GEO MAGAZINE พุน้ำร้อนป่าตึง (Final)

APRIL 2022| ISSUE NO. 1

พุ น้ำ ร้ อ น ป่ า ตึ ง

เที่ยวอย่างไร สำนักงานทรัพยากรธรณี เขต 1
ให้ได้ความรู้และ
ความเพลิดเพลิน กรมทรัพยากรธรณี
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม



อธิบดีกรมทรัพยากรธรณี
นายพงศ์บุณย์ ปองทอง



ผู้อำนวยการสำนักงานทรัพยากรธรณี เขต 1

นายสุธี จงอัจฉริยกุล



ผู้อำนวยการส่วนส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรธรณี
นางสาวปานใจ สารพันโชติวิทยา



สำนักงานทรัพยากรธรณี เขต 1 กรมทรัพยากรธรณี
414 หมู่ 3 ตำบลศาลา อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง 52130

โทรศัพท์ 054 282 159 โทรสาร 054 282 159

สารจาก
กรมทรัพยากรธรณี

กรมทรัพยากรธรณี อยู่ในกลุ่มอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติ
และสิ่งแวดล้อม ซึ่งมีภารกิจหลักในการอนุรักษ์ คุ้มครอง กำกับดูแล และการฟื้ นฟู

ทรัพยากรธรรมชาติ และความหลากหลายทางชีวภาพ ทางน้ำ ทะเลและชายฝั่ ง ดินและแร่
รวมทั้งกำหนดกฎหมาย ระเบียบ มาตรการ และมาตรฐานการอนุรักษ์และการบริหารจัดการ
ทรัพยากรธรรมชาติ ตลอดจนประเมินผลและติดตามสถานภาพทรัพยากรธรรมชาติของประเทศ



พุ น้ำร้อนป่าตึง จัดเป็นแหล่งธรณีวิทยาอันควรอนุรักษ์ หรือแหล่งอนุรักษ์ธรณีวิทยา นำมาเชื่อมโยง

กับแหล่งธรรมชาติวิทยา และแหล่งทางวัฒนธรรม สร้างเรื่องราวเกี่ยวกับคุณค่าของผืนแผ่นดิน
กับวิถีชีวิตชุมชนที่อาศัยอยู่ในพื้ นที่ ที่มีการบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน โดยการ
อนุรักษ์ การถ่ายทอดความรู้ และการพั ฒนาอย่างยั่งยืน เพื่ อนำไปสู่ความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นของสังคม



พุ น้ำร้อนป่าตึง เป็นความมหัศจรรย์ที่ธรรมชาติได้รังสรรค์ขึ้นมาควบคู่กับความงาม
ถูกจัดให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่น่าตื่นตาตื่นใจ และยังให้ประโยชน์ด้านอื่น ๆ อาทิเช่น
ด้านการแพทย์ (ธารบำบัด) การผลิตกระแสไฟฟ้า (Hydrothermal) เป็นแหล่งพั กผ่อนหย่อนใจ

แหล่งท่องเที่ยว และแหล่งศึกษาวิจัย เป็นต้น

จังหวัดเชียงรายพบพุ น้ำร้อนหลายแห่ง หนึ่งในนั้น คือ พุ น้ำร้อนป่าตึง ซึ่งตั้งอยู่ในตำบลป่าตึง
อำเภอแม่จัน ถือเป็นธรณีสัณฐานชนิดหนึ่งที่บ่งชี้ให้ทราบว่าใต้เปลือกโลกมีพลังงานความร้อน

ที่ เ กิ ด จ า ก ก า ร ส ล า ย ตั ว ข อ ง ส า ร กั ม มั น ต รั ง สี ข อ ง หิ น แ ก ร นิ ต ที่ ยั ง ค ง ค ว า ม ร้ อ น
และแทรกดันขึ้นมาในระดับตื้น รวมทั้งความร้อนที่ได้รับอิทธิพลจากการเลื่อนตัว

ข อ ง ก ลุ่ ม ร อ ย เ ลื่ อ น มี พ ลั ง ใ น จั ง ห วั ด เ ชี ย ง ร า ย



GEO MAGAZINE  |  ก

GEOLOGY

CONTENTS

ต้มไข่ในน้ำพุ ร้อน. ก  
Story on p. 12 สารจากกรมทรัพยากรธรณี

5    1   
เ ที่ ย ว อ ย่ า ง ไ ร ไ ด้ รู้ธ ร ณี มารู้จัก พุ น้ำร้อนป่าตึง

หินแกรนิตเป็นอย่างไรไปรู้กัน 3  
เ ที่ ย ว อ ย่ า ง ไ ร ไ ด้ รู้ ธ ร ณี
GEO MAGAZINE  |  ข
7
รอยเลื่ อนแม่จัน

10
แผนที่ท่องเที่ยวพุ น้ำร้อนป่าตึง

12
กิจกรรมในพุ น้ำร้อนป่าตึง

16   
ใกล้ ๆ มีอะไรน่าสนใจ

24   
พุ น้ำร้อนในจังหวัดเชียงราย

ง
มารู้จักบรรณาธิการ



พุน้ำร้อน พุน้ำร้อนป่าตึง มีลักษณะภูมิประเทศโดยรอบเป็นเทือกเขาที่มี
ป่าตึง ระดับไม่สูงมากแทรกสลับกับเนินเขา และพื้นที่ราบน้ำท่วมถึง
เทือกเขา ส่วนใหญ่ทอดตัวยาวในแนวตะวันออกเฉียงเหนือ -
อั ศ จ ร ร ย์ ธ ร ร ม ช า ติ ตะวันตกเฉียงใต้ โดยมียอดสูงสุดที่ดอยเสาธงใกล้บ้านอีก้อจาลี้
ม หั ศ จ ร ร ย์ ใ ต้ พิ ภ พ มีความสูงประมาณ 1,256 เมตรจากระดับน้ำทะเลปานกลาง
และพื้นที่เนินเขาจะพบกระจายตัวอยู่ทั่วพื้นที่บริเวณเชิงเขา
สำหรับพื้นที่ราบน้ำท่วมถึงพบการสะสมของตะกอนอยู่บริเวณ
ริมสองฝั่ งของน้ำแม่จัน

ที่ตั้ง
ตำบลป่าตึง อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย อยู่ในการดูแลของ
องค์การบริหารส่วนตำบลป่าตึง

การเดินทาง
สามารถเดินทางได้สะดวกโดยรถยนต์ โดยสามารถใช้เส้น
ทางหลวงหมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน) ระยะทาง 27 กิโลเมตร
จนถึงอำเภอเมืองแม่จันแล้วเลี้ยวซ้ายเข้าเส้นทางหลวง
หมายเลข 1089 (อำเภอแม่จัน-อำเภอฝาง) ระยะทาง 8
กิโลเมตร จนถึงแหล่งพุน้ำร้อนป่าตึง ใช้เวลาประมาณ 35 นาที

ม อ ง ลึ ก เ ข้ า ไ ป ใ น ธ ร ร ม ช า ติ แ ล้ ว คุ ณ จ ะ เ ข้ า ใ จ ทุ ก อ ย่ า ง ดี ขึ้ น GNE OO MM AA GDAI CZ I N  |E    2| 4   1

GEO MAGAZINE  |  2

ธ ร ณี วิ ท ย า

GEOLOGY

อ ยู่ ค น เ ดี ย ว มั น เ ห ง า
ม า เ ที่ ย ว ภู เ ข า ก ะ เ ร า ไ ด้ น ะ

I NEVER THOUGHT THE

MOUNTAINS CAN CHANGE THE

WAY I SAW LIFE.

พุ น้ำ ร้ อ น ป่ า ตึ ง มี ลั ก ษ ณ ะ เ ป็ น ภู เ ข า สู ง เ นิ น เ ข า แ ล ะ ที่ ร า บ น้ำ
ท่ ว ม ถึ ง โ ด ย เ ทื อ ก เ ข า สู ง ส่ ว น ใ ห ญ่ ท อ ด ตั ว ย า ว ใ น แ น ว ต ะ วั น อ อ ก
เ ฉี ย ง เ ห นื อ - ต ะ วั น ต ก เ ฉี ย ง ใ ต้

พุ น้ำ ร้ อ น ป่ า ตึ ง เ ป็ น ลั ก ษ ณ ะ ท า ง ธ ร ณี สั ณ ฐ า น ช นิ ด ห นึ่ ง ซึ่ ง บ่ ง ชี้
ใ ห้ ท ร า บ ว่ า ภ า ย ใ ต้ เ ป ลื อ ก โ ล ก มี พ ลั ง ง า น ค ว า ม ร้ อ น กั ก เ ก็ บ ส ะ ส ม
ตั ว จำ น ว น ม า ก ก ว่ า ป ก ติ โ ด ย ค ว า ม ร้ อ น ดั ง ก ล่ า ว เ กิ ด จ า ก ก า ร
ส ล า ย ตั ว ข อ ง ส า ร กั ม มั น ต รั ง สี ข อ ง หิ น แ ก ร นิ ต ที่ ยั ง ค ง ค ว า ม ร้ อ น
แ ล ะ แ ท ร ก ดั น ขึ้ น ม า ใ น ร ะ ดั บ ตื้ น ร ว ม ทั้ ง ยั ง ไ ด้ รั บ ค ว า ม ร้ อ น จ า ก
แ ร ง เ ฉื อ น ซึ่ ง เ ป็ น อิ ท ธิ พ ล จ า ก ก า ร เ ลื่ อ น ตั ว ข อ ง ก ลุ่ ม ร อ ย เ ลื่ อ น
แ ม่ จั น

ธ ร ณี วิ ท ย า ทั่ ว ไ ป ข อ ง พื้ น ที่ เ ป็ น หิ น แ ก ร นิ ต ซึ่ ง เ ป็ น หิ น อั ค นี
แ ท ร ก ซ อ น เ ย็ น ตั ว ใ ต้ เ ป ลื อ ก โ ล ก แ ล ะ ถู ก แ ท ร ก ดั น ตั ว ขึ้ น ม า ช่ ว ง
ป ล า ย ยุ ค เ พ อ ร์ เ มี ย น ถึ ง ต อ น ต้ น ยุ ค ไ ท ร แ อ ส ซิ ก มี อ า ยุ ป ร ะ ม า ณ
2 0 0 - 2 5 0 ล้ า น ปี มี โ ค ร ง ส ร้ า ง ท า ง ธ ร ณี วิ ท ย า ที่ สำ คั ญ ไ ด้ แ ก่
แ น ว ร อ ย เ ลื่ อ น แ ม่ จั น ซึ่ ง ถู ก จั ด ใ ห้ อ ยู่ ใ น ก ลุ่ ม ร อ ย เ ลื่ อ ย มี พ ลั ง
ข อ ง ป ร ะ เ ท ศ ไ ท ย ว า ง ตั ว ใ น แ น ว เ กื อ บ ทิ ศ ต ะ วั น ต ก - ต ะ วั น อ อ ก
ส่ ง ผ ล ใ ห้ หิ น เ กิ ด ก า ร แ ป ร ส ภ า พ แ ล ะ ป ร า ก ฏ แ น ว ร อ ย แ ต ก ใ น หิ น
เ ป็ น จำ น ว น ม า ก

ก ร ะ บ ว น ก า ร เ กิ ด พุ น้ำ ร้ อ น ป่ า ตึ ง เ กิ ด จ า ก น้ำ ผิ ว ดิ น แ ล ะ น้ำ ฝ น ซึ ม
ผ่ า น ชั้ น ดิ น แ ล ะ ร อ ย แ ต ก ข อ ง ชั้ น หิ น ล ง ไ ป กั ก เ ก็ บ อ ยู่ ใ ต้ พื้ น ผิ ว
โ ล ก แ ล ะ ไ ด้ รั บ ก า ร ถ่ า ย เ ท ค ว า ม ร้ อ น ที่ มี อุ ณ ห ภู มิ ป ร ะ ม า ณ 2 5 0
อ ง ศ า เ ซ ล เ ซี ย ส ที่ ร ะ ดั บ ค ว า ม ลึ ก ม า ก ก ว่ า 3 กิ โ ล เ ม ต ร ส่ ง ผ ล ใ ห้
อุ ณ ห ภู มิ ข อ ง น้ำ สู ง ขึ้ น จ น ก ล า ย เ ป็ น น้ำ ร้ อ น ห รื อ ไ อ น้ำ เ มื่ อ
คุ ณ ส ม บั ติ ท า ง เ ค มี แ ล ะ ก า ย ภ า พ เ ป ลี่ ย น ไ ป น้ำ ร้ อ น แ ล ะ ไ อ น้ำ ดั ง
ก ล่ า ว จ ะ ไ ห ล ห มุ น เ วี ย น แ ท ร ก ขึ้ น ม า ต า ม แ น ว ร อ ย แ ต ก ข อ ง ชั้ น หิ น
เ พื่ อ ขึ้ น สู่ ผิ ว ดิ น แ ล ะ ป ร า ก ฏ เ ป็ น ลั ก ษ ณ ะ ข อ ง พุ น้ำ ร้ อ น บ น พื้ น ผิ ว
โลก

GEO MAGAZINE  | 3

ลักษณะธรณีวิทยาบริเวณอำเภอแม่จัน ตะกอน (Sediment)
ประกอบด้วย หินแปรเกรดต่ำ หินตะกอน Qf ตะกอนที่ราบน้ำท่วมถึง
หินอัคนี และตะกอนยุคควอเทอร์นารี โดย
มีอายุตั้งแต่ ยุคคาร์บอนิเฟอร์รัส ( 360 Qa ตะกอนน้ำพา
ล้านปี) ถึงยุคควอเทอร์นารี (ปัจจุบัน) Qt ตะกอนบนตะพักน้ำ
พื้นที่ส่วนใหญ่ประกอบด้วย หินแกรนิต Qc ตะกอนเศษหินเชิงเขา
ตะกอนที่ราบน้ำท่วมถึง ตะกอนน้ำพา หิน
ไรโอไลต์ หินแอนดีไซต์ หินบะซอลล์ หินตะกอน และหินแปร (Sedimentary and metamorphic rocks)
หินทรายแทรกสลับหินดินดาน หินฟิลไลต์
ตะกอนบนตะพักน้ำ ตะกอนเศษหินเชิงเขา Trl หินโคลน หินปูน หินทราย และหินทรายแป้ ง
หินไดโอไรต์ และหินปูน ตามลำดับ
P หินปูน หินปูนตกผลึกใหม่ หินดินดาน หินดินดานกึ่งเนื้อฟิ ลไลต์
GEO MAGAZINE  |  4
CP หินทรายแทรกสลับกับหินดินดาน หินทรายแป้ งเนื้อภูเขาไฟ และหินกรวดมน

DC หินควอร์ตไซต์ หินดินดาน หินฟิ ลไลต์ หินปูนเนื้อสกปรก หินเถ้าภูเขาไฟ และ
หินเชิร์ตสีดำ

SD หินฟิ ลไลต์ หินชีสต์เนื้อฟิ ลไลต์ สลับด้วยหินควอร์ตไซต์ และหินเชิร์ต

หินอัคนี (Igneous rocks)

Trgr2 หินไบโอไทต์แกรนิต หินฮอร์นเบลน - ไบโอไทต์แกรนิต เนื้อสม่ำเสมอถึงเป็นดอก
ขนาดเล็ก หินลูโคแกรนิต และหินแอพไพล์

Trgr1 หินไบโอไทต์แกรนิตเนื้อดอก หินแกรนิตเนื้อดอก

Trdi หินไดออไรต์ สีเทาเข้ม เนื้อละเอียด และหินฮอร์นเบลนไดต์
PTrv หินไรโอไลต์ หินแอนดีไซต์ และหินกรวดเหลี่ยมภูเขาไฟ

CPu หินอัลตราเบสิกชนิดเซอร์เพนทิไนต์ แกบโบร และบะซอลต์

หินแกรนิต

หินแกรนิต ( Granite) เป็นหินอัคนีแทรกซอนชนิดสีจาง เกิดจากการเย็นตัวลงของแมกมาภายในเปลือกโลกอย่างช้า ๆ
ส่งผลให้เนื้อหินมีลักษณะหยาบ องค์ประกอบแร่ของหินแกรนิต ประกอบด้วยผลึกขนาดใหญ่ของแร่ควอตซ์ สีเทาใส
เป็นหลัก รองลงมาประกอบด้วย แร่เฟลด์สปาร์ สีขาวขุ่น แร่ไบโอไทต์ และแร่ฮอร์นเบลนด์สีดำ ตามลำดับ

GEO MAGAZINE  | 5

ลักษณะภูมิประเทศของภูเขาหินแกรนิตมีลักษณะเตี้ยและยอดกลมมน
เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงทางธรณีสัณฐานทำให้มวลหินแกรนิตแทรกดันขึ้นมาบนพื้ นผิวโลก

ส่งผลให้ชั้นเปลือกโลกเดิมซึ่งเคยอยู่ด้านบนเกิดการแปรสภาพและสึกกร่อนผุพั ง
เผยให้เห็นถึงภูเขาหินแกรนิตซึ่งแทรกดันมาจากด้านล่าง โดยทั่วไปหินแกรนิตมีความแข็งแรงมาก

สามารถนำมาประยุกต์ใช้ประโยชน์ในด้านต่างๆ เช่น ครกหิน ป้ายหิน แผ่นพื้ นหิน
และหินประดับตกแต่ง เป็นต้น

GEO MAGAZINE  |  6

รอยเลื่อนแม่จัน

น วั ต ก ร ร ม ก า ร สำ ร ว จ

รอยเลื่อนแม่จันเป็นหนึ่งรอยเลื่อนมีพลังที่พาดผ่านทางตอนเหนือของประเทศไทย บริเวณจังหวัดเชียงใหม่ และ
จังหวัดเชียงราย โดยมีทิศทางการวางตัวในแนวตะวันตกถึงตะวันออก ความยาวประมาณ 150 กิโลเมตร
พาดผ่านตั้งแต่ อ.ฝาง อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ และอ.แม่จัน อ.เชียงแสน อำเภอดอยหลวง
อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย ต่อเนื่องเข้าไปยังพื้นที่ สปป.ลาว

GEO MAGAZINE  | 7

ธรณีสัณฐาน พุน้ำร้อน (Hot spring)
บ่งชี้ถึง


รอยเลื่อนแม่จัน
ผาสามเหลี่ยม (Triangular facets)
พุน้ำร้อน (Hot spring) ธารเหลื่อม (Offset stream)
เป็นปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่น้ำใต้ดินได้รับความ
ร้อนจากมวลหินหนืดใต้พื้นผิวโลก ส่งผลให้อุณหภูมิ
และความดันของน้ำสูงขึ้นมากกว่าปกติ และไหลขึ้นมา
บนผิวดินตามแนวรอยเลื่ อนหรือรอยแตกของเปลือก
โลก ลักษณะธรณีสัณฐานของพุน้ำร้อนตามแนว
รอยเลื่อนแม่จัน สามารถพบได้บริเวณพุน้ำร้อนป่าตึง
ต.ป่าตึง อ.แม่จัน จ.เชียงราย

ผาสามเหลี่ยม (Triangular facets)
เป็นหน้าผาภูเขาที่มีรูปร่างคล้ายสามเหลี่ยมที่เกิดจาก
การเคลื่อนตัวของรอยเลื่อนในแนวดิ่ง แล้วถูก
กระบวนการกัดเซาะของทางน้ำรูปตัววี เมื่อทางน้ำ
หลายสายถูกกัดเซาะและเรียงต่อกันอย่างเป็นระบบ
จะส่งผลให้หน้าผารอยเลื่ อนรูปร่างคล้ายสี่เหลี่ยมปรับ
เปลี่ยนเป็นหน้าผารอยเลื่ อนรูปร่างคล้ายสามเหลี่ยม
ดังที่เห็นในปัจจุบัน สามารถเห็นได้อย่างชัดเจนบริเวณ
บ้านกิ่วสะไต ต.ป่าตึง อ.แม่จัน จ.เชียงราย

ธารเหลื่อม (Offset stream)
เป็นลักษณะการหักงอของทางน้ำ เกิดจากการเลื่อนตัว
ของรอยเลื่อนตามแนวระนาบ ตัดผ่านทางน้ำที่ไหลตรง
จากภูเขาด้านบนสู่ที่ราบด้านล่างให้มีการเปลี่ยนทิศทาง
อย่างกะทันหัน ซึ่งมักจะไหลตั้งฉากจากแนวทางน้ำเดิม
ตามแนวของรอยเลื่ อนนั้นแล้วไหลวกกลับมาขนานกับ
แนวทางน้ำเดิมอีกครั้งหนึ่ง ปรากฏให้เห็นชัดเจนตาม
ลำห้วยสาขาของน้ำแม่จัน

GEO MAGAZINE  |  8

สันกั้น (Shutter ridge)
เป็นลักษณะของเนินเขารูปวงรีหรือรูปไข่ ณ บริเวณเชิงเขาวางตัวขวางลำน้ำที่ไหลออกมาจากร่องเขานั้นๆ ทำให้ทางน้ำ
เปลี่ยนทิศทาง หรือหักงอ ไหลไปตามความยาวของเนินเขารูปวงรี เกิดจากสันเขาถูกรอยเลื่อนแนวระนาบตัดผ่าน แล้ว
ทำให้สันเขานั้นมีการเลื่อนตัวออกไปจากแนวเดิม มักเกิดร่วมกับลักษณะธารเหลื่อม

หนองหล่ม (Sag pond)
เป็นลักษณะของแอ่งที่ลุ่มต่ำ เกิดอยู่ระหว่างขอบของรอยเลื่อนสองแนวที่วางตัวเหลื่อมกันหรืออยู่ตรงบริเวณส่วนคดโค้งของ

แนวรอยเลื่อน พื้นที่บริเวณดังกล่าวหากเกิดการเคลื่อนตัวของแรงในทิศทางออกจากกันจะก่อให้เกิดแรงดึงจากรอยเลื่อน
ส่งผลให้เกิดการยุบตัวลงของพื้นที่ส่วนนั้นกลายเป็นหนองน้ำหรือแอ่งที่ลุ่มต่ำเกิดขึ้น ซึ่งตามแนวรอยเลื่อนแม่จันปรากฏ
ให้เห็นบริเวณเวียงหนองหล่ม ตำบลจันจว้า อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย




GEO MAGAZINE  | 9

GEO MAGAZINE  |  10

GEO MAGAZINE  | 11

WALK THE EARTH

ต้ ม ไ ข่ ใ น พุ น้ำ ร้อ น

เ พ ลิ ด เ พ ลิ น แ ล ะ อิ่ ม อ ร่อ ย ไ ป กั บ กิ จ ก ร ร ม ต้ ม ไ ข่ อ อ น เ ซ็ น

6 น า ที 8 น า ที 1 0 น า ที > 1 0 น า ที

GEO MAGAZINE  |  12 ไ ข่ 1 ฟ อ ง กั บ ป ร ะ โ ย ช น์ เ น้ น ๆ

โ ป ร ตี น สู ง
ช่ ว ย บำ รุ ง ส ม อ ง แ ล ะ ร ะ บ บ ป ร ะ ส า ท

ช่ ว ย เ ส ริม ภู มิ คุ้ ม กั น
เ ต็ ม ไ ป ด้ ว ย ส า ร อ า ห า ร

อ า ห า ร ล อ ด น้ำ ห มั ก

ผ่ อ น ค ล า ย กั บ ก า ร แ ช่ เ ท้ า

TRAVEL MAGAZINE | MAY 2022

บ่อแช่เท้า ยาวประมาณ 30 เมตร แบ่งเป็นตะพักคล้ายขั้นบันได
อุณหภูมิ ประมาณ 30 - 60 ํC

GEO MAGAZINE  | 13

ผ่อนคลายกับ
ป่าตึงออนเซ็นแม่จัน

พุน้ำร้อนป่าตึง (ป่าตึงออนเซ็นแม่จัน)
มีอาคารอาบน้ำแร่เพื่อสุขภาพทั้งห้องธรรมดา และห้องวีไอพี
กว้างขวาง สะอาด เป็นส่วนตัว และปลอดภัย

การแช่พุน้ำร้อนจะช่วยรักษาอาการปวดเมื่อย และเจ็บป่วย รวมทั้งโรคผิวหนัง
เรื้อรัง, โรคเบาหวาน, ประจำเดือนมาไม่ปกติ และอื่น ๆ อีกมากมาย นอกจากนี้
การแช่บ่อพุน้ำร้อนยังมีผลดีต่อความสวยความงามสำหรับคนทุกวัย ทั้งเด็กและ
ผู้ใหญ่ และยังมีผู้คนที่นับการแช่บ่อพุน้ำร้อนเป็นหนึ่งในระบอบการดูแลผิวของ
พวกเขาอีกด้วย

ออนเซ็น แปลว่า "พุน้ำร้อน" ที่เกิดมาจาก 2 คำมารวมกัน
นั่นก็คือ "ออน (On)" ที่แปลว่า "ร้อน" กับคำว่า
"เซน (Sen)" ที่แปลว่า "น้ำพุ"

ประโยชน์ที่จะได้รับในการแช่น้ำแร่ออนเซ็น
ทำให้ร่างกายผ่อนคลาย กระชุ่มกระชวย ลดความเครียดทั้งร่างกายและจิตใจ
เสริมสร้างความสดชื่นกระปรี้กระเปร่า
บรรเทาอาการปวดเมื่อยของกล้ามเนื้อ
ช่วยบรรเทาอาการไขข้อกระดูกเสื่อม กระดูกพรุน ให้มีอาการดีขึ้นได้
ช่วยขยายหลอดเลือด ทำให้การไหลเวียนโลหิตดีขึ้น
ช่วยให้การดูดซึมและแลกเปลี่ยนออกซิเจนในร่างกายดีขึ้น
ระบบเผาผลาญในร่างกายดีขึ้นและทำงานได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
มีแร่ธาตุบำรุงผิวพรรณเนียนสดใส ผิวพรรณเปล่งปลั่ง
ช่วยบำบัดรักษาความเสื่อมของผิวหนังวัยชรา

ข้อควรระวังก่อนแช่ออนเซ็น
ห้ามแช่หลังจากทานอาหาร ควรเว้นประมาณ 30-60 นาที
หรือดื่มของมึนเมา เนื่องจากอุณหภูมิของน้ำอาจทำให้หน้ามืดหรือหมดสติได้
คนป่วย เช่นคนมีไข้ห้ามแช่ออนเซ็น
ไม่ควรแช่ออนเซ็นเป็นเวลานาน หรือไม่ควรเกิน 3 ครั้งต่อวัน เพราะอาจเป็น
อันตราย
ห้ามแช่ออนเซ็นหลังการออกกำลังกาย ควรพักก่อน 30 นาที
ผู้ป่วยโรคหัวใจ ผู้ป่วยโรคเส้นเลือดในสมองตีบ ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ควร
ระมัดระวังเซ็นเป็นพิเศษ เพราะอาจเกิดอาการเส้นเลือดแตกได้
ไม่ควรอาบน้ำหลังจากแช่ออนเซ็น เพราะแร่ธาตุในบ่อจะถูกล้างออกไปด้วย

GEO MAGAZINE  |  14

สบาย ๆ กับนวดแผนไทย

GEO MAGAZINE

ร้านโป่งน้ำร้อนนวดแผนไทย

อัตราค่าบริการ

นวดไทย ครึ่งชั่วโมง 100 บาท

นวดเท้า 1 ชั่วโมง 150 บาท
นวดน้ำมัน
1 ชั่วโมงครึ่ง 250 บาท

2 ชั่วโมง 300 บาท

1 ชั่วโมง 200 บาท

1 ชั่วโมง 300 บาท

GEO MAGAZINE  | 15

THE BUCKET LIST

แหล่งท่องเที่ยว
ใกล้ ๆ

นอกจากการพักผ่อนหย่อนใจที่พุ น้ำร้อนป่าตึงแล้ว
ในเขตตำบลป่าตึงยังมีสถานที่ท่องเที่ยวที่น่าสนใจ

อีกหลายแห่ง ไม่ว่าจะเป็นแหล่งท่องเที่ยว
เชิงธรณีวิทยา แหล่งทางวัฒนธรรม แหล่งท่อง

เที่ยงเชิงเกษตร และแหล่งทางธรรมชาติ



Beside Pa Tueng Hot Spring, there are
other tourist attractions waited for you
to explore in Pa Tueng district. These
beautiful sites including geosite, cultural
attractions, agritourism site and natural

attractions.

GEO MAGAZINE  |  16

GEO MAGAZINE  | 17

น้ำตก
ห้วยก้างปลา

ที่ตั้ง
อยู่ในเขตพื้ นที่ป่าสงวนแห่งชาติดอยบ่อ
ต.ป่าตึง อ.แม่จัน จ.เชียงราย

เป็นน้ำตกขนาดเล็ก มีน้ำไหลตลอดปี
จุดที่ 1 มีจำนวน 3 ชั้น สูงประมาณ

10 เมตร
จุดที่ 2 เป็นน้ำตกชั้นเดียว สูงประมาณ

8 เมตร

น้ำตกห้วยก้างปลา เป็นน้ำตกที่สวย
ที่สุดใน อ.แม่จัน เพราะมีธรรมชาติล้อม
รอบ น้ำใสสะอาด บรรยากาศที่น่าท่อง
เที่ยวในช่วงฤดูร้อน ส่วนใหญ่จะมี
นักท่องเที่ยวเข้าไปเยี่ยมชมในช่วง
เดือนมีนาคม-เมษายนเป็นจำนวนมาก

ลักษณะทางธรณีวิทยา
หินบริเวณน้ำตกเป็นหินแกรนิต ชนิด
มัสโคไวต์ ฮอร์นเบลนด์ เนื้อดอก ที่มี
การเรียงตัวของแร่ดอกเล็กน้อย
(stress granite) เนื้อพื้นขนาดปาน
กลางถึงหยาบ ไม่แสดงแนวแตกที่
ชัดเจน อายุยุคไทรแอสซิก (200-250
ล้านปี)

GEO MAGAZINE  |  18

ที่ตั้ง
ตั้งอยู่หมู่ที่ 7 ต.ป่าตึง อ.แม่จัน
จ.เชียงราย ห่างจากที่ว่าการ
อ.แม่จัน ประมาณ 6 กม.
เป็นสถานที่ท่องเที่ยวพักผ่อน
หย่อนใจ ไม่ไกลจากตัวอ.แม่จัน
มีความร่มรื่นของป่าเขา และ
สายน้ำที่ไหลเย็นตลอดทั้งปี

ลักษณะทางธรณีวิทยา
หินบริเวณน้ำตกเป็นหินแกรนิต ชนิด
มัสโคไวต์ ฮอร์นเบลนด์ เนื้อดอก ที่มี
การเรียงตัวของแร่ดอกเล็กน้อย
(stress granite) เนื้อพื้นขนาดปาน
กลางถึงหยาบ ไม่แสดงแนวแตกที่
ชัดเจน อายุยุคไทรแอสซิก (200-250
ล้านปี)

น้ำ ต ก ต า ด ท อ ง

GEO MAGAZINE  | 19

PAGE 2 | BACKPACK

วั ด มู ล เ มื อ ง
บุ ญ เ รื อ ง คี รี

PEACEFULLY CARLM
ที่ ตั้ ง
ตั้งอยู่ที่ ต.ป่าตึง อ.แม่จัน จ.เชียงราย
เ ป็ น วั ด ที่ ป ร ะ ก อ บ ส ร้า ง ด้ ว ย ศิ ล ป ะ แ บ บ
ล้านนาผสมผสานกับไทยใหญ่ มีที่ตั้ง
อยู่ใกล้กับน้ำตกตาดทอง อยู่ห่างจาก
ตัว อ.แม่จันประมาณ 5 กิโลเมตร และ
อยู่ห่างจาก อบต.ป่าตึง ประมาณ 2
กิ โ ล เ ม ต ร

GEO MAGAZINE  |  20

PAGE 12 FRESHFLAVOURS.COM

สวนฉันกับเธอ ที่ตั้ง
ตั้งอยู่ที่ บ้านปางสา ต.ป่าตึง อ.แม่จัน จ.เชียงราย
HOME MADE CHOCOLATE
BITES FOR THIS SEASON เป็นศูนย์การเรียนรู้ที่เกิดขึ้นตามแนวคิดไม่มีใคร
สามารถอยู่อย่างโดดเดี่ยวได้ ทุกอย่างจำต้องอยู่
ร่วมกันอย่างอาศัยและเกื้อกูล จึงเริ่มต้นด้วย
การเปลี่ยนแปลงตนเอง เพื่อให้คนภายนอกและ
ชุมชนได้มองเห็น และเข้าใจ มีส่วนร่วมในการ
เปลี่ยนแปลงครั้งนี้ โดยมีกิจกรรมที่โดดเด่นคือ
การปลูก และแปรรูปโกโก้ ซึ่งเป็นอีกหนึ่ง
ผลิตภัณฑ์ที่กำลังจะเป็นที่นิยมของท้องตลาดใน
อนาคต

GEO MAGAZINE  | 21

PAGE 1 • LE VOYAGE

วัด พ ร ะ ธ า ตุ ที่ ตั้ ง
สัน ติ ธ ร ร ม ตั้ง อ ยู่ ที่ บ้ า น ธ า ตุ ห มู่ ที่ 4 ต . แ ม่ ส ล อ ง น อ ก
อ . แ ม่ ฟ้า ห ล ว ง จ . เ ชี ย ง ร า ย
A place where you can find
your inner peace เ ป็ น วั ด ที่ สำ คั ญ อี ก แ ห่ง ห นึ่ ง ข อ ง ด อ ย แ ม่ ส ล อ ง
มี พ ร ะ ม ห า เ จ ดี ย์ เ ท พ นิ มิ ต ธ ร ร ม อ ยู่ ภ า ย ใ น วั ด พ ร ะ
GEO MAGAZINE  |  22 ธ า ตุ สั น ติ ธ ร ร ม อี ก ทั้ง จุ ด ช ม วิ ว ภ า ย ใ น วั ด ยั ง
ส า ม า ร ถ ช ม วิ ว ทิ ว ทั ศ น์ บ น ด อ ย แ ม่ ส ล อ ง ไ ด้ แ บ บ
3 6 0 อ ง ศ า เ ป็ น วั ด ที่ มี บ ร ร ย า ก า ศ ดี เ งี ย บ ส ง บ
ทั้ง ยั ง มี จุ ด ช ม พ ร ะ อ า ทิ ต ย์ ต ก ดิ น บ ริเ ว ณ ท า ง ขึ้ น
" พ ร ะ ธ า ตุ ศ รีน ค ริน ท ร์" ส า ม า ร ถ ช ม วิ ว ทิั ศ น์ ด้ า น
ล่ า ง ไ ด้ อ ย่ า ง ก ว้ า ง ข ว า ง

บ้ า น ดิ น ห ล่ อ โ ย

AKHA MUDHOUSE MAESALONG

ความหมายของชีวิต คือ การได้ออกเดินทาง

ที่ตั้ง เป็นแหล่งท่องเที่ยวเรียนรู้วิถีชีวิต และร่วมอนุรักษ์วัฒนธรรม
ตั้งอยู่บนดอยแม่สลอง ของชนเผ่าอาข่า ที่มุ่งพัฒนาการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน
บ้านหล่อโย มีสิ่งอำนวยความให้กับนักท่องเที่ยว เช่น ร้านค้าชุมชน ซึ่งสินค้า
ต.แม่สลองนอก ที่จัดจำหน่ายทำโดยชาวบ้าน ร้านกาแฟ พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นเพื่อให้
อ.แม่ฟ้าหลวง นักท่องเที่ยวศึกษาวิถีชีวิตของชาวชนเผ่าอาข่า พร้อมทั้งมี
จ.เชียงราย กิจกรรมภายในชุมชนที่ให้นักท่องเที่ยวได้ร่วมเรียนรู้วิถีชีวิตของ
คนในชุมชน เช่น การทำจักสาน การทอผ้า การละเล่น การเรียน
ภาษาอาข่า เป็นต้น

"เสน่ห์ของการเดินทาง คือการได้สัมผัสชีวิตผู้คน”

GEO MAGAZINE  | 23

พุ น้ำ ร้ อ น
ใ น เ ชี ย ง ร า ย

GEOLOGY WONDERS

GEO MAGAZINE  |  24

GEO MAGAZINE  | 25

THE ULTIMATE LIST OF

พุน้ำร้อน
แม่ขะจาน

บ้ า น โ ป่ ง ป่ า ต อ ง ต . แ ม่ เ จ ดี ย์ ใ ห ม่ อ . เ วี ย ง ป่ า เ ป้ า
จ . เ ชี ย ง ร า ย

พุน้ำร้อนแม่ขะจาน เป็นจุดพักรถระหว่างทางจากเชียงใหม่-เชียงราย
หรือจากเชียงใหม่-พะเยา ภายในมีบ่อน้ำร้อนธรรมชาติ ที่มีอุณหภูมิสูง
ถึง 90 องศาเซียลเซียส ซึ่งสามารถต้มไข่ได้ ซึ่งเป็นบ่อน้ำร้อนที่เกิดขึ้น
ตามธรรมชาติ ตามคำบอกเล่าของผู้เฒ่า ผู้แก่ของหมู่บ้านโป่งน้ำร้อน
เล่าว่า เมื่อก่อนบริเวณนี้ยังไม่มีหมู่บ้าน เป็นป่าดงดิบ เมื่อก่อนเรียกว่า
"โป่งดิน" มีสัตว์ทั้งน้อย ใหญ่ ลงมากินดินโป่งเป็นประจำ และยังเป็น
ทางผ่านระหว่างพ่อค้าจังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย โดยมีม้าและวัวเป็น
พาหนะ เป็นเส้นทางเดินไปตามไหล่เขา และถือเป็นจุดพักแรมค้างคืน
เพราะเป็นลานกว้าง ทำเล สะดวก และมีบ่อพุน้ำร้อนธรรมชาติ

พุน้ําร้อนเกิดที่ราบริมแม่น้ํา และบริเวณท้องน้ําของน้ําแม่ลาว รองรับ
ด้วยหินภูเขาไฟ และหินอัคนีแทรกซอน พุน้ําร้อนบริเวณนี้ปรากฏใน
หลายจุดด้วยกันนั้น เนื่องจากระดับน้ําใต้ดินตัดกับระดับพื้นผิวต่างกัน
เช่น ในแม่น้ํา และริมแม่น้ํา เป็นต้น และมีจุดเด่นอยู่ที่แหล่งพุน้ําร้อน
แหล่งนี้มีระดับน้ําใต้ดินที่มีแรงดัน (head) สูง จึงทําให้ระดับพุน้ําร้อนสูง
ไปด้วย และมีการไหลต่อเนื่องตลอดทั้งปี และมีกลิ่นกํามะถันน้อยมาก

การเดินทาง มายัง บ่อน้ำร้อนแม่ขะจาน
สามารถใช้ถนนทางหลวงหมายเลข 118 ผ่าน อ.เวียงป่าเป้า

ตลาดแม่ขะจาน จะเจอกับบ่อน้ำร้อนแม่ขะจาน อยู่ริมถนนทางซ้ายมือ
ตั้งอยู่ระหว่างหลักกิโลเมตรที่ 65-64

กิจกรรม ภายใน บ่อน้ำร้อนแม่ขะจาน
ปัจจุบันมีการพัฒนาเป็นสถานที่ท่องเที่ยว และมีนักท่องเที่ยว

เดินทางมาพักผ่อนกัน โดยจะนิยมมาแช่เท้า (ไม่เสียค่าใช้จ่าย)
ต้มไข่ในบ่อน้ำร้อน รวมทั้งยังมีบ่อแยกให้แช่พุน้ำร้อน ใครที่เดิน
ทางผ่านไปมาก็จะเห็นน้ำพุที่พุ่งขึ้นสูง ตั้งอยู่ด้านหน้าของ บ่อน้ำ
ร้อนแม่ขะจาน เป็นเอกลักษณ์ที่เอาไว้เรียกนักท่องเที่ยวได้อย่าง
น่าสนใจ

GEO MAGAZINE  |  26

“พุ น้ำร้ อนทุ่ งเทวี ” เป็นแหล่ งท่ องเที่ ยวที่ เกิ ดจาก
ธรรมชาติ ในเส้ นทาง เชี ยงราย-เชี ยงใหม่ พุ น้ำ
ร้ อนทุ่ งเทวี มี อุ ณหภู มิ ความร้ อนโดยเฉลี่ ย 50-60
องศาเซลเซี ยส ภายในพุ น้ำร้ อนประกอบไปด้ วย
บ่ อน้ำพุ ร้ อน ที่ มี การก่ อปูนล้ อบรอบแหล่ งเกิ ดพุ น้ำ
ร้ อน กว้ าง 15 เมตร ยาว 20 เมตร โดยประมาณ
และมี สิ่ งอำนวยความสะดวกอยู่ บริ เวณโดย ทั้ งนั ก
ท่ องเที่ ยวที่ มาเยื อนจะได้ ชมบ่ อน้ำร้ อน แช่ เท้ า อาบ
หรื อแช่ ตั ว และชมธรรมชาติ ในบริ เวณรอบๆ

พุ น้ำร้ อนรองรั บด้ วยหิ นแกรนิ ตอายุ ไทรแอสซิ ก
(200- 250 ล้ านปี) เกิ ดจากน้ำใต้ ดิ นไหลผ่ านชั้ น
หิ นที่ มี การสะสมตั วของความร้ อน ความดั นสู งทํ าให้
น้ํ าใต้ ดิ น นํ าพาความร้ อนและความดั นผ่ านรอยแตก
รอยแยกผ่ านชั้ นตะกอนขึ้ นมา

พุ น้ำร้อน GEO MAGAZINE  | 27
ทุ่งเทวี

หมู่ที่ 5 บ้านโป่งเทวี ต.บ้านโป่ง อ.เวียงป่าเป้า จ.เชียงราย

“พุ น้ำร้ อนทุ่ งเทวี ” เดิ มเป็ นที่ ราบ แอ่ งน้ำเฉอะแฉะ
สั ตว์ เลี้ ยง วั ว ควายของชาวบ้ านมากิ นน้ำ เป็ นดิ น
หล่ ม หรื อเรี ยกกั นว่ า “ ป้อด” ต่ อมาก็ มี น้ำร้ อนพุ่ ง
ขึ้ นเองจากในดิ นป้ อด และมี กลิ่ นเหม็ นคล้ ายแก๊ สหุ ง
ต้ มหรื อกลิ่ นกำมะถั น ชาวบ้ านจึ งได้ ขุ ดเป็ นบ่ อไว้ ดั ก
ปลา และบุ กเบิ กพื้ นที่ รอบบริ เวณเป็ นที่ ทำนา ต่ อมา
พ่ อหลวงดวงต๋ า พิ ชั ย จึ งได้ ขอสงวนไว้ เป็ นที่
สาธารณะประโยชน์ ของหมู่ บ้ าน และนายอำเภอ
เวี ยงป่ าเป้ าในขณะนั้ น ได้ ทราบข่ าวถึ งการเกิ ด
โป่ งน้ำร้ อน จึ งได้ แนะนำว่ าควรปรั บปรุ งเป็ นแหล่ ง
ท่ องเที่ ยวได้ แต่ ในขณะนั้ นยั งไม่ มี ถนนเพื่ อเข้ า-
ออกในบริ เวณโป่ ง จึ งได้ ขอความร่ วมมื อกั บชาว
บ้ านเจ้ าของที่ ดิ นใกล้ เคี ยงติ ดบริ เวณโป่ งน้ำร้ อน
เพื่ อขอรั บบริ จาคที่ ดิ นบางส่ วนในการขยายเส้ นทาง
ทำถนนเข้ า-ออก และบริ เวณรอบ ๆโป่ งน้ำร้ อน เพื่ อ
พั ฒนาเป็ นแหล่ งท่ องเที่ ยวในหมู่ บ้ าน

พุ น้ำร้อน
โป่งปูเฟือง

บ้ า น โ ป่ ง ปู่ เ ฟือ ง ห มู่ 1 ต . แ ม่ ส ร ว ย อ . แ ม่ ส ร ว ย
จ . เ ชี ย ง ร า ย

ปั จจุบันถูกจัดให้เป็นพื้นที่ป่ านันทนาการพุน้ำร้อนโป่ งปูเฟือง
นับเป็นอีกหนึ่งพื้นที่ที่กรมป่าไม้ได้ประกาศให้เป็น 1 ใน 10
ป่านันทนาการ บนพื้นที่ 40 ไร่ เพื่อประโยชน์ในการควบคุม
ดูแล รักษา รวมถึงการให้บริการความสะดวกแก่พี่น้อง
ประชาชนในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ
จุดเด่นของที่นี่ คือ การนำไข่ไก่ไปต้มในบ่อพุน้ำร้อน
ท่ามกลางหุบเขา เพื่อทำเป็นไข่ออนเซ็น ในอุณหภูมิ 72
องศาเซลเซียส แช่ไว้ประมาณ 20 นาที ความพิเศษที่ได้
คือ ไข่จะสุกเฉพาะไข่แดงด้านในเท่านั้น ส่วนไข่ขาวที่อยู่
บริเวณรอบๆไม่ว่าคุณจะต้มนานแค่ไหนก็จะไม่สุก และยัง
มีการนำหน่อไม้มาต้ม แต่ต้องต้มทิ้งไว้ข้ามคืนเพื่อทำให้ได้
หน่อไม้สุกและกรอบอร่อย รวมถึงการใช้น้ำในกิจการออน
เซ็นอีกด้วย

GEO MAGAZINE  |  28

พุน้ำร้อน

ห้วยทรายขาว

บ้านทรายขาว หมู่ที่ 5 ต.ทรายขาว อ.พาน จ.เชียงราย

สถานที่ท่องเที่ยวติดกับถนนพหลโยธิน ซึ่งเป็นถนน
สายหลักในการเดินทางสู่ภาคเหนือ ระหว่าง กม.
793+228 – กม. 793+541 ครอบคลุมพื้นที่
ประมาณ 16 ไร่ อยู่ในการดูแลของแขวงการทาง
เชียงราย และองค์การบริหารส่วนตำบลทรายขาว
มีอาคารแช่เท้า และอาคารอาบน้ำแร่ จัดเป็นห้อง
ส่วนตัว 4 ห้อง โดยไม่คิดค่าบริการ และยังมี
บริการนวดแผนไทย และนวดฝ่าเท้า บริเวณโดย
รอบร่มรื่นไปด้วยต้นไม้ สวนหย่อม และดอกไม้
นานาพันธุ์ และสามารถจอดรถได้ถึง 30 คัน

พุน้ำร้อนห้วยทรายขาวเกิดตามร่องห้วย บริเวณ
ที่ราบเชิงเขา มีน้ำไหลต่อเนื่องตลอดทั้งปี อุณหภูมิ
60 องศาเซลเซียส เกิดจากน้ำเย็นบนผิวดินไหลซึม
ลงสู่ใต้ผิวโลกที่ระดับความลึกหนึ่งที่เป็นแหล่งกัก
เก็บ (หินทรายสลับหินกรวดมน) ต่อมามีการถ่ายเท
ความร้อนจากใต้โลกซึ่งอาจจะเป็นหินหนืด
(MAGMA) หรือความร้อนที่ได้จากการสลายตัวของ
แร่กัมมันตรังสี ทำให้น้ำเย็นที่ถูกกักเก็บกลายเป็น
น้ำร้อน และมีแรงดันไหลขึ้นสู่ด้านบนตามแนวรอย
เลื่อน และรอยแตกของหิน

แหล่งพุน้ำร้อนห้วยทรายขาวน่าจะมีการผสมกับน้ำ
บาดาลเย็น ระหว่างไหลขึ้นสู่ผิวดิน เนื่องจากปริ
มาณฟลูออไรด์ (F) ต่ำมาก และคุณภาพน้ำค่อน
ข้างดีมาก อยู่ในเกณฑ์น้ำบาดาลที่ใช้บริโภคได้
(กรมทรัพยากรธรณี, 2535); (กรมทรัพยากรธรณี,
2541) และอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานน้ำแร่
(MINISTRY OF PUBLIC HEALTH, 1990 IN
RAMINGWONG AND SINGHARAJWARAPAN,
1992); (กรมทรัพยากรธรณี, 2541)

GEO MAGAZINE  | 29

พุ น้ำร้อนห้วยหมากเลี่ยม

อุ ท ย า น แ ห่ ง ช า ติ ลำ น้ำ ก ก อุณหภูมิโดยเฉลี่ยนประมาณ 56 องศาเซลเซียส บริเวณโดย
ก ร ม อุ ท ย า น แ ห่ ง ช า ติ สั ต ว์ ป่ า แ ล ะ พั น ธุ์ พื ช รอบประกอบด้วยทิวทัศน์ที่สวยงามของแม่น้ำกก และมีความ
ก ร ะ ท ร ว ง ท รั พ ย า ก ร ธ ร ร ม ช า ติ แ ล ะ สิ่ ง แ ว ด ล้ อ ม หลากหลายทางชีวภาพสูง เป็นที่รู้จักของนักท่องเที่ยวล่องเรือ
ตามลำน้ำกกมานาน มีบ้านพักติดน้ำกกจำนวนสามหลัง ลานกาง
การเดินทาง เต็นท์พักแรม และศูนย์บริการนักท่องเที่ยวของอุทยาน

จากจังหวัดเชียงรายไปตามถนนเชียงราย - สี่แยกบ้านเด่นห้า ผ่าน พุ น้ำร้อนห้วยหมากเลี่ยมเป็นบ่อที่มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง
หน้าค่ายเม็งรายมหาราช เข้าสู่ ต.ดอยฮาง จนถึงบ้านผาเสริฐ ระยะ ประมาณ 10 ม. มีน้ำร้อนผุดขึ้นมาช้า ๆ และไหลเป็นห้วยเล็ก ๆ
ทางประมาณ 19 กิโลเมตร แล้วเดินทางต่อไปยังที่ทำการอุทยาน ไปยังบ่อซีเมนต์ที่ทำไว้สำหรับให้ลงแช่โดยเฉพาะ มีแร่ธาตุ
แห่งชาติ บริเวณห้วยหมากเลี่ยมอีก 1.5 กิโลเมตร หรือจะล่องมา ฟลูออไรด์ ไนเตรด ซัลเฟต ไอโอดีน ในระดับที่ไม่เป็นอันตราย
ตามลำน้ำกกด้วยเรือหางยาวหรือแพจากสะพานลำน้ำกกในตัวเมือง รองรับด้วยหินแกรนิต อายุไทรแอสซิก (200-250 ล้านปี) เกิด
เชียงราย ถึงบริเวณห้วยหมากเลี่ยม ประมาณ 20 กิโลเมตร จากน้ําใต้ดินไหลผ่านชั้นหินที่มีการสะสมตัวของความร้อน ความ
ดันสูงทําให้น้ําใต้ดินนําพาความร้อนและความดันผ่านรอยแตก
GEO MAGAZINE  |  30 รอยแยกผ่านชั้น ตะกอนขึ้นมา พบก๊าซผุด ขึ้นมากับน้ําพุ ร้อน
เป็นจํานวนมาก มีกลิ่นกํามะถันบ้างไม่รุนแรง

พุ น้ำร้อน
ผาเสริฐ

บ้ า น ผ า เ ส ริ ฐ พั ฒ น า ห มู่ ที่ 6 ต . ด อ ย ฮ า ง
อ . เ มื อ ง เ ชี ย ง ร า ย จ . เ ชี ย ง ร า ย
อ ยู่ ใ ก ล้ กั บ บ้ า น ก ร ะ เ ห รี่ ย ง ร ว ม มิ ต ร ห่ า ง จ า ก
ตั ว เ มื อ ง เ ชี ย ง ร า ย เ พี ย ง 2 0 กิ โ ล เ ม ต ร

ดู แ ล โ ด ย
อ ง ค์ ก า ร บ ริ ห า ร ส่ ว น ตำ บ ล ด อ ย ฮ า ง
อุ ท ย า น แ ห่ ง ช า ติ ลำ น้ำ ก ก

อุณหภูมิประมาณ 87 องศาเซลเซียส และมีการไหล
ต่อเนื่องตลอดทั้งปี สามารถต้มใข่ได้ พร้อมทั้งมี
บริการห้องแช่น้ำร้อนส่วนตัว สระน้ำแร่แบบสระ
รวม รางน้ำแร่สำหรับแช่เท้า และยังมีบริการนวด
แผนไทยเพื่อสุขภาพให้ผ่อนคลาย

พุน้ำร้อนเกิดบริเวณร่องห้วยโป่งน้ําร้อน ที่รองรับ
ด้วยหินแกรนิต อายุไทรแอสซิก (200-250 ล้านปี)
เกิดจากน้ําใต้ดินไหลผ่านชั้นหินที่มีการสะสมตัวของ
ความร้อน ความดันสูงทําให้น้ําใต้ดินนําพาความ
ร้อนและความดันผ่านรอยแตกรอยแยกผ่านชั้น
ตะกอนขึ้นมา พบก๊าซผุด ขึ้นมากับน้ําพุร้อนเป็นจํา
นวนมาก มีกลิ่นกํามะถันบ้างไม่รุนแรง

ค่าบริการแช่น้ำร้อน ผู้ใหญ่ 30 บาท เด็ก 10 บาท
ค่าบริการนวด 150 บาท / ชั่วโมง

GEO MAGAZINE  | 31

พุ น้ำร้อนโป่งพระบาท

บ้ า น โ ป่ ง พ ร ะ บ า ท ม . 6 ต . บ้ า น ดู่ อ . เ มื อ ง จ . เ ชี ย ง ร า ย พุ น้ำร้อนโป่งพระบาทเป็นพุ น้ำร้อนธรรมชาติที่มีลักษณะอุ่นตลอดปี
อุณหภูมิ 45-53 องศาเซลเซียส มีแร่ธาตุฟลูออไรด์ไนเตรด
พุ น้ําร้อนเกิดอยู่บนที่ราบตะกอนน้ําพา และตะพักลําน้ํา บริเวณ ซัลเฟต ไอโอดีน ในระดับที่ไม่เป็นอันตราย และไหลต่อเนื่องตลอด
ทิศใต้ รองรับด้วยหินแกรนิต อายุไทรแอสซิก (200-250 ล้านปี) ทั้งปี พบก๊าซผุดขึ้นมาบริเวณพุ น้ำร้อน มีกลิ่นกำมะถันบ้างแต่ไม่
เกิดจากน้ําใต้ดินไหลผ่านชั้นหินที่มีการสะสมตัวของความร้อน รุนแรง โดยบรรยากาศภายในมีความร่มรื่น ประกอบด้วยพรรณไม้
ความดันสูงทําให้น้ําใต้ดินนําพา ความร้อนและความดันผ่านรอย สวยงาม เหมาะสำหรับเป็นสถานที่พักผ่อน และเที่ยวชมความงาม
แตกรอยแยกผ่านชั้นตะกอนขึ้นมา ทางธรรมชาติอีกแห่งหนึ่ง เดิมบริเวณพุ น้ำร้อนโป่งพระบาทเป็นป่า
ไมยราพและแอ่งน้ำ จุดที่พบน้ำร้อนเป็นลักษณะแอ่งน้ำร้อนที่มี
GEO MAGAZINE  |  32 ขนาดเล็กประมาณ 2-3 แอ่ง

พุน้ำร้อน

พุ น้ำร้อนในเวียงหนองหล่ม
ต . จั น จ ว้ า , ต . ท่ า ข้ า ว เ ป ลื อ ก อ . แ ม่ จั น แ ล ะ ต . โ ย น ก อ . เ ชี ย ง แ ส น จ . เ ชี ย ง ร า ย
ป ร ะ วั ติ
เวียงหนองหล่มเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำขนาดใหญ่ที่มีความอุดมสมบูรณ์ เป็นที่อยู่
อาศัย ของสัตว์น้ำ และนกหลากหลายชนิด ผู้คนที่อาศัยอยู่โดยรอบได้รับ
ประโยชน์มากมาย ทั้งในด้านการเกษตร และเป็นแหล่งอาหาร
ในทางธรณีวิทยาพื้นที่เวียงหนองหล่มมีความน่าสนใจมาก เนื่องจากตั้งอยู่
บน “รอยเลื่อนแม่จัน” ซึ่งเป็นรอยเลื่อนที่เคยทำให้เกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่
ในอดีต ทำให้พื้นดินเกิดการยุบตัวกลายเป็นที่ลุ่มต่ำ เรียกว่า หนองหล่ม และ
อาจจะมีความสัมพันธ์กับตำนานการล่มสลายของเมืองโยนกนคร เนื่องจากมี
การขุดพบโบราณวัตถุมากมายภายในพื้ นที่แห่งนี้
ตำนานการกำเนิดชุมชนในเขตที่ราบลุ่มแม่น้ำกก – โขง
ตำนานกล่าวไว้ว่า เทวกาล เจ้าผู้ครองเมืองนครไทยเทศในยูนนาน ได้ให้ราชบุตรแยกย้ายกันไปสร้างบ้านแปงเมือง สิงหนวัติกุมารจึงได้นำ
ผู้คนอพยพมาสร้างเวียงขึ้นในเขตลุ่มแม่น้ำกก ตำนานระบุว่า พญานาค ได้มาช่วยสร้าง จึงเรียกชื่อเมืองแห่งนี้ว่า “นาคพั นธุ์สิงหนวัติ”
หรือ “เวียงโยนกนาคพั นธุ์” มีกษัตริย์ปกครองต่อมาถึง 45 พระองค์ จนในที่สุดเวียงโยนกนาคพันธุ์ก็ล่มสลายกลายเป็นหนองน้ำ
เนื่องด้วยชาวเมืองไปจับปลาไหลเผือกตัวเท่าต้นตาล ยาว 7 วา ในแม่น้ำกก แล้วนำมาชำแหละ และแบ่งปันกันกินทั่วเมือง พอถึงตอนกลาง
คืนเกิดฝนฟ้าคะนอง แผ่นดินไหวถึง 3 ครั้ง เป็นเหตุให้บ้านเมืองล่มสลายเป็นหนองน้ำขนาดใหญ่ กระทั่งปัจจุบันยังปรากฏหนองน้ำที่ชาว
บ้านเชื่อกันว่าเดิมคือ เวียงโยนกนาคพั นธุ์ของพระเจ้าสิงหนวัติ บริเวณกลางหนองมีเกาะเรียกชื่อว่า ดอนแม่ม่าย ซึ่งพ้องตามตำนานที่ว่า
มีแม่ม่ายรอดตายจากเมืองล่มอยู่เพียงลำพังคนเดียว เพราะไม่ได้ร่วมกินปลาไหลเผือกกับชาวเมืองคนอื่น ๆ
GEO MAGAZINE  | 33

พุ น้ำร้อน
โป่งมุ้น

ตั้งอยู่บริเวณพุ ทธสถานบ่อน้ำพุ ร้อนโป่งมุ้น
ตำบลห้วยซ้อ อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย
บริเวณพุน้ำร้อนเป็นสถานที่เงียบสงบ และ
ร่มรื่น มีวิวทิวทัศน์ที่สวยงาม ประกอบด้วย
บ่อน้ำร้อน และบ่อแช่เท้า

GEO MAGAZINE  |  34

เ อ ก ส า ร อ้ า ง อิ ง

กรมทรัพยากรธรณี. (2541). การศึกษาศักย์แหล่งน้ำพุ ร้อนห้วยทรายขาว
ด้วยวิธีวัดค่าความต้านทานไฟฟ้า บ้านห้วยทรายขาว ตำบลทรายขาว
อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย

Google Earth Pro
www.touronthai.com

GEO MAGAZINE  | ค

ก อ ง บ ร ร ณ า ธิ ก า ร

นางสาวน้ำฝน คำพิ ลัง นักธรณีวิทยาชำนาญการพิ เศษ
นายภัคพงษ์ ศรีบัวทอง นั ก ธ ร ณี วิ ท ย า ชำ น า ญ ก า ร
นางสาวทัศนพร เรือนสอน นั ก ธ ร ณี วิ ท ย า ชำ น า ญ ก า ร
นายธีระชัย หน่อคำบุตร นั ก วิ ช า ก า ร ท รั พ ย า ก ธ ร ณี ป ฏิ บั ติ ก า ร

" ความสุขมันไม่ได้เลือกเรา แต่ตัวเราต่างหาก ที่เลือกหาความสุขให้กับตัวของเราเอง "

GEO MAGAZINE  |  ง

ส ว น หิน แ ก ร นิ ต

หินอัคนีแทรกซอน

GEO MAGAZINE

www.dmr.go.th