ระเบียบศิลปะแม่ไม้มวยไทย

๙. ฤๅษเี หิร

ไมร้ ับน้ีเป็นกลมวยช้ันสูงของไทยข้ัน เผด็จศึกทีเดยี ว และผจู้ ะฝึกไม้นไี้ ด้ ต้องรู้จักอาศัยแรงส่งท่ีมาจาก
คตู่ อ่ สูช้ ว่ ยผสมเป็นแรง จงึ จะเกดิ ประสิทธิภาพ

ฝ่ายรุก เดนิ มวยเข้าเตะดว้ ยเท้าขวาสู่ทหี่ มายใบหนา้ ฝา่ ยรับมือทั้งสองต้งั ม่นั
ฝ่ายรับ โน้มตัวไปข้างหน้าพร้อมกับยื่นมือซ้ายออกไปกดที่โคนขาเหนือเข่าเล็กน้อย อาศัยแรงเตะ
ของฝ่ายรุกผสมแรงพุ่งตัวด้วย เท้าท้ังสองพร้อมด้วยพุ่งหมัดนาออกไปสู่ใบหน้า หรือปลายคาง ถ้าฝ่ายรุกเตะ
ดว้ ยเท้าซ้ายใหป้ ฏิบัตติ รงกัน ข้ามและไม้น้ีใช้แก้เข่าด้วยท่าทางเดียวกัน เปล่ียนแต่การใชห้ มัดเป็นศอกค้านาไป
เท่านน้ั

๑๐. พระรามเดินดง

ไม้รับน้ีเป็นแม่ไม้ของการอาศัยแรงส่ง ของคู่ต่อสู้ท่ีเตะหรือโยนเข่ามาผสมกับแรงท่ีพุ่งตัวและการพุ่ง
เข่ารวม 3 แรงเขา้ ส่เู ป้าหมาย

ฝ่ายรกุ เดินมวยเขา้ เตะดว้ ยเท้าขวาระดับชายโครงมือทัง้ สองต้ังมั่น
ฝ่ายรับ พุ่งตัวยกเท้าซ้ายขึ้นเหยียบระดับตัก (หน้าขาท่อนบน) ของเท้าท่ีเตะมาพร้อมกับ ส่งแรง
พุ่งเข่าขวาให้ผสมกับแรงท่ีคู่ต่อสู้ มาผ่านทางเท้าซ้ายท่ีเหยียบในลักษณะแรงส่งเขา่ พุ่งเข้าสู่ลูกคางหรือยอดอก
และตัวก็ลอยโด่งขึ้นเพราะแรงส่งของเท้าท่ีเตะมาเต็มแรง ถ้าฝ่ายรุกเตะหรือเข่าด้วยเท้าซ้าย ให้ปฏิบัติตรงกัน
ขา้ ม

๑๑. บรรพตถล่ม

ไม้รับน้ีใช้แก้เทา้ ด้วยการล้มตวั ลงใช้ศอกกระแทก โคนขาก่อนแล้ว ลาตัวจึงทับลงตลอดเท้า อาจทาให้
เทา้ ถงึ หักได้

ฝ่ายรกุ เดนิ มวยเข้าเตะด้วยเทา้ ขวาหมายชายโครงฝา่ ยรับ มอื ท้งั สองต้ังม่ัน
ฝ่ายรบั ยกแขนซ้ายงอศอกป้องกันล้มตัวเข้าหาแข้ง เอาศอกที่ป้องหน้ากระแทกโคนขาฝ่ายรกุ แรง
ศอกท่ีล้มกระแทก ทาให้แรงเตะลดลง เมื่อลาตัวล้มตามไปทับทั้งแข้ง ความแรงอาจทาให้เท้าหักหรือเดาะได้
ข้อระวัง ควรฝึกหัดล้มคว่าหน้ากับพื้นจนชานาญก่อน จึงค่อยฝึก ถ้าฝ่ายรุกเตะด้วยเท้าซ้าย ให้ปฏิบัติตรงกัน
ขา้ ม

๑๒. นางมลโทน่งั แทน่

ไม้รับน้ีใช้จู่โจมหรือรับเท้าหรือหมดั ได้ท้ังสิ้นโดยการหมุนกลบั ตัวเอาสะโพกพุ่งเขา้ ชนบริเวณอก ทาให้
ศีรษะฟาดพืน้ ได้

ฝา่ ยรกุ เดนิ มวยเขา้ เตะด้วยเทา้ ซ้ายหรอื ชกด้วยหมัดซา้ ยสใู่ บหนา้ ฝ่ายรับ

ฝ่ายรบั รีบหมนุ กลบั ตัวทางด้านขวา (กลบั หลังหนั ) พร้อมกระโดดตัวลอยไปทางดา้ นหลัง ใช้สะโพก
กระแทกเข้าบรเิ วณอกให้หงายหลงั ฟาดพื้นไป ถา้ ฝ่ายรุกเตะด้วยเท้าขวาหรือชกดว้ ยหมัดขวา ให้ปฏบิ ัติตรงกัน
ข้าม

๑๓. รัดงวงเอราวณั

ไมร้ บั นใี้ ช้สาหรับจับเทา้ แลว้ พุ่งสวนด้วยหมัด
ฝา่ ยรุก เดินมวยเขา้ เตะดว้ ยเทา้ ขวาหมายชายโครงฝ่ายรับ มอื ท้งั สองตั้งมั่น
ฝา่ ยรับ กา้ วเท้าขวาทแยงไปทางขวา ท้งิ น้าหนักตัวไปทางขวา ใช้มือซ้ายยันไปทีห่ น้าขาของเท้า ที่
เตะมาเมื่อแรงเท้าลดลงรีบก้าวเท้าซ้ายเข้าหามือซ้ายตวัดหนีหนีบเท้ากับรักแร้พร้อมกับชก ด้วยหมัดขวาตรง
สวนไปท่ใี บหน้าคู่ต่อสู้ต้องทาใหเ้ ป็นจังหวะเดยี วกนั ถ้าฝา่ ยรุกเตะด้วยเทา้ ซ้าย ให้ปฏิบตั ติ รงกันขา้ ม

๑๔. ยันรุกข์มลู

ไม้รับน้ีใช้รับเท้าในลักษณะงอแขนป้องกันตัวแล้วย่อเท้าลงรับ ตรงข้อเท้า น่อง หรือข้อพับ พร้อมกับ
รีบพงุ่ ตัว และชกให้คู่ต่อสู้หงายหลังไป

ฝา่ ยรกุ เดนิ มวยเข้าเตะด้วยเทา้ ซ้ายทซี่ อกคอฝ่ายรบั มอื ทั้งสองต้ังมั่น
ฝ่ายรับ ก้าวเท้าขวาเข้าหาให้ได้ระยะข้อพับของเท้าท่ีเตะมา ย่อตัวลงในลักษณะเกือบจะนั่ง งอ
แขนขวาขึ้นปิดศีรษะเฉียงศอกเข้ารับตรงข้อพับ หรือน่องของเท้าท่ีเตะมาพร้อมกับพุ่งตัว ดันเท้าให้หงายหลัง
พงุ่ หมัดซ้ายเข้าที่ล้ินป่หี รือลกู คางคตู่ ่อสู้ ถา้ ฝ่ายรุกเตะดว้ ยเทา้ ขวา ใหป้ ฏบิ ตั ิตรงกันขา้ ม

๑๕. โคน่ รกุ ข์มูล

ไม้รับน้ีใช้แก้เตะด้วยการก้มตัวลงให้เท้าที่เตะมาเลยหัวไปแล้วใช้มือทั้งสองลากเท้าที่ยันอยู่ของคู่ต่อสู้
ให้หัวฟาดพื้น

ฝ่ายรุก เดินมวยเขา้ เตะดว้ ยเท้าขวาสใู่ บหนา้ ฝ่ายรับ มือทัง้ สองตั้งม่ัน
ฝ่ายรับ สืบเท้าขวาเข้าประชิดตัวพร้อมกับลดตัวลงในลักษณะน่ังเอามือขวาจับที่ข้อเท้ามือซ้ายดัน
ไปท่ีเข่าพร้อมกับกระชากมือขวาและผลักมือซ้ายพร้อมยันตัวขึ้นเป็นจังหวะเดียวกัน คู่ต่อสู้จะล้มหัวฟาดพ้ืน
ถ้าฝา่ ยรุกเตะด้วยเท้าซ้าย ใหป้ ฏิบัติตรงกนั ขา้ ม

๑๖. นางมลโทนั่งตัก

ไม้รับนี้เป็นกลมวยช้ันสูงของไทยโดยอาศัยแรงฝ่ายตรงข้ามที่เตะมาเป็นแรงส่ง ดันก้นท่ีนั่งตัก ไปตี
ศอก

ฝา่ ยรุก เดนิ มวยเขา้ เตะด้วยเทา้ ขวาสซู่ อกคอของฝ่ายรบั มอื ท้งั สองตัง้ มัน่

ฝ่ายรับ รีบเอียงลาตัวข้างซ้ายหลังกระโดดลอยตัว ข้ึนน่ังบนหน้าตักเท้าขวาท่ีเตะมาของฝ่ายรุก
อาศัยแรงส่งจากเท้าท่ีเตะมาผสมกับศอกซ้าย ตีแสกหน้าฝ่ายรุก ถ้าฝ่ายรุกเตะด้วยเท้าซ้าย ให้ปฏิบัติตรงกัน
ขา้ ม

๑๗. หกั เหล็กเพชร

ไม้รับนเ้ี ป็นไม้แกเ้ ท้าโดยจับนงั่ หกั ขานบั ว่าเปน็ ไม้ท่รี นุ แรง
ฝ่ายรุก เดินมวยเขา้ เตะดว้ ยเทา้ ขวาหมายปลายคางฝา่ ยรบั มือทั้งสองต้งั มนั่
ฝ่ายรับ ยกมือขวาข้ึนปะทะปลายเท้า มือซ้ายตะปบที่ส้น เม่ือจับเท้าได้ก็จับเท้าลดลงกระโดดหัน
หลังข้ึนน่ังคร่อม ที่เข่ากระแทกก้นลงมือท้ังสองเหน่ียวส้นเท้าข้ึนจะทาให้เท้าหักหรือเคล็ดทันที ถ้าฝ่ายรุกเตะ
ดว้ ยเทา้ ซ้าย ให้ปฏิบตั ติ รงกันขา้ ม

๑๘. หนุมานฟาดกมุ ภณั ฑ์

ไม้รับน้ีเป็นไมร้ ับเทา้ ท่รี ุนแรง ! ฉะนัน้ เวลาใช้ ควรใหเ้ หมาะแก่สภาพการณ์
ฝา่ ยรุก เดนิ มวยเข้าเตะ ดว้ ยเท้าขวาท่ีหมายซอกคอฝ่ายรบั มือทงั้ สองตงั้ มน่ั
ฝ่ายรับ พลิกตัวเข้าจับเท้า ด้วยมือทั้งสอง (คล้ายนาคาบิดหาง) พลิกตัวหันหลังจับเท้าขึ้น แบกบน
บ่าแล้วก้มตัวไป ข้างหน้าออกแรงเหว่ียงฟาด คู่ต่อสู้ให้ลอยข้ามศีรษะ ถ้าฝ่ายรุกเตะด้วยเท้าซ้าย ให้ปฏิบัติ
ตรงกนั ขา้ ม

๑๙. ลงิ พลิว

ไม้รกุ นใ้ี หห้ ลบเทา้ หรอื หมดั แลว้ หลบไปข้างหลังเหนย่ี วไหล่ขน้ึ เขา่ ลอยท่ีกลางหลงั
ฝ่ายรุก เดนิ เข้าเตะดว้ ยเท้าขวา หมายซอกคอฝ่ายรบั
ฝ่ายรับ รีบก้าวเท้าขวา พร้อมกับก้มลงลอดเท้าที่เตะมาแล้วพุ่งตัวไปด้านหลัง พร้อมกับใช้มือทั้งสอง
เหนีย่ วไหลพ่ ุง่ เข่าลอยไปท่ีกลางหลงั ถ้าฝ่ายรกุ เตะดว้ ยเทา้ ขวา ให้ปฏิบตั ติ รงกนั ขา้ ม

๒๐. ญวนทอดแห

ไมร้ ับน้ีใช้แก้การถีบ โดยปดั ขาให้เบนออก แล้วกา้ วออกข้างเตะสวนเข้าทข่ี าพับของค่ตู ่อสู้
ฝ่ายรกุ เดินมวยเข้าถีบดว้ ยเทา้ ซ้ายไปที่หน้าทอ้ งฝา่ ยรบั มือทงั้ สองตั้งมนั่
ฝ่ายรับ ก้าวเท้าขวาทแยงเฉียงออกวงนอก ใช้แขนซ้ายปัดขาเบนแรงถีบแล้วใช้เท้าซ้ายเป็นหลัก
พลกิ ตัวเตะสวนข้ึนด้วยเท้าขวาเข้าที่พับในของคู่ต่อส้ทู นั ที ถ้าฝา่ ยรุกถีบดว้ ยเท้าขวา ใหป้ ฏบิ ัตติ รงกันข้าม

๒๑. ขุนศึกตีทวน

ไม้รับนี้ใช้รับหมัดคู่ต่อสู้ทางวงนอกแล้วใช้เท้าเตะเข้าบริเวณกลางตัวตอนหน้าท้องหรือชายโครงไม้นี้
เปน็ ไมท้ ่ีรุนแรง

ฝ่ายรุก เดินมวยเข้าชกด้วยหมดั ซ้ายตรง ท่ีหมายบริเวณหน้าฝ่ายรบั มอื ขวาต้ังมัน่
ฝ่ายรับ รีบก้าวเท้าขวาทแยงออกวงนอกท้ิง น้าหนักตัวบนเท้าขวาหมดั ซ้ายของฝา่ ยรุก จะเฉียดไหล่
ไปพร้อมกับเท้าขวาท่ีก้าวถึงพื้น เท้าซ้ายก็เตะท่ีชายโครงฝ่ายรุกอย่างรวดเรว็ เป็นจังหวะสวนหรือสกัด ถ้าฝ่าย
รกุ ชกด้วยหมดั ขวา ใหป้ ฏบิ ัตติ รงกันข้าม

๒๒. กวาดมาร

ไมร้ ับน้เี ปน็ ไม้แกเ้ ตะช้ันสงู ของมวยไทย ผู้หดั จะต้องเป็นผู้ชานาญการใช้แรงและรู้จังหวะดีแล้ว ไม้น้ถี ้า
ใช้ศอกปาดตลอดแข้งของฝ่ายรุก อาจทาให้สลายแรงแขง้ ได้ แต่ท่าน้ีเมื่อใช้ฝ่ามือหัดปาดจนชานาญ จะเป็นไม้
นาสไู่ มส้ ูงต่อไป เชน่ กลฤาษีเหนิ กต็ ้องหดั ไม้นเ้ี ป็นพน้ื ฐานกอ่ น

ฝา่ ยรกุ เดินมวยเขา้ เตะด้วยเท้าขวาหมายชายโครงฝา่ ยรบั มอื ท้ังสองต้งั มั่น
ฝ่ายรับ สลับเท้าขวาสืบไปข้างหน้าในจังหวะเดินมวยแบบม้าย่อง ย่ืนมือขวาปาดแค่ต้นเข่าถึงปลาย
เท้าในแบบสลายแรงหมัดซ้ายเตรียมพุ่งชกด้วยหมัดตรง และยกมือสูงคอยป้องกัน ถ้าฝ่ายรุกเตะด้วยเท้าซ้าย
ให้ปฏิบัตติ รงกนั ข้าม

๒๓. หนุมานแบกแขง้

ไม้รับน้ีเป็นไม้แก้เท้า โดยลอดเท้าที่เตะมา พร้อมชกหมัดพุ่งขึ้นสู่ปลายคาง ใช้เท้าเหยียบเท้า ท่ีเป็น
หลกั ของคู่ต่อสูเ้ พ่อื ทะลึง่ ตวั ขึ้น

ฝา่ ยรกุ เดินมวยเขา้ เตะดว้ ยเทา้ ขวาหมายซอกคอ ฝา่ ยรับ มือทั้งสองต้งั ม่ัน
ฝา่ ยรบั ก้าวเท้าซ้ายทแยงทางซ้ายพร้อมกับ ก้มตัวลงลอดเท้าที่เตะไป ขยับเท้าขวา เข้าเหยียบเท้า
ซา้ ยที่ยืนเป็นหลักของฝ่ายรุก พุ่งหมดั ขวาเข้าปลายคางพร้อมกับพุ่งตัวข้ึน ถ้าฝ่ายรุกเตะด้วยเท้าซ้าย ให้ปฏิบัติ
ตรงกนั ขา้ ม

“”””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””

ไมร้ บั เข่า
ไม้รบั เข่า ๓ ไม้

๑. พลกิ แผ่นดิน

ไมร้ ับนใี้ ชแ้ ก้เข่าท่ีพงุ่ มาโดยใชม้ อื สอดเข้าขอ้ พบั แลว้ ชกหรอื ผลักให้หงายไป
ฝา่ ยรกุ เดนิ มวยเขา้ หาพร้อมกบั พงุ่ เข่าขวาสเู่ ป้าหมาย ยอดอกของฝ่ายรับมือท้ังสองต้ังมัน่
ฝ่ายรับ ก้าวเท้าขวาทแยงสืบเข้าหาท้ิงน้าหนักตัวบน เท้าขวา มือซ้ายสอดเข้าท่ีข้อพับของฝ่ายรุก
พรอ้ มชกหรอื ผลกั ดว้ ยมือขวาเขา้ ท่ปี ลายคาง หรอื ยอดอก ถา้ ฝา่ ยรุกเข่าดว้ ยเข่าซ้ายใหป้ ฏบิ ตั ิตรงกันขา้ ม

๒. กังหนั ต้องลม

ไม้รับนี้ใช้แก้เข่าลอยท่ีพุ่งมาโดยเบ่ียงข้างหลบแลว้ ยนื่ แขนสอดเข้าท่ีข้อพับเข่าอีกมือผลักเข้าท่ีอก ให้
หมนุ หงายหลังลงหวั ฟาดพื้น

ฝ่ายรุก กระโดดพ่งุ เขา่ ลอยด้วยเขา่ ขวาสปู่ ลายคางหรอื ยอดอก มือทั้งสองต้ังมั่น
ฝา่ ยรับ ก้าวเท้าซ้ายออกขา้ งย่ืนมอื ขวาปัดเข่า ให้เบนออกแล้วสอดมือเข้าที่ข้อพับมือซ้ายยื่น ไปยัน
ที่หน้าอกมือขวายกข้ึนให้คูต่ ่อสู้เสียหลัก ถา้ ฝ่ายรุกเขา่ ลอยดว้ ยเข่าซ้ายให้ปฏิบัติตรงกนั ข้าม ข้อควรระวัง เวลา
ซอ้ มอย่าผลักให้หงายเพยี งแต่รบั และดนั อกไว้เฉยๆ เพราะอาจเกิดอนั ตรายได้

๓. เบนเขาพระสุเมรุ

ไม้รับน้ีใช้รับเข่าโดยถลันเข้าวงในใช้ท่อนแขนปัดให้เข่าเบนเพ่ือให้เสียหลักเพ่ือจะได้ใช้ศอกกระแทก
หนา้ ฝา่ ยรกุ

ฝ่ายรุก เดนิ มวยเข้าโยนเขา่ ขวาหมายหนา้ ท้องของฝา่ ยรับ มอื ทง้ั สองต้ังมัน่
ฝ่ายรับ ก้าวเท้าขวาทแยงสืบเข้าวงในพร้อมสะบัด แขนซ้ายปัดเข่าให้เบนออกห่างตัว แล้วพุ่งศอก
ขวา สใู่ บหน้าฝา่ ยรกุ ทันที ถ้าฝ่ายรุกเข่าดว้ ยเทา้ ซ้าย ให้ปฏบิ ัตติ รงกนั ข้าม

“””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””