e-Book KECACATAN DALAM KIMPALAN
ISI KANDUNGAN E-BOOK KECACATAN KIMPALAN TERBAHAGI KEPADA DUA MAKSUD KECACATAN DALAM KIMPALAN KESIMPULAN 1 2 3 - 15 21 KECACATAN LUARAN KECACATAN DALAMAN 16 - 20
MAKSUD KECACATAN DALAM KIMPALAN Mengimpal dengan sempurna dapat memiliki kekuatan yang kuat seperti logam induk dan boleh dihasilkan dengan menggunakan proses yang betul Sambungan yang telah di kimpal hendaklah bebas daripada apa-apa kecacatan Terdapat banyak jenis kecacatan yang boleh berlaku pada kumai atau sambungan Terdapat beberapa kecacatan yang dapat dilihat dengan mata kasar dan terdapat jugak kecacatan berada di dalam kumai yang dapat dikesan dengan proses tertentu. Jika kecacatan itu berlaku di dalam kawasan benda kerja, projek tersebut dianggap gagal. Setiap projek yang telah siap hendaklah diperiksa mengikut dua cara iaitu Ujian Musnah atau Ujian Tanpa Musnah 1 1 2 3 4 5
KECACATAN KIMPALAN KECACATAN LUARAN KECACATAN DALAMAN 2
MAKSUD KECACATAN LUARAN 1 2 3 4 Percikan ''SPATTER'' Rupa kimpal buruk ''BAD WELD'' Keretakan ''CRACK'' Keselitan sangga ''SLAG INCLUSIONS'' Hakisan ''UNDERCUT'' 5 Kecacatan yang dapat dilihat dengan mata kasar tanpa perlu memusnahkan logam. 6 Kurang pengisian ''UNDERFILL'' Jenis-Jenis Kecacatan Luaran 3
KECACATAN LUARAN Hakisan "UNDERCUT" merupakan pengurangan pada permukaan benda kerja yang telah dikimpal dan biasanya berlaku pada kumai kimpal dan ia mudah berlaku apabila mengimpal sambungan kambi Gambar rajah 1 ( keratan rentas menunjukkan di mana terjadinya hakisan ) Gambar rajah 2 ( contoh hakisan ) Gambar rajah 3 ( contoh hakisan ) Hakisan "UNDERCUT" 4
Menggunakan arus kimpalan yang terlalu tinggi BAGAIMANA IA BERLAKU ? Mengimpal dengan jarak yang terlalu jauh antara benda kerja dan elektrod Sudut elektrod yang salah Pergerakan mengimpal terlalu laju CARA UNTUK MENGELAKKAN DARI HAKISAN Pastikan kelajuan mengimpal seragam sepanjang larian ketika mengimpal Patikan sudut elektrod yang betul Gunakan jarak arka yang tepat Laraskan penggunaan arus yang sesuai 1 2 3 4 1 2 3 4 5
Keselitan sangga "SLAG INCLUSIONS" ialah bendasing yang terperangkap dalam logam kimpal yang lebur ketika operasi menimbun semasa mengimpal. KESELITAN SANGGA "SLAG INCLUSIONS" KECACATAN LUARAN Gambar rajah 4 ( menunjukkan contohcontoh keselitan sangga ) 6
SEBAB TERJADI Sangga tidak dibersihkan sebelum mengimpal larian yang seterusnya Menggunakan arus yang rendah Pergerakan elektrod yang salah Mengimpal pada logam asas yang kotor CARA UNTUK TIDAK TERJADI Laraskan arus yang sesuai Sangga perlu dibersihkan sepenuhnya sebelum melakukan larian yang seterusnya Bersihkan logam asas dari minyak, kotoran dan sebagainya sebelum mengimpal Pergerakan menganyam perlu dilakukan ketika mengimpal 1 2 3 4 1 2 3 4 7
KECACATAN LUARAN RUPA KIMPAL BURUK "BAD WELD" Rupa kimpal buruk "BAD WELD" ialah kecacatan yang dapat dilihat dimana permukaan kumai tidak sama lebar dan tidak sama rata. Gambar rajah 5 ( menunjukkan contohcontoh rupa kimpal buruk ) 8
PUNCA TERJADI CARA UNTUK MENGELAK DARIPADA TERJADI Jarak arka tidak stabil Kelajuan mengimpal tidak sekata Mengimpal dengan arus yang salah Mengimpal dengan elektrod yang lembab Kaedah menganyam tidak sekata Kekalkan jarak arka Mengekalkan kelajuan mengimpal Gunakan elektrod yang terdapat di dalam oven dan telah dipanaskan Mengimpal dengan arus yang sesuai 1 2 3 4 5 1 2 3 4 9
KERETAKAN "CRACKS" KECACATAN LUARAN Keretakan "CRACKS" adalah satu kecacatan pada kumai benda kerja yang terjadi akibat dari tindakan haba yang panas kepada sejuk secara mengejut. Apabila logam dalam keadaan panas molekul akan mengembang dan apabila disejukan secara mengejut, molekul akan mengecut secara cepat dan dengan tidak secara langsung akan terpisah menghasilkan ruangan diantaranya yang dipanggil retak. Gambar rajah 6 ( menunjukkan contoh-contoh keretakan ) 10
SEBAB TERJADI SAMBUNGAN TERLALU KERAS DAN TIDAK MENGEMBANG ATAU MENGECUT, HASIL KIMPALAN DALAM KEADAAN TEGANGAN YANG TINGGI KADAR PENYEJUKAN TERLALU CEPAT KAWAH LEBURAN TENGGELAM BAGAIMANA UNTUK MENGELAKKANYA ? SEJUKKAN LOGAM SECARA PERLAHAN-LAHAN LAKUKAN PRA PANAS PADA LOGAM SEHINGGA MELEBIHI 200 CELCIUS SEBELUM MENGIMPAL GUNAKAN ELEKTROD SALUTAN HIDROGEN 1 2 3 1 2 3 11
KECACATAN LUARAN Percikan lampau "SPATTER" ialah percikan yang banyak terpercik pada permukaan benda kerja semasa atau selepas kerja mengimpal PERCIKAN LAMPAU "SPATTER" Gambar rajah 7 ( menunjukkan contohcontoh percikan lampau ) 12
SEBAB TERJADI Menggunakan arus yang terlalu tinggi dan tidak sesuai dengan elektrod Salutan elektrod tidak berkeadaan sempurna Jarak arka yang tidak selaras Logam asas kotor CARA UNTUK ELAKKAN Bersihkan logam asas sebelum mengimpal Laraskan arus mengikut jenis elektrod Jarak arka selaras mengikut saiz elektrod yang digunakan Elektrod yang digunakan dalam keadaan sempurna dan kering 1 2 3 4 1 2 3 4 13
KECACATAN LUARAN KURANG PENGISIAN "UNDERFILL" Kurang pengisian "UNDERFILL" ialah dimana penembusan yang tidak mencukupi pada logam asas di bahagian belakang sambungan untuk sambungan temu Gambar rajah 8 Gambar rajah 10 ( menunjukkan kurang pengisian dengan menggunakan x-ray ) Gambar rajah 8 ( keratan rentas menunjukkan di mana terjadinya kurang pengisian ) Gambar rajah 9 ( contoh gambar kurang pengisian ) 14
CARA UNTUK MENGATASI UNDERFILL PUNCA BERLAKUNYA UNDERFILL Arus kimpal yang rendah digunakan semasa mengimpal terutama pada logam yang tebal Muka punca, jarak punca dan sudut serong pada benda kerja tidak betul menyebabkan penembusan kurang diperolehi Pergerakan elektrod terlalu diarahkan ke bahagian tepi lurah kimpal Pergerakan mengimpal terlalu laju ini akan memberikan masa yang kurang pada logam asas untuk lebur Buat persediaan plat dengan betul bergantung pada tebal plat yang digunakan Jika sudut kecil, tambahkan supaya besar sedikit untuk memudahkan mendapat penembusan Selaraskan arus mengikut kesesuaian plat yang dikimpal Imbangkan pergerakan elektrod terutama ketika menganyam Elektrod perlu diarahkan di tengah sambungan semasa mengimpal 1 2 3 4 1 2 3 4 5 15
MAKSUD KECACATAN DALAMAN Kecacatan jenis ini dapat dilihat sama ada dengan memusnahkan logam atau menggunakan pancaran dan lain-lain Kurang leburan "LACK OF FUSION" Keliangan "POROSITY" Selitan sangga antara kumai "INTERNAL SLAG INCLUSIONS " Keretakan dalam "INTERNAL CRACK" Jenis-jenis kecacatan dalaman 1 4 3 2 16
Gabungan tidak sempurna "LACK OF FUSION" ialah bintikbintik yang tidak bercantum sepenuhnya. Ianya disebabkan oleh kekurangan gabungan yang betul antara logam asas dan logam kimpalan. GABUNGAN TIDAK SEMPURNA "LACK OF FUSION" KECACATAN DALAMAN Gambarajah 13( keratan rentas menunjukkan gabungan tidak sempurna ) Gambarajah 11 ( menunjukkan contoh gabungan tidak lengkap ) Gambarajah 12 ( menunjukkan contoh gabungan tidak lengkap menggunakan x-ray ) 17
BAGAIMANA LACK OF FUSION TERJADI ? Logam pengisi tidak dapat kering secukupnya untuk lapisan logam kimpalan yang sebelumnya Sudut terlalu rendah Input yang rendah ANTARA CARA UNTUK MENGELAKKANNYA Pastikan bahawa kelajuan perjalanan mengimpal dan sudut mengimpal adalah betul Pengimpal sentiasa perlu membersihkan sangga selepas mengimpal 1 2 3 1 2 18
KELIANGAN "POROSITY" KELIANGAN "POROSITY" TERJADI AKIBAT GAS HYDROGEN TERPERANGKAP SEMASA PROSES KIMPALAN BERLAKU KECACATAN DALAMAN Gambarajah 14 ( menunjukkan contoh-contoh keliangan ) 19
SEBAB BERLAKU PERMUKAAN TERCEMAR PERISAI GAS YANG TIDAK BAGUS KADAR ALIRAN GAS RAWATAN PERMUKAAN FLUKS YANG TIDAK SESUAI ELEKTROD LEMBAP CARA-CARA MENGATASI PERIKSA ALIRAN GAS PERMUKAAN BERSIH KEADAAN RUANG KERJA PERIKSA PERALATAN DEOKSIDA ELEKTROD YANG TIDAK MENCUKUPI 1 2 3 4 5 6 1 2 3 4 20
KESIMPULAN Kesemua sambungan kimpalan patut diuji untuk memastikan kekuatan, ketahanan dan kebocoran Kecacatan yang banyak pada kumai boleh menyebabkan sesuatu projek itu gagal atau tidak kuat Sambungan kimpalan yang telah dikimpal pada logam asas sebenarnya mempunyai lebih kekuatan daripada logam asas itu sendiri Kecacatan kimpalan mestilah dielakkan dari berlaku pada projek bagi mendapatkan hasil projek yang sempurna dan tahan lama Kecacatan ini berlaku disebabkan terdapat jurukimpal yang kurang mahir dan kurang pengalaman 1 Kecacatan kimpalan boleh berlaku disebabkan kelekaan kita 2 3 4 5 6 21