“หมาก” เเล่ล่ล่น ล่ น ล่ล่ กักักับ กั บ กักั มาเล่นกับหมาก จาก นั รั นักศึกษาครู รัก(ษ์)ถิ่นถิ่ ม.กาฬสินธุ์
คำ นำ เล่นกับหมาก ก กิจกรรม เรื่อง “เล่นกับหมาก” คู่มือเล่มนี้คณะผู้จัดทำ ได้ออกแบบเพื่อถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับ หมากประจำ แต่ละจังหวัดของภาคอีสานให้สามารถนำ ไปบูรณาการเพื่อเป็นสื่อในการจัดการเรียนการ สอนและจัดกิจกรรมการเล่นจากหมากซึ่งเป็นพืชที่มีในท้องถิ่นที่พบในภูมิภาคอีสาน คู่มือเล่มนี้จะให้ข้อมูลประวัติความเป็นมาของหมาก ออกแบบคิดค้นกิจกรรมการเล่นจากหมากโดย กำ หนดจุดมุ่งหมายในการเล่น อุปกรณ์ ขั้นตอนการจัดกิจกรรมและแบบประเมินผลการทำ กิจกรรม โดยคณะผู้จัดทำ นักศึกษาในทุนโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์รุ่น 2,3,4 และคณาจารย์ ได้ร่วมแรงร่วมใจ รวมพลังความคิด สืบค้นออกแบบการเล่นจากหมากแล้วรวบรวมข้อมูล และจัดทำ รูป เล่มเพื่อเผยแพร่ให้ผู้ที่สนใจ ผู้ที่ต้องการจะศึกษาต่อไป ทั้งนี้ขอขอบคุณเจ้าของข้อมูลอาทิเช่น เว็บไซต์ วารสาร และคณาจารย์ที่สนับสนุนนุให้คำ ปรึกษาใน การจัดทำ คู่มือ “เล่นกับหมาก” คณะผู้จัดทำ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าคู่มือหมากภาคอีสาน เรื่องเล่นกับหมาก เล่มนี้จะเป็นประโยชน์ต่น์ ต่อผู้อ่านสำ หรับการนำ ไปใช้บูรณาการและจัดกิจกรรมต่างๆ ต่อไป คณะผู้จัดทำ นักศึกษาครูรัก(ษ์)ถิ่น มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ รุ่น 2,3,4
เรื่อง หน้า น้ 1.คำ นำ ก 2.สารบัญ ข 3.ลูกยางพารา 1 - การละเล่นดีดลูกยางพารา 4.หมากก่อ 3 - การละเล่นทอยเส้นหมากก่อ 5.หมากอินทนิล 5 - การละเล่นวางหมากตามรูปทรง 6.หมากยางนา 7 - การละเล่นลูกยางติดปีก 7.หมากกระบก 9 - การละเล่นเอ็กซ์โอ 8.หมากมะค่าโมง 11 - การละเล่นอีตัก 9.หมากสะบ้า 13 - การละเล่นสะบ้ามอญ 10.หมากอะโวคาโด้ 15 - การละเล่นกาฟักไข่ 11.หมากกอก 17 - การละเล่นตั้งเต 12.หมากแก่ 19 - การละเล่นลากเลื่อนเก็บหมาก 13.รายชื่อคณะผู้จัดทำ 21 14.QR-Code คู่มือเล่นกับหมาก ปกหลัง สารบัญ บั เล่นกับหมาก ข
หมากยางพารา “หมากยางพารา” เป็นผลของต้นยางพารา ซึ่งเป็นไม้ยืนต้น มีถิ่นกำ เนิดบริเวณลุ่มน้ำ แอมะซอน ประเทศ บราซิลและประเทศเปรู ทวีปอเมริกาใต้ โดยชาวพื้นเมืองเรียกว่า "เกาซู" แปลว่า ต้นไม้ ร้องไห้ จนถึงปี พ.ศ. 2313 โจเซฟ พรีสต์ลีย์ พบว่ายางสามารถนำ มาลบรอยค่าของดินสอได้ จึงเรียก ว่ายางลบหรือตัวลบ ซึ่งเป็นศัพท์ใช้ใน ประเทศอังกฤษและประเทศเนเธอร์แลนด์เท่านั้น ศูนย์กลาง ของการเพาะปลูกและซื้อขายยางในอเมริกาใต้แต่ ดั้งเดิมอยู่ที่รัฐปารา (Para) ของประเทศบราซิล ยางชนิดนี้จึงมีชื่อเรียกว่า ยางพารา จุดจุมุ่งหมาย กิจกรรม ดีดหมากยางพารา 1. เพื่อเสริมสร้างกล้ามเนื้อมัดเล็กและกล้ามเนื้อมัดใหญ่ และสายตาที่ต้องสอดประสานเวลาดีด 2. เพื่อเรียนรู้การใช้แรงดีด รวมถึงองศาในการตั้งข้อมือเวลาดีด สามารถกะระยะแรงดีดกับระยะทาง ให้สมดุลกัน 3. เพื่อกระตุ้นให้สมองตื่นตัว พร้อมแก้ไขเหตุการณ์เณ์ฉพาะหน้าน้เสริมสร้างไหวพริบ 4. เพื่อรู้จักยอมรับเมื่อแพ้และเข้าใจเมื่อชนะ อุปกรณ์ 1. หมากยางพารา เล่นกับหมาก 1
ตัวอย่าย่งการละเล่น ดีดลูกลูยางพารา การประเมินผล 1. สังเกตการดีดหมากยางพารา 2. สังเกตการเล่นร่วมกับเพื่อน 3. สังเกตการเล่นตามกติกา ขั้นขั้ตอนการจัดกิจกรรม 1. ก่อนเล่นขุดหลุม 1 หลุม ให้มีขนาดใหญ่กว่าหมากยางพาราเล็กน้อน้ย แล้วตกลงกันว่าใครจะ เป็นคนเล่นก่อน 2. ขีดเส้นตั้งต้นให้ห่างพอสมควร 3. ผู้เล่นใช้นิ้วดีดหมากยางพาราไปที่หลุม หมากยางพาราใครใกล้หลุมมากที่สุด ผู้นั้นได้เริ่ม ต้นเล่นก่อน โดยเริ่ม จากตําแหน่งที่ตนอยู่ 4. ครั้งแรกดีดให้หมากยางพาราของคนอื่นให้กระเด็นไป แล้วดีดหมากยางพาราของตัวเองให้ ลงหลุม จากปากหลุม ดีดให้โดนหมากยางพาราของคนถัดไปที่อยู่ใกล้หลุมอันดับต่อไป 5. ดีดลงหลุม ถ้าไม่ลงหลุมหรือดีดไม่โดนหมากยางพาราของคนอื่นเป็นอันหมดรอบ สิทธิ์คน ถัดไปได้เล่น โดยเล่น เหมือนกัน 6. ดีด แบบนี้สลับกันจนครบ 10 หลุม ใครทําได้ 10 หลุมก่อน ถือว่าเป็นผู้ชนะ 2 เล่นกับหมาก
หมากก่อ “หมากก่อ” เดิมมักจะขึ้นตามธรรมชาติ ตามป่าป่ริมภูเขา เป็นพืชตระกูลถั่วเปลือกแข็งที่ มีไขมัน ไม่อิ่มตัว มะก่อเป็นพืชที่มีกรดไขมันที่จำ เป็นต่อร่างกาย เมื่อออกผลแล้วหล่นลงมา บนพื้น ชาวบ้านในพื้นที่จึงนิยมเก็บเมล็ดมาคั่วแล้วรับประทาน ซึ่งให้รสชาติดี เหมือนเกาลัด จีน และ นอกจากนี้มะก่อยังมีสรรพคุณช่วยบำ รุงร่างกาย ทั้งยังช่วยป้อป้งกันการพังทลายของ ดิน รักษา อุณหภูมิและดูดซับความชุ่มชื้นเก็บไว้ในดินได้ดี จุดจุมุ่งหมาย เพื่อพัฒนาทักษะการใช้กล้ามเนื้อเล็ก อุปกรณ์ 1.หมากก่อ 2.เหรียญ 10 เล่นกับหมาก 3
ตัวอย่าย่งการละเล่น ทอยเส้นหมากก่อ ขั้นขั้ตอนการจัดกิจกรรม 1. ให้ผู้เล่นวาดวงกลม 1 วง แล้วขีดเส้นแนวนอน 1 เส้น ห่างจากวงกลม 1 เมตร 2. ให้ผู้เล่นเป่าป่ยิ้งฉุบหรือโอน้อน้ยออก เพื่อหาคนโยนเหรียญ 3. แล้วให้ผู้ที่ชนะยืนในวงกลมให้โยนเหรียญไปข้างหน้าน้ที่มีเส้นเสร็จแล้วให้โยนหมากก่อตาม หมายเหตุ**ถ้าผู้ที่โยนเหรียญ แล้วเหรียญตกอยู่ใต้เส้นหรือระหว่างเส้นให้โยนใหม่ 4.แล้วให้ผู้เล่นคนต่อไป(ตามลำ ดับ)ยืนตรงวงกลม แล้วโยนหมากก่อให้ใกล้เหรียญมากที่สุดคนไหน ใกล้เหรียญ มากที่สุดจะเป็นผู้ชนะ แล้วผู้ชนะสามารถสั่งทำ โทษผู้แพ้ได้ (เช่น วงรอบสนาม กระโดด ตบ กระโดดกบ เป็นต้น) หมายเหตุ**ถ้าผู้เล่นคนไหนโยนหมากก่ออยู่ใต้เส้นจะถือว่าแพ้ทันที การประเมินผล 1.สังเกตการร่วมทํากิจกรรม 2.สังเกตการโยนหมากก่อ(ว่าเด็กสามารถ โยนหมากก่อไปใกล้เหรียญได้หรือไม่ได้) 4 เล่นกับหมาก
หมากอินทนิล เป็นพรรณไม้ที่พบขึ้นทั่วไปตามที่ราบลุ่มและบริเวณริมฝั่งแม่น้ำ มีดอกสีม่วง สวยงาม เนื่องจาก มีดอกที่สวยงามคนในจังหวัดหนองคายจึงนิยมปลูกเป็นไม้ประดับทำ ให้มีต้นอินทนิล อยู่เป็นจำ นวน มากโดยเฉพาะในบริเวณโรงเรียน ผลของต้นอินทนิลจะมีความแข็งเมื่อแก่แล้ว จะมีสีน้ำ ตาลและ แตกออกเป็น6แฉก ร่วงหล่นสู่พื้นอย่างมากมาย พวกเราจึงเลือกผลของต้น อินทนิลหรือหมาก อินทนิลมาใช้สำ หรับการทำ สื่อนวัตกรรมเนื่องจากเป็นสิ่งที่มีอยู่ในชุมชน จุดมุ่งหมาย 1. สามารถบอกรูปทรงเรขาคณิตอย่างง่ายได้ 2. เด็กได้รู้เกี่ยวกับรูปทรงเรขาคณิต 3.เพื่อให้เด็กมีทักษะการนับเลข อุปกรณ์ 1. เมล็ดอินทนิล 2. บัตรรูปทรงเรขาคณิต 3. กระดานรอยเส้นเรขาคณิต 4. ถาดไม้ 5. กะลาเอาใส่เมล็ดอินทนิล เล่นกับหมาก 5
ตัวอย่าย่งการละเล่น วางหมากตามรูปทรง การประเมิน 1. สังเกตการร่วมกิจกรรม 2. สังเกตการตอบคําถาม ขั้นขั้ตอนการจัดกิจกรรม 1. ครูนำ อุปกรณ์มณ์าจัดเรียง อุปกรณ์ปณ์ระกอบด้วย เมล็ดอินทนิล บัตรภาพรูปทรงเรขาคณิต กระดานรอยเส้นรูปทรงเรขาคณิต ถาดไม้ไว้รอง 2. ครูบอกความหมายของอุปกรณ์ แต่ละชิ้น เมล็ดอินทนิลเอาไว้เรียนเป็นรูปทรงบัตรภาพรูป ทรงเอาไว้ดูและทำ ตาม, กระดานรอยเส้นรูปทรงเอาไว้หยิบเมล็ดอินทนิลเรียงตามภาพเอาไว้ ใส่ อุปกรณ์,ณ์และ กะลาเอาไว้ใส่เมล็ดอินทนิล 3.ครูอธิบายวิธีเล่น วางหมากตามรูปทรง ให้เด็กดูบัตรภาพรูปทรงเรขาคณิตทุกอัน แล้วครู อธิบายว่าคือรูปทรงอะไร หลังจากนั้นให้เด็ก หยิบเมล็ดอินทนิล มาวางให้เป็นรูปทรง เรขาคณิตตามแบบ 4. ครูถามเด็กว่านี้ คือรูปทรงอะไร และให้เด็กได้ลองคิดแล้วตอบครู 6 เล่นกับหมาก
หมากยางนา ความสำ คัญแต่โบราณ ยาง หรือยางนา เป็นต้นไม้ที่คนไทยรุ่นเก่า ได้นำ มาใช้ประโยชน์ ในการก่อสร้างบ้านเรือนเป็นที่อยู่ อาศัยเป็นลำ ดับรองลงมาจากไม้สัก เด็กมักจะนำ ลูกยางนา มาเล่น ซึ่งลูกยางนามีปีกสองข้าง มีตุ่มกลมๆ คอยเป็นตัวถ่วง ตอน โยนขึ้นไปเอาตุ่มขึ้นฟ้าฟ้ แต่ตอนตกลงมาทำ ไมทุ่มตกถึงพื้นก่อน ใบโค้งของลูกยางทั้งสองข้างลักษณะโค้งคล้ายปีก เมื่อลูก ยางนาตกจากที่สูงอากาศจะเคลื่อนที่ผ่านปีกทำ ให้เกิดแรงด้านอากาศดันให้ลูกยางนา หมุนค้างอยู่ในอากาศได้เรียกว่า “แอโร ไดนามิก" เพราะมีแรงต้านอากาศทำ ให้ลูกยางนา เคลื่อนตัวในอากาศลักษณะเดียวกับที่ใช้สร้างปีกเครื่องร่อนและเครื่องบินต่างๆ จุดมุ่งหมาย 1. เพื่อพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่ กล้ามเนื้อมัดเล็ก 2. เพื่อเรียนรู้ในเรื่อง ลมและทิศทางลมผ่านการเล่นและลงมือทำ 3. เพื่อให้เด็กได้คิดวิเคราะห์ สังเกตและมีจินตนาการ 4. เพื่อให้เด็กมีปฏิสัมพันธ์ที่ดีกับผู้อื่น เล่นกับหมาก 7
สังเกตเล่นร่วมกับเพื่อนได้ การประเมินผล 1. 2.เด็กสามารถบอกได้ว่าทิศทาง ลมไปทางไหน ตัวอย่าย่งการละเล่น ลูกลูยางติดปีก ขั้นขั้ตอนการจัดกิจกรรม 1. ตั้งคำ ถามชวนเด็ก ๆ พูดคุยเกี่ยวกับทิศทางลม อาจยกตัวอย่างจากสิ่งของต่าง ๆ ว่ามี อะไรบ้างที่โดนลมพัดแล้วปลิว เพื่อให้รู้จักการสังเกตจากสิ่งของรอบตัว 2. ครูเตรียมสีเมจิกสำ หรับตกแต่งและนำ ลูกยางนาแจกเด็กคนละ 1 ชิ้น 3. ให้เด็กตกแต่งลูกยางนาตามใจชอบ 4. ตกแต่งเสร็จแล้วชวนเด็ก ๆ มาทดสอบหาทิศทางลม โดยการโยนลูกยางนาขึ้นไป บน ท้องฟ้าฟ้ 5. ครูสรุปเรื่อง ทิศทางลม อุปกรณ์ 1. ลูกยางนา 2. สีเมจิก 8 เล่นกับหมาก
หมากกระบก หมากบก เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่ ผลัดใบ เปลือกสีเทาอ่อนปนน้ำ ตาล ดอก ขนาดเล็ก ผลกลมรี ผลอ่อนสีเขียว เมื่อแก่จะเข้มขึ้น สุกเป็นสีเหลือง เมล็ดนำ ไปอบหรือคั่ว รับ ประทานได้ เนื้อในเมล็ดรสมัน อมหวาน จะหากินได้ง่ายในช่วงเดือนกุมภาพันธ์-เมษายน ต้น หมากบก หรือ กระบก เป็นต้นไม้พระราชทาน ประจำ จังหวัดร้อยเอ็ด จึงจะพบได้ง่ายตามบ้าน เรือนหรือชุมชนต่างๆเพราะเชื่อว่าเป็นต้นไม้มงคลจึงนิยม ปลูกกันเยอะ และ กระบก มี สรรพคุณช่วยบำ รุงได้ในหลายอย่าง เช่น ช่วยบำ รุงหัวใจ ไต และอีกมากมาย จุดจุมุ่งหมาย 1.เพื่อฝึกทักษะการสังเกต 2.เพื่อฝึกทักษะการคิด ตัดสินใจ 3.เพื่อให้เด็กเกิดทัศนคติที่ดีต่อการเล่น 4.ได้รับความเพลิดเพลินสนุกนุสนาน เล่นกับหมาก 9
ตัวอย่าย่งการละเล่น เอ็กซ์โอ ขั้นขั้ตอนการจัดกิจกรรม 1. แบ่งผู้เล่นออกเป็น 2 ฝ่าฝ่ย คือ ฝ่าฝ่ยเอ็กซ์ และ ฝ่าฝ่ยโอ 2. สลับกันวางหมากใครสามารถวางเรียงกันได้ 3 ตัว ไม่ว่าจะแนวนอน แนวตั้ง หรือ ทะแยง ได้ ก่อน ถือเป็นผู้ชนะ อุปกรณ์ 1. หมากบก 2. กระดานเกม การประเมินผล 1.สังเกตจากการทํากิจกรรม 2.สังเกตจากการทํากฎ กติกา 10 เล่นกับหมาก
หมากมะค่าโมง มะค่าโมง มีถิ่นกำ เนิดอยู่ในทวีปเอเชียตะวันตกเฉียงใต้ พบเห็นได้ในประเทศไทยยกเว้นภาคใต้ พบ เจอใน ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ต้นมะค่าโมงถือว่าเป็นต้นไม้ที่พบเห็นได้ทุกอำ เภอในจังหวัดนครราชสีมา ที่มาของตำ บล มะค่า ในอำ เภอโนนไทย ที่มาจากการพบเห็นต้นมะค่าที่อยู่ในหมู่บ้าน ถนนเส้นพิมายชุมพวง ระยะทาง 2 กิโลเมตร ต้นมะค่าโมงโค้งหากันเป็นอุโมงค์ที่สวยงามให้คนที่ขับรถผ่านได้ชื่นชม และ จังหวัดนครราชสีมาจัด โครงการปลูกต้นไม้เฉลิมพระเกียรติ จำ พวกไม้ยืนต้น มะค่าโมง เป็นต้นไม้ที่ชาว นครราชสีมาเลือกนำ มาปลูกในครั้งนี้ จุดจุมุ่งหมาย เพื่อส่งเสริมพัฒนาการ 1.ด้านร่างกาย - การพัฒนากล้ามเนื้อมัดเล็กการประสานสัมพันธ์ระหว่างมือกับตา 2.ด้านอารมณ์/ณ์จิตใจ - เพื่อให้เกิดความสนุกนุสนาน เพลิดเพลิน ผ่อนคลายความเครียด 3.ต้านสังคม เพื่อให้ปฏิบัติตนในการเล่นกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข - ปฏิบัติตามกฎกติกาและข้อตกลงของการเล่นได้ - รู้จักเก็บวัสดุอุปกรณ์ หลังการเล่นให้เรียบร้อย 4.ด้านสติปัญญา - การคิดรวบยอดการคิดเชิงเหตุผลการตัดสินใจและแก้ปัญหา เล่นกับหมาก 11
ตัวอย่าย่งการละเล่นอีตัก อุปกรณ์ 1. เม็ดมะค่าโมง 2. ใบไม้/ช้อน/กระดาษ 3. เชือก/ชอล์ก/ถ่าน ขั้นขั้ตอนการจัดกิจกรรม 1. นำ เชือก ชอล์ก หรือถ่าน มาขีดให้เป็นวงหรือขอบเขต เพื่อเพิ่มระดับความยาก 2. เล่นได้ตั้งแต่ 2 คนขึ้นไปหรืออาจแบ่งเล่นเป็นกลุ่ม 3. แบ่งเมล็ดมะค่า หรือเมล็ดพืชอื่นๆที่มีความแข็ง แบ่งให้เท่ากัน 4. แต่ละคนหรือแต่ละกลุ่มตกลงกันว่าจะนำ เมล็ด จะลงเมล็ดไว้กองกลางทั้งหมดกี่เมล็ด 5. นำ เมล็ดมะค่าโปรยลงกลางวง โดยให้เมล็ดกระจายกัน 6. ตกลงกันว่าฝ่าฝ่ยไหนจะเป็นฝ่าฝ่ยเริ่มก่อน 7. นำ ใบไม้หรือกระดาษ มาห่อให้เป็นลักษณะเหมือนช้อนหรือที่ตัก 8ฝ่าฝ่ยที่ได้เริ่มก่อน เริ่มตักเมล็ดมะค่าที่อยู่ตรงกลางโดยห้ามโดนเมล็ดที่อยู่รอบข้าง 9.หากผู้เล่นทำ เมล็ดออกนอกวงหรือโดนเมล็ดรอบข้าง ก็ต้องหยุดและให้ผู้เล่นคนถัดไป จะผลัดกันไปจนกว่า เมล็ดตรงกลางจะหมด 10. เมล็ดหมดก็น่ามานับว่าผู้เล่นคนไหนหรือฝั่งไหนมีเมล็ดเยอะที่สุดก็จะเป็นฝ่าฝ่ยชนะ การประเมินผล 1. การประสานกันระหว่างกล้ามเนื้อเล็กและตา 2. การทำ ตามกฎ กติกา 3. การทํากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น 12 เล่นกับหมาก
หมากสะบ้า บ้ เมล็ดลูกสะบ้าที่นำ มาเล่นคือเมล็ดที่อยู่ในฝักของต้นสะบ้าซึ่งเป็นไม้เถาขนาดใหญ่ ลักษณะเมล็ดกลม แบน ใหญ่ เปลือกนอกสีน้ำ ตาลแก่ เนื้อข้างในสีขาว มักขึ้นพันไม้อื่นตาม ริมลำ ธารบริเวณป่าป่ดงดิบ ป่าป่เบญจพรรณ ติดผล ราวเดือนพฤษภาคมถึงกรกฎาคม และเป็น ผลขนาดใหญ่ ราวเดือนกันยายน สรรพคุณ ยาพื้นบ้านอีสาน ใช้ เมล็ด หรือราก ฝนเหล้า ทา และฝนน้ำ แก้โรคผิวหนัง และแผลเรื้อรัง ทั้งต้น ผสม ในลูกประคบ แก้ปวดข้อ ปวดเมื่อย จุดจุประสงค์ 1. เพื่อให้เด็กสามารถเคลื่อนไหวร่างกายตามจังหวะและสัญญาณได้ 2. เพื่อให้เด็กได้วางแผนการเล่นร่วมกัน อุปกรณ์ - ลูกสะบ้า เล่นกับหมาก 13
ตัวอย่าย่งการละเล่น สะบ้าบ้มอญ ขั้นขั้ตอนการจัดกิจกรรม 1. แบ่งออกเป็น 2 ทีม ทีมละ 5 คน (ฝ่าฝ่ยชาย 5 คน ฝ่าฝ่ยหญิง 5 คน) 2. โดยเริ่มแรกฝ่าฝ่ยชายจะเป็นผู้เริ่มเล่นก่อนและให้ฝ่าฝ่ยหญิงเป็นผู้นั่งและตั้งลูกสะบ้า 3. ฝ่าฝ่ยชายจะเป็นผู้ทอยหรือดีดลูกสะบ้าของตนให้ถูกลูกสะบ้าของฝ่าฝ่ยหญิงในคู่ของตน 4. ฝ่าฝ่ยชายและหญิงจะผลัดกันเล่น เล่นไปตามท่าประกอบการเล่นต่างๆ มีทั้งหมด 5 ท่า ท่าที่ 1 มายฮะเกริ่ม : ล้อลูกสะบ้าไปแล้วตะครุบ จากนั้นเหวี่ยงลูกสะบ้าให้ถูกกับลูกสะบ้าที่ตั้งไว้ในคู่ของตน ท่าที่ 2 เพิ่งเทิง : ใช้ปลายเท้าเหยียบลูกสะบ้าไว้ ก้าวไปข้างหน้าน้สามก้าวแล้วทอยหรือเหวี่ยงลูกสะบ้าให้ถูกกับลูก สะบ้าที่ตั้งไว้ในคู่ของตน ท่าที่ 3 โซบาเกม : วางลูกสะบ้าไว้ที่ปลายเท้า ก้าวไปข้างหน้าน้สามก้าวแล้วทอยหรือเหวี่ยงลูกสะบ้าให้ถูกกับ ลูก สะบ้าที่ตั้งไว้ในคู่ของตน ท่าที่ 4 อีงาก์จ : เอาลูกสะบ้าแตะไว้ที่คางแล้วแหงนหน้าน้ก้าวไปข้างหน้าน้สามก้าวทิ้งลูกสะบ้าลงให้ถูกลูกสะบ้าคู่ ของตนที่ตั้งไว้ให้ล้ม ท่าที่ 5 อีสื้อ : ย่อตัวลง เหวี่ยงลูกสะบ้าให้ถูกกับลูกสะบ้าที่ตั้งไว้ในคู่ของตน การประเมินผล การปฏิบัติตามคำ สั่งได้อย่างถูกต้อง 14 เล่นกับหมาก
หมากอะโวคาโด้ อะโวคาโด้ ( Avocado ) เป็นอีกหนึ่งพืชเศรษฐกิจทางเลือกใหม่ที่น่าสนใจของจังหวัดเลย ซึ่งพื้นที่ ปลูกส่วนใหญ่จะอยู่ที่อำ เภอภูเรือด่านซ้ายและนาแห้ว สามารถสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรเป็น อย่างดี ซึ่งปัจจุบัน มีกระแสความต้องการของตลาดเพิ่มมากขึ้นจากกลุ่มผู้รักสุขภาพและความงาม เนื่องจาก อะ โวคาโด้เป็นผลไม้เพื่อสุขภาพที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูงจึงถือเป็นอาหารเพื่อสุขภาพเพราะอุดมไปด้วย แร่ธาตุและสารอาหารที่จำ เป็นสำ หรับร่างกายนอกจากนี้ยังสามารถเจริญเติบโตได้ดีในพื้นที่ที่มีสภาพ ดิน อุดมสมบูรณ์ เนื้อดินลึก และน้ำ ไม่ท่วมขังอีกด้วย จุดมุ่งหมาย 1. เพื่อส่งเสริมด้านร่างกายของเด็ก ฝึกความแข็งเเรงของร่างกาย ความว่องไวของเเขน ขา เเละตา 2. เพื่อส่งเสริมด้านอารมณ์ จิตใจ เด็กเกิดความสนุกนุสนานเพลิดเพลิน คลายเครียด และช่วยฝึกสมาธิ 3. เพื่อส่งเสริมด้านสังคมของเด็ก เด็กมีปฏิสัมพันธ์ร่วมกับผู้อื่น มีความสามัคคีและรู้จักการทำ งานเป็นทีม 4. เพื่อส่งเสริมด้านสติปัญญา เด็กรู้จักคิดวิเคราะห์ วางแผน คำ นวณและใช้ไหวพริบในการใช้แขนและขา เพื่อปกป้อป้งไข่หรือแย่งไข่ เล่นกับหมาก 15
ตัวอย่าย่งการละเล่นกาฟักไข่ ขั้นขั้ตอนการจัดกิจกรรม 1. นำ ก้อนหินหรือผลไม้ที่มีลักษณะกลมๆเท่าจำ นวนผู้เล่นยกเว้นคนที่เป็นแม่กา 1 คน และให้เด็กๆสมมุติว่า เป็นไข่ของแม่กา 2. เขียนวงกลมลงบนพื้นเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 4 ฟุตฟุ1 วง และอีกวงหนึ่งอยู่ในวงแรก ขนาดเส้นผ่า ศูนย์กลาง 1 ฟุตฟุ 3. ให้เด็กๆวางไข่ไว้ในวงกลมเล็กทั้งหมด ให้คนใดคนหนึ่งเป็นแม่กา 4. ให้ผู้เล่นที่เป็นแม่กายืนในวงกลมใหญ่ หรือนั่งคร่อมวงกลมเล็กที่มีไข่ คนที่เป็นแม่กามีหน้าน้ที่ป้อป้งกันไข่ นอก นั้นทุกคนยืนรอบนอกวงกลมใหญ่ทั้งหมด 5. ให้เด็กๆที่อยู่รอบนอกวงกลมใหญ่คอยแย่งไข่จากแม่กา อุปกรณ์ 1.ก้อนหินหรือผลไม้ที่มีลักษณะกลมๆ 2.หมากอะโวคาโด้ การประเมินผล สังเกตการร่วมกิจกรรม 16 เล่นกับหมาก
หมากกอก จุดจุประสงค์ 1.เพื่อส่งเสริมพัฒนาการด้านร่างกาย การเล่นตั้งเตช่วยให้ขาแข็งแรง ช่วยในการกะระยะ ช่วยในการใช้สายตาและช่วยใน การทรงตัว 2.เพื่อส่งเสริมพัฒนาการด้านสติปัญญา การกําหนดท่าทาง การคํานวณแรงในการทอย เบี้ยเพื่อให้เกิดความแม่นยำ 3.เพื่อส่งเสริมพัฒนาการด้านสังคม การมีปฏิสัมพันธ์กับเพื่อน ยอมรับความสามารถซึ่ง กันและกันทำ ให้รู้จักการรอคอย และการเคารพกติกา “มะกอก” เป็นพันธุ์พืชที่พบในเขตร้อนชื้นพบได้ทั่วไปในป่าป่ดิบชื้น ป่าป่เบญจพรรณ ของไทย และพบได้ใน ภาคตะวันออกเฉียงเหนือหรือบริเวณภาคอีสาน ซึ่งในจังหวัด อุบลราชธานีก็พบเห็นต้นมะกอกได้ทั่วไป เพราะเป็น พืชที่ปลูกง่ายโตเร็ว และเกิดขึ้นเอง ตามธรรมชาติ คนอีสานมักนำ ผลมะกอกผลดิบและผลแก่ที่มีรสเปรี้ยวอมฝาด นำ มาใส่ใน ส้มตำ เพื่อเพิ่มรสชาติ และนำ มาแปรรูปอาหารได้อย่างหลากหลาย อีกทั้งมีสรรพคุณทางยา มะกอก จึงกลายเป็นพืชเศรษฐกิจที่มีความสำ คัญต่อชีวิตและความเป็นอยู่ของชาวอีสาน เล่นกับหมาก 17
ตัวอย่าย่งการละเล่นตั้งเต การประเมินผล 1.สังเกตการทรงตัว 2.สังเกตการร่วมกิจกรรมแลปฏิบัติตาม กติกา ขั้นตอนการจัดกิจกรรม 1วางตารางตั้งเต้บนพื้น ชอล์กใช้ได้ดีที่สุดในการเขียนบนพื้น ช่องสี่เหลี่ยมที่วาดไว้ควรมีขนาดที่ใหญ่พอสำ หรับเท้า หนึ่งข้าง 2.โยนลูกสะแบงไปในช่องที่หนึ่ง ลูกสะแบงจะต้องอยู่ในช่องสี่เหลี่ยมนั้นโดยไม่สัมผัสขอบของช่อง หรือกระเด็น ออกไป ถ้าโยนออกนอกช่อง ต้องข้ามตาคุณไปแล้วส่งลูกสะแบงให้กับเพื่อนคนอื่น 3.เขย่งกระโดดไปตามช่อง โดยข้ามช่องที่คุณโยนลูกสะแบง จะเริ่มด้วยข้างไหนก่อนก็ได้ โดยห้ามให้เท้าทั้งสองข้าง สัมผัสพื้นพร้อมกัน 4. หยิบลูกสะแบงที่โยนไปตอนขากลับ เมื่อคุณกระโดดมาถึงช่องสุดท้าย ให้หันหลังกลับ(ยังเขย่งอยู่) แล้วกระโดด ย้อนกลับมา เมื่อมาถึงช่องสี่เหลี่ยมข้างๆช่องคุณโยนลูกสะแบงไว้ให้โน้มน้ตัวลง (ต้องเขย่งอยู่) แล้วหยิบลูกสะแบง ขึ้นมา กระโดดข้ามช่องนั้น แล้วกระโดดมาจนสุด 5. ส่งลูกสะแบงให้ผู้เล่นคนถัดไป ถ้าคุณโยนลูกสะแบงไปที่ช่องที่หนึ่งในตาแรก(โดยที่ไม่แพ้) ในตาต่อไปให้คุณโยน ไปที่ช่องที่สอง เป้าป้หมายของคุณคือต้องโยนลูกสะแบงให้ได้ครบทุกช่อง คนที่ทำ ได้คนแรกจะเป็นผู้ชนะ อุปกรณ์ 1.หมากกอก 2.ชอล์กหรือไม้สําหรับเขียนพื้นหรือตีตาราง 18 เล่นกับหมาก
หมากแก่ หมากผลไม้คนไทยโบราณที่คุณตาคุณยายหลายบ้านต้องมี ซึ่งมีถิ่นกำ เนิดในเขตร้อนของ ทวีป เอเชีย และในปัจจุบันนี้ด้วยยุคที่มีคนชราเป็นส่วนมาก อีกทั้งต้นหมากยังมีความสวยงาม สามารถปลูก ประดับบ้านเรือนได้ ทำ ให้เราสามารถพบเจอต้นหมากได้ในทุกพื้นที่ จุดจุมุ่งหมาย 1.เพื่อฝึกให้ผู้เรียนเคลื่อนไหวร่างกายอย่างคล่องแคล่ว ประสานสัมพันธ์และทรงตัวได้ 2.เพื่อให้ผู้เรียนได้เล่นอย่างมีความสุข ได้เคลื่อนไหวตามความคิดและความรู้สึกของตนเอง 3.เพื่อให้ผู้เรียนรู้จักการเล่นตามกติการ่วมกับผู้อื่น คาดคะเนเหตุการณ์ที่ณ์ ที่จะเกิดขึ้นขณะทำ กิจกรรม เล่นกับหมาก 19
ตัวอย่างการละเล่น ลากเลื่อนเก็บหมาก ขั้นขั้ตอนการจัดกิจกรรม 1. ผู้เล่นจับคู่กัน 2 คน โดยผลัดเปลี่ยนกันเป็นผู้ลากและผู้นั่ง 2. ผู้นั่งจะนั่งบนกาบหมากหรือกาบมะพร้าวในท่าที่เหมาะสมโดยมือจับที่ก้านหมาก 3. ผู้ลากจะจับบริเวณก้านกาบหมากหรือกาบมะพร้าวแล้วดึงลากไปตามพื้นผิว บริเวณที่มีลูก หมากวางไว้อยู่ 4. ผู้นั่งจะเป็นฝ่าฝ่ยเก็บลูกหมากเอาไว้กับตัวเอง 5. คู่ใดเก็บได้เร็วกว่าจะเป็นฝ่าฝ่ยชนะและได้รางวัล อุปกรณ์ 1.ลูกหมากแก่ 2.กาบหมาก/กาบมะพร้าว ขนาดที่เด็กนั่งได้ การประเมินผล 1.สังเกตการเคลื่อนไหวของผู้เรียน ขณะจัดกิจกรรม 2.สังเกตการเล่นตามกติการ่วมกับผู้ อื่นได้ของผู้เรียน 20 เล่นกับหมาก
เล่นกับหมาก 21 คณะผู้จัดทำ 1.นางสาวสุพัตรา พัฒนา ประธาน 2.นางสาวพิมนิภา ญาณรักษ์ หัวหน้าน้ฝ่าฝ่ยวาดภาพระบายสี 3.นางสาวสิรินญากร กองไธสง 4.นางสาวปวีณา ศิริเทพ 5.นางสาวผกามาศ เกตุสุพรรรณ์ 6.นางสาวบุษราภรณ์ วิลานันท์ 7.นางสาววิชุดา วงสาสนธุ์ หัวหน้าน้ฝ่าฝ่ยเนื้อหา 8.นางสาวภรธิดา นีนะพงษ์ 9.นางสาวสุมาลี วิเชียรเพริศ 10.นางสาวนรินทิพย์ หอมผกา หัวหน้าน้ฝ่าฝ่ยทำ องค์ประกอบของรูปเล่ม 11.นางสาวจันสุดา มีมั่ง 12นางสาวกาญจนา สังขวรรณ 13.นายประภัทร ศรีเมืองเพีย หัวหน้าน้ฝ่าฝ่ยโครงสร้างของหนังสือ 14.นายเดชบดินทร์ บาดาจันทร์ อาจารย์ที่ปรึกษา ผู้ช่วยศาสตราจารย์วรนุชนุนิลเขต
เชิญเข้ามาเยี่ยมชมผลงานของพวกเรา สแกนคิวอาร์โค้ด ที่นี่ สแกนตรงนี้ เพลิดเพลินเล่นกับหมาก สนุก นุ สำ ราญ วิถีอีสาน ประสานสัมพันธ์ ครูรัก(ษ์) ถิ่น มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์