณพ.ศ. 2000-2200 เป็นภาษามคธ โดยเลียนแบบนิบาตชาดก ครั้นเมื่อพ.ศ. 2443-2448 พระบรมวงศ์เธอกรมพระสมมตอมรพันธ์ ด ารงต าแหน่งองค์สภานายก หอพระ สมุดส าหรับพระนคร ได้ทรงแปลเป็นภาษาไทย เรื่องปัญญสชาดกจึงแพร่หลาย ชาดก
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 11 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ องค์ประกอบของชาดก ชาดกทุกเรื่องจะมีองค์ประกอบ 3 ประเภท คือ 1. ปรารภเรื่อง คือบทน าเรื่องหรือ อุบัติเหตุ จะกล่าวถึงมูลเหตุหรือที่มาของชาดก เรื่องนั้น เช่น มหาเวสสันดรชาดก 2. อดีตนิทาน หรือ ชาดก หมายถึงเรื่องราวนิทานที่พระพุทธองค์ตรัสเล่า 3. ประชุมชาดก ประมวลชาดก เป็นเนื้อความสุดท้ายของชาดกกล่าวถึงบุคคลใน ชาดก คือผู้ใดที่กลับชาติเป็นใครบ้างในปัจจุบัน ชาดก เป็นเรื่องเล่าคล้ายนิทาน ในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 นี้ ก าหนดให้เรียนชาดก 2 เรื่อง คือ อัมพชาดก และ ติตติรชาดก
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 12 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ใบความรู้ที่ 2 เรื่อง อัมพชาดก ประกอบการสอนรายวิชา สังคมศึกษา ส21101 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ครั้งหนึ่งในสมัยพุทธกาล พระ เทวทัตคิดเป็นใหญ่จะปกครองสงฆ์แทน พระพุทธเจ้า เมื่อถูกห้ามก็ขัดเคือง ถึง ขั้นบอกคืนความเป็นอาจารย์แก่ พระพุทธเจ้า “เราไม่เป็นศิษย์พระพุทธเจ้าแล้วเราจักเป็นพระพุทธเจ้าเอง จากนั้นพระเทวทัต ก็ท าสังฆเภท (ท าสงฆ์ให้แตกกัน)จนที่สุดก็ถูกแผ่นดินสูบ พระเจ้าตรัสว่า “มิใช่แต่ชาตินี้เท่านั้นที่เทวทัตบอกคืนอาจารย์ ชาติก่อนก็เช่นกัน” จึง ตรัสว่า อัมพชาดก มีความว่า พราหมณ์หนุ่มคนหนึ่งเดินทางกลับจากไปเล่าเรียนศิลปะวิทยา ระหว่างทางมาถึงเมืองชานแดนแห่ง หนึ่งพบจัณฑาลคนหนึ่งเชี่ยวชาญใน มนต์เสกมะม่ วงให้ออกดอกผลให้ รับประทานได้ในชั่วพริบตา จึงเกิด ความเลื่อมใส เข้าไปขอเรียนมนต์จาก จัณฑาลคนนั้น แต่จัณฑาลคนนั้นไม่ ต้องการถ่ายทอดวิชาให้ เพราะสังเกต บุคลิกพราหมณ์หนุ่มนั้นว่าไม่ใช่คนดี แต่ พราหมณ์หนุ่มก็พยายามเอาใจใส่ คอยรับใช้ งานบ้านของจัณฑาลทุกอย่างด้วยความ อยากรู้มนต์ จนภรรยาของจัณฑาลเห็นใจ ช่วยอ้อน วอนให้ ส ามีถ่ ายท อดมนต์แก่ พราหมณ์หนุ่มผู้นั้น อัมพชาดก
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 13 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ จัณฑาลเห็นแก่ภรรยา ถ่ายทอดมนต์ให้แก่พราหมณ์หนุ่ม และกล่าวว่า “มนต์นี้นั้นหาค่ามิได้ ถ้าอ าศัยมนต์นี้แล้วจะไดล าภสักก าระ มากมาย ถ้ามีผู้ในมาถามว่าเรียนมนต์นี้มา จากไหน ให้บอกตามความจริงว่า ศึกษามา จากอาจารย์ผู้เป็นจัณฑาล มิเช่นนั้นแล้ว ม น ต์ นี้ จ ะ ไ ม่ เ กิ ด ประโยชน์ เลย” พราหมณ์จึงรับปากว่าจะไม่โกหกเป็นอันขาด แล้วลา อาจารย์จัณฑาล เดินทางไปยังเมืองพาราณสี โดยเสกมะม่วง สุกจ านวนมากเพื่อยัง ชีพคนรักษาพระราช อุทยานได้ซื้อมะม่วงไป ถวายพระราชา เมื่อ พระราชาเสวยมะม่วง อั น มี ร ส ช า ติ ห ว า น อร่อย ก็ชอบพระทัยตรัสถามที่มาของมะม่วง เมื่อ พระองค์ทรงทราบว่ามาจากพราหมณ์หนุ่ม จึงรับสั่งให้ ตามหาพราหมณ์หนุ่มมาเข้าเฝ้า และโปรดให้อยู่ใน พระราชวัง เพื่อเสกมะม่วงให้เสวยยามมีพระราชประสงค์ วันหนึ่งพระราชาตรัสถามว่าพราหมณ์หนุ่มไปเล่าเรียนวิชาเสกมะม่วงนี้มาจากไหน พราหมณ์หนุ่มเกิดความละอายไม่กล้าทูลตามความเป็นจริง จึงทูลว่า “ขอเดชะฯ ข้าพระพุทธเจ้าได้เรียนมาจากอาจารย์ทิศาปาโมกข์ แห่งกรุงตักสิลา พระพุทธเจ้าข้า” ทันทีที่ เขากล่าวค านั้น มนต์ของเขาก็เสื่อมโดยไม่รู้ตัว วันต่อมาเมื่อพระราชารับสั่งให้เขาเสกมะม่วงให้ เสวยเหมือนเคยแต่แม้ว่าเขาจะกล่าวมนต์ เส กม ะม่ วงอ ย่ างไรก็ไม่ได้ ผ ล ม ะม่ วง อย่างเช่นเคย เมื่อพระราชาเห็นว่ายังไม่ได้ เสวยมะม่วงเสียดี จึงตรัสถามเหตุผลที่เสก มะม่วงไม่ได้พราหมณ์หนุ่มจึงกราบทูลความ จริงว่าตนพูดปด ท าให้มนต์เสื่อม ความจริง ตนเรียนมนต์มาจากอาจารย์จัณฑาล มิใช่ อาจารย์ทิศาปาโมกข์ เมื่อพระราชาได้ทรง สดับดังนั้น ก็กริ้วที่พราหมณ์หนุ่มมีรัตน
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 14 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ อันล้ าค่าอยู่กับตัว ยังไม่รู้คุณค่า ไม่รักษาไว้ รัตนะ นั้นจึงอันตรธานหายไป จึงตรัสคาถาว่า “บุคคลรู้ แจ้งธรรมจากอาจารย์ใด ไม่ว่าจะเป็นกษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์ ศูทร คนจัณฑาล อาจารย์นั้น แลเป็นคนที่ป ระเสริฐสุดของเขา” ตรัสแล้ว พระราชาก็รับสั่งให้ เฆี่ยนพราหมณ์หนุ่มผู้ท าลาย ประโยชน์ที่ได้โดยอยากด้วยความมานะ (ความถือ ตัว) และอติมานะ(ความดูหมิ่น) อาจารย์ของตน และขับไล่ออกจากพระนคร พราหมณ์หนุ่มกลับไปยังที่อยู่ของอาจารย์จัณฑาล กราบแทบเท้าอาจารย์สารภาพผิดขอเรียน มนต์ใหม่ แต่อาจารย์จัณฑาลกล่าวว่า “เราประสาทมนต์แก่เจ้าโดยธรรม เจ้าก็รับเอาไปโดย ธรรม ถ้าเจ้าตั้งอยู่ในธรรม มนต์ก็จะไม่เสื่อม ดูก่อนเจ้าทรามปัญญา มนต์นั้นเจ้าได้มาโดย ล าบาก เป็นของหายากที่จะหาได้ในมนุษย์ในโลกนี้ เราอุตส่าห์ถ่ายทอดให้เจ้าเพื่อเป็นเครื่อง เลี้ยงชีพ แต่เจ้ากลับท าลายด้วยการพูดเท็จ หลอกลวง เจ้าคนชั่วเอย มนต์ใดจะมีแก่เจ้า เราไม่มีวันถ่ายทอดมนต์ให้เจ้าอีกแล้ว” เมื่อ กล่าวจบอาจารย์จัณฑาลก็ขับไล่พราหมณ์หนุ่ม ไปให้พ้นจากบ้าน พราหมณ์หนุ่มออกจากบ้าน อาจารย์ด้วยจิตใจแหลกสลาย คิดว่าตนจะมีชีวิต อยู่ท าไม ตายเสียดีกว่าแล้วก็เดินทางเข้าป่า ตายอย่างอนาถา ด้วยประการฉะนี้แล ชาดกนี้แสดงว่า “ความกตัญญูกตเวที รู้คุณคนและตอบแทนคุณ เป็นพื้นฐานของ บุคคลใคร มีคุณธรรมข้อนี้ คุณธรรมอื่น ๆ ย่อมจะงอกงามตามมาอย่างน่าอัศจรรย์” ดังพุทธสุภาษิตว่า “ภูมิ เว สปฺ ปิริสาน กตญฺนูกตเวทิตา” ความกตัญญูกตเวทีเป็น พื้นฐานของคนดี อัมพชาดก มีคติคือ ผู้ไม่รู้คุณครูอาจารย์เป็นคนเสื่อม ท าการงานก็เสื่อม ส่วนคนกตัญญูรู้คุณคน เป็นคนเจริญ เมื่อพระพุทธเจ้าทรงตรัสจบจึงบอกว่าดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มานพอกตัญญู คือ พระเทวทัต พระราชา คือ อานนท์เถระ และอาจารย์จัณฑาล คือ เราตถคตนั้นเอง https://www.youtube.com/watch?v=d8wzHw9jMss
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 15 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ค าสั่ง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ 1. เพราะเหตุใดพระพุทธเจ้าจึงตรัสเล่าเรื่องอัมพชาดก ......................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................... 2. ตัวละครส าคัญและตัวละครประกอบของอัมพชาดกคือใคร ......................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................... 3. คุณธรรมที่ควรยึดถือเป็นแบบอย่างของเรื่องอัมพชาดกคืออะไร อธิบาย ......................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................... (เฉลยอยู่ในดุลยพินิจของครู) รายวิชาพระพุทธศาสนา รหัสวิชา ส21101 ภาคเรียนที่ 1 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ใบกิจกรรมที่ 1 เรื่อง อัมพชาดก ครูผู้สอน : นางสุปราณี รอดเซ็น
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 16 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ค าสั่ง ศึกษาเรื่องราว อัมพชาดก และยกตัวอย่างการปฏิบัติตนตามหลักธรรมที่ได้จากชาดก หลักธรรมส าคัญ ...................................................................................................... ...................................................................................................... ...................................................................................................... รายวิชาพระพุทธศาสนา รหัสวิชา ส21101 ภาคเรียนที่ 1 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ใบกิจกรรมที่ 2 เรื่อง อัมพชาดก ครูผู้สอน : นางสุปราณี รอดเซ็น ตัวอย่างการน าคุณธรรมไปใช้ต่อบุคคลและการแก้ปัญหาในสังคม ต่อครอบครัว ............................................... ............................................... ............................................... ............................................... ............................................... ............................................... ............................................... .............................................. ต่อโรงเรียน ............................................. ............................................. ............................................. ............................................. ............................................. ............................................. ............................................. ............................................. ต่อชุมชน ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ต่อประเทศชาติ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 17 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ใบความรู้ที่ 3 เรื่อง ติตติรชาดก ประกอบการสอนรายวิชา สังคมศึกษา ส21101 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เมื่ออนาถบิณฑิกเศรษฐี สร้างพระ วิหารเชตวันที่เมืองสารถีเสร็จแล้วก็กราบ ทูลอัญเชิญ พระพุทธเจ้าและ ภิกษุสงฆ์เสด็จไป ประทับ ในระหว่างที่พระพุทธเจ้าเสด็จไป พักค้างแรมที่เมืองไพศาลี ณ ที่นั้น พระฉัพพัคคีย์ (กลุ่มพระ 6 รูป) ต่างจับ จอง ที่พักไว้เพื่อตนเองและอุปัชฌาย์ อาจารย์ จนพระสาลีบุตรไม่มีที่พักท่านจึง เดินจงกรมตลอดคืน พระพุทธ องค์จึงได้รับสั่งให้ประชุมสงฆ์ ตรัสถามว่าภิกษุชนิดมดควรจะ ได้ที่พักอันเลิศ บางจ าพวก บอกว่า ภิกษุผู้ได้ฌาน ภิกษุผู้ บรรลุโสดาปัตติผล จนบรรลุ พระอรหันต์ ควรจะได้ที่พักอัน เลิศได้ข้าวและน้ าอันเลิศ ติตติรชาดก
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 18 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ พระพุทธเจ้าตรัสถามว่า ภิกษุที่กล่าวนั้น หาใช่ผู้ที่ควรได้พักอันเลิศ ข้าวและน้ าอันเลิศไม่ ภิกษุผู้เจริญด้านวัยวุฒิเท่านั้นที่ควรได้ แล้วทรงสอนภิกษุทั้งหลายว่า “พวกเธออยู่ด้วยกัน จ านวนมากไม่รู้จักเคารพย าเกรง ไม่กราบไหว้ผู้เจริญวัยด้วย แล้วจะอยู่ร่วมกันได้อย่างไร” จึง ตรัสเล่า ติตติรชาดก มีความว่า ในอดีตกาล มีสัตว์สหายกัน 3 ตัว คือ ลิง นกกระทา และช้าง อยู่ด้วยกันในป่า หิมพานต์ สหายทั้ง 3 มิได้เคารพย าเกรงตามล าดับอาวุโส จึงตกลงกันว่าจะเคารพย าเกรงกันตามอาวุโส จึงซักถามว่าใครเป็น ผู้อาวุโสที่สุด สัตว์ ทั้ง 3 ก็อ้างว่าตนเกิดก่อน มีอาวุโสกว่าตัวอื่น ลิงจึงเสนอว่าให้ใช้ต้นไทรข้างหน้าเป็นตัวตัดสิน โดยถามว่าแต่ละตัวเห็นต้นไทรแต่เมื่อใด ช้างกล่าวว่า “ข้าเห็นมนมาตั้งแต่ต้นไทรนี้ยังเป็นต้นเล็ก ๆ เวลาข้าเดินผ่าน ยอดไทรยัง ระขาทั้งสี่ของข้าเลย เพาะฉะนั้นข้าก็ต้องแก่กว่าพวกท่านแน่นอน” ลิงกล่าวว่า “ข้าเห็นต้นไทรนี้ตั้งแต่ข้ายังเป็นลูกลิงตัวน้อย ๆ เมื่อข้านั่งกับพื้นยังกัดยอด มันเล่นเลย เพราะฉะนั้นข้าต้องแก่กว่าพวกท่าน”
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 19 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ นกกระทากล่าวว่า “สหายทั้งสองเอย พวกท่านต้องเกิดภายหลังข้าแน่นอน สหายทั้ง สองรู้ไหมว่าเดิมแล้วต้นไทรมิได้อยู่ ณ สถานที่นี้ แต่มีต้นไทรใหญ่อยู่ไกลจากนี้อีกต้นหนึ่ง ข้าได้ กินผลของต้นไม้นั้นแล้วยินผ่านมายังที่นี้ ได้ถ่ายมูลลงมาตรงนี้ แต่นั้นมาก็เกิดต้นไทรนี้ขึ้น ข้า ย่อมแก่กว่าท่านทั้งสองแน่นอน” ช้างและลิงได้ยินดังนั้นจึงกล่าวว่า “สหายบัณฑิต ท่านมีอาวุโสกว่าเรา ตั้งแต่นี้ไป เราทั้ง สองจะเคารพนับถือ บูชาท่าน และจะตั้งอยู่ในโอวาทของท่าน” และตั้งแต่นั้นมาช้างและลิงก็ เคารพย าเกรงนกกระทาในฐานะผู้อาวุโส เชื่อฟังค าแนะน า และอยู่ด้วยกันอย่างผาสุกตลอด อายุไข พระพุทธองค์ตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย สัตว์เดียรฉาน ยังรู้จักเคารพย าเกรงตามล าดับ อาวุโสพวกเธอเป็นมนุษย์แท้ ไ บวชเรียนในศาสนาของเรา เหตุใดจึงไม่เคารพย าเกรงกัน ตามล าดับอาวุโส ต่อไปถ้าภิกษุใด หวงห้ามเสนาสนะ (ที่นั่งที่นอน) ให้พระเถระผู้มีพรรษา มากกว่าได้พักอาศัย ต้องอาบัติทุกกฎ” และได้ตรัสพระคาถาว่า “คนเหลาใดฉลาดในธรรม เคารพนอบน้อมต่อผู้เจริญด้วยวัยวุฒิ คนเหล่านั้นย่อมได้รับ ยกย่องสรรเสริญในปัจจุบัน และมีทางไปที่ดี ได้รับความเจริญต่อไปในภายภาคหน้า”
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 20 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ติตติรชาดก มีคติคือ นรชนใดฉลาดในธรรม นอบน้อมถ่อมตนต่อผู้ใหญ่ ย่อมได้รับการ สรรเสริญในปัจจุบันนี้และในอนาคต https://www.youtube.com/watch?v=FHxZLSu98uI กล่าวจบพระพุทธเจ้าตรัสว่า : ช้าง ได้ก าเนิดเป็น พระโมคคัลานะ ลิง ได้ก าเนิดเป็น พระสารีบุตร นก เสวยพระชาติเป็นพระพุทธจ้า เย วุฑฺฒมปจายนฺติ นรา ธมฺมสฺส โกวิทา ทิฏเฐ ธมฺเม จ ปาส สา สมฺปราเย จ สุคติ ผู้ฉลาดในธรรม มีความอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ บูชาต่อผู้เจริญ ผู้นั้นย่อมได้รับความสุขในชาตินี้ และมีความสุขในเบื้องหน้า
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 21 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 22 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ค าสั่ง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ 1. เพราะเหตุใดพระพุทธเจ้าจึงตรัสเล่าเรื่องติตติรชาดก ......................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................... 2. เพราะเหตุใดสัตว์สหายทั้ง 3 ตัว คือ ลิง นกกระทา และช้าง จึงต้องการล าดับอาวุโส ......................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................... 3. ข้อคิดจากเรื่อง “ติตติรชาดก” คืออะไร อธิบาย ......................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................... (เฉลยอยู่ในดุลยพินิจของครู) รายวิชาพระพุทธศาสนา รหัสวิชา ส21101 ภาคเรียนที่ 1 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ใบกิจกรรมที่ 3 เรื่อง ติตติรชาดก ครูผู้สอน : นางสุปราณี รอดเซ็น
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 23 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ค าสั่ง ศึกษาเรื่องราว ติตติรชาดก และยกตัวอย่างการปฏิบัติตนตามหลักธรรมที่ได้จากชาดก หลักธรรมส าคัญ ...................................................................................................... ...................................................................................................... ...................................................................................................... รายวิชาพระพุทธศาสนา รหัสวิชา ส21101 ภาคเรียนที่ 1 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ใบกิจกรรมที่ 4 เรื่อง ติตติรชาดก ครูผู้สอน : นางสุปราณี รอดเซ็น ตัวอย่างการน าคุณธรรมไปใช้ต่อบุคคลและการแก้ปัญหาในสังคม ต่อครอบครัว ............................................... ............................................... ............................................... ............................................... ............................................... ............................................... ............................................... .............................................. ต่อโรงเรียน ............................................. ............................................. ............................................. ............................................. ............................................. ............................................. ............................................. ............................................. ต่อชุมชน ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ต่อประเทศชาติ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 24 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ค าสั่ง จงท าเครื่องหมายกากบาท (X) ทับตัวอักษรหน้าค าตอบที่ถูกต้องที่สุด ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. จากการศึกษาอัมพชาดก นักเรียนได้แบบอย่างที่ดีในด้านใด ก. ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม ข. ท าดีได้ดี ท าชั่วได้ชั่ว ค. ท ากรรมเช่นไรย่อมได้ผลเช่นนั้น ง. ความพยายามอยู่ที่ไหน ความส าเร็จอยู่ที่นั้น 2. ข้อคิดสอนใจที่ได้จากอัมพชาดกคือข้อใด ก. ปัญญาเป็นทรัพย์อันประเสริฐ ข. คนโง่ย่อมตกเป็นเหยื่อของคนฉลาด ค. ขันติคือความอดกลั้นเป็นตบะอย่างยิ่ง ง. ความกตัญญูกตเวทีเป็นพื้นฐานของคนดี 3. ในเรื่อง “อัมพชาดก” พราหมณ์หนุ่มได้เรียนมนตร์เสกผลไม้นอกฤดูกาลกับใคร ก. อาจารย์ทิศาปาโมกข์ ข. ชายจัณฑาล ค. พระเจ้าพาราณสี ง. เมียจัณฑาล 4. ในเรื่อง “อัมพชาดก” พราหมณ์หนุ่มเป็นคนเช่นไร ก. คนฉลาด ข. คนเก่งกล้า ค. คนอกตัญญู ง. เห็นแก่ตัว 5. ในเรื่อง “อัมพชาดก” ท าไมพราหมณ์หนุ่มจึงไม่สามารถเสกมะม่วงถวายพระราชาได้ ก. เพราะพูดโกหก มนต์เลยเสื่อม ข. ลืมระลึกถึงคุณของอาจารย์ ค. จ ามนต์ที่เรียนมาไม่ได้ ง. เนื่องจากป่วย รายวิชาพระพุทธศาสนา รหัสวิชา ส21101 ภาคเรียนที่ 1 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 แบบทดสอบหลังเรียน เรื่อง ชาดก ครูผู้สอน : นางสุปราณี รอดเซ็น
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 25 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ 6. จากติตติรชาดก สัตว์ทั้ง 3 คือ ช้าง ลิง และนกกระทา เป็นตัวแทนของอะไร ก. ความพยายาม ข. การท าความเพียร ค. การรู้จักเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่กัน ง. การเคารพย าเกรงกัน 7. ในเรื่อง “ติตติรชาดก” ช่วงแรกสัตว์ทั้งสามอยู่กันอย่างไร ก. อยู่แบบช่วยเหลือเกื้อกูลกัน ข. อยู่แบบสามัคคีกัน ค. อยู่แบบกลั่นแกล้งกัน ง. อยู่แบบสงบสุข 8. ในเรื่อง “ติตติรชาดก” เหมาะกับพุทธศาสนสุภาษิตว่าอย่างไร ก. ย เว เสวติ ตาทิโส คบคนเช่นใดเป็นเช่นนั้น ข. อตฺตนา โจทยตฺตาน จงเตือนตนด้วยตน ค. นิสมฺม กรณ เสยฺโย ใคร่ครวญก่อนท าจึงดี ง. ทุราวาสา ฆรา ทุกฺขา เรือนที่ครองไม่ดีน าทุกข์มาให้ 9. ในเรื่อง “ติตติรชาดก” ไม่มีสัตว์ในในเรื่อง ก. ช้าง ข. ลิง ค. นก ง. ม้า 10. คุณธรรมด้านใดที่นักเรียนยึดเป็นแบบอย่างตามติตติรชาดก ก. ความมีเหตุผล ข. การยอมรับฟังความคิดเหตุผู้อื่น ค. การเคารพต่อผู้มีอาวุโส ง. ผู้ให้ย่อมผูกไมตรีไว้ได้
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 26 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ บรรณานุกรม กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นพุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ : ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย. ________. กรมวิชาการ. (2544). คู่มือการจัดการเรียนรู้กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและ วัฒนธรรม. กรุงเทพฯ : องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์ (ร.ส.พ.). วิทย์ วิศทเวทย์และคณะ. (2555). หนังสือเรียนพระพุทธศาสนา ม.1. กรุงเทพมหานคร : อักษรเจริญทัศน์. ดวงกมล สินเพ็ง. (2551). การพัฒนาผู้เรียนสู่สังคมแห่งการเรียนรู้ การจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียน เป็นศูนย์กลาง. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. ทิศนา แขมมณี. (2550). ศาสตร์การสอนองค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. ________. (2556). ศาสตร์การสอนองค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. สุรภา กรุดอินทร์และคณะ.(2555). แบบวัดและบันทึกผลการเรียนรู้พระพุทธศาสนา ม.1. กรุงเทพมหานคร : อักษรเจริญทัศน์. สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ. (2561). คู่มือครูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม. กรุงเทพมหานคร : พัฒนาคุณภาพวิชาการ. สุนทรี วรรณเกษม. (2556). คู่มือครูแห่งศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ : แม็ค. สุวัฒน์ วิวัฒนานนท์. (2551). ทักษะการอ่าน คิดวิเคราะห์และเขียน. กรุงเทพฯ : เฟื่องฟ้า.
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 27 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ภาคผนวก
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 28 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ค าสั่ง จงท าเครื่องหมายกากบาท (X) ทับตัวอักษรหน้าค าตอบที่ถูกต้องที่สุด ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. จากการศึกษาอัมพชาดก นักเรียนได้แบบอย่างที่ดีในด้านใด ก. ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม ข. ท าดีได้ดี ท าชั่วได้ชั่ว ค. ท ากรรมเช่นไรย่อมได้ผลเช่นนั้น ง. ความพยายามอยู่ที่ไหน ความส าเร็จอยู่ที่นั้น 2. ข้อคิดสอนใจที่ได้จากอัมพชาดกคือข้อใด ก. ปัญญาเป็นทรัพย์อันประเสริฐ ข. คนโง่ย่อมตกเป็นเหยื่อของคนฉลาด ค. ขันติคือความอดกลั้นเป็นตบะอย่างยิ่ง ง. ความกตัญญูกตเวทีเป็นพื้นฐานของคนดี 3. ในเรื่อง “อัมพชาดก” พราหมณ์หนุ่มได้เรียนมนตร์เสกผลไม้นอกฤดูกาลกับใคร ก. อาจารย์ทิศาปาโมกข์ ข. ชายจัณฑาล ค. พระเจ้าพาราณสี ง. เมียจัณฑาล 4. ในเรื่อง “อัมพชาดก” พราหมณ์หนุ่มเป็นคนเช่นไร ก. คนฉลาด ข. คนเก่งกล้า ค. คนอกตัญญู ง. เห็นแก่ตัว 5. ในเรื่อง “อัมพชาดก” ท าไมพราหมณ์หนุ่มจึงไม่สามารถเสกมะม่วงถวายพระราชาได้ ก. เพราะพูดโกหก มนต์เลยเสื่อม ข. ลืมระลึกถึงคุณของอาจารย์ ค. จ ามนต์ที่เรียนมาไม่ได้ ง. เนื่องจากป่วย รายวิชาพระพุทธศาสนา รหัสวิชา ส21101 ภาคเรียนที่ 1 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน เรื่อง ชาดก ครูผู้สอน : นางสุปราณี รอดเซ็น
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 29 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ 6. จากติตติรชาดก สัตว์ทั้ง 3 คือ ช้าง ลิง และนกกระทา เป็นตัวแทนของอะไร ก. ความพยายาม ข. การท าความเพียร ค. การรู้จักเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่กัน ง. การเคารพย าเกรงกัน 7. ในเรื่อง “ติตติรชาดก” ช่วงแรกสัตว์ทั้งสามอยู่กันอย่างไร ก. อยู่แบบช่วยเหลือเกื้อกูลกัน ข. อยู่แบบสามัคคีกัน ค. อยู่แบบกลั่นแกล้งกัน ง. อยู่แบบสงบสุข 8. ในเรื่อง “ติตติรชาดก” เหมาะกับพุทธศาสนสุภาษิตว่าอย่างไร ก. ย เว เสวติ ตาทิโส คบคนเช่นใดเป็นเช่นนั้น ข. อตฺตนา โจทยตฺตาน จงเตือนตนด้วยตน ค. นิสมฺม กรณ เสยฺโย ใคร่ครวญก่อนท าจึงดี ง. ทุราวาสา ฆรา ทุกฺขา เรือนที่ครองไม่ดีน าทุกข์มาให้ 9. ในเรื่อง “ติตติรชาดก” ไม่มีสัตว์ในในเรื่อง ก. ช้าง ข. ลิง ค. นก ง. ม้า 10. คุณธรรมด้านใดที่นักเรียนยึดเป็นแบบอย่างตามติตติรชาดก ก. ความมีเหตุผล ข. การยอมรับฟังความคิดเหตุผู้อื่น ค. การเคารพต่อผู้มีอาวุโส ง. ผู้ให้ย่อมผูกไมตรีไว้ได้
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 30 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ค าสั่ง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ 1. เพราะเหตุใดพระพุทธเจ้าจึงตรัสเล่าเรื่องอัมพชาดก ตอบ เพราะพระเทวทัตคิดเป็นใหญ่จะปกครองสงฆ์แทนพระพุทธเจ้า เมื่อถูกห้ามก็ขัดเคือง ถึงขั้นบอกคืนความเป็นอาจารย์แก่พระพุทธเจ้า “เราไม่เป็นศิษย์พระพุทธเจ้าแล้วเราจักเป็น พระพุทธเจ้าเอง จากนั้นพระเทวทัตก็ท าสังฆเภท (ท าสงฆ์ให้แตกกัน) จนที่สุดก็ถูกแผ่นดินสูบ 2. ตัวละครส าคัญและตัวละครประกอบของอัมพชาดกคือใคร ตอบ 1. พราหมณ์หนุ่ม 2. อาจารย์ที่เป็นจัณฑาล 3. เมียจัณฑาล 4. พระราชา 5. คนรักษาพระราชอุทยาน 6. พระพุทธเจ้า 7. พระเทวทัต 3. คุณธรรมที่ควรยึดถือเป็นแบบอย่างของเรื่องอัมพชาดกคืออะไร อธิบาย ตอบ กตัญญูรู้คุณคนเป็นคนเจริญ /ความกตัญญูกตเวทีรู้คุณคนและตอบแทนคุณ / ความ กตัญญูกตเวทีเป็นพื้นฐนของคนดี (เฉลยอยู่ในดุลยพินิจของครู) รายวิชาพระพุทธศาสนา รหัสวิชา ส21101 ภาคเรียนที่ 1 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เฉลยใบกิจกรรมที่ 1 เรื่อง อัมพชาดก ครูผู้สอน : นางสุปราณี รอดเซ็น
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 31 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ค าสั่ง ศึกษาเรื่องราว อัมพชาดก และยกตัวอย่างการปฏิบัติตนตามหลักธรรมที่ได้จากชาดก หลักธรรมส าคัญ ความกตัญญูกตเวที รู้คุณและตอบแทนคุณ บุคคลใดมีคุณธรรม ข้อนี้คุณธรรมอื่น ๆ ย่อมจะงอกงามตามาอย่างน่าอัศจรรย์ รายวิชาพระพุทธศาสนา รหัสวิชา ส21101 ภาคเรียนที่ 1 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เฉลยใบกิจกรรมที่ 2 เรื่อง อัพมชาดก ครูผู้สอน : นางสุปราณี รอดเซ็น ตัวอย่างการน าคุณธรรมไปใช้ต่อบุคคลและการแก้ปัญหาในสังคม ตัวอย่างการน าคุณธรรมไปใช้ต่อบุคคลและการแก้ปัญหาในสังคม ต่อครอบครัว ช่วยพอแม่ท างานบ้าน ที่ท าได้ ตั้งใจเรียน เชื่อฟังค าสั่งสอน ไม่เกเร ต่อโรงเรียน ตั้งใจเรียนหนังสือ ท างานให้เรียบร้อย ไม่คุยเสียงดังในชั้น เรียน ต่อชุมชน เข้าร่วมพิธีกรรมทาง ศาสนา ปฏิบัติตนให้ เหมาะสมตามหลัก ศาสนา ต่อประเทศชาติ ไม่ท าลายส่งแวดล้อม ช่วยกันอนุรักษ์ และดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 32 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ค าสั่ง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ 1. เพราะเหตุใดพระพุทธเจ้าจึงตรัสเล่าเรื่องติตติรชาดก ตอบ พระฉัพพัคคีย์ (กลุ่มพระ 6 รูป) ต่างจับจอง ที่พักไว้เพื่อตนเองและอุปัชฌาย์อาจารย์ จนพระสาลีบุตรไม่มีที่พักท่านจึงเดินจงกรมตลอดคืน พระพุทธเจ้าจึงทรงต้องการสอนให้ภิกษุ ทั้งหลายรู้จักเคารพย าเกรงผู้เจริญวัยหรือผู้ที่อาวุโสกว่า 2. เพราะเหตุใดสัตว์สหายทั้ง 3 ตัว คือ ลิง นกกระทา และช้าง จึงต้องการล าดับอาวุโส ตอบ สัตว์ทั้ง 3 มิได้รู้จักเคารพย าเกรงกันตามอาวุโส จึงตลกลงกันหาสัตว์ที่อาวุโสสูงสุด 3. ข้อคิดจากเรื่อง “ติตติรชาดก” คืออะไร อธิบาย ตอบ บุคคลที่ฉลาดในธรรม ต้องรู้จักเคารพนอบน้อมถ่อมตนต่อผู้ใหญ่หรือผู้ที่เจริญด้วย วัยวุฒิย่อมได้รับการสรรเสริญ มีทางไปที่ดี ในปัจจุบันนี้และต่อไปในอนาคต (เฉลยอยู่ในดุลยพินิจของครู) รายวิชาพระพุทธศาสนา รหัสวิชา ส21101 ภาคเรียนที่ 1 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เฉลยใบกิจกรรมที่ 3 เรื่อง ติตติรชาดก ครูผู้สอน : นางสุปราณี รอดเซ็น
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 33 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ค าสั่ง ศึกษาเรื่องราว ติตติรชาดก และยกตัวอย่างการปฏิบัติตนตามหลักธรรมที่ได้จากชาดก หลักธรรมส าคัญ คนเหล่าใดฉลาดในธรรม เคารพนอบน้อมต่อผู้เจริญด้วยวัยวุฒิ คนเหล่านั้นย่อมได้รับการยกย่องสรรเสริญในปัจจุบัน และมีทาง ไปที่ดี ได้รับความเจริญต่อไปในภายภาคหน้า รายวิชาพระพุทธศาสนา รหัสวิชา ส21101 ภาคเรียนที่ 1 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เฉลยใบกิจกรรมที่ 4 เรื่อง ติตติรชาดก ครูผู้สอน : นางสุปราณี รอดเซ็น ต่อครอบครัว เป็นลูกที่ดี ไม่ท าให้ พ่อแม่ต้องเดือดร้อน และเสียใจ ตั้งใจเรียน ช่วยท างานบ้านเมื่อ มีโอกาส ตัวอย่างการน าคุณธรรมไปใช้ต่อบุคคลและการแก้ปัญหาในสังคม ต่อโรงเรียน ให้ความเคารพแก่ครู อาจารย์ ผู้สั่งสอนวิชา ความรู้ให้ ช่วยถือของ หรือช่วยงานตาม ความสามารถ ต่อชุมชน ให้ความเคารพภิกษุ สงฆ์ผู้สืบสอดพระ พุทธ ศาสนา ไม่พูดถึง ศาสนาในแง่ลบทั้ง ต่อหน้าและลับหลัง ต่อประเทศชาติ เคารพผู้ที่อาวุโสกว่า ช่วยเหลือผู้ที่อาวุโส ด้วยการอ านวยความสะดวกเมื่อมีโอกาส
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 34 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ ค าสั่ง จงท าเครื่องหมายกากบาท (X) ทับตัวอักษรหน้าค าตอบที่ถูกต้องที่สุด ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. จากการศึกษาอัมพชาดก นักเรียนได้แบบอย่างที่ดีในด้านใด ก. ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม ข. ท าดีได้ดี ท าชั่วได้ชั่ว ค. ท ากรรมเช่นไรย่อมได้ผลเช่นนั้น ง. ความพยายามอยู่ที่ไหน ความส าเร็จอยู่ที่นั้น 2. ข้อคิดสอนใจที่ได้จากอัมพชาดกคือข้อใด ก. ปัญญาเป็นทรัพย์อันประเสริฐ ข. คนโง่ย่อมตกเป็นเหยื่อของคนฉลาด ค. ขันติคือความอดกลั้นเป็นตบะอย่างยิ่ง ง. ความกตัญญูกตเวทีเป็นพื้นฐานของคนดี 3. ในเรื่อง “อัมพชาดก” พราหมณ์หนุ่มได้เรียนมนตร์เสกผลไม้นอกฤดูกาลกับใคร ก. อาจารย์ทิศาปาโมกข์ ข. ชายจัณฑาล ค. พระเจ้าพาราณสี ง. เมียจัณฑาล 4. ในเรื่อง “อัมพชาดก” พราหมณ์หนุ่มเป็นคนเช่นไร ก. คนฉลาด ข. คนเก่งกล้า ค. คนอกตัญญู ง. เห็นแก่ตัว 5. ในเรื่อง “อัมพชาดก” ท าไมพราหมณ์หนุ่มจึงไม่สามารถเสกมะม่วงถวายพระราชาได้ ก. เพราะพูดโกหก มนต์เลยเสื่อม ข. ลืมระลึกถึงคุณของอาจารย์ ค. จ ามนต์ที่เรียนมาไม่ได้ ง. เนื่องจากป่วย รายวิชาพระพุทธศาสนา รหัสวิชา ส21101 ภาคเรียนที่ 1 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน เรื่อง ชาดก ครูผู้สอน : นางสุปราณี รอดเซ็น
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 35 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ 6. จากติตติรชาดก สัตว์ทั้ง 3 คือ ช้าง ลิง และนกกระทา เป็นตัวแทนของอะไร ก. ความพยายาม ข. การท าความเพียร ค. การรู้จักเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่กัน ง. การเคารพย าเกรงกัน 7. ในเรื่อง “ติตติรชาดก” ช่วงแรกสัตว์ทั้งสามอยู่กันอย่างไร ก. อยู่แบบช่วยเหลือเกื้อกูลกัน ข. อยู่แบบสามัคคีกัน ค. อยู่แบบกลั่นแกล้งกัน ง. อยู่แบบสงบสุข 8. ในเรื่อง “ติตติรชาดก” เหมาะกับพุทธศาสนสุภาษิตว่าอย่างไร ก. ย เว เสวติ ตาทิโส คบคนเช่นใดเป็นเช่นนั้น ข. อตฺตนา โจทยตฺตาน จงเตือนตนด้วยตน ค. นิสมฺม กรณ เสยฺโย ใคร่ครวญก่อนท าจึงดี ง. ทุราวาสา ฆรา ทุกฺขา เรือนที่ครองไม่ดีน าทุกข์มาให้ 9. ในเรื่อง “ติตติรชาดก” ไม่มีสัตว์ในในเรื่อง ก. ช้าง ข. ลิง ค. นก ง. ม้า 10. คุณธรรมด้านใดที่นักเรียนยึดเป็นแบบอย่างตามติตติรชาดก ก. ความมีเหตุผล ข. การยอมรับฟังความคิดเหตุผู้อื่น ค. การเคารพต่อผู้มีอาวุโส ง. ผู้ให้ย่อมผูกไมตรีไว้ได้
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดที่ 4 เรื่อง ชาดก 36 นางสุปราณี รอดเซ็น ต าแหน่ง ครูช านาญการพิเศษ