สำนวนสุภาษิตไทยรวม

ส�ำ นวน สภุ าษิตไทย ค�ำ สุภาษติ ไทยพรอ้ มความหมาย

หมวด ก.

ความหมาย

กงเกวียนกำ�เกวยี น ทำ�อะไรกับใครไว้ ยอ่ มได้รบั ผลกรรมนนั้
กบในกะลาครอบ มคี วามร้หู รือประสบการณน์ อ้ ยมักนึกว่าตวั รมู้ าก
กรวดน�ำ้ ควำ�่ ขนั (ควำ�่ กะลา) ตดั ขาดไมเ่ กย่ี วขอ้ งด้วย ชาติน้ีอย่าได้จอยกนั
กระเชอก้นรัว่ ใช้จ่ายเงินสรุ ยุ่ สรุ ่าย ไม่ประหยัด ไมเ่ กบ็ หอมรอมรบิ
กระดีไ่ ดน้ ำ�้ ดีอกดีใจจนเกินงาม เนอื้ ตัวส่นั ทำ�แว้ดๆ
กระตา่ ยขาเดยี ว ยนื กรานไม่ยอมรับผิด ฉนั ไมไ่ ด้ทำ� ฉนั เปล่านะ
กระต่ายต่ืนตมู ตนื่ ตกใจงา่ ย ยงั ไมท่ นั หาสาเหตุใหช้ ัดเจนเสยี กอ่ นแล้วโวยวาย
กระตา่ ยหมายจันทร ์ ผชู้ ายทหี่ มายปองหญิงสูงศกั ดิ์ ฐานะดกี วา่ ตวั เอง
กระโถนท้องพระโรง บคุ คลทถี่ ูกใคร ๆ รมุ ใชอ้ ยคู่ นเดยี ว
กลับเน้อื กลับตัว เลกิ ทำ�ความชั่ว แลว้ มาประพฤติตัวเป็นคนดี
กลบั หน้ามอื เป็นหลังมือ เปลย่ี นแปลงจากเดมิ ไปอย่างตรงกนั ขา้ ม
กลา้ นกั มกั บน่ิ กลา้ เกินไปมกั จะเกิดอันตรายได้
กว่าถว่ั จะสกุ งาก็ไหม ้ ทำ�งาน 2 อย่าง แบบลังเลใจ แก้ปัญหาไมท่ ันทว่ งทตี ้องเสียงานไป 1 อยา่ ง
กอ่ รา่ งสร้างตัว ท�ำ งานหาเงนิ เปน็ กอบเปน็ กำ� ตง้ั เนอื้ ต้งั ตวั ได้เป็นหลักฐาน
กาคาบพรกิ คนผิวด�ำ ทชี่ อบแตง่ ตวั ด้วยเสื้อผ้าสีแดง ๆ หรือสแี จน๋ ๆ
กำ�ข้ีดีกว่าก�ำ ตด ได้มาบ้างดีกวา่ ไม่ได้อะไรเลย
กำ�แพงมหี ปู ระตมู ชี ่อง / กำ�แพงมหี ปู ระตมู ตี า จะพดู อะไรตอ้ งระวัง อาจมคี นรู้ได้
กิง่ ทองใบหยก ชายหนมุ่ หญิงสาวเหมาะสมกนั ดีท่ีจะแตง่ งาน
กนิ ที่ลับไขทแ่ี จ้ง เอาความลับหรือเอาเร่ืองทท่ี ำ�กนั ทลี่ บั มาเปดิ เผยให้คนเขารู้
กนิ น�ำ้ ใตศ้ อก เมยี น้อยต้องยอมรับของเหลือเดนจากเมยี หลวงตกเป็นรองดา้ นศักด์ิศรี
กนิ นำ�้ พริกถว้ ยเกา่ อย่กู ับเมยี คนเดมิ
กินน�ำ้ ไม่เผ่ือแลง้ มีเงิน มีของกใ็ ชถ้ ลงุ เสยี จนหมด ไม่ห่วงอนาคตขา้ งหนา้
กนิ นำ้�เห็นปลงิ ตะขิดตะขวงใจกบั คนชว่ั ที่รพู้ ูดหรอื คบดว้ ยโดยรวู้ ่าเขาไม่ดี
กนิ บนเรือนข้ีบนหลงั คา คนเนรคณุ อาศัยบา้ นเขาหรอื เขาให้ความชว่ ยเหลอื แตก่ ลับทำ�ความบดั ซบให้
เกบ็ เบ้ียใตถ้ นุ รา้ น เก็บเล็กผสมนอ้ ย เกบ็ ส่วนเล็กส่วนน้อยจนเปน็ รปู เปน็ รา่ งเปน็ กอบเป็นกำ�
เกลอื จิม้ เกลือ แก้แค้นใหส้ าสมกับที่ทำ�ไว้ ไม่ยอมเสียเปรียบกนั
เกลือเปน็ หนอน คนภายในกลุม่ ของเรา คิดทรยศไปบอกความลบั ฝ่ายตรงข้าม
เกีย่ วแฝกมงุ ปา่ ท�ำ อะไรเกินก�ำ ลงั ความสามารถของตวั
แกว่งเทา้ หาเส้ียน อยูด่ ไี ม่ว่าดี ไปหาเร่อื งเดอื ดร้อนใสต่ วั
ไก่แก่แมป่ ลาชอ่ น หญิงมีอายมุ าก มมี ารยามาก เล่หเ์ หลยี่ มมาก จดั จา้ น
ไกลปนื เท่ียง ไมค่ ่อยรคู้ วามเปน็ ไปของโลก เพราะอยูห่ ่างไกลความเจริญ
ไกเ่ ห็นตนี งู งูเห็นนมไก่ ตา่ งฝ่ายต่างรู้ความลับของกนั และกัน

ส�ำ นวน สุภาษิตไทย หมวด ข.-จ.
ขนมผสมน�้ำ ยา
ข่มเขาโคขืนให้กนิ หญ้า ความหมาย
ขว้างงูไมพ่ ้นคอ ทั้งคดู่ เี ลวพอกัน จะบอกว่าใครดีกว่าใครไม่ได้
ขวานฝา่ ซาก บังคับขืนใจผ้อู น่ื ให้ทำ�ตามท่ีใจเราปรารถนา
ขายผ้าเอาหน้ารอด ท�ำ อะไรก็ตาม ผลร้ายยอ้ นกลบั มาสู่ตัวเอง
พดู จาตรงๆ ไม่เกรงใจใครเลย
ยอมเสยี สละของสำ�คญั ของตนเพอื่ รกั ษาชอ่ื เสียงตนเอาไว้

ขงิ ก็รา ข่ากแ็ รง ต่างคนต่างอารมณร์ อ้ นพอกนั ต่างคนตา่ งไม่ยอมกนั
ขีช่ ้างจับต๊ักแตน ลงทนุ มาก แต่กลบั ได้ผลนิดหนอ่ ย
ขุดดว้ ยปาก ถากด้วยตา เหยียดหยามทัง้ วาจา และสายตามองแบบดถู กู
ขดุ บอ่ ล่อปลา ท�ำ กลอบุ ายให้เขาเชือ่ เพอื่ หวงั ผลประโยชน์
เข็นครกขึ้นภเู ขา ท�ำ งานทีย่ ากลำ�บากตอ้ งใช้ความเพยี รพยายามและอดทนมาก
เขา้ ด้ายเข้าเข็ม ก�ำ ลังคบั ขันเวลาก�ำ ลงั สำ�คัญ ถ้าพลาดหรือมอี ะไรมาขดั จงั หวะจะเสยี การ
เขา้ ตามตรอก ออกตามประตู ท�ำ ตามขนบธรรมเนียมประเพณี ส่วนใหญห่ มายถึงการแตง่ งาน
เข้าเถื่อนอย่าลมื พร้า ใหร้ อบคอบ อยา่ ประมาท
เขา้ เมอื งตาหลว่ิ ตอ้ งหลว่ิ ตาตาม ทำ�ตวั ใหเ้ หมาะกับสภาพแวดลอ้ มทค่ี นในสงั คมนั้นเขาทำ�กนั
เขยี นเสอื ใหว้ ัวกลวั หลอก ขู่ ให้ฝา่ ยตรงขา้ มเสียขวัญหรอื เกรงขาม
คนในข้อ งอในกระดกู กมลสนั ดาน เกิดมาก็ชอบคดโกง
คบคนให้ดหู นา้ ซอ้ื ผ้าใหด้ ูเนอ้ื จะคบเพือ่ นต้องพิจารณาใหด้ เี สียกอ่ น
คลื่นกระทบฝั่ง เร่อื งราวเกดิ ข้ึนแลว้ กเ็ งียบหายไปในท่ีสุด
คลมุ ถงุ ชน การแต่งงานทเี่ จ้าบ่าวเจ้าสาว ตา่ งไมไ่ ด้รกั กนั มากอ่ น โดนผใู้ หญ่จบั แตง่
ความรทู้ ว่ มหัว เอาตัวไมร่ อด มคี วามรู้มากแต่ไมร่ ู้จกั ใช้ความรใู้ หเ้ ปน็ ประโยชน์
คอหอยกบั ลูกกระเดือก เข้ากันได้ดีแยกกนั ไมอ่ อกสนทิ สนมกนั
คางคกขึ้นวอ คนจนพอได้ดขี ้ึนมา ก็ลืมตัว
คาหนังคาเขา จบั ได้ในขณะที่กำ�ลงั ท�ำ ผดิ หรอื พร้อมกบั ของกลาง
โคแกช่ อบกินหญา้ อ่อน ชายแก่ชอบหญงิ เอา๊ ะๆ เป็นเมีย
ฆอ้ งปากแตก เกบ็ ความลับไม่อยู่ ชอบน�ำ ความลบั ของคนอน่ื ไปโพนทะนา
ฆ่าควายอยา่ เสยี ดายพรกิ จะทำ�การใหญ่ ไม่ควรตะหนี่ หรอื เค็มนะจ๊ะ
งมเข็มในมหาสมทุ ร คน้ หาส่ิงทีย่ ากจะค้นหาได้
เงยหนา้ อ้าปาก / ลืมตาอ้าปาก มีฐานะดขี ึน้ กวา่ เดมิ
จบั งขู า้ งหาง ท�ำ ส่งิ ท่เี สย่ี งตอ่ อันตราย
จับแพะชนแกะ ท�ำ อยา่ งขอไปที ไม่ได้อย่างนีก้ ็เอาอย่างน้นั เพ่อื ให้เสรจ็ ๆ ไป
จับเสือมอื เปล่า หาผลประโยชนโ์ ดยตวั เองไม่ลงทนุ
จุดไต้ตำ�ตอ พดู หรอื ท�ำ บังเอิญไปโดนเจา้ ของเรอ่ื งโดยผู้พดู นัน้ ไม่รตู้ วั

ส�ำ นวน สุภาษติ ไทย หมวด ช.-ด.

ชกั ใบใหเ้ รือเสยี ความหมาย
ชักแม่น�้ำ ท้งั หา้ พดู หรอื ขวางให้การสนทนาออกนอกเรอ่ื ง
ชักหน้าไมถ่ งึ หลงั พูดจาหวา่ นล้อม ยกยอคนอื่นว่าเขาดีเลศิ เพือ่ เราจะได้สมปรารถนา
ชั่วช่างชี ดีช่างสงฆ ์ มรี ายไดไ้ มพ่ อกบั รายจา่ ย
ช้าๆ ได้พร้าสองเลม่ งาม พระสงฆ์จะประพฤติตัวอย่างไรก็เร่ืองของทา่ น ท่านกไ็ ด้รบั ผลกรรมเอง
ชา้ งตายทั้งตัว เอาใบบวั มาปดิ คอ่ ยๆ คดิ ค่อยๆ ทำ� พิจารณาให้ดี รอบคอบ เดีย๋ วจะสมั ฤทธผ์ิ ลเอง
ผัวหาบ เมยี คอน ความผดิ ร้ายแรงทค่ี นร้ทู ่ัวกันแล้ว จะปดิ อยา่ งไรกไ็ ม่มดิ
ช้นี กบนปลายไม้ ชว่ ยกันท�ำ มาหากินทั้งผวั และเมยี
ชุบมอื เปบิ หวงั ในส่ิงทอ่ี ยไู่ กลตัว มันเปน็ ไปได้ยาก
ซื่อเหมอื นแมวนอนหวด ฉวยเอาผลประโยชนข์ องผอู้ นื่ โดยตวั เองไมได้ลงทนุ ลงแรง
ซ้อื ควายหนา้ นา ซ้อื ผ้าหนา้ ตรษุ (หนา้ หนาว) ท�ำ เป็นซ่อื ๆ
ดดี ลกู คิดรางแก้ว ซื้อของไม่คำ�นึงถงึ กาลเวลาย่อมได้ของแพง (Demand สูง Supply ต�่ำ )
ได้ทีข่แี พะไล ่ คิดถึงผลได้ ผลดอี ยา่ งเดียว
ไปซ�้ำ เตมิ เยาะเย้ยเมือ่ คนอน่ื เพลย่ี งพลำ้�

สำ�นวน สภุ าษติ ไทย หมวด ต.
ตกกะไดพลอยโจน
ตักน้ำ�รดหัวตอ ความหมาย
ตักบาตรอยา่ ถามพระ จ�ำ เปน็ ตอ้ งเข้าไปเกี่ยวขอ้ งกับเหตกุ ารณท์ ่เี กิดขน้ึ เมือ่ ไมม่ ที างเล่ียง
ตัดหางปล่อยวัด แนะนำ�เท่าไร พรำ�่ สอนเทา่ ไร กไ็ ม่ได้ผล
ตาบอดคล�ำ ชา้ ง จะให้อะไรแก่คนอืน่ อย่าไปถามเขาว่าเอาไหม อยากไดไ้ หม
ตาบอดไดแ้ วน่ ตัดขาดไม่เกี่ยวข้อง
ตาลยอดดว้ น คนท่รี อู้ ะไรด้านเดยี ว แลว้ เข้าใจแต่อย่างนน้ั สงิ่ นน้ั
ตำ�ขา้ วสารกรอกหม้อ คนท่มี สี ิ่งที่ตวั เองใช้ประโยชนไ์ ม่ได้ มักใชค้ ู่กบั หัวล้านได้หวี
ต�ำ นำ�้ พรกิ ละลายแม่นำ�้ คนท่ไี ม่มหี นทางทำ�มาหากนิ คนไมม่ ีบุตรสบื สกุล
ตเิ รือทั้งโกลน ท�ำ พอใหเ้ สร็จไปแค่ครัง้ หนง่ึ ๆ พอพรุ่งน้ีจะเอา คอ่ ยท�ำ ใหม่
ตงี ูใหก้ ากนิ เสยี ทรัพย์โดยไมไ่ ดร้ บั ประโยชนอ์ ะไร
ตีงูใหห้ ลังหกั ติพล่อย ๆ ตำ�หนิในส่งิ ทีเ่ ขายงั ทำ�ไม่เสร็จ
ตีตนก่อนไข้ ทำ�สิง่ ที่ตนควรจะไดร้ บั ประโยชน์ แตก่ ลบั ไม่ได้ ตกอย่กู ับผ้อู ื่นซะเน่ีย
ตีนถบี ปากกดั / ปากกดั ตนี ถบี ทำ�ส่ิงใดแกศ่ ตั รไู ม่เดด็ ขาดจรงิ จัง ยอ่ มไดร้ ับผลร้ายภายหลงั
ตปี ลาหนา้ ไซ กังวลทุกข์ร้อนกอ่ นในเรอ่ื งทย่ี งั ไม่เกดิ ข้นึ
ตีวัวกระทบคราด มานะพยายามท�ำ งานทุกอยา่ งเพ่ือปากท้อง โดยไม่หว่ งคำ�นงึ ถึงความล�ำ บาก
ต่นื แตด่ ึก สกึ แตห่ นุม่ พูดหรือทำ�ให้กจิ การของผอู้ ืน่ ซงึ่ ก�ำ ลังดำ�เนินไปด้วยดีกลบั เสยี
เต้ยี อมุ้ ค่อม โกรธคนหนงึ่ แตท่ �ำ อะไรเขาไมไ่ ดก้ เ็ ลยรังควานอกี คนท่ตี นเองสามารถทำ�ได้
เรง่ รดั เกินไปในเวลาท่ียังไม่เหมาะสม
ส�ำ นวน สุภาษิตไทย คนจนแต่รบั เลยี้ งดคู นที่ตำ่�ตอ้ ยจนเหมือนกัน
ถอดเขยี้ ว ถอดเลบ็
ถอยหลงั เขา้ คลอง หมวด ถ.-ป.
ถี่ลอดตาช้าง ห่างลอดตาเล็น
ท�ำ นาออมกล้า ท�ำ ปลาออมเกลอื ความหมาย
นกสองหวั เลิกแสดงฤทธ์เิ ดชอำ�นาจอกี
นายวา่ ขีข้ ้าพลอย หวนกลับไปหาแบบเดมิ ๆ ลา้ สมัย
นำ้�ขึน้ ให้รบี ตัก ดูเหมือนจะรอบคอบถถี่ ว้ น แต่รอบคอบไมจ่ รงิ
น้ำ�ซึมบ่อทราย ทำ�การสงิ่ ใด ถ้ากลวั หมดเปลอื งยอ่ มไม่ไดผ้ ล
น�้ำ ทว่ มทงุ่ ผักบุ้งโหรงเหรง ท�ำ ตวั เข้ากบั ทง้ั 2 ฝ่ายทเี่ ขาไมถ่ กู กัน โดยหวังประโยชน์เพ่อื ตน
น�้ำ ทว่ มปาก พลอยพดู ผสมโรงตเิ ตยี นผู้อืน่ ตามเจา้ นาย
นำ�้ ลดตอผดุ มโี อกาสดกี ็ควรรบี ทำ�
บนข้าวผี ตีขา้ วพระ รายได้มาเรอื่ ย ๆ
บอกหนงั สอื สงั ฆราช พดู มากไดส้ าระนอ้ ย
เบี้ยบ้ายรายทาง พูดไมไ่ ด้ เกรงจะมภี ยั แกต่ นหรือผอู้ ืน่
ปลาตดิ ร่างแห (ตดิ หลงั แห) เม่ือหมดอ�ำ นาจ ความชวั่ ทีท่ ำ�ไว้ก็ปรากฎ
ปากปราศยั ใจเชอื ดคอ ขอร้องใหเ้ ทวดาผีสางนางไม้ชว่ ยโดยการบน
ปากวา่ ตาขยบิ สอนสงิ่ ท่ีเขารู้ดีอยแู่ ลว้
ปากหวานกน้ เปรี้ยว เงินทตี่ อ้ งใชจ้ า่ ย หรือเสยี่ ไปเรื่อย ๆ ในขณะทำ�ธุรกจิ ใหส้ �ำ เร็จ
ปิดทองหลงั พระ คนทพ่ี ลอยรับเคราะห์กรรมกับคนอืน่ ทง้ั ๆ ทไี่ มไ่ ดม้ ีสว่ นพวั พนั
ไปไหนมา สามวาสองศอก พดู ดีแต่ใจคดิ รา้ ย
พดู อยา่ งหนึง่ แตท่ ำ�อีกอยา่ งหน่งึ ปากกับใจไมต่ รงกัน
พดู จาออ่ นหวาน แตไ่ ม่จริงใจ
ทำ�ดีแตไ่ มม่ ีใครยกย่อง เพราะมองไมเ่ หน็ คณุ คา่
ถามอยา่ งหนง่ึ ตอบไปอกี อยา่ งหนง่ึ

หมวด ผ.-ย.

ส�ำ นวน สภุ าษิตไทย ความหมาย

ผักชโี รยหน้า ทำ�ความดีเพียงผิวเผนิ
ผีซำ�้ ดำ�้ พลอย ถูกซ�้ำ เติม เม่อื พลาดพลงั้ หรอื เมอื่ คราวเคราะห์รา้ ย
ผีถึงปา่ ช้า ต้องยอมท�ำ เพราะจ�ำ ใจหรอื ไมม่ ีทางเลือก
ฝนตกไมท่ ว่ั ฟา้ ให้หรือแจกจ่ายอะไรไม่ทั่วถงึ กัน
ฝนทง่ั ใหเ้ ป็นเข็ม เพยี รพยายามสดุ ความสามารถจนสำ�เร็จ
พบไม้งามเม่อื ขวานบิน่ พบหญิงสาวท่ีถกู ใจ เมอ่ื แกแ่ ลว้
พออ้าปากกเ็ หน็ ล้นิ ไก ่ รทู้ นั กนั ไมม่ ที างจะโกหก หลอกกันได้
พดู เป็นต่อยหอย พดู ฉอด ๆ ไม่หยุดปาก เม้าท์เกง่
พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียต�ำ ลงึ ทอง พดู ไปไม่มีประโยชน์ นง่ิ เสยี ดกี ว่า สงบสยบความเคลอ่ื นไหว
มะนาวไม่มนี ้ำ� พดู หว้ น ๆ
มะกอกสามตะกรา้ ปาไมถ่ กู พูดจาตลบตะแลงพลิกแพลงไปมาจนจบั ค�ำ พดู ไมท่ นั
มากหมอมากความ มากคนก็มากเรอื่ ง วนุ่ วาย ตา่ งคนต่างก็ถอื ความคดิ ตัวเอง
มือถือสาก ปากถือศลี ชอบแสดงตวั ตนว่าเป็นคนมศี ีล มีธรรม แตท่ ำ�ความเลวเปน็ นจิ
มือหา่ ง ตนี หา่ ง สรุ ยุ่ สรุ า่ ย เลนิ เล่อ สะเพรา่ ไมร่ ะมดั ระวัง
ไมด่ ตู าม้าตาเรือ ไมพ่ จิ ารณารอบคอบดูใหด้ ี
ไมร่ จู้ ักหวั นอนปลายตีน ไม่รวู้ ่าบา้ นชอ่ งอยูไ่ หน เป็นลกู หลานใคร ไมร่ จู้ ักพ้นื เพ
ไมเ่ หน็ น้ำ�ตัดกระบอก ไมเ่ หน็ กระรอกโก่งหนา้ ไม้ ดว่ นตัดสินใจทำ�อะไรเลยไป ทัง้ ๆ ทยี่ ังไม่ถงึ เวลาอันควร
ไมใ้ กล้ฝัง่ แกม่ าก อายขุ ยั ใกล้ตาย
ไม่หลกั ปักไมเ้ ลน โลเล ไมแ่ นน่ อน
ยกตนข่มท่าน พูดทับถมผู้อ่นื แสดงให้เห็นวา่ ตัวเหนือกว่า
ยกภูเขาออกจากอก โลง่ อก หมดวติ กกงั วล
ยืน่ แกว้ ให้วานร เอาของมีค่าใหค้ นที่ไมร่ จู้ กั ค่าของส่ิงน้นั

สำ�นวน สภุ าษติ ไทย หมวด ร.-ส.

ความหมาย

รกั ยาวให้บ่ัน รักสนั้ ให้ต่อ รกั จะคบกันนานๆ ให้ตดั ความคิดอาฆาตพยาบาทออกไป รกั จะอยสู่ ั้นๆ ให้คดิ อาฆาต
รดี เลือดกบั ปู บังคับเอากับผู้ยากจนท่ไี มม่ ีจะให้
ละเลงขนมเบ้ืองด้วยปาก ดีแต่พดู เมา้ ท์ แตท่ ำ�จรงิ ๆ ทำ�ไม่ได้
ลางเน้ือชอบลางยา ของบางส่ิงอาจถกู เข้ากนั ไดด้ ี เหมาะกบั คนหนึง่ แต่อาจไม่เหมาะกับอีกคน
ลูกขุนพลอยพยกั พวกประจบสอพลอ ผู้ทค่ี อยวา่ ตามผูใ้ หญ่ เจา้ นาย
ลกู ผลี ูกคน จะเอาแน่นอนไมไ่ ด้ มักใชใ้ นกรณสี ำ�คญั ๆ
ลูบหน้าปะจมูก จะทำ�อะไรเดด็ ขาดจริงจงั ลงไปไมไ่ ด้ เพราะเกรงจะไปกระทบพวกพอ้ งตัวเอง
เลน่ เอาเถดิ เจ้าลอ่ อาการหลบไปมาเพอื่ ไมใ่ หพ้ บ
เลือดขน้ กว่าน้ำ� ญาติพน่ี อ้ งยอ่ มดกี วา่ คนอื่น
ววั ใครเขา้ คอกคนนนั้ กรรมที่ใครสร้างไว้ ย่อส่งผลให้แกผ่ นู้ น้ั
ว่ายน�ำ้ หาจระเข้ เสีย่ งเขา้ พบท้ัง ๆ ท่ีรวู้ า่ เป็นอันตราย
ศรศิลปไ์ ม่กินกนั ไมถ่ ูกกัน ไมล่ งรอยกนั ไม่ชอบหน้ากัน
สรา้ งวมิ านในอากาศ คดิ คาดหวัง จะมีจะเป็นอะไรอย่างเลศิ ลอย
สวรรค์อยใู่ นอก นรกอยู่ในใจ ความสุขท่เี กิดจาการทำ�ดี ทำ�ช่วั อย่ทู ี่ใจทัง้ นัน้
สองฝักสองฝ่าย ทำ�ตัวเข้ากับ 2 ฝ่ายที่ไม่ถูกกนั โดยหวงั ประโยชน์เพ่อื ตน
สอนจระเข้ใหว้ า่ ยนำ�้ สอนสิ่งทเ่ี ขารูด้ ีหรือถนัดอยแู่ ลว้
สาวไสใ้ ห้กากิน เอาความลับของตน หรอื พวกตนไปเผยให้คนอน่ื รู้เปน็ การประจานตน
ส้นิ ไร้ไมต้ อก ยากไร้ ขัดสนถึงทีส่ ุด ไมม่ ีทรพั ย์สมบัติตดิ ตวั

สิบเบี้ยใกล้มือ ของหรือประโยชนท์ คี่ วรไดก้ เ็ อาไว้ก่อน
สุกเอาเผากนิ ทำ�ลวก ๆ ทำ�พอเสรจ็ ไปคร้ัง ๆ หน่งึ
เส้นผมบงั ภเู ขา เรอ่ื งง่าย ๆ แตค่ ดิ ไมอ่ อก เหมอื นมอี ะไรมาบังอยู่

ส�ำ นวน สภุ าษิตไทย หมวด ห.-อ.
หงมิ ๆ หยิบช้นิ ปลามัน
หญา้ ปากคอก ความหมาย
หนงั หน้าไฟ บคุ ลกิ ลักษณะเรียบร้อย แต่ความจรงิ ฉลาด เลือกเอาดี ๆ ไปได้
หน้าเน้อื ใจเสอื สะดวก งา่ ย ไม่มีอะไรยุ่งยาก
หนามยอกเอาหนามบ่ง ผ้ทู ่ีคอยรบั หนา้ รับความเดือดรอ้ นกอ่ นผอู้ น่ื
หน้าสวิ่ หน้าขวาน หนา้ ตาแสดงความเมตตา แตใ่ จโหดเหีย้ ม
หมาในรางหญ้า ตอบโตห้ รือแก้ดว้ ยวธิ กี ารท�ำ นองเดียวกนั
หมาสองราง อยใู่ นระยะอันตราย เพราะอกี ฝา่ ยหนึง่ กำ�ลังโกรธ
หยิกเลบ็ เจ็บเนือ้ คนทห่ี วงแหนส่งิ ท่ีตนเองกนิ หรอื ใชไ้ ม่ได้ แต่ไม่ยอมใหค้ นอ่ืนกินหรอื ใช้
หอกขา้ งแคร่ คนทที่ ำ�ตวั เขา้ ท้ัง 2 ฝ่ายทีเ่ ปน็ ศตั รูกัน โดยหวงั ประโยชน์เพ่ือตน
หักดา้ มพรา้ ด้วยเข่า เมื่อทำ�ความเดือดรอ้ นให้แก่คนใกลช้ ิด กจ็ ะมผี ลกระทบถงึ ตัวผทู้ �ำ หรือพวกพอ้ ง
หัวแก้วหวั แหวน คนใกลช้ ดิ ท่จี ะคอยทำ�รา้ ยเมอ่ื ใดก็ได้
หัวมังกุ ท้ายมงั กร หกั โหมเอาดว้ ยกำ�ลัง ใช้อ�ำ นาจบังคบั เขา
หวั หลกั หวั ตอ เปน็ ทร่ี ักใครเ่ อน็ ดูมาก
เหยยี บเรอื สองแคม ไมเ่ ข้ากนั ไมก่ ลมกลืนกัน
หูผีจมูกมด บุคคลท่นี อ้ ยใจ เพราะคนอน่ื มองขา้ มความสำ�คญั ไม่ยอมมาปรกึ ษา
หาเหาใส่หัว ทำ�ทเี ขา้ ดว้ ยทง้ั 2 ฝา่ ย
เอามะพร้าวหา้ วไปขายสวน ไหวตวั ทนั เหตกุ ารณ์ตลอด
เอาเนือ้ หนูไปปะเนือ้ ช้าง รนหาเรื่องเดอื ดร้อน ร�ำ คาญใสต่ น
เอามอื ซกุ หบี แสดงความรูห้ รอื อวดรูก้ ับผทู้ ่รี เู้ รอื่ งดกี ว่า
เอาไมซ้ ีกไปงัดไมซ้ ุง เอาทรัพย์หรอื สิ่งของจากคนทีม่ ีน้อยไปให้ผทู้ มี่ ีมากกว่า
เอาหไู ปนา เอาตาไปไร ่ หาเร่ืองเดือดร้อนหรอื ความลำ�บากใส่ตวั โดยใชท่ ี่
คดั คา้ นผ้มู อี ำ�นาจ ฐานะสูงกวา่ หรอื ผใู้ หญก่ ว่า มักจะล้มเหลว
แสรง้ ทำ�เป็นไม่รูไ้ ม่เหน็ ไม่สนใจ

เตม็ อ่ิมกับความหมายของคำ�สุภาษติ ของไทยทั้ง 180 ค�ำ กันไปแล้วนะครับ ต่อไปกแ็ ค่นำ�เอาค�ำ สุภาษิตเหล่านท้ี ีเ่ พิง่ ไดเ้ รยี นมา ไปใชใ้ ห้
ถูกต้องตามสถานการณ์กันนะครับ ถ้าใชถ้ กู ต้องแล้ว สนุ ทรภจู่ ะต้องยกนิ้วให้แน่นอนครับ

สำ�นวนสุภาษติ ไทยความหมายของส�ำ นวนสภุ าษิต

ส�ำ นวน เป็นคำ�กล่าวทีค่ มคาย กะทดั รดั งดงาม และฟังดไู พเราะจับใจ รวมเน้อื ความของเรือ่ งยาว ๆ ให้ส้นั ลง เปน็ ค�ำ กลา่ วทใี่ ชถ้ อ้ ยค�ำ เพียง
เล็กนอ้ ย แต่กินความหมายลึกซง้ึ
สุภาษติ  หมายถงึ ค�ำ กล่าวทดี่ ีงาม เปน็ คำ�สง่ั สอนทีม่ ุ่งแนะนำ�ใหป้ ฏบิ ัติ ให้ประพฤติดี ประพฤตชิ อบ หรือให้ละเวน้

หมวด ก

ส�ำ นวน สุภาษติ ไทย ความหมาย

ไก่งามเพราะขนคนงามเพราะแต่ง คนเราจะสวยได้ก็ดว้ ยการรจู้ ักแตง่ ตัว
กนิ บนเรอื นขีร้ ดบนหลงั คา คนที่เนรคุณ
กว่าถวั่ จะสกุ งาก็ไหม้   ช้าเกนิ การ ได้อยา่ งเสียอยา่ ง
กง้ิ กา่ ไดท้ อง คนท่ไี ด้ดี ลมื ตัว ลืมอดตี
กินอยูก่ ับปากอยากอยู่กับท้อง ตัวเองรเู้ อง ทำ�เอง
ไกแ่ ก่แมป่ ลาชอ่ น ผหู้ ญงิ สูงอายุ ท่มี ีเลห่ เ์ หล่ยี มแพรวพราว
ใกลเ้ กลอื กินดา่ ง ใกล้ของดี แต่ไม่ได้กิน
กอ่ กรรมทำ�เขญ็ ท�ำ ใหย้ ่งุ ยากลำ�บากใจ
ก่ิงทองใบหยก คู่แตง่ งานท่เี หมาะสมกัน
กนิ ข้าวร้อนนอนสบาย เกียจครา้ น ขอบท�ำ อะไรจวนตัว

หมวด ข

สำ�นวน สภุ าษิตไทย ความหมาย

ขงิ ก็ราข่ากแ็ รง ต่างฝา่ ยต่างแรงด้วยกนั
ขี้รวิ้ หอ่ ทอง ดภู ายนอกไมส่ วยงามแตข่ ้างในมีค่ามาก
ขา้ วยากหมากแพง เกดิ ขัดสนอาหารข้ึนในบ้านเมอื ง
ไขใ่ นหิน ของที่ระมดั ระวงั อยา่ งมาก
ขบเขยี้ วเคีย้ วฟัน ทำ�อาการโกรธจดั เต็มที่

ขมนิ้ กบั ปนู เป็นศัตรกู นั เขา้ กันไมไ่ ด้

ข้หี มูรา ข้หี มาแห้ง เรอื่ งเล็กๆ น้อยๆ
ขา้ วใหม่ปลามนั คนทแ่ี ตง่ งานกันใหม่ๆ ยอ่ มมคี วามสุขสดช่นื
ขวา้ งงไู ม่พน้ คอ ไม่รู้วา่ จะท�ำ อย่าไรด
ี
เขียนเสือให้วัวกลวั ข่หู รือหลอกให้กลัว

หมวด ค

ส�ำ นวน สุภาษติ ไทย ความหมาย
คางคกขน้ึ วอ คนถ่อยหรือต่ำ�ชา้
คาบลกู คาบดอก คับขัน สองแงส่ องมุม ครึ่งดีครง่ึ เสีย
คตในข้องอในกระดูก ไม่ซอื่
คบคนจรหมอนหมน่ิ คบกบั คนท่ไี มร่ จู้ กั กนั ดี อาจมอี นั ตรายได้ง่าย
คล่ืนกระทบฝั่ง เอะอะเอาประเดย๋ี ว แลว้ ก็เงยี บหายไป
คู่เรยี งเคียงหมอน การเปน็ สามภี รรยากัน
คอตก ผิดหวังอย่างแรง
คอเป็นเอน็ เถยี งอยา่ งไมล่ ดละ
คมในฝัก เกง่ แต่เงียบไวไ้ มโ่ อ้อวด
คิดบัญช ี   แกแ้ คน้

ส�ำ นวน สภุ าษิตไทย หมวด ง
งูกินหาง
งอมพระราม ความหมาย
เงาตามตัว พัวพันนงุ นัง
เง้อื มมือ ตกทุกข์เหมือนพระรามตอ้ งถกู ขบั ไล่ไปอยปู่ ่า
งมเข็มในมหาสมทุ ร ไปไหนไปด้วย
งเู ง้ยี วเขี้ยวขอ อำ�นาจทค่ี รอบง�ำ ไมใ่ ห้หลุดไปได้

เหงอ่ื ไหลไคลย้อย งานที่ยากล�ำ บาก
โงเ่ งา่ เตา่ ตนุ่ เปน็ คำ�เตือนของผูใ้ หญ่ ไม่ให้ไปไหนเวลากลางคนื
เงือ้ ง่าราคาแพง ออกแรงท�ำ งานหนักๆ
โง่เหลือเกิน
เมอื่ คดิ จะทำ�อะไรใครกล็ งมือท�ำ เลย อย่ามัวเงอ้ื ไมเ้ งื้อมือ

ส�ำ นวน สภุ าษิตไทย หมวด จ
ใจปลาซิว
จง้ิ จกตนี ศาล ความหมาย
เจ้ายศเจ้าอยา่ ง ไมอ่ ดทน
เจา้ ชู้ประตูดนิ พวกกระจอกงอกงอ่ ย
เจา้ ชไู้ กแ่ จ้   ถือตวั ถอื ศกั ดิ์ มีพธิ ีรีตรอง
จับเสือมือเปล่า เจา้ ชู้ทีเ่ ก้ียวไมเ่ ลอื กหน้า
จบั แพะชนแกะ เจา้ ชู้ทชี่ อบกรดี กรายไปมา
จูบค�ำ ถลำ�แดง การท�ำ งานโดยไมไ่ ด้ลงทุน
เอาทางโนน้ มาใชท้ างน้ี
ม่งุ อยา่ งหน่งึ กลบั ไปไดอ้ กี อย่างหน่ึง

สำ�นวน สุภาษติ ไทย หมวด ฉ
เฉโก
แฉโพย ความหมาย
ฉบั พลนั ทนั ด่วน ฉลาดแกมโกง
ฉลาดแกมโกง เปิดให้เหน็ ความลบั
ฉิบหายขายตน โดยเรว็
ฉบิ หายวายปว่ ง ฉลาดในทางทุจริต
ฉกชิงวิ่งราว ลม่ จม
ฉ้อราษฎรบ์ งั หลวง ล่มจม
พวกทีถ่ อื โอกาสแยง่ ชิงทรพั ย
์
สำ�นวน สุภาษติ ไทย เบียดบงั เงินหลว
ชักใบใหเ้ รอื เสยี
ชกั แมน่ �ำ้ ท้งั ห้า หมวด ช
ชักหน้าไมถ่ งึ หลัง
ชักธงขาว ความหมาย
ชักนำ้�เขา้ ลึกชกั ศกึ เข้าบา้ น ทำ�เรอื่ งใหแ้ ชเชือน
ชาตเิ สือไมท่ งิ้ ลาย ยกเหตผุ ลหว่านล้อม
ชิงสกุ กอ่ นห่าม ใช้จ่ายไมเ่ พยี งพอ
ยอมแพ้

น�ำ ข้าศึกหรอื ศัตรเู ข้าบ้านเมือง
คนเก่งยอ่ มมแี ววปรากฏอยู่

กระท�ำ ในสิง่ ที่ไมถ่ ึงเวลา

ชน้ี กเปน็ นก ชีไ้ มเ้ ป็นไม้ วา่ อะไรว่าตามกัน
ช้โี พรงให้กระรอก ช้ชี อ่ งให้คนรา้ ย
ชุบมือเปบิ ฉวยเอาผลประโยชน์เมื่อคนอน่ื ท�ำ สำ�เร็จแลว้ โดยมติ ้องลงทนุ

หมวด ซ

ส�ำ นวน สุภาษติ ไทย ความหมาย
ซมุ่ คม ซ่อนความฉลาดไวไ้ ม่อวดดี
ซื้อดกี วา่ ขอยืม อย่าหวงั พง่ึ พาผู้อื่น
ซื่อตรงจงรัก ภักด
ี
ซาบซึ้งตรึงใจ ถกู ใจมากจนจ�ำ ไดแ้ นบเนยี น
ซัดเซพเนจร เที่ยวไปเรื่อย ๆ ไม่มจี ุดหมาย
ซื้อร่มหนา้ ฝน ซอ้ื ของโดยไม่วางแผนล่วงหน้าย่อมได้ราคาแพง
ซื่อเหมือนแมวนอนหว ซื่อจนเซ่อ
ซังกะตาย ทนอยอู่ ยา่ งไมม่ คี วามหวงั ฝืนใจ อย่างเสยี มิได
้


ส�ำ นวน สภุ าษติ ไทย หมวด ด
ไดพ้ ่เี สียดายน้อง
ดาบสองคม ความหมาย
ดาวล้อมเดือน ไดข้ องสง่ิ หน่งึ ยังเสยี ดายอยากไดอ้ ีกสิ่งหนง่ึ
ดินพอกหางหมู  มที ง้ั โทษและคณุ อาจดี อาจเสยี ก็ได
้
ไดท้ ีข่แี พะไล ่    มีบรวิ ารแวดล้อมมาก
เด็กเล้ียงแกะ การงานทคี่ งั่ ค้างพอกพูนขึน้ เรอื่ ยๆ
เดด็ ดอกฟา้     ซำ�้ เติมเมอื เห็นผอู้ ืน่ เพลย่ี งพลำ้�
ไดห้ นา้ ได้ตา คนชอบพดู ปดจนไมม่ ีใครเชอื่ ถือ
เอาหญงิ สูงศักดม์ิ าเปน็ ภรรยา
ได้ช่อื เสยี งเกยี รตยิ ศ

สำ�นวน สภุ าษิตไทย หมวด ต
เตา่ ใหญไ่ ข่กลบ
ตกนรกทง้ั เปน็ ความหมาย
ตัดหางปลอ่ ยวัด ทำ�ผดิ แล้วพรางความผดิ
ตบมือขา้ งเดยี วไมด่ งั ไดร้ ับความลำ�บากแสนสาหสั
ต่อความยาวสาวความยดื เหลอื ขอจนตอ้ งปลอ่ ยใหไ้ ปตามเรอื่ ง
ตัดช่องนอ้ ยแตพ่ อตัว อกี ฝา่ ยหนงึ่ ไมย่ อมกย็ ่อมไมเ่ กดิ ผล
ตกั น�้ำ รดหวั ตอ พดู วา่ กนั ไปกันมา ไมร่ ้จู กั จบ
ตาบอดได้แวน่ ตายหนคี วามลำ�บากไปคนเดียว
ตปี ลาหน้าไซ    พูดเทา่ ไหร่กไ็ ม่รเู้ ร่อื ง
ต่อหนา้ มะพลับลับหลังตะโก ไดใ้ นสิ่งทต่ี นไม่มีทางจะใช
้
เข้าไปขดั ขวางผลประโยชนข์ องผู้อ่ืน
ส�ำ นวน สภุ าษิตไทย ตอ่ หน้าท�ำ เปน็ ดลี ับหลังกลับเปน็ คนเลว
ถงึ พรกิ ถึงขงิ
ถอยหลังเข้าคลอง หมวด ถ
ถอนรากถอนโคน
ความหมาย
เผ็ดรอ้ น หรอื ดเุ ดอื ด
กลับไปส่คู วามไม่กา้ วหน้า
ท�ำ ลายสิน้ เช้อื สาย

ถอนหงอก ไม่นบั ถือความเป็นผูใ้ หญ่ พูดว่าให้เสียผใู้ หญ่
ถงึ ลูกถึงคน รนุ แรง
ถอดเขี้ยวถอดเล็บ ละพยศ ละความเก่งกาจ
ถีบหวั ส่ง ไลไ่ ปใหพ้ น้ ไมใ่ ยดอี ีกตอ่ ไป
ถกู เส้น เขา้ กันได้ ชอบพอกนั
เถรตรง ซอ่ื หรอื ตรงเกินไป ไม่มไี หวพริบ
ถ่านไฟเก่า คนทเี่ คยเปน็ คูร่ ักกันมาก่อน แม้เลกิ กนั ไปเมอื่ มาพบใหมก่ ็อาจรักกนั ได้

ส�ำ นวน สภุ าษติ ไทย หมวด ท
ท้งิ ไผต่ วั เกง็
ทรัพย์ในดินสนิ ในนำ�้ ความหมาย
แทงใจดำ� หวงั ชนะแน่นอน
ทะลปุ รุโปรง่ ความอดุ มสมบูรณ์
ทางหนที ไี ล ่ พดู เสียดแทงถกู เป้าหมาย
เทือกเถาเหลา่ กอ อ่านความรู้สึกของอีกฝา่ ยได้ตลอดหมด
ทกุ ขท์ นหมน่ ไหม ้ คดิ การอะไรไว้ กค็ ดิ ถึงทางท่จี ะเสยี ไว้ดว้ ย
เทศนไ์ ปตามเน้ือผา้ ล�ำ ดับวงศญ์ าตทิ ่เี ป็นพีน่ อ้ งกนั
ทำ�เปน็ ทองไม่รรู้ ้อน ความทกุ ขย์ ากขนาดหนกั
ทบุ หม้อขา้ ว พูดหรือสั่งสอนไปตามตำ�รา
เฉยต่อเหตุการณท์ ่เี กดิ ข้ึน
ตดั อาชพี ทำ�ลายอาชีพ

ส�ำ นวน สภุ าษิตไทย หมวด น
น�ำ้ ท่วมปาก
นำ�้ นิ่งไหลลกึ ความหมาย
น�ำ้ ลดตอผดุ พูดไมอ่ อก บอกไม่ได้ เพราะมีความจำ�เป็นบีบบงั คับ
น�ำ้ ขนึ้ ใหร้ ีบตัก คนที่เงยี บ หงมิ ๆ มกั จะมีความคดิ ลกึ ซึ้ง
ในน้�ำ มปี ลาในนามขี ้าว เม่ือหมดอ�ำ นาจวาสนาความช่วั ท่ีทำ�ไวก้ ็ปรากฎ
นำ้�พงึ่ เรอื เสอื พ่งึ ป่า มีโอกาสดคี วรรบี ท�ำ
น�้ำ ท่วมทมุ่ ผกั บงุ้ โหรงเหรง ความอดุ มสมบรู ณ
์
น�ำ้ ซึมบอ่ ทราย คนเราต้องพ่งึ พาอาศยั กัน
น้ำ�น้อยยอ่ มแพ้ไฟ พูดมากแตห่ าสาระไมไ่ ด้

น้ำ�ขนุ่ ไว้ใน น้�ำ ใสไว้นอก สง่ิ ทตี่ ักตวงไม่มวี นั หมดสน้ิ
ฝา่ ยข้างน้อยยอ่ มแพฝ้ ่ายขา้ งมาก
สำ�นวน สภุ าษติ ไทย รู้จกั เกบ็ ความรู้สกึ ท่ีไมด่ ีไว้
บ้านเมืองมีขอ่ื มแี ป
บนบานศาลกลา่ ว หมวด บ
บา้ นแตกสาแหรกขาด
เบ้ียวหัวแตก ความหมาย
เบยี ดก่อนบวช บา้ นเมืองหรอื ประเทศยอ่ มมกี ฏหมายคมุ้ ครอง
บญุ ทำ�กรรมแต่ง ขอร้องใหส้ ง่ิ ศักดิส์ ิทธ์หิ รือเทวดาช่วยเหลือ
บุญหนกั ศักดใ์ิ หญ่  กระจัดกระจายแยกกนั ไปคนละทิศละทาง
บาปบญุ คุณโทษ เงินท่ีไม่เป็นกอ้ นเป็นกำ� เงนิ ทีไ่ ดม้ าครงั้ ละน้อย
บ้านเคยอยู่อูเ่ คยนอน มีภรรยากอ่ นบวช
บวั ไมใ่ หช้ ้ำ�นำ�้ ไม่ใหข้ ุน่ พรหมลิขิต โชควาสนา
คนมีอ�ำ นาจวาสนา
ตกั เตอื นใหร้ ้ถู งึ ความดคี วามชวั่
สถานที่ตนเคยอยูม่ าก่อน
ไม่ให้เดอื นร้อนดว้ ยกนั ทั้งสองฝ่าย

ปลูกเรือนครอ่ มตอ หมวด ป
ปลำ�้ ผีลุกปลกุ ผนี ง่ั
ปากคอยาวกว่าปากกา แตง่ งานกับชายท่มี ีเจา้ ของแลว้
ปากเป็นเอกเลขเป็นโท สรา้ งสรรเอาตามใจชอบ
ปากหวานก้นเปร้ียว คนสามารถแพร่ข่าวไดเ้ รว็ กวา่ กา
ปากหอยปากป ู   การพูดจากส�ำ คัญกวา่ วชิ าหนงั สอื
ปากรา้ ยใจด ี   พดู จาอ่อนหวาน แต่ไม่ยอมเสียเปรียบใคร
ปากว่าตาขยบิ มกั นนิ ทาเล็กนินทาน้อย
ปลากระด่ไี ดน้ �ำ้    ชอบดดุ ่า แตม่ เี มตตากรุณา
ปีกกลา้ ขาแขง็     พดู อย่างหน่งึ แตท่ ำ�ตรงกนั ข้าม
สำ�นวน สภุ าษติ ไทย แสดงท�ำ ดใี จจนเกินงาม
ผงเข้าตา สามารถด�ำ รงชีวติ หรือท�ำ มาหาเล้ียงตนได้
ผอ่ นสัน้ ผ่อนยาว
ผา้ ขรี้ วิ้ ห่อทอง หมวด ผ
ผซี �ำ้ ดา้ มพลอย
ผถี ึงปา่ ชา้ ความหมาย
ผดู้ แี ปดสาแหรก มเี ร่อื งเดือดร้อนเกดิ กับตน
ผลู้ าภมากด ี    อะลุม้ อะลว่ ย ปฏิบัติใหส้ มควรแก่สง่ิ แวดลอ้ ม
ผดิ เปน็ ครู     คนแต่งเก่า ๆ ขาด ๆ แต่รำ่�รวยมีทรัพย์
ผักชีโรยหนา้     เมือ่ ตกอับหรือเคราะห์รา้ ย
แผน่ ดินไมไ่ รเ้ ทา่ ใบพุทรา    ต้องท�ำ เพราะจำ�ใจ
ส�ำ นวน สภุ าษิตไทย คนหยิบโหย่ง คนดัดจริต ทำ�อะไรไมเ่ ป็น
พงุ่ หอกเขา้ รก   ผดู้ ีท้งั หลาย คนมีตระกลู หรือบรรดาศักด์ิสูง
เพชรตดั เพชร   พลาดลงแลว้ จำ�ไว้จะไดไ้ ม่ไดพ้ ลาดอกี
เพชรน้ำ�หนึ่ง   ท�ำ ดพี อพ้นตวั ความดี หรอื ความสวยที่งาม ลวงตาไดเ้ พียงผิวเผิน
เพชรรา้ ว    ไม่หมดส้นิ เพียงแค่น้ี ยังมีอกี มากมาย
แพแตก    
แพะรับบาป    หมวด พ
พลดั ท่นี าคาทอี่ ย ู่   
พายเรอื ทวนน�ำ้    ความหมาย
พูดจนลงิ หลบั     ทำ�โดยเสีย่ งหาผลประโยชน์อันใดมไิ ด้
พมิ เสนแลกเกลือ เก่งต่อเกง่ เผชญิ กัน
ของดีเย่ยี ม คนดีเยีย่ ม
หญงิ สาวทีไ่ ม่บรสิ ุทธ์แิ ท้
กระจัดกระจายไปคนละทศิ
ส�ำ นวน สุภาษิตไทย คนผรู้ ับกรรมแทนการกระทำ�ของผอู้ นื่
ฟังความข้างเดยี ว ย้ายไปจากทีอ่ ยู่ ระเหเร่รอ่ น
ฟ้าไม่กระเทือนสนั หลงั ทำ�ดว้ ยความยากลำ�บาก
ไฟจกุ ตดู พดู จนผฟู้ ังเคลิบเคลิม้
ไฟสมขอน คนมีเกียรติมเี รื่องราวกบั คนเลว จะท�ำ ใหเ้ ส่ือมเกยี รตไิ ปไม่สมค่าสมราคา
ไฟไหม้ฟาง   
ฟน้ื ฝอยหาตะเข็บ หมวด ฟ
ฟังหูไว้หู
ฟ้าสงู แผ่นดินต่ำ� ความหมาย
รบั รูเ้ รือ่ งจากฝา่ ยเดียวแล้วด่วนตัดสนิ
โทษทัณฑห์ รอื เคราะห์กรรมที่เกดิ จากอำ�นาจเบื้องบน
มีธุระรอ้ นมาก
อารมณ์ร้อนรุ่มทค่ี ุกรนุ่ อยู่ในใจ
อารมณท์ เ่ี กิดขนึ้ อย่างวูว่ ามสกั พักหนึง่ แลว้ ก็หายไป
คยุ้ เขยี่ เอาเรอ่ื งทสี่ งบแลว้ ให้กลบั มาเป็นเร่อื งอีก
เชือ่ บ้าง ระแวงบ้าง อยา่ เช่อื สนิทเช่อื เพยี งครึ่งเดียว
กาลเทศะ ทสี่ ูงท่ตี �่ำ ของสูงของต�่ำ

ฟังไมไ่ ดศ้ พั ท์ จับมากระเดียด รูเ้ รือ่ งไมล่ ะเอียดถถ่ี ้วน กถ็ อื เป็นจรงิ เปน็ จรงิ
ฟาดเคราะห์ ตัดสินใจยอมเสียสิง่ ใดสิ่งหนง่ึ ไปเพ่ือใหห้ มดเคราะห์

สำ�นวน สุภาษิตไทย หมวด ม
มดแดงแฝงพวงมะม่วง
มะกอกสามตะกร้าปาไมถ่ ูก ความหมาย
มะนาวไมม่ ีน�ำ้ ไมไ่ ดป้ ระโยชนจ์ ากส่งิ ทอี่ ยู่
มะพร้าวต่นื ดก ยาจกต่นื มี  คนกลับกลอกเอาแน่นอนอะไรไมไ่ ด
้
มอื ใครยาวสาวไดส้ าวเอา พดู ไม่นา่ ฟัง
มอื ไมพ่ ายเอาเท้าราน้ำ� คนจนมักตนื่ เตน้ เมื่อรำ�่ รวย
ไม่มีปี่ไมม่ ีขลุย่ ใครดใี ครได้
แมวไมอ่ ยู่หนรู า่ เรงิ ไมช่ ่วยแลว้ ยงั กดี ขวาง
ม้าดดี กระโหลก    ไม่มเี คา้ มากอ่ น
มอื ถอื สากปากถอื ศีล ผใู้ หญ่ไมอ่ ยูผ่ นู้ อ้ ยเหลงิ
กรยิ าทีห่ ญงิ เดนิ ไมส่ ุภาพ
ส�ำ นวน สภุ าษิตไทย ไปวัดฟังธรรมถอื ศลี แตก่ ระทำ�ตนไมด่ หี รือพูดดีแตใ่ จไม่ดี
ยาจกเห็นใจเศรษฐี
ยอ้ มแมวขาย หมวด ย
ยืน่ หมยู ื่นแมว
โยนกลอง ความหมาย
ยกเมฆ จะท�ำ อะไรกใ็ ห้ถูกตอ้ งตามเหตุผล
ยกยอปอปัน้ ปรงุ แต่งของเลวแล้วหลอกวา่ เปน็ ของดขี าย
ยกภูเขาออกจากอก แลกเปล่ียนสงิ่ ของกันโดยไม่ใหเ้ สียเปรยี บ
ยามรกั นำ้�ต้มผกั กว็ า่ หวาน โยนความผดิ ใหผ้ อู้ ่นื
ยกครูตอ่ หน้า ยอขา้ เม่ือลบั หลัง พดู เดาสมุ่
ยกย่องหรอื สรรเสริญ หรือสนับสนุนใหเ้ ด่นข้ึน
หายหนักใจ
เม่อื รักก็เหน็ ดีทุกอยา่ ง
ส�ำ นวน สภุ าษติ ไทย ยกยอ่ งครตู อ่ หนา้ ยกย่องชมเชยผูน้ อ้ ยลบั หลัง
รรู้ ักษาตัวรอดเป็นยอดดี    
รู้เช่นเหน็ ชาต ิ หมวด ร
รกั ดหี ามจั่ว รกั ช่วั หามเสา
รกั สนกุ ทกุ ข์ถนัด ความหมาย
ร่มไม้ชายคา ใหร้ ู้จกั เอาตวั รอด
รวบหัวรวบหาง ร้กู �ำ พืด รนู้ สิ ยั ใจคอ
รว่ มหัวจมทา้ ย ให้ประพฤติตนดี จะไดด้ ี

รอดปากเหยยี่ วปากกา สนุกมาก ก็มกั จะทุกขม์ าก
รดี เลือดกบั ป ู    ท่ีอยอู่ าศัย
ฉวยโอกาสเอาหรอื ท�ำ ใหเ้ สร็จส้ินไปโดยเรว็
ตกลงเปน็ สามีภรรยากนั
แคล้วคลาดและหลุดพ้นจากอนั ตรายต่าง ๆ
สำ�นวน สุภาษิตไทย เค่ยี วเขญ็ เอากับผูท้ ่ีไมม่ ีทางจะให้ เช่น รดี เงนิ จากคนจน
เลือดยอ่ มข้นกว่าน�ำ้
ล้วงคองูเหา่    หมวด ล

ความหมาย
พีน่ ้องยอ่ มดกี วา่ คนอน่ื
กลา้ ท�ำ ชว่ั โดยไมเ่ กรงกลวั ผู้ใด

ลมื ตวั เหมือนววั ลืมตัว ลืมพนื้ เพเดิมของตนเอง
ลกู ไกใ่ นกำ�มอื ผ้ทู ่ีไม่มีทางตอ่ สู้
ลูกขุนพลอยพยกั ผูน้ อ้ ยคอยตามผู้ใหญ่
ลูกไมห้ ลน่ ไม่ไกลต้น บุคคลย่อมเปน็ ตามเผ่าพนั ธุ์

ลม้ ลุกคลุกคลาน   ด้ินรนกระเสือกกระสน
ล้มหมอนนอนเสอ่ื ปว่ ยเจ็บถงึ ขนาดตอ้ งนอนรกั ษาตวั
ลาโง่    คนโง
่
ลม้ ท้ังยืน     ฉิบหายหรอื หมดตัวโดยกะทันหนั

สำ�นวน สภุ าษติ ไทย

หมวด ศ
ศอกกลบั
ศิษยม์ คี รู    ความหมาย
ศกึ ในอก     ย้อนว่าสวนคำ� กระท�ำ การแกแ้ ค้น
ศกึ หนา้ นาง ศิษยเ์ ก่งทม่ี คี รเู กง่ ฃ
เศรษฐยี ังขาดไฟ ความรูส้ กึ นึกคดิ ทส่ี ุดจะหักห้ามได้ การเอาชนะใจตนเอง
ศาลา นารี คงคา การววิ าทหรือตอ่ สูก้ นั ตอ่ หน้าหญงิ ทตี่ นหมายปอง
ศรศลิ ป์ไมก่ นิ กนั    คนเรามวี นั ผดิ พลาด
สำ�นวน สภุ าษิตไทย สงิ่ ทถ่ี อื ว่าเปน็ ของกลาง
สวยแตร่ ปู จูบไม่หอม ไม่ถกู กัน ไมล่ งรอยกนั ไม่ถูกชะตากนั ทำ�อะไรกันไม่ได
้

สอดร้สู อดเห็น
สอนจระเขใ้ หว้ ่ายน้�ำ หมวด ส
สาวไสใ้ หก้ ากนิ
สบิ เบี้ยใกล้มือ    ความหมาย
สบิ แปดมงกุฎ    รปู รา่ งหนา้ ตาดีแตข่ าดคณุ สมบัติสตรี
สีซอใหค้ วายฟัง    แส่รใู้ นเรือ่ งของคนอ่ืน
สุ่มสสี่ ุ่มหา้     สอนในสิง่ ทเ่ี ขารู้ดีอยู่แล้ว
สือซ่อนเลบ็ เอาความลับของฝา่ ยตนไปเปดิ เผยใหค้ นอน่ื รู้
เสือกระดาษ ของหรือประโยชนท์ ี่อยใู่ กล้กเ็ อาไว้ก่อน
ผู้มเี ลห่ เ์ หลี่ยมมาก
สอนคนโงไ่ มม่ ปี ระโยชน์

ไม่ดูหน้าดหู ลัง
เ
ส�ำ นวน สุภาษิตไทย คนคมในฝัก เกง่ แตเ่ ก็บไวไ้ มโ่ ออ้ วด
หาเหาใส่หวั      อำ�นาจท่ีมเี ป็นลายลักษณะอักษรเทา่ น้ัน
หญา้ ปากคอก
หนวดเต่า เขากระต่าย หมวด ห

หนอนหนงั สอื
หน้าซ่อื ใจคด ความหมาย
หนา้ เน้ือใจเสอื หาความเดอื นร้อนใสต่ วั โดยใช่เหตุ

เหน็ กงจกั รเป็นดอกบวั คุ้นเสียจนมองขา้ มไป

หมองูตายเพราะง ู   สง่ิ ท่ีหาได้ยากยิง่
เห็นช้างขี้ ช้ตี ามชา้ ง   คนทช่ี อบอ่านหนงั สือเปน็ ประจำ�
เห็นช้างเท่าหมู   มหี นา้ ตาซ่อื ตรง แตใ่ นในคดิ รา้ ย
สำ�นวน สภุ าษติ ไทย หนา้ ตายิม้ แย้มแจ่มใจแตใ่ นใจดรุ ้าย
อ้อยเขา้ ปากชา้ ง หลงผิดคิดวา่ ความชวั่ เปน็ ความดี

ท�ำ หน้าทีอ่ ะไรมักไดร้ บั ภัยจากหน้าทนี่ ้นั
ท�ำ อย่างผูอ้ ่ืนจนเกินกำ�ลังตน
โกรธจดั จนขาดสต
ิ


หมวด อ

ความหมาย
ส่งิ ตกอยใู่ นมือใครแล้วยากจะไดค้ ืน

อกไหมไ้ ส้ขม ความทุกขอ์ ย่างแสนสาหัส
อดเปร้ยี วไวก้ ินหวาน ค่อยท�ำ ค่อยไปแล้วจะไดผ้ ลดี

อกสั่นขวัญแขวน ตกใจขนาดหนกั
อดอยากปากแหง้    ไม่มอี าหารจะกนิ
เอาหูไปนาเอาตาไปไร่    ทำ�ไมร่ ้ไู มเ่ หน็
อย่าเทนำ้�พรกิ ไปกินแกง     อย่าคาดคะเนล่วงหน้า โดยยงั ไมเ่ หน็ ผล
เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน แสดงความรหู้ รืออวดร้กู บั ผูท้ ีร่ ้เู รื่องดีกวา่
เอากุ้งฝอยไปตกปลากระพง ลงทนุ น้อย หวงั ก�ำ ไรมาก

สำ�นวน สุภาษิต
คำ�พงั เพย หมายถึง ?

ความหมายของสภุ าษิตไทยสภุ าษติ หมายถึง คำ�พูดที่พูดออกมา ไม่ว่าจะเปน็ ทำ�นอง ส�ำ นวนโวหาร ที่มคี วามหมายทดี่ ี ส่วนใหญ่
คนไทยเราจะหยบิ ยกค�ำ สุภาษิตมาเปน็ ตัวอย่างในการอบรมส่ังสอนลูกหลาน หรือบางครัง้ ใชแ้ สดงเปรยี บเทียบประกอบการสนทนา สุภาษิต
แบ่งออกเปน็ 2 ประเภท ดงั นี้
1. คำ�สุภาษติ ประเภททพ่ี ูด อ่านหรอื เข้าใจเนอ้ื ความไดท้ ันที โดยไมต่ อ้ งแปลความหมาย
2. ค�ำ สุภาษติ ประเภทท่ีพูด อา่ นหรือฟังแลว้ ต้องนึกตรกึ ตรอง ตคี วามหมายเสียก่อนจึงจะทราบ
ความหมายของส�ำ นวนสำ�นวน หมายถึง โวหาร ท�ำ นองพดู ถ้อยคำ�ท่ีเรียบเรยี ง เป็นลกั ษณะความหมายเชิงอปุ มาเปรียบเทียบ ไม่
แปลความหมายตามตัวอกั ษร จึงฟังแล้วมักจะไมไ่ ด้ความหมายของตัวมนั เอง ตอ้ งนำ�ไปประกอบกับเร่ือง หรือเหตกุ ารณจ์ ึงจะได้ความหมาย
เปน็ คตเิ ตือนใจ เช่นเดยี วกับค�ำ ที่เป็นสุภาษิต
ความหมายของคำ�พงั เพยค�ำ พังเพย หมายถงึ   ถอ้ ยคำ�ที่เรียบเรยี งข้นึ มาเป็นความหมายกลางๆ คือ ไมเ่ นน้ การส่งั สอน แต่กแ็ ฝงคติ
เตอื นใจหรอื ข้อคดิ สะกดิ ใจใหน้ �ำ ไปปฏบิ ัตไิ ด้ และ เนื้อหาของใจความน้นั ก็ไม่จำ�เป็นวา่ จะต้องเป็นความดี หรอื ความจริงแทแ้ น่นอน  เพือ่
ใหต้ ีความเข้ากบั เรือ่ ง มคี วามหมายลกึ ซงึ้ กวา่ ส�ำ นวน  มีลักษณะติชมหรือแสดงความเหน็ ในตวั  แตย่ งั ไม่ได้วางหลักความจริงอนั เทย่ี งแท้
และยังไม่เปน็ ค�ำ สอน เชน่ กระตา่ ยตนื่ ตมู ท�ำ นาบนหลงั คน ถี่ลอดตาชา้ ง ห่างลอดตาเลน็ เสียนอ้ ยเสียยากเสยี มากเสียงา่ ย น้�ำ ถึงไหนปลา
ถึงนนั้ เป็นตน้

ส�ำ นวนสุภาษิตไทย หมวด ก.

ส�ำ นวน สุภาษติ ไทย คำ�พังเพย ความหมาย
เก็บเบีย้ ใตถ้ ุนรา้ น เกบ็ เล็กผสมน้อย โน่นบา้ งน่ีบ้าง จนสําเร็จเป็นรูปเปน็ ร่างข้ึนมา
เกบ็ เลก็ ผสมนอ้ ย เก็บไวท้ ลี ะเลก็ ละน้อย
เกบ็ หอมรอมรบิ เกบ็ รวบรวมไวท้ ีละเลก็ ละน้อย
เกลยี ดตวั กินไข่ เกลียดปลาไหลกินน�้ำ แกง เกลยี ดตวั เขาแตอ่ ยากได้ผลประโยชนจ์ ากเขา
เกลือเป็นหนอน ญาตมิ ิตร สามีภรรยา บตุ รธดิ า เพอ่ื นรว่ มงาน หรือคนในบา้ น คิดคดทรยศ
ไสเ้ ปน็ หนอน กว็ า่
เกลือจมิ้ เกลอื ไม่ยอมเสยี เปรยี บกนั แก้เผด็ ใหส้ าสมกนั
แกงจดื จึงรูค้ ุณเกลอื จะรู้ค่าของบางสงิ่ กต็ ่อเมื่อเดอื ดรอ้ น
แกวง่ เท้าหาเส้ยี น ข้าไปย่งุ กับเรือ่ งของผ้อู น่ื จนเกิดเป็นเร่ืองกลับมาทีต่ วั เอง
แกะด�ำ คนท่ที ําอะไรผดิ เพือ่ นผิดฝูงในกลมุ่ นนั้ ๆ (ใช้ในทางไม่ดี)
ใกล้เกลือกินด่าง มองข้ามของดีท่ีอยูใ่ กล้ตัวซงึ่ จะเป็นประโยชน์แกต่ น กลับไปแสวงหาสิ่งอ่นื ท่ีดอ้ ยกว่า
ไกเ่ เกเ่ เม่ปลาช่อน หญงิ ค่อนข้างมอี ายุ มมี ารยาและเลห่ เ์ หล่ียมมาก
ไกเ่ ห็นตีนงู งเู ห็นนมไก่  ต่างฝา่ ยตา่ งร้คู วามลบั ของกนั และกัน
ไกไ่ ดพ้ ลอย ได้สง่ิ ทมี่ ีค่าแต่ไม่รู้คุณค่า จึงไม่เกดิ ประโยชนแ์ ต่อยา่ งใด
ไกง่ ามเพราะขน คนงามเพราะแตง่ ความสวยงามเกิดขน้ึ ได้จากการปรุงแตง่
ไกอ่ ่อน อ่อนหดั , ยงั ไม่ช�ำ นาญ
ไกลปนื เท่ียง ไม่รู้อะไรเพราะอยหู่ ่างไกลความเจรญิ , ไม่ทนั สมัยเพราะอยไู่ กลจากตวั เมือง
กงกรรมกงเกวยี น เวรสนองเวร กรรมสนองกรรม ท�ำ อย่างไรยอ่ มไดอ้ ย่างน้นั
กบเลอื กนาย ผู้ท่ีตอ้ งการเปล่ยี นผ้บู งั คบั บัญชาเรื่อยๆ
กบในกะลาครอบ ผมู้ ีความรู้และประสบการณ์น้อย แตส่ ำ�คญั ตนวา่ มีความรูม้ าก
กรวดนำ�้ คว่�ำ ขนั ตดั ขาดไม่ขอเกย่ี วข้องดว้ ย
กระเชอกน้ รว่ั สุร่ยุ สุร่าย ไมป่ ระหยัด
กระดังงาลนไฟ หญิงทเ่ี คยผ่านผู้ชายมาแลว้ ยอ่ มรจู้ ักช้ันเชิงดีกวา่ ผู้หญงิ ทย่ี ังไม่เคยแตง่ งาน
กระดี่ไดน้ �้ำ อาการแสดงความดีใจ หรือตื่นเตน้ จนตวั สน่ั
กระดูกขัดมนั ข้เี หนียวมากอย่างไมย่ อมใหอ้ ะไรแก่ใครงา่ ยๆ
กระต่ายขาเดยี ว ยนื กรานไม่ยอมรับ
กระต่ายต่นื ตมู คนทีแ่ สดงอาการตื่นตกใจงา่ ยโดยไมท่ ันส�ำ รวจใหถ้ อ่ งแทก้ อ่ น
กระตา่ ยหมายจันทร ์ ผู้ชายหมายปองผหู้ ญิงทีม่ ฐี านะดกี วา่
กวา่ ถว่ั จะสกุ งากไ็ หม ้ ลักษณะของการท�ำ งานทมี่ ีความลงั เลใจ ทำ�ให้แกป้ ัญหาได้ไมท่ นั ท่วงที

กัดก้อนเกลอื กิน ใชช้ วี ิตอยา่ งแร้นแคน้ มาก
กาในฝูงหงส์  ผทู้ ่ีตำ่�ตอ้ ยไมม่ ีเกียรติ อยู่ทา่ มกลางเจา้ ขนุ มูลนายสงู ศกั ดิ์
กาฝาก  ผ้อู าศัยเกาะคนอืน่ กนิ
กา้ งขวางคอ  ผู้ทขี่ ดั ขวาง ไม่ใหท้ �ำ อะไรได้สะดวก
ก�ำ ข้ีดีกวา่ กำ�ตด  ไดบ้ า้ งดีกว่าไมไ่ ด้อะไรเลย
กำ�ปั้นทบุ ดนิ   ท�ำ หรือพดู ส่งเดชพอใหม้ ันพ้นตวั
กง้ิ ก่าได้ทอง คนที่ไดล้ าภยศแลว้ ทะนงตนลืมฐานะเดิม
กงิ่ ทองใบหยก เหมาะสมกนั (ใช้แกห่ ญิงกับชายท่จี ะแตง่ งานกนั )
กินทลี่ บั ไขทแี่ จง้   เปดิ เผยเร่ืองที่ทำ�กนั ในที่ลับ
กินน�้ำ ใต้ศอก จ�ำ ต้องยอมเป็นรองเขา, ไมเ่ ทยี มหน้าเทียมตาเทา่
กนิ บนเรอื นขีบ้ นหลังคา เนรคณุ
กนิ ปนู รอ้ นทอ้ ง ทำ�อาการมีพริ ธุ ขนึ้ เอง, แสดงอาการเดือดรอ้ นขน้ึ เอง
กินอย่างหมู อย่อู ยา่ งหมา เละเทะ ไม่มีระเบยี บ
กนิ อยู่กบั ปาก อยากอย่กู บั ทอ้ ง รดู้ อี ยู่แล้วแสร้งท�ำ เปน็ ไมร่ ู้
สำ�นวน สุภาษิตไทย ค�ำ พงั เพย
เขา้ เมอื งตาหลิว่ ตอ้ งหล่วิ ตาตาม สำ�นวนสภุ าษิตไทย หมวด ข.
เขา้ กันเป็นป่เี ปน็ ขลยุ่
เข้าดา้ ยเขา้ เข็ม ความหมาย
เข้าตาจน ประพฤติตนให้เหมาะสมกับกาลเทศะ
เข้าตามตรอก ออกทางประตู  ถกู คอกนั , เข้ากันไดด้ ี
เขยี นเสอื ใหว้ วั กลัว คับขนั , สำ�คัญ
เขย้ี วลากดนิ หมดทางไป หมดทางท่จี ะแก้ไข หมดหนทางหากิน.
ไข่ในหนิ การทำ�ตามธรรมเนียมประเพณี
ขม้นิ กบั ปนู ท�ำ อยา่ งใดอยา่ งหนงึ่ เพ่อื ใหอ้ กี ฝา่ ยหน่งึ เสยี ขวัญหรือเกรงขาม
ขว้างงไู ม่พ้นคอ มคี วามสามารถสงู จัดเจน เลห่ เ์ หลย่ี มแพรวพราว
ขวานผ่าซาก ของท่ตี อ้ งระมดั ระวังทะนุถนอมอย่างย่ิง
ของหายตะพายบาป ชอบววิ าทกนั อยู่เสมอเมอ่ื อยู่ใกล้กัน, ไม่ถกู กนั
ขา้ งนอกสุกใส ขา้ งในเปน็ โพรง ท�ำ อะไรแล้วผลรา้ ยกลับมาสตู่ วั เอง
ขายผา้ เอาหน้ารอด  โผงผางไมเ่ กรงใจใคร
ขา้ วแดงแกงรอ้ น  ของหายหรอื เขา้ ใจวา่ หายแลว้ เทย่ี วโทษผูอ้ น่ื
ข้าวใหมป่ ลามนั   ของท่ีดูภายนอกแล้วสวยงามดแี ตแ่ ท้จรงิ แลว้ ภายในไม่ดเี ลย
ขงิ กร็ าขา่ กแ็ รง  ทำ�ให้ส�ำ เรจ็ ลุลว่ งไป เพ่อื รกั ษาชอ่ื เสียงของตนไว้
ขี่ช้างจบั ต๊ักแตน  บุญคุณ
ขี้หมรู า ขี้หมาแหง้   อะไรท่เี ปน็ ของใหม่ก็ถือว่าดี
สำ�นวน สภุ าษติ ไทย คำ�พังเพย ต่างไม่ยอมลดละกัน
คับทอ่ี ยไู่ ด้ คับใจอย่ยู าก ลงทุนมากแตไ่ ดผ้ ลนอ้ ย
เร่ืองเล็กๆ น้อยๆ
เคราะหห์ ามยามรา้ ย
โคแกช่ อบกนิ หญา้ ออ่ น สุภาษิตไทย หมวด ค.
ใครมือยาวสาวไดส้ าวเอา
คนเดียวหวั หาย สองคนเพอื่ นตาย ความหมาย
ที่อยแู่ ม้จะคับแคบกอ็ ยไู่ ดถ้ า้ สบายใจ แต่ถา้ ล�ำ บากใจแลว้ แมจ้ ะทีอ่ ยูก่ วา้ งขวางใหญโ่ ต
ก็อย่ไู มไ่ ด้ ไมน่ า่ อยู่
เคราะห์รา้ ย
ชายสูงอายทุ ีช่ อบผูห้ ญงิ รุ่นสาว
ตา่ งคนตา่ งฉวยโอกาส แสวงหาประโยชน์ใสต่ วั โดยไม่คิดถึงคนอ่ืน
เม่ือต้องทำ�อะไรทีม่ คี วามเสยี่ ง ท�ำ สองคนย่อมดีกวา่ คนเดียว

คนดีผคี มุ้   คนทำ�ดียอ่ มไมม่ ภี ยั
คนล้มอยา่ ข้าม  อย่าดถู กู หรอื ซ�้ำ เติมคนทีพ่ ลาดพลั้งเผลอ
คบเด็กสร้างบา้ น  ท�ำ งานการอะไรกับเด็กยอ่ มไมเ่ ป็นผล เพราะยังออ่ นประสบการณ์
คบคนให้ดหู น้า ซื้อผ้าใหด้ ูเน้อื   จะคบใครให้พจิ ารณาเสียกอ่ น เชน่ เดียวกบั จะซอื้ ผา้
คบคนพาลพาลพาไปหาผิด คบบัณฑิตบณั ฑติ พาไปหาผล คบคนชวั่ ก็ถกู ชักนำ�พาไปทำ�ช่วั คบคนดีกจ็ ะพากันทำ�ดี
คมในฝัก มคี วามรคู้ วามสามารถแตเ่ ม่ือยังไมถ่ ึงเวลากไ็ ม่แสดงออกมาใหป้ รากฏ
คลุมถุงชน การถูกจบั แตง่ งานโดยไมไ่ ดเ้ ต็มใจ
คว่�ำ บาตร ไม่ยอมคบคา้ สมาคมด้วย
ความในอยา่ นำ�ออก ความนอกอย่านำ�เข้า ไมน่ ำ�เรอ่ื งไม่ดีของพรรคพวกไปบอกคนอืน่ และไม่รบั เขา้ มาดว้ ย
ความพยายามอยทู่ ี่ไหน ความส�ำ เรจ็ อยทู่ น่ี ่นั ความส�ำ เรจ็ ย่อมเกิดกับคนทม่ี ีความพยายาม
ความรู้ท่วมหวั เอาตัวไมร่ อด มคี วามร้มู าก แต่ไมร่ ้จู ักใชค้ วามรใู้ ห้เปน็ ประโยชน์
ความวัวไมท่ ันหายความควายเข้ามาแทรก มีปัญหาใหม่เข้ามาขณะทปี่ ัญหาเดิมยังแกไ้ ม่หาย
คอเป็นเอ็น ขึ้นเสียงเถียงโตอ้ ยา่ งไมย่ อมลดละ, เถียงเกง่
คอทองแดง  ดม่ื เหลา้ เกง่ ไมเ่ มาง่ายๆ
คางคกข้นึ วอ  คนทีม่ ีฐานะต่�ำ ตอ้ ย พอไดด้ บิ ไดด้ ีก็มกั แสดงกริ ยิ าอวดดี ลืมตวั
คาหนังคาเขา  จบั ไดใ้ นขณะทก่ี �ำ ลงั กระท�ำ ผิด หรอื พร้อมกบั ของกลาง
คนื หมาหอน  คนื สุดทา้ ยก่อนมีการเลือกตงั้ ซ่งึ จะมกี ารซื้อเสียงกันมาก

สำ�นวน สุภาษติ ไทย ค�ำ พงั เพย ส�ำ นวนสุภาษิตไทย หมวด ฆ.
ฆอ้ งปากแตก
ฆา่ ไม่ตายขายไม่ขาด ความหมาย
ฆา่ ควายอยา่ เสียดายพริก ปากโป้ง, เก็บความลบั ไมอ่ ย,ู่ ชอบนำ�ความลับของผ้อู นื่ ไปโพนทะนา
ฆา่ ช้างเอางา ตดั เยอื่ ใยไมข่ าด
ท�ำ การใหญไ่ มค่ วรตระหนี่
ทำ�ลายของใหญเ่ พ่ือใหไ้ ดข้ องเล็กน้อยซึง่ ไมค่ มุ้ คา่ กนั

สุภาษิตคําพงั เพย หมวด ง.

ส�ำ นวน สุภาษติ ไทย คำ�พังเพย ความหมาย
เงียบเปน็ เป่าสาก  ลักษณะทีเ่ งียบสนทิ
โงเ่ งา่ เตา่ ตุ่น  โง่ท่สี ุด
งมเข็มในมหาสมทุ ร  ท�ำ กิจทส่ี �ำ เร็จไดย้ าก
งานหลวงไม่ใหข้ าด งานราษฎรไ์ ม่ให้เสยี   ท�ำ งานไม่บกพรอ่ งทงั้ งานสว่ นรวมและสว่ นตัว
งกู นิ หาง  เกี่ยวโยงกันไปเป็นทอดๆ
งๆู ปลาๆ  ร้บู ้างเล็กนอ้ ย ไมไ่ ดร้ จู้ รงิ ในเร่อื งน้นั

ส�ำ นวน สุภาษติ ไทย ค�ำ พงั เพย สภุ าษติ ส�ำ นวนไทย หมวด จ.
เจ้าชปู้ ระตูดิน
ใจซื่อมอื สะอาด ความหมาย
ใจดีสู้เสือ เจา้ ชมู้ าก จีบได้ไม่เลือกหน้า
ใจปลาซวิ ด�ำ รงอย่ใู นทางท่ชี อบ ไมเ่ อนเอยี ง
จระเข้ขวางคลอง บงั คบั ใจให้กล้าเมือ่ พบอนั ตราย
จบั เสอื มอื เปล่า  ใจไมส่ ู้ ยอมแพง้ ่าย
จบั แพะชนแกะ  ทำ�อะไรขดั ขวางผู้อน่ื
จบั งูขา้ งหาง  แสวงหาประโยชน์โดยตวั เองไม่ตอ้ งลงทุน
จับปลาสองมอื   ทำ�อยา่ งขอไปที ไมไ่ ด้อย่างนก้ี เ็ อาอย่างน้ันเข้าแทนเพ่ือให้ลลุ ่วงไป
ท�ำ สิ่งท่เี สยี่ งตอ่ อันตราย
มงุ่ หวังอยากจะได้ทเี ดยี วพรอ้ มๆ กันทัง้ สองอยา่ ง

จบั ปูใสก่ ระด้ง  ซกุ ซนมาก ยากทจ่ี ะทำ�ใหอ้ ยูน่ ิง่ ๆ ได้
จุดไตต้ �ำ ตอ  พูดหรอื ทำ�สง่ิ ใดส่งิ หนง่ึ บงั เอิญไปโดนเจ้าตัว โดยผพู้ ดู หรือผู้ท�ำ ไม่รูต้ วั
เจียมเนือ้ เจียมตวั   รู้จกั ประมาณตัว
ส�ำ นวน สุภาษิตไทย ค�ำ พงั เพย
เชือดคอไก่ให้ลงิ ดู  สำ�นวนไทย หมวด ช.
แช่งชกั หักกระดูก 
ชกั แม่น�ำ้ ทง้ั ห้า  ความหมาย
ชกั ใบใหเ้ รอื เสยี   การลงโทษใหด้ เู ป็นตัวอยา่ ง
ชักนำ�้ เข้าลึก ชักศึกเข้าบา้ น  แช่งดา่ มุ่งร้ายให้ผอู้ ื่นได้รบั อันตรายอย่างรา้ ยแรง
ชกั หนา้ ไม่ถึงหลัง  พดู จาหวา่ นล้อมยกยอบญุ คณุ เพอ่ื ขอส่ิงท่ปี ระสงค์
ชา้ งเท้าหน้า  พูดหรือท�ำ ขวางๆ ให้การสนทนาหรอื การงานเขวออกนอกเร่ืองไป
ชา้ งตายทงั้ ตวั เอาใบบัวมาปดิ   ชกั นำ�ศัตรเู ข้าบา้ น
ชาวนากบั งูเหา่   มีรายได้ไม่พอกับรายจ่าย
ชา้ ๆ ไดพ้ ร้าสองเลม่ งาม เปน็ หวั หนา้ หรอื ผนู้ �ำ แลว้ ใหค้ นอ่นื ทำ�ตาม หรอื เปน็ หัวหน้าครอบครัว
ชิงสกุ กอ่ นหา่ ม  ความชัว่ หรอื ความผิดรา้ ยแรงที่คนรู้ทว่ั กันแลว้ จะปิดอยา่ งไรก็ไม่มดิ
ชโี้ พรงให้กระรอก  เลี้ยงไมเ่ ช่อื ง
ชุบมือเปบิ   ค่อยๆ คดิ ค่อยๆ ทํา แลว้ จะสําเรจ็ ผลอย่างดี
ส�ำ นวน สภุ าษิตไทย คำ�พังเพย ทำ�สงิ่ ท่ียงั ไมส่ มควรแก่วยั หรอื ยังไมถ่ ึงเวลา
ซ่อื กินไมห่ มด คดกินไม่นาน ช้ชี ่องทางชั่วให้คนไมด่ ี
ซื่อเหมือนแมวนอนหวด  ฉวยประโยชน์จากคนอืน่ โดยทต่ี นเองไมไ่ ด้ลงทุนลงแรง
สำ�นวน สุภาษติ ไทย คำ�พงั เพย
เดก็ เลยี้ งแกะ ค�ำ พงั เพย หมวด ซ.
เด็กเส้น 
เดด็ ดอกฟ้า  ความหมาย
เดด็ บวั ไมไ่ ว้ใย ความซอ่ื สัตยน์ ั้นกนิ ใช้ไมม่ ีวนั หมด มีกินได้เร่อื ย ๆ
เดนิ ตามหลังผู้ใหญห่ มาไมก่ ดั คนทดี่ ูเงียบ ๆ ไม่มีพษิ มีภัย
ไดท้ ขี ี่แพะไล ่
ไดห้ น้าได้ตา  ส�ำ นวนสุภาษติ ไทย หมวด ด.
ไดห้ นา้ ลืมหลัง 
ดาบสองคม ความหมาย
ดินพอกหางหม ู คนชอบพูดโกหกจนไมม่ ีใครเช่ือถอื
ดูชา้ งใหด้ ูหาง ดนู างให้ดแู ม ่ คนท่มี เี สน้ สาย มผี มู้ ีอำ�นาจคอบหนุนหลัง
ส�ำ นวน สุภาษิตไทย คำ�พังเพย การเอาหญงิ ทถี่ ือว่ามฐี านะสูงศักดก์ิ ว่ามาเป็นภรรยา
เต้ียอุ้มคอ่ ม  ตัดขาด, ตดั ญาตขิ าดมิตรกนั เดด็ ขาด
ตกกระไดพลอยโจน  การประพฤตติ ามแบบอยา่ งผูใ้ หญ่ย่อมปลอดภัย
ตกน้ำ�ไมไ่ หล ตกไฟไม่ไหม้  ซ�้ำ เติมเม่อื ผู้อน่ื เพลี่ยงพล้�ำ ลง
ได้เกยี รติ, ไดช้ อ่ื เสียง
หลงๆ ลืมๆ ไดส้ ิง่ หนง่ึ ลืมส่งิ หนึง่
มที ั้งคุณและโทษ, อาจดีอาจเสียกไ็ ด้
งาน/ สง่ิ ตา่ งๆ ท่ีค่ังค้างพอกพูนขึน้ เรอื่ ยๆ
ให้รู้จักพิจารณาลักษณะบุคคลหรอื หญิงท่จี ะเลือกเปน็ คูค่ รอง

สำ�นวนสุภาษิตไทย หมวด ต.

ความหมาย
คนทม่ี ีฐานะตำ�่ ต้อยหรอื ยากจน แตร่ บั ภาระเลีย้ งดคู นท่ีมีฐานะเชน่ ตนอีก
จำ�เปน็ ท่จี ะตอ้ งยอมเขา้ ไปเกยี่ วข้องกบั เหตุการณท์ ่ีเกดิ ข้นึ เมอ่ื ไมม่ ที างเล่ยี ง
ตกอยู่ในท่ีคับขันอย่างไรกไ็ มเ่ ป็นอนั ตราย, ตกอยทู่ ่ใี ดก็ไมส่ ญู หาย

ตกมา้ ตาย  พลาดพล้ังกอ่ นจะท�ำ ส�ำ เร็จ
ตกล่องปล้องชนิ้   ตัดสินใจท่จี ะรว่ มมอื หรอื ร่วมชีวติ ดว้ ย
ต่อหน้ามะพลบั ลบั หลงั ตะโก ตอ่ หนา้ ทำ�เปน็ ดี แตพ่ อลบั หลังกน็ ินทาหรือหาทางท�ำ ร้าย
ตกั นำ�้ ใส่กระโหลก ชะโงกดเู งา  ใหร้ ูจ้ กั ฐานะของตนและเจียมตวั
ตักน้ำ�รดหวั ตอ  แนะนำ�พรำ่�สอนเท่าไรก็ไมไ่ ด้ผล
ตกั บาตรอยา่ ถามพระ  จะใหอ้ ะไรแก่ผูท้ ่ีเตม็ ใจรบั อยแู่ ลว้ ไมค่ วรถาม
ตัดไฟแต่ต้นลม  ตดั ตน้ เหตุเพ่ือไม่ใหเ้ หตุการณ์ลกุ ลามตอ่ ไป
ตัดหางปล่อยวดั   ตัดขาดไม่เก่ยี วข้อง ไมเ่ อาเปน็ ธรุ ะอีกตอ่ ไป
ตาบอดได้แวน่   คนทไ่ี ดส้ ง่ิ ซ่งึ ไมเ่ ปน็ ประโยชน์อะไรแก่ตน
ต�ำ น�้ำ พริกละลายแมน่ ้ำ�  ลงทุนไปโดยได้ผลประโยชนไ์ ม่คุ้มทุน
ตเิ รือท้ังโกลน  ตำ�หนสิ ่ิงทย่ี งั ทำ�ไมเ่ สร็จหรือท่ยี งั ไม่ร้วู า่ อะไรเป็นอะไร
ตีตนไปก่อนไข ้ เรอื่ งยังไม่เกิดก็ต่นื เต้น โวยวาย ตีโพยตพี ายเกิดเหตุ
ตีปลาหน้าไซ  พดู หรอื ท�ำ กิจการของผู้อืน่ ซง่ึ ก�ำ ลังไปดว้ ยดีกลับเสียไป
ตีววั กระทบคราด  โกรธคนหน่ึงแต่ทำ�อะไรเขาไม่ได้ ไพล่ไปรงั ควานอีกคนหนึ่งที่เกยี่ วข้อง

ส�ำ นวน สุภาษิตไทย คำ�พังเพย ส�ำ นวนสุภาษติ ไทย หมวด ท.
เทนำ้�เททา่  
ทองแทย้ ่อมไมแ่ พไ้ ฟ  ความหมาย
ทองแผน่ เดียวกนั   คล่อง รวดเรว็ ไมต่ ดิ ขดั
ทองไมร่ ูร้ ้อน  คนทยี่ ึดมน่ั และตัง้ มนั่ ในความดี ไม่มอี ะไรมาเปลี่ยนได้
ทำ�คณุ บชู าโทษโปรดสตั วไ์ ดบ้ าป  เกย่ี วดองกนั โดยการแต่งงาน
ทำ�ดไี ด้ดีทำ�ชั่วได้ชัว่   เฉยเมย, ไมก่ ระตอื รอื ร้น, ไม่สะดุ้งสะเทอื น
ท�ำ นาบนหลงั คน ทำ�คณุ แตก่ ลบั เป็นโทษ ทำ�ดีแต่กลับเปน็ ร้าย
ทเ่ี ท่าเเมวด้นิ ตาย คนเราทำ�อยา่ งไรก็จะไดอ้ ยา่ งนนั้
ทุบหม้อข้าว หาผลประโยชน์ใส่ตนโดยขูดรดี ผูอ้ น่ื
ทด่ี ินหรอื เนื้อท่ีเลก็ น้อย
ส�ำ นวน สุภาษิตไทย คำ�พังเพย ตดั อาชีพ, ท�ำ ลายอาชพี
ในน้ำ�มปี ลาในนามีขา้ ว
นกน้อยในกรงทอง ส�ำ นวนสุภาษติ ไทย หมวด น.
นกสองหัว
นำ้�ทว่ มทุ่ง ผกั บงุ้ โหรงเหรง ความหมาย
น้ำ�พ่ึงเรอื เสือพึ่งปา่   ดนิ แดนทม่ี ีความอุดมสมบูรณ์
นายว่าขีข้ ้าพลอย  มีความเพยี บพร้อมแตข่ าดอสิ ระ
น�ำ้ กลง้ิ บนใบบอน  คนทีท่ �ำ ตัวฝักใฝเ่ ขา้ ดว้ ยท้งั 2 ฝ่ายทไี่ มเ่ ปน็ มติ ร โดยหวังประโยชนเ์ พอ่ื ตน
น�ำ้ ขึน้ ใหร้ บี ตกั พูดมากแตไ่ ดเ้ นื้อหาสาระนอ้ ย
น�ำ้ ขุ่นไวใ้ นน�ำ้ ใสไวน้ อก การพ่งึ พาอาศัยกัน, ความสามัคคี
น�ำ้ ซมึ บ่อทราย  พลอยพูดผสมโรงตเิ ตยี นผ้อู ืน่ ตามนายไปด้วย
น�ำ้ ตาลใกลม้ ด คนใจไมแ่ น่นอน กับกลอก
น้ำ�ทว่ มปาก มีโอกาสดคี วรรีบทำ�
น�ำ้ ท่วมหลังเปด็ แมจ้ ะไม่พอใจก็ยงั แสดงสหี นา้ ย้ิมแย้ม
น้ำ�นอ้ ยย่อมแพ้ไฟ หามาได้เร่อื ยๆ
น้�ำ น่ิงไหลลกึ ชายหญิงทใี่ กล้ชิดกนั มากย่อมห้ามใจไม่ให้รักกนั ไดย้ าก
น�ำ้ ผง้ึ หยดเดยี ว พูดไมอ่ อกเพราะเกรงจะมภี ัยแกต่ นหรอื ผ้อู ่นื
เป็นไปไม่ได้ เป็นไปได้ยาก
ฝา่ ยข้างนอ้ ยยอ่ มแพ้ฝ่ายขา้ งมาก
คนท่ีมีท่าหงิม ๆ มกั จะมีความคิดลกึ ซ้งึ
เรอื่ งเล็กๆ ก็ทำ�ใหม้ นั เปน็ เรอ่ื งใหญไ่ ด้

น้�ำ พึ่งเรือ เสือพ่งึ ปา่ การพง่ึ พาอาศยั กนั , ความสามคั คี
น�ำ้ มาปลากนิ มด น�้ำ ลดมดกินปลา ทใี ครทมี ัน
น�ำ้ ร้อนปลาเปน็ น้ำ�เยน็ ปลาตาย ค�ำ พูดทไ่ี พเราะอ่อนหวาน ซง่ึ ถูกใจผูฟ้ ัง แต่อาจเป็นโทษเป็นภยั ได้
น้�ำ ลดตอผดุ   เมอื่ หมดอ�ำ นาจ ความชว่ั ทที่ �ำ ไวก้ ป็ รากฏ

สำ�นวน สุภาษิตไทย ค�ำ พงั เพย สำ�นวนสุภาษติ ไทย หมวด บ.
แบไต ๋
บ่นเป็นหมกี ินผึ้ง  ความหมาย
บัวใต้นำ้�  ตแี ผ่ บอกความลบั ใหค้ นอ่ืนรู้
บัวพน้ น�้ำ   คนท่ชี อบบพ่ มึ พ�ำ อยูเ่ สมอ เห็นอะไรก็บ่นไปหมด
บัวไม่ให้ช�ำ้ นำ้�ไม่ให้ขนุ่ ผูท้ ีม่ คี วามคดิ มืดบอก ขนุ ไมข่ น้ึ
บา่ งชา่ งย ุ ผู้ทม่ี ีความคิดความอ่านที่ดี รดู้ ีรู้ชวั่
บา้ นเมอื งมขี ื่อมีแป  รจู้ กั ผ่อนปรนเขา้ หากัน มใิ หก้ ระทบกระเทอื นใจกัน
บา้ นแตกสาแหรกขาด  คนทีช่ อบพดู สอ่ เสียดยุยงใหเ้ ขาแตกกัน
บา้ หอบฟาง  บ้านเมอื งหรอื ประเทศยอ่ มมกี ฎหมายคมุ้ ครอง
ครอบครวั หรอื บา้ นเมืองตอ้ งกระจัดกระจายพลดั พรากกัน
บ้าสมบัติ เหน็ อะไรเป็นของมคี า่ จะเอาทง้ั นั้น

สำ�นวนสุภาษิตไทย หมวด ป.

ส�ำ นวน สภุ าษติ ไทย คำ�พงั เพย ความหมาย
เปน็ ปีเ่ ป็นขลุย่   ถกู คอกัน, เขา้ กันได้ดี
ปลอ่ ยไก ่ แสดงความโง่ออกมา
ปลาใหญ่กนิ ปลาเลก็   คนหรอื ผ้ใู หญ่ท่ีมีอำ�นาจ กดขข่ี ม่ เหงผู้ออ่ นแอหรอื ผนู้ อ้ ย
ปลาหมอตายเพราะปาก  คนทพ่ี ดู พล่อยจนไดร้ บั อันตราย
ปลูกเรือนคร่อมตอ  กระทำ�ส่งิ ซ่ึงล่วงล้ำ� กา้ วก่ายสทิ ธิของผู้อ่ืน
ปลกู เรอื นตามใจผูอ้ ยู่ ผกู อู่ตามใจผู้นอน  ทำ�ตามความพอใจของผทู้ ี่จะได้รบั ผลโดยตรง
ปอกกลว้ ยเข้าปาก  ง่าย, สะดวก
ปัน้ น�ำ้ เปน็ ตวั   สรา้ งเร่ืองเทจ็ ให้เหน็ เปน็ จริงเปน็ จังข้ึนมา
ปากเป็นเอกเลขเป็นโท  การพูดจาส�ำ คัญกวา่ วิชาหนงั สอื
ปากไมส่ ้ินกล่ินน�ำ้ นม  ยงั เป็นเดก็
ปากตำ�แย  ปากอย่ไู มส่ ขุ ชอบพูด ชอบฟ้อง
ปากปราศรยั น�้ำ ใจเชอื ดคอ  พูดดแี ต่ใจคดิ รา้ ย
ปากวา่ ตาขยบิ   พูดอย่างหนึ่ง แตท่ ำ�อีกอย่างหนึง่
ปดิ ทองหลังพระ  ทำ�ความดีแต่ไม่ได้รับการยกยอ่ ง เพราะไม่มใี ครเห็นคณุ ค่า
ปดิ ประตตู ีแมว  รังแกคนไมม่ ีทางสู้ และไมม่ ที างหนีรอดไปได้

สำ�นวน สุภาษิตไทย ค�ำ พังเพย ส�ำ นวนสุภาษิตไทย หมวด ผ.
แผลเก่า
ไผ่ลลู่ ม ความหมาย
ผักชีโรยหนา้ ความเจบ็ ช้�ำ ทีฝ่ ังใจอยู่ไม่รลู้ ืม
ผัดวนั ประกันพรุ่ง โอนออ่ นไปตามสถานการณ์
ผวั หาบเมยี คอน การทำ�ความดีเพยี งผวิ เผนิ
ผา้ ขร้ี ้ิวหอ่ ทอง ขอเล่อื นเวลาออกไปครัง้ แลว้ ครั้งเลา่
ผีไม่มีศาล ช่วยกนั ทำ�มาหากินท้งั ผัวทั้งเมีย
ผซี �ำ้ ดำ�้ พลอย คนม่งั มีแตแ่ ตง่ ตัวซอมซ่อ
ไมม่ ีทีอ่ ยู่เปน็ หลกั แหลง่
ถูกซ�ำ้ เตมิ เมือ่ พลาดพลั้งลง หรือเม่อื คราวเคราะหร์ า้ ย

ผหู้ ญงิ ยิงเรอื ผูห้ ญิงนั่งอยหู่ วั เรอื (ในขณะท่ีผู้ชายพายอยทู่ ้ายเรือ) เพย้ี นมาจากคำ�วา่ ผูห้ ญิงริงเรอื

ส�ำ นวน สภุ าษิตไทย ค�ำ พงั เพย สำ�นวนสุภาษิตไทย หมวด ฝ.
ฝนตกไมท่ ัว่ ฟา้  
ฝนตกข้หี มไู หล  ความหมาย
ฝนท่งั ใหเ้ ปน็ เข็ม  แจกจา่ ยของไมท่ ั่วถึงกนั
ฝนสัง่ ฟา้ ปลาสงั่ หนอง  พลอยเหลวไหลไปด้วยกนั
ฝากปลาย่างไว้กับแมว  เพียรพยายามสดุ ความสามารถจนกวา่ จะสำ�เรจ็ ผล
ทำ�การอันใดทเ่ี ปน็ สงิ่ ส�ำ คญั เพ่ือไว้อาลัยก่อนจากไป
ไวว้ างใจคนทีไ่ ม่ควรไว้วางใจ

สุภาษิตค�ำ พงั เพย หมวด พ.
สำ�นวน สภุ าษิตไทย ค�ำ พงั เพย
แพ้เปน็ พระ ชนะเปน็ มาร ความหมาย
แพะรบั บาป  การยอมแพ้ทำ�ให้เรอ่ื งสงบ การไม่ยอมแพท้ ำ�ให้เรือ่ งไมส่ งบ
พลกิ หน้ามอื เปน็ หลังมือ  คนท่รี บั เคราะห์กรรมแทนผอู้ ื่น
พายเรอื ให้โจรน่ัง  เปล่ยี นแปลงหรือทำ�ใหผ้ ิดไปจากเดิมอย่างตรงกันข้าม
พายเรอื ในอา่ ง  การใหค้ วามสนบั สนนุ คนไม่ดี
พายเรือทวนน้�ำ คดิ ทำ� หรอื พูดวกวนกลับไปกลบั มา
พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำ�ลงึ ทอง ท�ำ ด้วยความยากล�ำ บาก
พูดไปไมม่ ปี ระโยชน์ นิง่ เสยี ดกี ว่า

สำ�นวน สุภาษิตไทย ค�ำ พังเพย สภุ าษิตค�ำ พังเพย หมวด ฟ.
ไฟลนก้น 
ฟังไม่ได้ศพั ท์ จับเอามากระเดียด  ความหมาย
ฟังหไู วห้ ู  ตอ้ งทำ�อย่างรบี เรง่ เพราะเวลากระช้ันเขา้ มา
ฟังหูซา้ ย ทะลุหูขวา  ฟังไม่ได้ความแจม่ ชดั แลว้ เอาไปพูดตอ่ หรอื ทำ�ผดิ ๆพลาดๆ
ฟา้ หลังฝน  รบั ฟังไว้แต่ไมเ่ ชื่อท้ังหมด
ฟางเส้นสุดทา้ ย  คนทีไ่ ม่ยอ่ มจะฟังใคร พดู ไปคงเปล่าประโยชน์
ฟ้นื ฝอยหาตะเข็บ  ส่งิ ดงี าม สบายใจ เมอ่ื ผา่ นพ้นปัญหาใหญ่
มลู เหตหุ รือประเด็นหลังสดุ ซึง่ กอ่ ให้เกดิ เร่อื งแตกหัก
การรื้อเอาเร่ืองเก่าๆ ทแ่ี ลว้ ไปแล้ว มาพูดขึน้ ให้เปน็ ทส่ี ะเทือนใจ

ส�ำ นวน สภุ าษติ ไทย คำ�พังเพย สภุ าษติ ค�ำ พงั เพย หมวด ม.
ความหมาย
แมวเกา้ ชวี ติ ผ่านความเป็นความตายมาหลายคร้งั แตก่ ็ยังรอดมาได้
แมวไมอ่ ยหู่ นูรา่ เรงิ เมือ่ ผู้ใหญห่ รอื ผู้ดูแลไม่อยู่ เด็ก ๆ ก็มกั ไมม่ ีระเบยี บ ท�ำ ตัวกนั ตามสบาย
แมวนอนหวด ดูซือ่ เชอื่ ง ไม่มพี ษิ มีภยั แต่ความจริงแลว้ กลบั ซอ่ นความรา้ ยกาจไวภ้ ายใน
แมวเฝ้าปลายา่ ง การฝากให้ผูอ้ ่นื เฝ้าส่ิงของทเ่ี ขาต้องการอยู่แล้ว ยอ่ มทำ�ให้สูญเสีย
แม่ศรีเรือน แม่บ้านแม่เรือน ผ้หู ญิงทีเ่ ก่งงานบา้ นงานเรอื น
ไม้เบ่ือไมเ้ มา  ขัดกนั ตะพดึ เพราะใจโกรธกันมากอ่ น
ไมเ่ ปน็ โลเ้ ปน็ พาย  ไม่ได้เร่ืองได้ราว, ไม่เป็นหลกั เปน็ ฐาน, หาความแน่นอนไมไ่ ด้
ไม่เอาถ่าน  ไม่เป็นเรอ่ื ง, ไม่ได้ความ, ท�ำ อะไรไม่ถูกเร่ือง
ไม้ใกล้ฝั่ง  แก่ใกล้จะตาย
ไมไ่ ดด้ ้วยเลห์เอาดว้ ยกล ไม่ได้ด้วยมนต์เอาด้วยคาถา ท�ำ ทกุ อยา่ งเพื่อใหไ้ ดด้ งั ใจ
ไม้ซกี งัดไม้ซุง คนผมู้ ีฐานะต่�ำ ไปคดั คา้ นหรือไปก่อความกบั ผูม้ อี ำ�นาจสูงกว่า
ไม่ดูตามา้ ตาเรือ ไมพ่ ิจารณาให้รอบคอบ, ไมร่ ะมัดระวัง
ไม้อ่อนดดั ง่าย ไมเ้ เกด่ ดั ยาก อบรมสงั่ สอนเดก็ ให้เด็กประพฤตดิ ไี ด้ง่ายกวา่ ส่งั สอนผใู้ หญ่

มดแดงแฝงพวงมะมว่ ง ชายที่ปองรกั หญิงบา้ นใกลห้ รือทอ่ี ยใู่ กล้กัน
มะกอกสามตะกรา้ ปาไม่ถกู   พูดจาตลบตะแลงพลกิ แพลงไปมาจนจับค�ำ พดู ไมท่ ัน
มะนาวไม่มีน้ำ�  ค�ำ พูดทีไ่ ม่ไพเราะ พูดห้วนๆ
มะพรา้ วตื่นดก  เห่อหรอื ตน่ื เตน้ ในส่งิ ทีต่ นไมเ่ คยมจี นเกินพอดี
มัดมอื ชก  บงั คับหรือใช้วิธกี ารใด ๆ ใหอ้ ีกฝา่ ยหน่ึงตกอยู่ในอ�ำ นาจแล้วจดั การเอาตามใจชอบ
มา้ ดดี กระโหลก  มีกิรยิ ากระโดกกระเดกลุกลนหรอื ไมเ่ รียบรอ้ ย มักใชก้ ับผู้หญิง
ม้ามดื   คู่แขง่ ทอี่ ยูเ่ หนอื ความคาดหมาย ไม่อยู่ในสายตาของใครมาก่อน
มอื ไมพ่ ายเอาเท้าราน�้ำ   ไมช่ ว่ ยแล้วยงั ขัดขวางการทำ�งานของผูอ้ ่ืน
มือถือสาก ปากถอื ศลี   แสดงตวั ว่าเป็นคนมีศีลธรรม แต่กลับประพฤตชิ ่วั
ส�ำ นวน สภุ าษิตไทย คำ�พงั เพย
ยกเค้า  สภุ าษิตค�ำ พงั เพย หมวด ย.
ยกธงขาว 
ยกภเู ขาออกจากอก  ความหมาย
ย้อมแมวขาย  ขโมยทรัพย์สินไปจนหมด
ยงิ ปืนนัดเดยี วได้นกสองตัว  ยอมแพ้
ยื่นหมูย่นื แมว  โล่งอก หมดวติ กกังวล
ยใุ ห้รำ� ตำ�ใหร้ ัว่ การตกแตง่ คนหรือของทไ่ี ม่ดีโดยมีเจตนาจะหลอกลวงให้ผอู้ น่ื เช่อื วา่ ดี
ยงุ ไม่ใหไ้ ต่ ไรไม่ใหต้ อม การทําอย่างเดยี วแต่ไดผ้ ล 2 อยา่ ง
ยงุ่ เหมอื นยงุ ตกี นั แลกเปลย่ี นของของแต่ละฝ่ายในเวลาเดียวกัน
ยแุ ยงตะแคงรั่ว ยุใหแ้ ตกกัน ทำ�ใหผ้ ิดใจกัน
ส�ำ นวน สภุ าษติ ไทย ค�ำ พังเพย ทะนุถนอมเลีย้ งดูอย่างดี
เรอื ล่มในหนอง ยุ่งเหยิง สบั สนปนเปกัน
รกั ดีหามจว่ั รกั ช่วั หามเสา พูดใหท้ งั้ สองฝ่ายแตกคอกัน
รักวัวใหผ้ กู รกั ลูกใหต้  ี
รำ�ไม่ดีโทษปโ่ี ทษกลอง  สภุ าษติ ค�ำ พงั เพย หมวด ร.
รดี เลอื ดกบั ป ู
รู้ไวใ้ ช่ว่า ใส่บ่าแบกหาม ความหมาย
รหู้ ลบเปน็ ปกี ร้หู ลีกเปน็ หาง คนในเครอื ญาตแิ ตง่ งานกนั ทําใหท้ รัพย์มรดกไม่ตกไปอยูก่ ับผอู้ ื่น
สำ�นวน สุภาษติ ไทย ค�ำ พงั เพย ใฝด่ ีจะมคี วามสุขความเจรญิ ใฝช่ ว่ั จะได้รบั ความลําบาก
เล่นกับหมาหมาเลยี ปาก  รกั สิ่งใดก็ต้องระวงั ส่ิงนัน้ ให้ดี อยา่ ปลอ่ ยตามใจ
เลือดข้นกวา่ น�้ำ   ทําไม่ดีหรอื ทําผิดแล้วไม่รบั ผดิ กลบั โทษผอู้ ่นื
ลงเรอื ล�ำ เดยี วกนั   เคยี่ วเข็ญหรือบีบบังคับเอากบั ผู้ทีไ่ มม่ จี ะให้
ล้วงคองูเห่า  เรียนรูไ้ ว้ไมห่ นักเรี่ยวหนกั แรงหรอื เสยี หายอะไร
ลางเนือ้ ชอบลางยา  รู้จักเอาตัวรอดหรอื ปรับตวั ให้เขา้ กบั เหตกุ ารณ์
ลูกไก่ในก�ำ มอื  
ลูกไมห้ ล่นไมไ่ กลตน้   สุภาษิตค�ำ พังเพย หมวด ล.
สำ�นวน สุภาษติ ไทย ค�ำ พังเพย
ความหมาย
ลดตวั ลงไปหรอื วางตัวไมเ่ หมาะสมจงึ ถูกลามปาม
ญาตพิ ี่น้องยอ่ มดีกวา่ คนอื่น
ทำ�งานร่วมกัน รว่ มรบั ผลการกระทำ�ดว้ ยกัน
บงั อาจลกั ขโมยหรือลอ่ ลวงเอาทรพั ย์สินเป็นตน้ จากผูท้ ีน่ ่าเกรงขาม
ของส่ิงเดียวกัน บางคนอาจชอบ แตบ่ างคนอาจจะไม่ชอบ
อยู่ในอ�ำ นาจเหนอื กว่าจะทำ�อย่างไรก็ได้
ลูกย่อมไม่แตกต่างจากพอ่ แมม่ ากนัก

สุภาษติ คำ�พังเพย หมวด ว.

ความหมาย

วันพระไมไ่ ด้มีหนเดียว  ครง้ั นีแ้ พ้ ครั้งหนา้ จะแกต้ ัวหรือแก้แค้น
ววั เคยขา มา้ เคยข่ี  คนท่ีเคยค้นุ กันมาอยา่ งดี รูใ้ จกัน
ววั แก่กนิ หญา้ อ่อน ชายแกท่ ีม่ ีภรรยาสาวคราวลูกคราวหลาน
ววั ลืมตีน  ลืมก�ำ พดื ตนเอง
ววั สันหลังหวะ  คนท่ีมีความผดิ ตดิ ตัวทําให้คอยหวาดระแวง
ววั หายล้อมคอก  การคิดหาทางแกไ้ ขหรอื ปอ้ งกนั ภายหลงั จากได้เกิดความเสยี หายข้ึนแล้ว
วานรไดแ้ กว้   ผู้ที่ไม่รคู้ ุณคา่ ของส่ิงมีค่าที่ไดม้ าหรือทม่ี ีอยู่

สำ�นวน สุภาษติ ไทย ค�ำ พังเพย สภุ าษิตคำ�พังเพย หมวด ส.
เส้นผมบงั ภูเขา 
เสน่ห์ปลายจวกั   ความหมาย
เสียน้อยเสียยาก เสยี มากเสยี ง่าย เร่อื งง่ายๆ แตค่ ดิ ไม่ออก
เสยี้ มเขาควายใหช้ นกัน  เสน่ห์ท่เี กิดจากฝมี ือปรงุ อาหารให้โอชา
เสอื ติดจน่ั   เสียเพียงเลก็ นอ้ ยไมย่ อมเสยี ปลอ่ ยให้ลุกลามจนตอ้ งเสียมาก
เสอื ส้ินลาย  ยยุ งให้เขาเกดิ ววิ าทบาดหมางกนั
สมภารกนิ ไก่วัด  อาการทีเ่ ดินงุน่ ง่าน วนไปวนมา
สรา้ งวิมานในอากาศ  คนทห่ี มดสภาพ ต่อสูใ้ ครไม่ได้ คนแก่ท่ชี ว่ ยเหลือตวั เองล�ำ บากแลว้
สาวไส้ให้กากนิ   ผู้ชายที่เป็นหวั หน้ามีอะไรกับผู้หญงิ ท่ีเปน็ ลกู นอ้ ง
สนิ้ ไรไ้ ม้ตอก  ฝันหรือหวงั ในสิง่ ทีไ่ ม่สามารถจะเปน็ ความจรงิ ได้
สบิ ปากวา่ ไมเ่ ท่าตาเห็น  น�ำ ความลับใดของตนนำ�ไปบอกผ้อู ่นื
สีซอใหค้ วายฟัง  ขัดสนหรือล�ำ บากถึงทส่ี ดุ
สี่ตนี ยงั รูพ้ ลาด นกั ปราชญย์ ังรู้พลั้ง  ได้ยนิ ไดฟ้ ังมาก็สเู้ หน็ ด้วยตาตนเองไมไ่ ด้
สกุ เอาเผากนิ   คนโงเ่ ง่าหรือปัญญาทึบ สอนเท่าไหรก่ ็ไม่ไดเ้ ร่ือง
ผู้รู้ ผ้เู ช่ยี วชาญกย็ ังพลาดพลั้งได้
ทำ�อะไรแบบลวกๆ ชยุ่ ๆ พอใหผ้ ่านไป

ส�ำ นวน สุภาษิตไทย ค�ำ พงั เพย สภุ าษติ ค�ำ พังเพย หมวด ห.
หายเขา้ กลบี เมฆ 
เหน็ กงจักรเปน็ ดอกบัว ความหมาย
เหน็ ขดี้ กี ว่าไส ้ หายไปอยา่ งไร้รอ่ งรอย
เห็นชา้ งขขี้ ต้ี ามชา้ ง  การเหน็ ผดิ เป็นชอบ หรอื เห็นส่ิงท่ไี ม่ถกู ตอ้ งว่าเปน็ สงิ่ ทถี่ ูกต้อง
เหยียบเรือสองแคม  เห็นคนอืน่ ดีกว่าญาตพิ น่ี ้อง
เหยยี บข้ีไก่ไม่ฝอ่   การกระท�ำ ตนเย่ียงผูอ้ ่นื ที่มีฐานะและความพร้อมมากกวา่
ใหท้ ุกขแ์ กท่ ่าน ทกุ ข์นนั้ ถงึ ตวั   ทําทเี ขา้ ด้วยทงั้ 2 ฝ่าย อยู่กบั ฝา่ ยไหน กเ็ ห็นด้วยหรือแสดงท่าทีเขา้ ขา้ งฝ่ายนัน้
หน้าไหว้หลงั หลอก  คนเหยาะแหยะ ท�ำ อะไรไม่จรงิ จงั ไมท่ ุ่มเท
หนา้ สิ่วหน้าขวาน  ท�ำ ใหค้ นอน่ื เดือดรอ้ น แตผ่ ลกลับย้อนมาทำ�ให้ตวั เองเดอื ดร้อนไปดว้ ย
หนเี สือปะจระเข ้ คนท่ีมพี ฤติกรรมตอ่ หน้าเราอยา่ งหน่งึ แตล่ บั หลงั กลบั ท�ำ อกี อย่างหนง่ึ
หนูตกถงั ขา้ วสาร  อยใู่ นระยะอนั ตราย หรือในเหตกุ ารณ์วกิ ฤต
หมองตู ายเพราะงู  การท่ีหนอี นั ตรายหรอื ส่ิงเลวรา้ ยอย่างหนง่ึ แตก่ ลบั เจออันตรายอกี อันหนึ่ง
หมาเห่าใบตองแห้ง  ชายทฐ่ี านะไมค่ ่อยดี แต่งงานกบั หญิงที่ร่ำ�รวย
หมากัดอย่ากัดตอบ  ชำ�นาญอะไรมกั ไดร้ ับภัยจากหน้าท่นี ั้น
หมูไปไก่มา  พวกปากไว ไม่ทันรอู้ ะไรกพ็ ดู ไปก่อน
หมใู นอวย  อย่าลดตัวลงไปต่อสหู้ รอื ต่อปากตอ่ ค�ำ กับคนพาลหรือคนทม่ี ีศักด์ิตำ�่ กวา่
หมจู ะหามอย่าเอาคานเขา้ มาสอด  ถอ้ ยทีถอ้ ยอาศยั ตอบแทนกนั , ใหส้ ่ิงของแลกเปล่ียนหรอื ตอบแทนกัน
หลงั สู้ฟ้า หนา้ ส้ดู นิ   ส่ิงที่อยู่ในกํามือ หรอื อกี นยั หนึง่ หมายถึงสง่ิ ทตี่ กเป็นของของเราอย่างแน่นอน
การที่เขา้ ไปขัดขวางผลประโยชนท์ ี่ผ้อู ืน่ กำ�ลงั จะส�ำ เรจ็ อยแู่ ลว้
การตรากตร�ำ ท�ำ งานหนัก ไม่ยอ่ ทอ้

หวงั น�ำ้ บ่อหน้า  ของท่ีไดแ้ นน่ อนแล้วไม่เอา กลับไปคาดหวงั กับสิ่งทยี่ ังมาไมถ่ ึง
หวานเป็นลมขมเปน็ ยา  คำ�หวานทำ�ใหเ้ หลิง ค�ำ เตือนมักท�ำ ให้ได้สติ
หวานนอกขมใน  แสดงให้เหน็ ว่าดีแต่ภายนอก แต่ภายในใจกลบั ตรงขา้ ม
หวา่ นพชื หวงั ผล  ให้ผลประโยชนแ์ กผ่ ู้อืน่ เพอ่ื หวังผลตอบแทน
หอกข้างแคร่  คนใกลช้ ดิ ทอ่ี าจคิดร้ายได้ทุกเวลา
หักด้ามพร้าดว้ ยเข่า  หกั โหมเอาด้วยกําลัง ใช้อํานาจบังคับเอา
หัวเดยี วกระเทยี มลบี   การอยคู่ นเดียว ไมม่ ีเพื่อนฝูงพวกพ้อง
หวั มงกุฏท้ายมงั กร  ไม่เข้ากัน ไมก่ ลมกลนื
หวั ลา้ นได้หว ี ผูท้ ี่ไดส้ ่ิงซึ่งไมเ่ ป็นประโยชน์แก่ตน
หาเหาใส่หวั   หาเรอ่ื งเดือดรอ้ นให้ตนเอง
หงุ ขา้ วประชดหมา ป้ิงปลาประชดแมว ทําประชดหรือแดกดัน

ส�ำ นวน สภุ าษติ ไทย คำ�พังเพย สภุ าษติ ไทย หมวด อ.
ความหมาย
เออออหอ่ หมก  เหน็ ด้วยหรอื พลอยเห็นตามไปดว้ ย
เอาใจเขามาใสใ่ จเรา  รู้จกั คดิ ถงึ ใจคนอ่นื เห็นใจคนอ่ืน
เอาพมิ เสนไปแลกกับเกลอื   อย่าเอาความดไี ปแลกความชว่ั
เอามะพรา้ วห้าวมาขายสวน  คนที่รเู้ ท่าไมถ่ ึงการณ์หรือโงเ่ ขลา
เอาหไู ปนาเอาตาไปไร่  แสรง้ ทำ�เป็นไมร่ ไู้ มเ่ หน็ ไม่รับรใู้ นส่ิงทีเ่ กดิ ขึ้น
อดเปร้ยี วไวก้ ินหวาน อดใจไวก้ อ่ นเพราะหวงั สง่ิ ทีด่ กี ว่าขา้ งหน้า
อย่าไว้ใจทาง อยา่ วางใจคน จะจนใจเอง อยา่ เชือ่ ใจผใู้ ดง่ายเกินไป
อยบู่ ้านทา่ นอยา่ นงิ่ ดดู าย ปั้นววั ปัน้ ควายใหล้ กู ท่านเลน่ อย่บู ้านผู้อื่นไมค่ วรทำ�ตวั เปน็ คนอยู่เฉยๆ ควรชว่ ยเหลืองานในบา้ นเทา่ ที่
จะท�ำ ได้
ออ้ ยเขา้ ปากชา้ ง  ส่งิ หรือประโยชน์ท่ตี กอยู่ในมือแล้วยอ่ มได้คนื ยาก
อัฐยายซอ้ื ขนมยาย  ได้รับทรพั ยส์ ินเงนิ ทองจากบคุ คลหนงึ่ แลว้ นำ�กลบั ไปให้หรอื ซ้อื ของจากคนน้นั
อาบนำ้�ร้อนมากอ่ น  เกิดก่อนจึงมีประสบการณ์มากกว่า
อ้าปากกเ็ หน็ ลิน้ ไก ่ รูเ้ ท่าทันค�ำ พดู ทพ่ี ูดออกมา