การใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี ๖

โดย
รงุ่ โรจน์ มีมา
โรงเรียนรตั นาเออ้ื วทิ ยา
ตาบลแม่สนู อาเภอฝาง จังหวดั เชยี งใหม่

สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้นั ประถมศึกษาปที ่ี ๖

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชนั้ ประถมศกึ ษาปีท่ี ๖

บอกวิธีและประโยชน์ของการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน
(ส ๓.๑ ป.๖/๓)

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชนั้ ประถมศึกษาปีที่ ๖

หน่วยการเรยี นรูท้ ี่ ๒
การใชท้ รพั ยากรอยา่ งยัง่ ยืน

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชนั้ ประถมศกึ ษาปีท่ี ๖

๑. ความหมายและความจาเป็นของทรัพยากร

ทรัพยากร หมายถึง สิ่งต่าง ๆ
ที่นามาใช้ในกระบวนการผลิต เพื่อ
ก่ อ ใ ห้ เ กิ ด เ ป็ น ผ ล ผ ลิ ต ใ น รู ป แ บ บ
ของ สินค้าแ ละบ ริ กา ร เรี ย กว่ า
ปจั จัยการผลิต

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้นั ประถมศึกษาปที ่ี ๖

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี ๖

๒. หลกั การและวธิ กี ารใชท้ รพั ยากรให้เกิดประโยชนส์ งู สุด

ปัญหาการใช้ทรัพยากรอย่างฟุ่มเฟือยเพื่อตอบสนองความต้องการของ
มนุษย์ เป็นปัญหาสาคัญท่ีต้องปรับปรุงแก้ไข โดยเฉพาะอย่างย่ิงใน
ภาคอุตสาหกรรมการผลิตท่ีมีการนาทรัพยากรมาใช้เป็นวัตถุดิบและมีการใช้
พลังงานเป็นจานวนมากเกินขดี จากดั ของธรรมชาติ

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้นั ประถมศึกษาปีที่ ๖

จนก่อใหเ้ กิดความเสื่อมโทรมต่อสภาพแวดลอ้ ม จงึ จาเปน็ อยา่ งย่ิงทจี่ ะต้อง
มีการบริหารจัดการอย่างเหมาะสม เพ่ือให้เกิดการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและ
เกิดประโยชน์สูงสุด โดยการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีการใช้ซ้าการแปรสภาพ
และหมุนเวียนนากลบั มาใชใ้ หม่

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้ันประถมศกึ ษาปที ี่ ๖

รวมท้ังการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและการลดการใช้ทรัพยากรของ
ภาคอุตสาหกรรม ซ่งึ นอกจากจะสามารถตอบสนองและแกป้ ญั หาดังกล่าวได้อย่าง
มีประสิทธิภาพแล้วยังแสดงถึงความรับผิดชอบด้านสิ่งแวดล้อมต่อสังคมและการ
พัฒนาท่ยี ั่งยืน

สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้ันประถมศึกษาปีที่ ๖

หลกั การและวิธีการใช้ทรัพยากรให้เกิด
ประโยชนส์ งู สุดโดยใช้หลกั 5Rs มีดงั น้ี

สังคมศสกึ ังคษมาศกึ ศษาาสศนาสานาแแลละะววัฒฒั นธนรธรมรรชมั้นปชระัน้ ถมปศรึกะษถาปมีทศ่ี ๖กึ ษาปีท่ี ๖

การลดปรมิ าณการใช้ (Reduce)

หมายถึง การลดปริมาณการใช้
ไม่สร้างขยะเพิ่ม โดยการใช้สินค้าท่ีมี
อ า ยุ ก า ร ใ ช้ ง า น ย า ว น า น ใ ช้ สิ น ค้ า
ที่ประหยัดพลังงาน ลดการใช้ถุงพลาสติก
หรอื โฟม

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชัน้ ประถมศึกษาปที ่ี ๖

การใชซ้ ้า (Reuse)

หมายถึง การนาทรัพยากรที่ใช้แล้ว
กลบั มาใชป้ ระโยชน์อกี

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้ันประถมศกึ ษาปที ่ี ๖

การแปรสภาพเพอื่ นากลับมา
ใช้ใหม่หรือรี ไซเคลิ (Recycle)

หมายถึง การนาทรัพยากรท่ีสามารถ
ห มุ น เ วี ย น ก ลั บ ม า ใ ช้ ไ ด้ อี ก ม า ผ่ า น
กระบวนการแปรสภาพเป็นวัตถุดิบในการ
ผลติ สินคา้ ชนิดใหม่

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นประถมศึกษาปีท่ี ๖

การปฏเิ สธการใช้ (Reject)

หมายถึง การไม่ใช้สินค้าท่ีทาลาย
สง่ิ แวดล้อมหรือสร้างมลพิษ ปฏิเสธการใช้
ทรพั ยากรแบบครั้งเดียวทิง้

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชัน้ ประถมศกึ ษาปีท่ี ๖

การซ่อมแซมเพ่อื นากลับมาใชใ้ หม่ (Repair)

หมายถึง การซ่อมแซมส่ิงของ
เครือ่ งใช้ เพอื่ ยืดอายุการใช้งานให้สามารถ
นากลับมาใช้ประโยชน์ได้ใหม่

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นประถมศกึ ษาปที ่ี ๖

๓. ประโยชน์ของการใชท้ รัพยากรอย่างยั่งยืน

การใช้ทรัพยากรอย่างประหยัด
และมีประสิทธิภาพ ก่อให้เกิดประโยชน์
ดงั นี้

สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นประถมศึกษาปที ่ี ๖

๓.๑ ในระดับบคุ คล

ช่วยประหยัดค่าใช้จ่าย เนื่องจากไม่ต้องซื้อ
ของใหม่มาใช้ และสิ่งของที่ผลิตจากวัตถุดิบที่
นามารีไซเคิลได้จะมีราคาถูก เช่น ขวดน้าที่ผลิต
จากพลาสติกท่ีนากลับมาใช้ใหม่จะมีราคาถูกกว่า
ขวดน้าท่ีผลิตจากเม็ดพลาสติกใหม่และเป็นการ
ปลกู ฝงั นสิ ยั ให้มีการใช้จา่ ยอย่างประหยัด

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชนั้ ประถมศกึ ษาปีที่ ๖

๓.๒ ในระดบั ชมุ ชนและสังคมโดยรวม

การใชท้ รัพยากรอย่างยัง่ ยืนก่อให้เกดิ ประโยชน์ตอ่ ชุมชนและสังคมดังน้ี
๑) หากในชมุ ชนมที รพั ยากรเพยี งพอต่อการผลิตสินค้าและบริการ จะช่วย
ให้เกิดการสร้างงาน สร้างรายได้ ลดปัญหาการว่างงานการย้ายถ่ินไปหางานทา
ลดต้นทนุ ค่าใชจ้ ่ายในการจัดหาวัตถดุ ิบจากแหล่งอืน่ มาผลิตสินค้า

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นประถมศกึ ษาปที ่ี ๖

๒) การมีทรัพยากรเพ่ือผลิตสินค้าและบริการ นอกจากจะมีสินค้า
ใช้ภายในประเทศแล้ว ยังสามารถส่งออกทาให้มีรายได้เข้าประเทศ
การประกอบอุตสาหกรรมการผลิตมีความม่ันคง และลดต้นทุนการผลิต เพราะไม่
ต้องพ่ึงพิงวัตถุดิบจากต่างประเทศ ประชาชนมีงานทา ทาให้เศรษฐกิจภายใน
ประเทศมีความมั่นคง นอกจากนี้ยังเป็นการประหยัดงบประมาณในการฟื้นฟู
ทรัพยากรใหม้ คี วามอดุ มสมบรู ณ์

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นประถมศกึ ษาปีที่ ๖

๔. การสร้างจิตสานึกใหค้ นในชาติร้คู ณุ ค่าของทรัพยากรท่ีมีอยอู่ ยา่ งจากดั

การนาทรัพยากรมาใช้เพ่ิมมากข้ึน
ทาให้ทรัพยากรลดน้อยลง ดังน้ันจึงควร
สร้างจิตสานึกให้คนในชาติรู้คุณค่าของ
ทรพั ยากรทีม่ อี ย่จู ากดั ดังนี้

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้ันประถมศึกษาปีท่ี ๖

๔.๑ สร้างความรคู้ วามเขา้ ใจ

เก่ียวกับความสาคัญของทรัพยากรและผลของการใช้ทรัพยากรอย่าง
ฟุ่มเฟือย เพื่อเป็นพ้ืนฐานในการพัฒนาจิตใจของบุคคลให้มีการเปล่ียนแปลง
การดาเนนิ ชวี ิตไดเ้ หมาะสม สอดคล้องกับธรรมชาติ

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชน้ั ประถมศึกษาปีท่ี ๖

๔.๒ การจดั โครงการอนรุ กั ษ์ทรัพยากร

เช่น โครงการต้นกล้าเพ่ือโลก โครงการพลังงาน
หาร ๒ โครงการต่าง ๆ เหล่านี้จัดข้ึนเพ่ือดูแลรักษา
ทรัพยากรซึง่ สง่ ผลให้สง่ิ แวดลอ้ มอยู่ในสภาพดี

สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นประถมศึกษาปที ี่ ๖

การจัดกจิ กรรม หรอื โครงการเพ่ือกระตนุ้ ใหเ้ กิด
การอนรุ กั ษ์ส่งิ แวดล้อม

สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชัน้ ประถมศกึ ษาปที ี่ ๖

๕. การวางแผนการใชท้ รัพยากร โดยประยุกต์เทคนิคและวธิ ีการใหม่ ๆ
ให้เกิดประโยชน์แก่สังคม ประเทศชาติทันกับสภาพทางเศรษฐกิจ
และสังคม

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชนั้ ประถมศึกษาปีที่ ๖

การวางแผนการใช้ทรัพยากรจะช่วยลดการใช้ทรัพยากร ลดของเสียทเี่ กิด
จากกระบวนการผลิต และเพ่ิมประสิทธิภาพในการใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์
สูงสุด ปัจจุบันได้มีการคิดค้นพลังงานทดแทนมาใช้ประโยชน์แทนทรัพยากรที่
กาลังจะหมดไป เช่น การนาพืชผลทางการเกษตรมาผลิตเป็น น้ามัน
ซึ่งมีคุณภาพสูง สะอาดและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม การออกแบบบรรจุภัณฑ์ท่ี
สามารถยอ่ ยสลายไดโ้ ดยไมท่ าลายส่งิ แวดลอ้ ม

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชัน้ ประถมศึกษาปีท่ี ๖

ตวั อย่างการวางแผนการใช้ทรพั ยากร โดยการประยุกต์เทคนิคและวธิ ีการใหม่ ๆ เชน่
๑. การประดิษฐ์ของเทียม เพื่อหลีกเล่ียงหรือลดปริมาณการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ
เชน่ ยางเทียม ไมเ้ ทยี ม

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้ันประถมศึกษาปีท่ี ๖

๒. การใช้วัตถุดิบอ่ืน ๆ มาทดแทนวัตถุดิบที่เป็นทรัพยากรธรรมชาติท่ีหายาก
หรือมีปริมาณน้อย เช่น ใช้พลาสติกแข็งแทนเหล็ก การพัฒนาพลังงานชีวมวลจาก
ชานอ้อยแทนการใชพ้ ลงั งานจากฟอสซลิ หรือพลังงานน้าทขี่ าดแคลน

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้ันประถมศึกษาปีท่ี ๖

หน่วยการเรียนรู้ท่ี ๒

การใชท้ รัพยากรอยา่ งย่ังยืน

แบบพฒั นาทักษะในการทาขอ้ สอบปรนยั
เพ่ือประเมินผลตัวช้วี ดั

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้นั ประถมศึกษาปีท่ี ๖

๑. ข้อใดกล่าวถูกตอ้ งเก่ยี วกบั ทรพั ยากร

๑. สิง่ ที่เราต้องใช้เงนิ ในการซอ้ื เพื่อให้ได้มา
๒. สงิ่ ท่ีมนุษยส์ รา้ งข้นึ เพอื่ ใช้ในชีวติ ประจาวนั
๓. ส่ิงทใ่ี ช้เคร่ืองจกั รผลติ ข้นึ เพอื่ ตอบสนองความตอ้ งการของมนุษย์
๔. สงิ่ มชี วี ติ และสง่ิ ไมม่ ชี วี ิตท่ีเกิดข้ึนเองตามธรรมชาตแิ ละมนษุ ยน์ ามาใช้ประโยชน์

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้นั ประถมศึกษาปีท่ี ๖

๒. ทรัพยากรใดไม่ไดเ้ ป็นแหลง่ พักผอ่ นใหก้ ับคนในทอ้ งถ่นิ

๑. น้าตก ทะเล
๒. ภูเขา ลาธาร
๓. ป่าไม้ แมน่ ้า
๔. ภูเขาไฟ แหล่งขดุ น้ามัน

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นประถมศึกษาปที ่ี ๖

๓. ทรพั ยากรทมี่ อี ยู่จากัดมลี ักษณะตรงกับข้อใดมากทสี่ ดุ

๑. ส่ิงท่มี นุษยส์ รา้ งขึน้ โดยใช้ระยะเวลานานในการผลิต
๒. ส่งิ ที่สร้างข้ึนใหม่ได้ตามกระบวนการธรรมชาติอยา่ งรวดเรว็
๓. ส่งิ ทธี่ รรมชาตสิ รา้ งข้ึน มจี านวนมาก ใช้ไดม้ ากเท่าทต่ี อ้ งการ
๔. ทรัพยากรท่ใี ช้แลว้ หมดส้ินและใช้ระยะเวลานานเพื่อทาใหเ้ กดิ ขน้ึ ใหม่

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้นั ประถมศึกษาปที ่ี ๖

๔. หลักการใชท้ รพั ยากรใหเ้ กดิ ประโยชนส์ งู สุดตรงกับขอ้ ใด

๑. การใช้ซ้า
๒. การใชท้ ดแทน
๓. การผลิตใหม่
๔. การลดตน้ ทนุ การผลติ

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชนั้ ประถมศกึ ษาปที ่ี ๖

๕. นักเรียนจะมีวิธีการใช้ทรัพยากรน้าอยา่ งคุ้มค่าได้อยา่ งไร

๑. ใชน้ ้าเท่าทีจ่ าเป็น
๒. ใช้น้าในปรมิ าณนอ้ ย
๓. ใชน้ ้าสาหรบั การบรโิ ภคเท่านนั้
๔. ใชน้ ้าเพอื่ การทาความสะอาดร่างกายเท่าน้นั

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้นั ประถมศกึ ษาปีท่ี ๖

๖. การอนรุ ักษท์ รัพยากรดนิ ขอ้ ใดเหมาะสมทสี่ ดุ

๑. ทาไรเ่ ลือ่ นลอย
๒. ปลูกพืชหมุนเวยี น
๓. ใชป้ ๋ยุ เคมบี ารุงดินสมา่ เสมอ
๔. ปลอ่ ยให้พื้นดินว่างเปล่าเปน็ ระยะเวลานาน

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นประถมศึกษาปที ่ี ๖

๗. ข้อใดเป็นการใชท้ รัพยากรอยา่ งมปี ระสิทธิภาพและคมุ้ คา่

๑. เปดิ นา้ ท้ิงไวข้ ณะแปรงฟันเป็นประจา
๒. ตดั ไม้ทาลายป่าเพือ่ นามาสรา้ งที่อยอู่ าศัย
๓. ใชพ้ ลังงานทดแทนทไี่ ม่กอ่ ให้เกิดมลภาวะ
๔. นาสารเคมีมาใชใ้ นการกาจัดแมลงศัตรพู ืช

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้นั ประถมศกึ ษาปีท่ี ๖

๘. ข้อใดไม่ใชห่ ลกั ในการใชท้ รพั ยากรอยา่ งย่งั ยืน

๑. ใชท้ รพั ยากรให้ไดน้ านทส่ี ุด
๒. ใช้ทรัพยากรให้ถูกทถ่ี ูกเวลา
๓. ใชท้ รัพยากรให้เกดิ ประโยชน์สูงสุด
๔. ใชท้ รพั ยากรให้มผี ลกระทบต่อส่งิ แวดล้อมมากท่สี ุด

สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้ันประถมศกึ ษาปที ่ี ๖

๙. ข้อใดเปน็ การสร้างจิตสานึกใหค้ นในชุมชนเหน็ คณุ ค่าของทรพั ยากร

๑. นาทรพั ยากรไปใช้ในการผลิตจานวนมาก
๒. สนับสนุนการใชส้ ารเคมีในการปลูกพชื
๓. เผาหญ้าในไร่นาจนโล่งเตียน
๔. สง่ เสริมการปลกู ปา่ ทดแทน

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้นั ประถมศกึ ษาปที ่ี ๖

๑๐. การใชท้ รพั ยากรอย่างย่ังยนื มปี ระโยชน์อย่างไร

๑. ทาให้ธรรมชาติเกิดความสมดุล
๒. ทาให้ผลติ สนิ คา้ ได้อย่างรวดเรว็
๓. ทาใหม้ เี ทคโนโลยที ี่ทันสมยั เพิ่มขน้ึ
๔. ทาให้ประชาชนมีจานวนเพ่มิ มากขึ้น

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นประถมศึกษาปที ่ี ๖