การจัดทำสารนิทัศน์ เรื่อง ส้ม โดย นักเรียนชั้นอนุบาลปีที่ 2 ปีการศึกษา 2566 ครูผู้สอน นางสาวรุ่งทิพย์ พันธ์จันทร์ โรงเรียนชุมชนวัดราษฎร์นิยม สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานนทบุรี เขต 2
5.ลักษณะของส้ม 1. สิ่งที่เด็กสนใจอยากเรียนรู้ 2. แลกเปลี่ยนประสบการณ์เดิมเกี่ยวกับส้ม 3. คำถามที่อยากรู้เกี่ยวกับส้ม 6. สายพันธุ์ของส้ม 7. การเจริญเติบโตของส้ม 10. ผลิตภัณฑ์จากส้ม 8. ประโยชน์ของส้ม 9. สถานที่มีส้ม 4.ประวัติและความ เป็นมาของส้ม 11. นิทรรศการ เรื่อง ส้ม
ระยะที่ 1 ระยะเริ่มต้นโครงการ โครงการ “ส้ม” เป็นการเรียนรู้แบบโครงการ โดยครูผู้สอนได้มีการสร้างข้อตกลงกับเด็ก ๆ ก่อนว่า จะเลือกเรื่องที่จะศึกษาเรื่องอะไร ควรเป็นเรื่องใกล้ ๆ ตัวเด็ก ไม่ก่อให้เกิดอันตราย และสามารถสืบค้น ข้อมูลได้ หลังจากที่เด็ก ๆ ได้เสนอชื่อ เรื่องออกมาแล้ว คือ เรื่อง ส้ม ชมพู มะม่วง และมะละกอ สรุปได้ว่า เด็กมีความสนใจในเรื่อง ส้ม จำนวน 9 คน ชมพู จำนวน 5 คน มะม่วง จำนวน 7 คน และมะละกอ จำนวน 3 คน สรุปแล้วมีเด็กสนใจในเรื่อง ส้ม มากที่สุด โดยการโหวดแบบประชาธิปไตยนำภาพสัญลักษณ์ของตนเอง มาติดหน้าเรื่องที่เด็กสนใจมากที่สุด เด็กและครูร่วมกันออกมาเล่าประสบการณ์เดิมของแต่ละคนเกี่ยวกับเรื่อง ส้ม หน้าชั้นเรียน โดยครู ช่วยบันทึกความคิดของเด็ก ๆ บนแผ่นชาร์ตกระดาษบรูฟ กู๊ดเยียร์บอกว่า ส้มมีวิตามิน C มิก บอกว่า ส้มมี รสชาติเปี้ยวๆหวานๆ โอโซน บอกว่า ปูพาไปซื้อส้มที่ตลาดมันเปรี้ยวๆ หวานๆ มดตะนอย บอกว่า ส้มทำ ขนมเค้ก และคั้นน้ำส้มดื่มได้ เด็ก ๆ ต่างเล่าประสบการณ์เดิมของตน และวาดภาพประกอบประสบการณ์ เดิม เด็ก ๆ บอกข้อสงสัยที่มีเกี่ยวกับเรื่อง ส้ม โดยการตั้งคำถามที่อยากรู้และต้องการคำตอบ โดยครูช่วย บันทึกข้อคำถามลงบนกระดาษบรูฟ ได้คำถามออกมามากมาย เช่น ปอเช่ : ส้มมีกี่อย่าง เติร์ด : ส้มเอาไปทำอะไรได้บ้าง กู๊ดเยียร์: ส้มมีประโยชน์อะไรบ้าง กัน : ส้มปลูกที่ไหน มิก : ส้มโตมายังไง พิม : รูปทรงของส้ม ฟอง : ขนาดของส้ม ออก้า : ส้มมาจากไหน เด็กพูดคุยเกี่ยวกับคำตอบที่ เด็ก ๆ จะสำรวจสืบค้น ว่าคำตอบน่าจะเป็นอย่างไร โดยการร่วมกัน คาดเดา (ตั้งสมมุติฐาน) บอกสิ่งที่ตนเองรู้และเคยเห็นร่วมกัน โดยครูบันทึกผลการคาดเดาไว้ในกระดาษบรูฟ เด็กช่วยกันคิด ว่าจะหาคำตอบให้กับคำถามด้วยวิธีการใดได้บ้าง โดยได้วิธีการหาคำตอบ 4 วิธี คือ 1. ซักถามจากผู้ปกครอง 2. ซักถามจากครูในโรงเรียน 3. หาข้อมูลจากคอมพิวเตอร์โดยครูช่วยเปิดให้ 4. ไปศึกษาแหล่งเรียนรู้ เช่น ตลาดนัด ห้างสรรพสินค้า การจัดทำสารนิทัศน์ ประเภทที่ 1 บทสรุปโครงการ
ระยะที่ 2 ระยะพัฒนาโครงการ เด็กร่วมกันระดมสมองศึกษาและค้นคว้าหาความรู้เกี่ยวกับส้มถึงสิ่งที่อยากเรียนรู้เช่น ประวัติและ ความเป็นมาของส้ม ลักษณะ รูปร่าง ของส้ม สายพันธุ์ของส้ม การเจริญเติบโตของส้ม ประโยชน์ของส้ม สถานที่มีส้ม ผลิตภัณฑ์จากส้ม โดยการวางแผนสืบค้นข้อมูลต่างๆ ด้วยวิธีการที่หลากหลาย เช่น สืบค้นข้อมูล จากอินเตอร์เน็ต หนังสือ สอบถามผู้ปกครอง สอบถามครู และรวมถึงแหล่งเรียนรู้ในชุมชน เช่น ตลาดนัด ห้างสรรพสินค้าต่างๆ เป็นต้น จากการศึกษาค้นคว้าหาข้อมูลแล้วเด็กได้มีการนำเสนอข้อมูลหน้าชั้นเรียน จึง ได้ข้อมูลที่หลากหลายสามารถคลายความสงสัยในเรื่องที่เด็กอยากเรียนรู้ได้ โดยมีครูผู้สอนคอยกรองเนื้อหา และความรู้ให้กับเด็กเพื่อให้เป็นเรื่องราวที่ต่อเนื่องกัน นอกจากนี้ยังได้เชิญวิทยากรมาให้ความรู้เรื่องส้ม และ ยังมีการสร้างบรรยากาศในห้องเรียนตามมุมต่างๆ เช่น สื่อ นิทาน คำคล้องจอง เพลง แผ่นชาร์ตความรู้ เกี่ยวกับส้ม ต้นส้ม ผลิตภัณฑ์จากส้ม เกมการศึกษาเกี่ยวกับส้ม เด็กได้ทำกิจกรรมศิลปะสร้างสรรค์วาดภาพ ปั้นดินน้ำมัน หยดสี พับสีเป่าสีตัดกระดาษ ระบายสีภาพ และยังมีกิจกรรมที่เด็กได้มีการใช้กระบวนการกลุ่ม ช่วยกันทำงานในการสร้างผลงาน และนำเสนองานหน้าชั้นเรียน และร่วมกันออกแบบผลงาน เช่น ออกแบบ ร้านขายส้ม การปลูกต้นส้ม การทำส้มลอยแก้ว และมีการทำกิจกรรมรายบุคคล เช่น การฉีกตัดปะต้นส้ม วาดภาพส้ม เป่าสีน้ำลูกส้ม ประดิษฐ์ลูกส้ม ประดิษฐ์ไอศกรีมส้ม และคั้นน้ำส้ม เป็นต้น ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนตามกระบวนการของการเรียนแบบโครงการ “โครงการเรื่อง ส้ม” นี้ เด็กได้รับความรู้ และจากการเรียนรู้ผ่านประสาทสัมผัสทั้ง 5 และการที่เด็กได้ทำกิจกรรมต่างๆ ทำให้เด็ก ได้รับความรู้ เกี่ยวกับส้มมากขึ้น เด็กได้เรียนรู้แบบลงมือทำ (Active Learning) อย่างแท้จริง มีการพัฒนา ด้านกระบวนการคิด การแก้ปัญหา การสื่อสาร ความกล้าแสดงออก การนำเสนอผลงาน และมีการ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันทำเกิดเป็นความรู้ใหม่ที่สามารถต่อยอดในระดับสูงต่อไป
ระยะที่ 3 ระยะสรุปโครงการ จากที่เด็กได้ทำกิจกรรมต่างๆ และได้คำตอบจากสิ่งที่อยากรู้เกี่ยวกับส้มจนครบตาม กระบวนการแล้ว ได้ร่วมกันอภิปรายและทบทวนความรู้ใหม่ที่ได้รับเกี่ยวกับส้มแล้ว มีการเก็บ รวบรวมผลงานของเด็กทั้งราบบุคคลและรายกลุ่ม เพื่อเป็นร่องรอยการเรียนรู้ใบรูปแบบของสาร นิทัศน์ และผังกราฟิก เช่น ผังใยแมงมุม ผังกราฟิกแบบทีชาร์ต ผังกราฟิกแบบเรียงลำดับ เป็นต้น มาจัดแสดง ในรูปแบบของการจัดแสดงนิทรรศการปิดโครงการ โดยครูได้ให้เด็กแบ่งหน้าที่ความ รับผิดชอบในการนำเสนอผลงานของตนเองในหัวข้อต่างๆ ของเรื่องราวจากกิจกรรมที่เกิดขึ้นจาก การเรียนรู้ และได้เชิญ ท่านผอ. คุณครูในโรงเรียน ผู้ปกครองนักเรียน นักเรียนประถม ได้เข้าร่วม ชมนิทรรศการ เพื่อเป็นการเผยแพร่ความรู้ทั้งหมดให้ได้รับชม หลังจากเสร็จ ผู้เข้าชมนิทรรศการมี ส่วนร่วมในการตั้งคำถามถึงสิ่งที่อยากรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับส้ม ให้เด็กตอบคำถาม มีกิจกรรมการเล่น เกมการศึกษาเกี่ยวกับส้ม เด็กและครูได้จัดเตรียมแผ่นข้อความส้มมาให้ผู้เข้าชมได้แสดงความ คิดเห็นร่วมกัน ถึงข้อดีและข้อควรเพิ่มเติม เพื่อให้เด็กได้ทบทวนและปรับปรุงในการเรียนรู้แบบ โครงการครั้งถัดไป ผลสรุปจากโครงการเรื่อง ส้ม ทำให้เด็กได้เรียนรู้กระบวนการการเรียนรู้แบบโครงการ Project Approach โดยเด็กได้ศึกษา ค้นคว้า หาความรู้ หาคำตอบ ได้ลงมือปฏิบัติจริง จากเรื่อง ที่ตนเองสนใจ มีการคิดอย่างเป็นระบบ เชื่อมโยงกับสบการณ์ตรงที่เกิดจากการเรียนรู้แบบองค์ รวม มีเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้และเป็นการตอบสนองความสามารถที่หลายหลายอีกด้วย
บันทึกพฤติกรรม (บันทึกสั้น) ชื่อ เด็กหญิงกัลยรัตน์ สินธุสุวรรณ์ สถานที่ โรงเรียนชุมชนวัดราษฎร์นิยม วันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2567 กิจกรรม เสริมประสบการณ์ บันทึกพฤติกรรม : น้องมดตะนอยกำลังช่วยเพื่อนๆ ปลูกต้นส้ม โดยแบ่งหน่าที่กันในการปลูกส้ม มีการ ผลัดเปลี่ยนกันเติมดินให้เต็มกระถ่าง และช่วยรดน้ำต้นส้ม หลังจากปลูกส้มเสร็จแล้ว ได้ช่วยทำความสะอาด พื้นบริเวณที่ได้ทำการปลูกต้นส้ม ให้สะอาดเหมือนเดิม ผู้บันทึก ครูรุ่งทิพย์ พันธ์จันทร์ ประเภทที่ 2 การสังเกตพัฒนาการเด็ก
พอร์ตโฟลิโอภาพถ่ายสะท้อนพัฒนาการเด็ก น้องกู๊ดเยียร์กำลังเรียนรู้ใน เรื่อง ประโยชน์ของส้ม วันนี้คุณครูได้ให้เด็กๆนำส้มมาเพื่อคั้นเป็นน้ำส้ม น้องได้ทำ การล้างส้ม ผ่าส้มเป็น 2 ซีก และนำส้มมาคั้นน้ำ เมื่อได้น้ำส้มแล้ว น้องได้ดื่มน้ำส้มร่วมกันกับเพื่อน กิจกรรมนี้ ส่งเสริมให้น้องได้ใช้ประสาทสัมผัสทั้ง 5 ในการมอง การดมกลิ่น การชิมรส การฟังเสียงของน้ำส้มที่คั้นออกมา และการสัมผัสลูกส้ม เกิดการเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง ในการสังเกตและการลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง ผู้บันทึก ครูรุ่งทิพย์ พันธ์จันทร์ ประเภทที่ 3 พอร์ตโฟลิโอ
ผลงานเด็กรายบุคคล น้องออก้า กำลังทำกิจกรรมศิลปะสร้างสรรค์ “การเป่าสี ลูกส้ม” น้องใช้พู่กันหยดสี ส้มลงกระดาษลูกส้มและใช้หลอดเป่าสีส้ม ในลูกส้ม ส่วนตรงใบน้องใช้พู่กันหยดสีเขียวลงส่วน ที่เป็นใบ จากนั้นก็เป่าสีเขียวให้ทั่วใบตามจินตนาการให้สวยงาม กิจกรรมนี้น้องได้เรียนรู้ เกี่ยวกับอุปกรณ์ในการเป่าสี และเรียนรู้เรื่องสี น้องได้พัฒนากล้ามเนื้อมัดเล็ก การผสานงาน ของมือกับตา และเกิดความภาคภูมิใจในผลงานของตนเอง ประเภทที่ 4 ผลงานนักเรียน
ผลงานรายกลุ่ม เด็กๆ ช่วยกันทำ ส้มลอยแก้ว โดยการแบ่งหน้าที่กันไปทำในส่วนต่างๆ เช่น การล้าง ส้ม การเปลอกส้ม การแกะส้ม การต้มน้ำ การเคี้ยวน้ำเชื้อม การใส่บรรจุภัณฑ์ กิจกรรมนี้ เด็กๆ ได้เรียนรู้การทำส้มลอยแก้วจากประสบการณ์ตรง รู้จักการรอคอย การทำงานรวมกัน กับเพื่อน ความสามัคคีในการทำงานร่วมกัน และความภูมิใจตนเอง
นักเรียน น้องกันชอบการเรียนโปรเจค เรื่อง ส้ม เพราะได้ทำศึกษาข้อมูลจากผู้ปกครอง ได้ทำกิจกรรมต่างๆ ด้วยตนเอง เช่น การคั้นน้ำส้ม การประดิษฐ์ไอศกรีม การประดิษฐ์ลูกส้ม และงานศิลปะต่างๆ ร่วมถึงการได้ทำ กิจกรรมร่วมกันเพื่อน เช่น การทำส้มลอยแก้ว การปลูกต้นส้ม และยังได้เป็นตัวแทนนำเสนอโปรเจค เรื่องส้ม ในวันจัดนิทรรศการ เพื่อถ่ายทอดความรู้ให้กับเพื่อนๆ พี่ๆ คุณครู และผู้ปกครองได้รับชมรับฟังกันด้วย เด็กชายกันต์กวี พึ่งเงินทอง (น้องกัน) ประเภทที่ 5 การสะท้อนตนเอง
ครูผู้สอน การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ แบบโครงการ Project Approach เรื่อง ส้ม เป็นการเรียนรู้ที่เด็กได้ ลงมือปฏิบัติกิจกรรมตั้งแต่เลือกเรื่องที่สนใจ สืบค้นข้อมูลต่างๆ ที่เกี่ยวกับส้ม กิจกรรมที่อยากทำในเรื่องของ ส้ม ตลอดจนการนำเสนอโปรเจค เรื่องส้ม ในรูปแบบนิทรรศการ จนครบกระบวนการเรียนรู้ที่ครบถ้วน การ เรียนการสอนนี้ยังเป็นการเรียนรู้ร่วมกันระหว่างเด็กและครูที่ได้สืบค้นข้อมูลต่างๆ ด้งยวิธ๊การที่หลากหลาย สามารถเชื่องโยงไปสู่ทักษะต่างๆ เช่น คณิตศาสตร์ เรื่องการนับ รูปทรง ขนาด สี ทักษะทางวิทยาศาสตร์ การ สังเกต การเปรียบเทียบ ทักษะการสื่อสาร การร้องเพลง การท่องคำคล้องจอง การเล่านิทาน เป็นต้น ซึ่งเป็น การเรียนรู้ที่สร้างเจตคติที่ดีให้กับเด็ก นอกจากนี้ยังได้รับความรู้และการเรียนที่สนุกสนานไปพร้อมๆ กัน ที่ สำคัญต้องขอบคุณท่านผู้อำนาการโรงเรียนชุมชนวัดราษฎร์นิยม เพื่อนครู ผู้ปกครองทุกท่านที่สนับสนุนการ จัดการเรียนเรียนรู้ แบบโครงการ Project Approach เรื่อง ส้ม ในครั้งนี้ด้วยค่ะ นางสาวรุ่งทิพย์ พันธ์จันทร์ (ครูทิพย์)
ผู้ปกครอง
เพื่อนครู
ภาคผนวก
สารนิทัศน์ร่องรอยการเรียนรู้
สารนิทัศน์ร่องรอยการเรียนรู้(ต่อ)
บรรยากาศการเลือกสิ่งที่เด็กสนใจ
บรรยากาศการเล่าประสบการณ์เดิม
บรรยากาศการเลือกคำถามที่อยากรู้
ผู้ปกครองร่วมส่งภาพของเด็ก ๆ ออกเรียนรู้นอกห้องเรียน เพื่อหาข้อมูลเกี่ยวกับ เรื่อง ส้ม
เชิญวิทยากร (คุณสุปรานี กิ่งเพ็ชร) ให้ความรู้ เรื่อง ส้ม
เด็ก ๆ สืบค้นข้อมูลหาคำตอบจากครูในโรงเรียน
บรรยากาศ การจัดการเรียนการสอน โปรเจค เรื่อง ส้ม
กิจกรรม คั้นน้ำส้ม
กิจกรรม ทำส้มลอยแก้ว
กิจกรรม ปลูกต้นส้ม
ตัวอย่างกิจกรรมศิลปะสร้างสรรค์ ประดิษฐ์ไอศครีมส้ม ฉีกปะต้นส้ม พับสีส้ม
ตัวอย่างกิจกรรมศิลปะสร้างสรรค์(ต่อ) เป่าสี ลูกส้ม ประดิษฐ์ส้ม จากจานกระดาษ
ตัวอย่างกิจกรรมเกมการศึกษา เรียงลำดับการเจริญเติบโตของต้นส้ม จับคู่ภาพเหมือนส้ม จับคู่ภาพกับเงาส้ม เรียงลำดับเหตุการณ์ การทำน้ำส้ม
บรรยากาศการจัดนิทรรศการ โครงการ เรื่อง ส้ม