KSSM Sejarah Tingkatan 3 Bab 2

KSSM SEJARAH
TINGKATAN 3

Bahan sokongan ini hanya boleh digunakan untuk tujuan PdP Sejarah sahaja. Tidak dibenarkan untuk BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
menggunakan mana-mana bahagian bahan ini untuk tujuan komersial dan penerbitan semula JPN JOHOR

SEJARAH TINGKATAN 3LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

BAB 2:
PENTADBIRAN
NEGERI-NEGERI SELAT

PENTADBIRAN Peluasan Kuasa British di Pulau
NEGERI-NEGERI Pinang, Singapura dan Melaka

SELAT ❖Latar Belakang Pulau Pinang, Singapura
dan Melaka sebelum Peluasan Kuasa British

❖Peluasan Kuasa British di Pulau Pinang
❖Peluasan Kuasa British di Singapura
❖Peluasan Kuasa British di Melaka

Perjanjian London 1824 dan
Kesannya Terhadap Alam Melayu

❖Kesan Perjanjian London 1824
terhadap Alam Melayu

Pembentukan Negeri-negeri Selat

❖Latar Belakang Pulau Pinang,
Singapura dan Melaka Sebelum
Pembentukan Negeri-negeri Selat

❖Negeri-negeri Selat 1826
❖Hubungan Negeri-negeri Selat dengan

Negeri-negeri Melayu

Pentadbiran Negeri-negeri Selat

❖Negeri-negeri Selat di bawah Kerajaan British di India (1826-1867)
❖Negeri-negeri Selat di bawah Pejabat Tanah Jajahan (1867-1946)

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 3
JPN JOHOR

2.2
PERJANJIAN LONDON
1824 DAN KESANNYA
TERHADAP ALAM
MELAYU

Pada akhir pembelajaran,
murid akan dapat:

➢ Menghubungkait Perjanjian
London 1824 dengan
kesannya terhadap Alam
Melayu

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 4
JPN JOHOR

2.2.1 PENGENALAN

Persaingan kuasa Barat Perancangan ini Kandungan perjanjian ANTARA SYARAT
di Alam Melayu terhasil melalui tersebut yang merangkumi PERJANJIAN LONDON 1824

membawa kepada Perjanjian London butiran tentang wilayah BELANDA
perancangan British dan 1824 yang pengaruh, perdagangan • Mengiktiraf
Belanda untuk membuat dan kewangan memberikan
ditandatangani oleh kesan penting terhadap petempatan British
pembahagian kawasan British dan Belanda
pengaruh masing-masing Alam Melayu di Singapura
• Menyerahkan
03
Melaka dan jajahan
02 BRITISH
• Berundur dari takluknya kepada
01
Sumatera British
• Menyerahkan • Tidak membuka

Bangkahulu kepada petempatan baharu

Belanda di Tanah Melayu
• Tidak membuka

petempatan baharu

di Kepulauan Riau

Lingga dan

kepulauan lain

di selatan Singapura

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 5
JPN JOHOR

2.2.2 KESAN PERJANJIAN LONDON 1824 TERHADAP ALAM MELAYU

PEMBAHAGIAN ALAM MELAYU KEPADA WILAYAH PENGARUH BELANDA
DUA LINGKARAN PENGARUH BARAT
Wilayah pengaruh Belanda dikenali sebagai
Hindia Timur Belanda

MENGUTAMAKAN KEPENTINGAN

British dan Belanda hanya mengutamakan
kepentingan mereka terjamin dan meminggirkan

kedaulatan kerajaan-kerajaan Alam Melayu

ENTITI GEOPOLITIK BAHARU

Mewujudkan entiti geopolitik baharu yang dikenali
sebagai Tanah Melayu di bawah pengaruh British

SEMPADAN

Selat Melaka dan Selat Singapura dijadikan
sempadan yang memisahkan wilayah pengaruh
British dan wilayah pengaruh Belanda di Alam
Melayu

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 6
JPN JOHOR

2.2.2 KESAN PERJANJIAN LONDON 1824 TERHADAP ALAM MELAYU

PERPECAHAN EMPAYAR KESULTANAN JOHOR RIAU

SINGAPURA MENJADI Istana Sultan Hussein Muhammad PENGISYTIHARAN
Shah di Kampung Gelam, Singapura.
TANAH JAJAHAN BRITISH Kini, istana tersebut dikenali sebagai KEDAULATAN PAHANG

• Johor dan Singapura diperintah oleh Pusat Warisan Melayu • Perpecahan Kesultanan Johor
Sultan Hussein Muhammad Shah Riau berlaku apabila
dan Temenggung Abdul Rahman BERAKHIR KESULTANAN RIAU LINGGA Bendahara Tun Ali di Pahang
berada di bawah pengaruh British cuba membebaskan Pahang
• Kepulauan Riau Lingga diperintah oleh daripada Kesultanan Johor
• Pada Ogos 1824, Sultan dan Sultan Abdul Rahman dan berada di bawah Riau berikutan pengukuhan
Temenggung didesak tandatangan pengaruh Belanda kuasa Barat di Singapura dan
perjanjian serahkan Singapura Johor serta pergolakan di Riau
kepada British • Pada tahun 1911, institusi Kesultanan Riau Lingga
Lingga dihapuskan oleh Belanda
• Sultan Hussein Muhammad Shah • Pada tahun 1853, dengan
tinggalkan tempat semayamnya di • Wilayah Riau Lingga kemudiannya diperintah muafakat pembesar Pahang,
Kampung Gelam, Singapura dan secara langsung oleh Belanda melalui Bendahara mengisytiharkan
berpindah ke Banda Hilir Melaka. Residen Riau Pahang sebagai negeri yang
Baginda mangkat pada tahun 1835 bebas dan berdaulat
dan dimakamkan di Melaka
Sultan Abdul Rahman Muazzam
• Pemerintah Johor kemudiannya Shah II (18831911), pewaris
memindahkan pusat pemerintahan takhta kerajaan Riau Lingga
Johor ke Johor Bahru telah diturunkan takhta oleh
Belanda pada tahun 1911

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 7
JPN JOHOR

2.2.2 KESAN PERJANJIAN LONDON 1824 TERHADAP ALAM MELAYU
SELAT MELAKA DI BAWAH PENGUASAAN BRITISH

BRITISH KUASAI PERDAGANGAN PENGUNDURAN BELANDA DARI
DI SELAT MELAKA TANAH MELAYU

Perdagangan di Selat Melaka Pengunduran Belanda dari Tanah
dikuasai sepenuhnya oleh British Melayu membuka peluang kepada
kerana memiliki tiga pelabuhan British untuk meluaskan kuasa ke
strategik, iaitu Pulau Pinang,
Melaka dan Singapura negeri-negeri Melayu

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 8
JPN JOHOR

2.2.2 KESAN PERJANJIAN LONDON 1824 TERHADAP ALAM MELAYU

RUMUSAN

• Perjanjian London 1824 memaparkan pakatan kuasa Barat dalam
menangani persaingan di Alam Melayu

• British dan Belanda bertindak sewenang-wenangnya tanpa
melibatkan Raja-raja Melayu dengan membahagi-bahagikan
wilayah Kesultanan Melayu yang berdaulat

• Perjanjian tersebut merintis pembahagian Alam Melayu menjadi
dua buah entiti yang berasingan dan menjadi asas kepada
sempadan Malaysia dan Indonesia masa ini

• Peristiwa ini memberikan kesedaran kepada kita tentang
kepentingan mempertahankan kedaulatan negara daripada
pencerobohan kuasa asing

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 9
JPN JOHOR

2.3
PEMBENTUKAN
NEGERI-NEGERI
SELAT (NNS)

Pada akhir pembelajaran,
murid akan dapat:
➢ Membincangkan

pembentukan Negeri-negeri
Selat

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 10
JPN JOHOR

2.3.1 LATAR BELAKANG SEBELUM PEMBENTUKAN NNS

PULAU PINANG (1786-1826) SINGAPURA (1819-1826) MELAKA (1824-1826)

• Peringkat awal ditadbir oleh Francis • Ditadbir oleh Residen yang • Melaka ditadbir oleh Residen Konsular
bertanggungjawab kepada Leftenan • Sistem Kapitan diteruskan bagi
Light, Pesuruhjaya yang Gabenor Britishdi Bangkahulu, Sumatera
mewujudkan keamanan dalam komuniti
bertanggungjawab kepada Gabenor • Pada tahun 1823, diisytiharkan sebagai
pelabuhan bebas. kaum
Jeneral British di India • Suku-suku kaum diletakkan di bawah
• Pada tahun 1787, berstatus pelabuhan • Menjadi pusat pertemuan pedagang
persendirian mengumpulkan hasil Alam seorang ketua kaum yang berperanan
bebas dan kuasai perdagangan dengan Melayu untuk diperdagangkan dengan
China sebagai penegak undang-undang.
negeri-negeri Melayu • Bagi masyarakat luar bandar,
• Perdagangan dikuasai oleh pedagang
tanggungjawab tersebut diserahkan
persendirian
• Pada tahun 1805, dinaik taraf menjadi kepada penghulu

Presidensi keempat selepas Benggala,

Madras dan Bombay di India
• Seorang gabenor dilantik sebagai ketua

pentadbir Pulau Pinang

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 11
JPN JOHOR

2.3.2 NEGERI-NEGERI SELAT 1826

PENGENALAN

• Pada tahun 1826, Pulau Pinang, Singapura dan Melaka digabungkan menjadi satu unit pentadbiran yang dinamakan Negeri-negeri Selat (NNS)
• Penggabungan ini bertujuan menjimatkan perbelanjaan dan menyeragamkan pentadbiran

KEPENTINGAN PEMBENTUKAN NEGERI-NEGERI SELAT KEPADA BRITISH

TARAF PELABUHAN BEBAS PINTU MASUK BURUH LUAR

NNS berjaya tarik kedatangan pedagang NNS jadi pintu masuk bagi buruh luar untuk
tempatan dan kapal-kapal dagang dari Alam percepatkan pembangunan ekonomi British.
Melayu serta pedagang luar seperti dari Arab, Kesannya, wujud masyarakat berbilang kaum

India, China, Eropah dan Amerika di NNS

LALUAN UTAMA PUSAT PENGUMPULAN PENANAMAN MODAL

PERDAGANGAN NNS jadi pusat pengumpulan hasil-hasil Penanaman modal oleh pelabur luar
dari Alam Melayu terutama bijih timah menyebabkan perkembangan NNS
British dapat menguasai berlaku dengan pantas
keseluruhan Selat Melaka untuk mengimbangi perdagangan British
dengan China serta menyaingi pelabuhan-
sebagai laluan utama
perdagangan di Alam Melayu pelabuhan Belanda
di Alam Melayu

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 12
JPN JOHOR

2.3.3 HUBUNGAN NNS DENGAN NEGERI-NEGERI MELAYU

NEGERI-NEGERI SELAT

Memerlukan hasil ekonomi negeri-negeri Melayu untuk memajukan
perdagangan
Melabur modal memajukan perlombongan bijih timah
di negeri-negeri Melayu

NEGERI-NEGERI MELAYU

Memerlukan pelabuhan Negeri-negeri Selat untuk
memperdagangkan hasil ekonomi

PEMBENTUKAN NEGERI-NEGERI SELAT:

• membolehkan British menguasai laluan perdagangan di antara India dan China
• kukuhkan hubungan ekonomi dengan negeri-negeri Melayu
• Saingi penguasaan Belanda di Alam Melayu

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 13
JPN JOHOR

2.4
PENTADBIRAN
NEGERI-NEGERI
SELAT

Pada akhir pembelajaran,
murid akan dapat:
➢ Memperincikan corak

pentadbiran Negeri-negeri
Selat

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 14
JPN JOHOR

2.4.1 NNS DI BAWAH KERAJAAN BRITISH DI INDIA (1826-1867)

PENGENALAN

• NNS mengalami perubahan pentadbiran sejak pembentukannya pada tahun 1826
• Pada peringkat awal, NNS ditadbir oleh kerajaan British di India
• Pada tahun 1867, pentadbiran NNS dipindahkan ke Pejabat Tanah Jajahan London

NEGERI-NEGERI SELAT DI BAWAH SHTI (1826-1857)

• NNS diketuai oleh Gabenor.
• Residen Konsular dilantik membantu Gabenor menjalankan pentadbiran
• Pulau Pinang menjadi pusat pentadbiran pertama
• Pada tahun 1832, pusat pentadbiran dipindahkan ke Singapura kerana

lebih strategik dan maju berbanding dengan Pulau Pinang

NEGERI-NEGERI SELAT DI BAWAH PEJABAT INDIA (1858-1867)

• Undang-undang British dikuatkuasakan di NNS
• Pemberontakan yang berlaku di India menyebabkan Pejabat India tidak

mampu mentadbir NNS dengan baik
• Pejabat India tidak memberikan perhatian yang sewajarnya bagi

melindungi pedagang NNS
• Menimbulkan rasa tidak puas hati dalam kalangan pedagang NNS

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 15
JPN JOHOR

2.4.2 NNS DI BAWAH PEJABAT TANAH JAJAHAN (1867-1946)

PENGENALAN

• Golongan pedagang dan penduduk tempatan yang tidak berpuas hati dengan pentadbiran India Office (Pejabat India) telah mendesak Pejabat
Tanah Jajahan di London mengambil alih pentadbiran NNS

• Pada 1 April 1867, NNS diisytiharkan sebagai tanah jajahan British dan diletakkan di bawah tanggungjawab Pejabat Tanah Jajahan di London
Seterusnya, Majlis Perundangan ditubuhkan di NNS untuk meluluskan undang-undang sendiri

FAKTOR PEMINDAHAN PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI SELAT KE PEJABAT TANAH JAJAHAN LONDON

Pejabat India mahu Cadangan Pejabat Pejabat India
menjadikan mata India mengenakan menjadikan NNS
wang rupee India cukai pelabuhan di tempat buangan
sebagai mata wang NNS boleh banduan
NNS menggantikan menjejaskan menjejaskan imej
mata wang Dolar kemakmuran taraf NNS sebagai pusat
Sepanyol yang telah pelabuhan bebas perdagangan
lama digunakan
Tiada wakil NNS Pejabat India gagal
dalam Majlis mengawal masalah
Perundangan di India rompakan terhadap
yang meluluskan kapal dagang dan
undang-undang bagi pertelingkahan
NNS kumpulan Cina di
NNS

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 16
JPN JOHOR

2.4.2 NNS DI BAWAH PEJABAT TANAH JAJAHAN (1867-1946)

RUMUSAN

• Pembentukan dan pentadbiran NNS merupakan penerusan
peluasan kuasa British di negara kita

• Pelbagai strategi digunakan oleh British untuk menduduki
Pulau Pinang, Singapura dan Melaka yang strategik untuk
menjamin kepentingan politik dan ekonomi di Alam Melayu

• Peristiwa ini memberikan iktibar kepada kita kepentingan
mempertahan keistimewaan yang ada di negara kita
daripada dieksploitasi oleh orang asing

• Selain itu, pentadbiran yang sistematik dan urus tadbir
yang baik penting bagi melindungi kepentingan negara kita

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 17
JPN JOHOR

APLIKASI KBAT DAN
ELEMEN K (K7.2.8)
CAKNA MINDA

Peristiwa campur tangan
dan penjajahan kuasa
asing ke atas negara kita
memberikan seribu satu
ikhtibar serta pengajaran.
Bersetujukah anda?
Bahaskan.

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 18
JPN JOHOR

LATIHAN
PENGUKUHAN

#USAHATANGGAKEJAYAAN
#SELAMATMAJUJAYA

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 19
JPN JOHOR

SOALAN OBJEKTIF (ANEKA PILIHAN)

Baca soalan dengan teliti, pilih dan tandakan jawapan yang tepat bagi setiap soalan

5. Apakah kesan Perjanjian 6. Mengapa pakatan 7. Apakah kesan tindakan 8. Mengapa Sultan Kedah
London 1824 terhadap Alam antara British-Belanda Stamford Raffles berusaha mendapatkan

Melayu? dibuat? memanipulasikan isu bantuan ketenteraan
pewarisan takhta daripada British

Kesultanan Johor Riau? untuk mempertahankan
kedaulatan negeri Kedah?

A. British dan Belanda A. Dasar berbaik-baik A. Sultan Hussein A. Persediaan hadapi
mengaut keuntungan British dan Belanda jalinkan hugungan baik kesan Perang
dengan Belanda Nepoleon
B. Alam Melayu terbahagi B. Penyelesaian masalah
kepada dua lingkungan perdagangan B. Sultan Abdul Rahman B. Ancaman daripada
pengaruh Barat British-Belanda di lantik Stamford Raffles Siam
Alam Melayu menjadi gabenor
C. Ekonomi penduduk C. Ingin jalinkan
tempatan maju C. Tamatkan pertikaian C. Kesultanan Johor Riau kerjasama dengan
British-Belanda mempunyai dua orang Francis Light
D. Sistem pemerintahan berkaitan Singapura sultan
moden diperkenalkan D. Untuk memajukan
D. Selesaikan perebutan D. Singapura menjadi Kedah
Pulau Pinang pelabuhan bebas

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 20

JPN JOHOR











TERIMA KASIH
BPK Peneraju Pendidikan Negara

Bahan sokongan ini hanya boleh digunakan untuk tujuan PdP Sejarah sahaja. Tidak dibenarkan untuk BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
menggunakan mana-mana bahagian bahan ini untuk tujuan komersial dan penerbitan semula JPN JOHOR