thaitone

รสวรรณคดี

รสวรรณคดี

แม้มไิ ด้เหมอื นกับรสชาติของอาหารที่
สัมผัส ลมิ้ รสชาติดว้ ยปลายลิ้นเฉกเชน่ เดียวกบั
อาหาร แต่รสชาติในวรรณคดีนั้น สมั ผัสด้วยรส
ถ้อยคาสานวน ท่วงทานองในการแตง่ คตเิ ตอื นใจ
อารมณ์สะเทือนใจต่างๆ ที่แฝงอยู่ ซง่ึ เป็นรสชาติ
ทีน่ า่ ลิ้มลอง นา่ สมั ผัสยงิ่ นกั สาหรบั ผูท้ ่รี ักใน
วรรณคดีไทย

รสทางวรรณคดีที่ มีอยู่ ๔ ชนิด คอื
เสาวรจนี นารปี ราโมทย์ พิโรธวาทงั สัลลาปังคพิ
ไสย

เสาวรจนี

หนมุ่ น้อยโสภาน่าเสยี ดาย ควรจะนบั ว่าชายโฉมยง
ทนตแ์ ดงดัง่ แสงทบั ทมิ เพรศิ พรมิ้ เพรารบั กบั ขนง
เกศาปลายงอนงามทรง เอวองค์สารพดั ไมข่ ัดตา

รสนีเ้ ป็นการชมความงาม ชมโฉม พรา่ พรรณาแลบรรยายถงึ ความงามแหง่
นาง ทง้ั ตามขนบกวเี ก่าก่อนแลในแบบฉบบั ส่วนตัว เชน่ กลา่ วชมรูปโฉมของวิ
หยาสะกา กล่าวว่าวหิ ยาสะกาน้นั เปน็ ชายหนุม่ รปู งาม ฟนั นนั้ เปน็ แสงแวววา
วสแี ดงราวกบั แสงของทับทิม ซงึ่ ตัดรบั กบั คว้ิ รวมทั้งปลายเส้นผมซ่ึงงอนงาม
ข้นึ เป็นทรงสวยงาม รบั กบั ทรวดทรงองค์เอวของวิหยาสะกา

นารีปราโมทย์

เม่อื นั้น พระสุรยิ ว์ งศ์เทวัญอสญั หยา
โลมนางพลางกลา่ ววาจา จงผินมาพาทกี บั พ่ชี าย
ซึ่งสญั ญาวา่ ไวก้ ับนวลนอ้ ง จะคงครองไมตรไี มห่ นหี น่าย
มไิ ด้แกล้งกลอกกลบั อภิปราย อยา่ สงกาวา่ จะวายคลายรกั

คือ การแสดงความรักผ่านการเกีย้ วแลโอโ้ ลมปฏโิ ล เช่น จากบทขา้ งตน้ กค็ ือ
บทท่อี เิ หนาได้บอกกลา่ วกบั จินตะหรา ว่าตนไปก็คงไปเพยี งไมน่ าน ขอจินตะ
หราอยา่ รอ้ งไหโ้ ศกเศรา้ เลย

พิโรธวาทงั

คอื การแสดงความโกธรแค้นผา่ นการใช้คาตัดพอ้ ต่อว่าให้
สาใจ ทั้งยังสาแดงความน้อยเนือ้ ตา่ ใจ, ความผิดหวงั ,
ความแค้นคบั อบั จติ แลความโกรธกรวิ้ ตามออกมาดว้ ย
เหมือนกลว้ ยกบั เปลือกกวีมกั ตดั พ้อและประชดประเทียด
เสยี ดและสี เจบ็ ดังฝีกลางกระดองใจ

สัลลาปังคพไิ สย

ความโศกโศกาเศร้าร่านา้ ตานอง, ความ
เจบ็ ปวดแปลบ ๆ แลบแล่นในเนือ้ ใจ, การ
ครวญครา่ ราพนั ราพงึ

รสวรรณคดี
สันสกฤต

หาสยรส

(รสแหง่ ความขบขัน) เปน็ การพรรณนาทท่ี าให้เกดิ ความรา่ เริง สดชน่ื เสนาะ ขบขนั อาจ
ทาให้ผู้อา่ น ผ้ดู ยู ้ิมกบั หนังสือ ยมิ้ กับภาพที่เหน็ ถงึ กบั ลมื ทกุ ขด์ ับกลมุ้ ไปชัว่ ขณะ เชน่ เรอ่ื ง
ระเดน่ ลนั ได เปน็ ต้น

กรุณารส

(รสแหง่ ความเมตตากรุณาทีเ่ กิดภายหลงั ความเศร้าโศก) เปน็ บท
พรรณนาที่ทาให้ผอู้ ่านหดหู่เหี่ยวแหง้ เกิดความเห็นใจถงึ กับ น้าตา
ไหล พลอยเป็นทุกข์ เอาใจชว่ ยตวั ละคร เช่น เหน็ ใจนางสดี า เหน็ ใจ
จรกา และเหน็ ใจนางวนั ทอง เปน็ ต้น

รทุ รรส/เราทรรส (รสแหง่ ความโกรธเคือง) บทบรรยายหรอื พรรณนา
ท่ีทาใหผ้ ูด้ ูผอู้ ่านขดั ใจฉุนเฉียว ขัดเคืองบคุ คลบางคน
ในเรอื่ ง บางทีถึงกับขวา้ งหนังสือทิง้ หรอื ฉกี ตอนนน้ั ก็
มี เช่น โกรธขุนช้าง โกรธชชู ก (บาลเี รียกรสน้วี ่า
โกธะ) รสนี้ เทียบได้กบั รสวรรณคดไี ทยคอื พิโรธวา
ทงั

(รสแหง่ ความกล้าหาญ) บทบรรยายหรอื พรรณนาที่ทาให้ วีรรส
ผูอ้ ่าน ผู้ดู ผู้ฟังพอใจผลงานและหนา้ ที่ ไม่ดหู มน่ิ งาน อยาก
เป็นใหญ่ อยากร่ารวย อยากมชี ือ่ เสียง เลยี นแบบสมเดจ็ พระ
นเรศวร ชอบความมขี ตั ตมิ านะของพระมหาอปุ ราชา จาก
เร่ืองลลิ ิตตะเลงพ่าย

ภยานกรส ศฤงคารรส

(รสแห่งความกลวั (รสแห่งความรัก) เป็นการ
ตนื่ เต้นตกใจ) บทบรรยาย พรรณวามรักระหว่างหนุ่มสาวระหว่าง
หรือพรรณนาที่ทาให้ผูอ้ า่ น สามี ภรรยา ระหวา่ งผใู้ หญ่กบั ผ้นู อ้ ย
ผฟู้ งั ผู้ดู มองเห็นทุกข์ เหน็ บดิ ามารดากับบุตร ญาตกิ ับญาติ ฯลฯ
โทษ เหน็ ภยั ในบาปกรรม สามารถทาให้ผูอ้ ่าน พอใจรัก เห็น
ทุจรติ เกดิ ความสะด้งุ กลัว คณุ คา่ ของความรักนึกอยากรกั กับเขา
โรคภยั สตั วร์ า้ ย ภูตผปี ศี าจ บ้างเชน่ รกั ฉันชสู้ าว รกั หมูค่ ณะ รกั
บางครั้งต้องหยุดอ่าน ร้สู กึ ประเทศชาติ เป็นต้น อยา่ งเชน่ เร่อื ง
ขนลกุ ซู่ อ่านเร่อื ง ผีต่างๆ ลลิ ติ พระลอ เต็มไปดว้ ยรสรัก(บาลี
เรียกรสน้ีวา่ รติรส) จะกล่าวว่าในรสน้ี
อาจเทียบไดก้ บั นารปี ราโมทยก์ ็ว่าได้

พภี ัตสรส

(รสแห่งความชัง ความรงั เกยี จ) บทบรรยายหรือพรรณนาท่ีทาให้ผู้อา่ นผ้ดู ู ผู้ฟงั ชังนา้ หนา้
ตวั ละครบ้างตัว เพราะจติ (ของตวั ละคร) บ้าง เพราะความโหดร้ายของตวั ละครบ้างเชน่
เกลียดนางผเี สอ้ื สมทุ ร ในเรอ่ื งพระอภยั มณที ฆี่ ่าพอ่ เงือก เปน็ ตน้

อัพภตู รส

(รสแหง่ ความพศิ วงประหลาดใจ) บทบรรยาย ศานติรส
หรอื พรรณนาที่ทาให้นกึ แปลกใจ เอะใจ อย่างหนัก
ตื่นเต้นนึกไม่ถึงวา่ เป็นไปได้ (ความประพฤติท่ดี ี (รสแหง่ ความสงบ) อันเป็นอุดมคตขิ อง
งาม) แห่งขันติ เมตตา กตัญญู อันยากยิง่ ท่คี น เรือ่ ง เชน่ ความสงบสขุ ในแดนสขุ าวดี ใน
ธรรมดาจะทาได้ เรอ่ื ง วาสฏิ ฐี อันเป็นผลมงุ่ หมายทางโลก
และทางธรรม เปน็ ผลให้ผู้อา่ น ผดู้ ู ผฟู้ ัง
เกิดความสขุ สงบ ในขณะไดเ้ หน็ ไดฟ้ งั

รายช่อื สมาชกิ
นายกฤตยญ์ กยิ าพร เลขที่ ๑
นายธีรภัทร ประเสรฐิ สม เลขที่ ๘
นางสาวสริ กิ ุล อิม่ มณี เลขท่ี ๒๑
นางสาวโชตริ ส พลายละหาร เลขที่ ๒๓
นางสาววชั รนิ ทร์ เผือกพันธ์ดอ่ น เลขที่ ๒๕

ขอขอบคุณคะ่